Skip to main content

Full text of "Musurgia Universalis Sive Ars Magna Consoni Et Dissoni : In X. Libros Digesta : Quà Vniuersa Sonorum doctrina, & Philosophia, Musicaeque tam Theoricae, quam practicae scientia, summa varietate traditur ... 2 Qui continet In Lib. VIII. Musicam Mirificam. In Lib. IX. Magiam Consoni & Dissoni. In Lib. X. Harmoniam Mundi"

See other formats


fclBLIOTHECA 
I  REGIA 


ATHANASII  KIRCHERI 

FVLDENSIS 

SOO  IESV  PRESBYTERI. 

MVSVRGIA 

VNIVERSALIS 

A  R  S  M  A  G  N  A 

CONSONI ET  DISSONL 

Tomus  I  I, 

j"  In  Lib.  VIII.  Muficam  Mirificam  . 
Quicontinet .  <  In  Lib.  IX    Magiam  Confoni  &  Diflbni . 
In  Lib.  X.     Harmoniam  Mundi . 

Mille  T>elut  PhiUmela  f»nes  Epi^lottide  promit , 
Stc  Ars  Alagna  fuo  hoc  dat  mille  V olumine  uoces . 


Prtfaga  Z/ati  Auis  efl  Apollini , 

Qui  Mufica  almus  fertur  &  metri  parens .  Tcrcnc . 


ROMl>  Typis  Ludouici  Grignani .    Anno  Iubilati  MDCL. 
S  V  P  E  R  I  0  R  V  M   P  E  R  M  I  S  S  V. 


Digitize 


TRISTYCHON  IN  TOMVM  II- 

OR  GANVM  agir  MundusdenisvocalcRegiftris, 
Rcrumineoquotfunt  Euia,tot  Mctra  funt. 
Eft  DEVS  Harmoftes, in  Cj\io  Sapicntia Patris  , 

Qu*bcncdifpofuir,SpiritusvnitAmor. 
Hic  amor  harmonia  eft,  hoc  Mundus  amot e  ligatur; 
0"*>UH>»hiinc  mundum  Numinis  cfle  negas  ? 


fifcEM  *WfVM- 


TRISMEGISTVS  IN  ASCLEPIO. 
Muficamkilahud  cft,quam  ommum  ordincmfcirc-» . 


A  R  T  I  S 

MAGNAE 

C  O  N  S  O  N  I. 

•-•>  .^^■^■^.aii.Miii.yiyiijiS.S. 
D  I  S  S  O  N  I 

LIBER  OCTAVVS 

MVSVRGIA  MIRIFICA 

hoc  eft 

AKS  NOVA  MVSARITHMICA  RECENTER  INVENTA, 

qua  quiuis  eriam  quantumuis  Muficse  imperitus,ad  perfe&am 
componendi  notitiam  breuitemporepertingerepoteft. 

P  R  AE  P  A  x  i  o. 

T  A  in  omnibus  arttbus  @r  fcientijs  Praxis  Theoria  ceniun* 
Elionem  ambiuntf  <vt  una  fi  alteram  defiituat ,  merito  <vtraaui 
cadat ;  neque  enim  praxis  fuam  Jine  Theoria  obtinet  exifttmatio» 
nem;neque fine praxi fola  fuamTheoria,  qufvtitn  altjs,itapo- 
ttfimumin  Muftca  facultate  locum  habent;  Etf%  enim  Theoris 
M  ufice  folo  ixritatis  amore  contenta  finem  aUquo  modo  confecu- 
ta  dici  pofsity  fiilicet  propriam  delefiationem: fieritamen  nulla  ra- 
tionepoterit ,  *vt  ft  omnimoda  praxi  deslitutus  fit  Muftcus,  quicquam  tkcd  diBamfa* 
cultatemdi^num  prefkt\Hincab  tncuntcctatetgo  wriquc exfquo incumbendum  du- 

A  xi ; 


z  Artis  Magtut  Conjbni ,  &  Difsoni 

xi;  Ut  cui  ad  intima  Muficf  arcana  profundiits  rimanda  animus  efiet ,  in  txtcutionis 
tnttnttonr  necTheoriam  praxt>,ncc  praxtm  7  htortadtftttutrtf.slimulum  dd  propofitu 
txtautndum  addidtt ,  Symphonttarum  mtre praEltcorum  arrogans obiurgatto ,  *vt  dum 
putant,fierinonpoffeyut  Thcoricus  Melodtam  eo  arttfcio  elegantia  {jjf  gratia  com- 
ponat ,  qua  iure  mertto  Mufica  moderna  requtrtt;  immo  contrarium  afftrtntes  rifit  cac- 
chinnifque  exapiant ;  *vt  hanc  eorum  obturgdtionem  falfam  iniuftamque  ofienderem . 
Serio  iam  d  multis  annis  huic  negotio  incubut ,  nthil  non  intentatum  reltnquendo ,  quo 
Artemaliquam  repcrirem,  qua  quiuis  etiam  quantumuis  Muficf  imperitus ,  td  exiguo 
temporis  fpacto  (fr fine  laboreconfequipoffet,  quod  pratlict  Compofitores  *vix  multorum 
annorum  jpacio  conftquuntur . 

Cum  ttaftie  fequenti  Muficf  experientid  doclus ,  magnam  *vim  combtnationum 
fub  Mufuis  intetualUs  tonorumque  dtuerfttatt  abditam  noturem;principia  totiusMu- 
furgice  combinationis  artis  analytica  fubftdio  aggreffus,  prtftanttorts  ^Mufurgifq;  ma- 
gis  nectfiarias  harmonicarum  relationum  mttaihefes  in  tabulas  magnofane  labore  re- 
degied  arcani  artificij  dtfpofitione;  <vt  quocunque  fttu  MelotaBica  columna  ordinaren- 
tur,  noua  ftmper  emergent  harmonia .  Qu*  miranda  fane  Melotacltta  cobinatio,  cum 
in  fimplicitantum  Contrapuntlo  ,  *vtpotein  primisadhuc  incunabults  njagtens,  fuos 
foriiretur  fuccefus  haud pcenitendos;  connnuo  mtntis  edu  ahepius  tjs  non  cotentus  ant- 
mum  ad  <vniuerfa\em  Mufurgte  Mtlothttic*  methodum  eruendam  adttciy  quo  quidem 
id precfiitiffe  t  idtor,^vt  omnem  harmonices  Tenufiatc,^ gratia  und  cu  drtificijs  ucr- 
iis  compcttnttlus,  exhtbuenm;  Qua  res  cum  Muficts prtmo  (g^  (dnc  prodt£i*- 

fa  *vidercntur;  expertmento  tamen  d  dtuerfis  tllufirtbus  VirisfaRotonuttlt,  ei  Arttfi- 
demdtdtcerunthabere,  cutus  prtncipia  nefctrent.  Confifiit  autem  hacnoua  nofira  Mu- 
furgia  maxtme  tn  TabtUarum  melotatlicarum  artifictofa  combmmtone;  qud  quomvdo- 
libet  faBa,noua  ftmperntceftkrtotmergathmmoma]itun*t  tum  hutufmodt  compoftio- 
nes prope  ftnt  infintu,  infiniia  quoque  harmontct  concenius  dwerfita*  nafcatur .  Sgutcu- 
que  tgttur  Tabella>  nofiras  MtlotaQtcaSyiuxta  reguUs  a  nobts  paulo  poft prafcrtbendas 
adaptare,  numerofij;harmomcos  tn  fcalam  mtiotatltcam  rtte  trantferre  nouertf.is  etiam 
tjuocunquetono  @f  quibufuts  nverborum  texttbus  datts,  quafiunquf  autfictofas canttlt- 
nasfimpbcesj  compofitas.flortdas,  dimtnutasjpcopatas,  amfictofs  Ugaturts  intextas, 
fugarumque  tn  modumfefe  infetlantes  eddem  facilitate  fe  nouerit  compoftturum.  Nam 
qutmadf.A»*»  im.  ^Jg^—  I  m&Attgnl*  tcnorem  feSlando,  paradoxarum  qutfltonu 
tluctdationes  perficitted  facilxtate,  njtoptrans  ipfequod  fecerit  nefciat ,  adtoque  tnexpc- 
Batus  efftElus  Logtfld  <vix cogttante prodeat;  ua  hic  regularum  pfjtfcriptarum  tenorem 
fcttanttbus  Melothetts  defiderata  harmonia,fiue  d  Mufica  peritts,fiue  ah  etufde  ignau 
ris,pucris  ettam,  $r  M uUeribus  ptraBta  pxodtbiu  Certe  ad  arcanum  hoc  pubUcandum 
multumpotuere ,  Patrum  nofirorum  inremottffimas  terrarum  Indias  commigrantmm 
evota.ffi efficax  deprecatio;  Cum  tnim  bdrharorum  hominum.attr acito  in  mufict  exer- 
city  laudumque  dtuinarum  frequentationeconftflat,  neque Jxmper  Uhri  xmprefst.aut  co- 
pnfuores  adfint,  tnaximc  hanc  JMufurgiamijS  'vfui  futuramcredebant ,  cum  hac  non 
defideratas  tantum  cantiUnas ,tn  latina  lingna,fed  &  qudcunquc  propofitd  Ungua, 
etiam  Indici,  &  quantumuis  barbari  %dtomatts,<vt  poslea  fuse  dtcetur,fint  efetlnrt  , 

Hts 


Lib.VUl.  De MufurgiaMirtjica.  j 

His  igitur  mdutlus  Mujurgiamhanc  mirificam publict  tuhs  facere njolui ,  nequicqud 
quod  ad  cultum  honoremque  diutnum  propagandum  in  hoc  negotio faceret,  omtftjfe  t*. 
derer .  V rrmax  ne  dtutius  autdum  Ltftorts  antmum fufpendamus,  negotiu feltctbus  au- 
sjnijs  aggrediamur .  7%e  wero  in  arte  noua  @r  inaudtta  afu^iJha  progrederemur ,  ev 
ordine  @r  mtthodo  procedemus,  quam  Aiufurgia  hac  mirifra  iure  fuo  n/endicat . 

MVS  VRGIAE  MIRIFICAE 

PARS  PRIMA» 
MVSVRGIA  COMBIN  ATORIA 

LEMMAl.  M VSV RGIC V M. 

QVandocunque ratio v. g. A  ad B. dicitur compofira,  vcluti cx rationibus  AEI.di- 
cocandcm  coraponicx  ijfdcm  quocunqueordine  pofitis  ,  hoceft  interduos 
.         terminos  AB  licitum  cfle  continuarcdiclasrationcstotics,quoticspoflunpin- 
tcr  lcmutarclocumi  V.g.fumanrurtot  numcri  in  fcrie  naturaIi5quor  resfunt  propofi-  ' 
ue:  muJtipIicatjenim  mujccm  producuntfummam  mutationum ,  ita  vtproduabusrc- 
Dusdui,pro  tnbusrcbusfex,proquatuor  a4.pro  qumquc  lao.  mutationcsproucniat. 

Paradigma. 

i  OZnt  dua:  v.  g.  i  es  propofita?  A  &  B,  dico  cas  bis  mutari  poiTe  non  pluries,  natru. 
O  «IiiAuisfemcltaturapriroumoccupabitlocumjVtin  maroinepatet ,  hienirn  & 
numeriinterknaultiplicatiproducuntduo. 

a  At  trcsrcsfcxmodisvarjaripo(runt.Namhi  numcri  r.2.3.  infe  ordinedu&ipro- 
oucunt  fcx,fifciI.dicam  fcmcl  2,racit  a.&bis  3,facit6.  &c.ratiohuius  eft,quiavna- 
<jua:que  r  es  pnmum  tencbit  locu  m  fcmcl ,  &  reliqux  dux  bis  poiTunt  mutan  inter  fc ,  vt 
wcxcmplolequentipatct.  r 

Exemplum . 

ORA  | 
OARJ 


AB  1 

BAi 


Cl 


IROAI j 

(  1  AOR 

1  RAO 1  ( 

;  1  ARO 

3  Sintquatuorrcsintcrlcmutandjrjduc  iui|uc  i.iuatcrnanum  m eum  quiexpro- 
ximamultipIicationcproducluscft,VideIicetin  6.  Sl  produccntur  24  mutationcs,  quia 
hi  numeri  1, 2, 3,4,interfeordincmultipiicatiproducuht  24.  Nam  vnaqusrquc  rcsfe- 
mel  tantum  primumtenebit  Iocum,&rcliqu«trcsfexicsintcrfcvariari  poflunt.  Vcrfi 
excmplum  praefens  infpicc-* . 

ExempJum . 


1 

2 

3 
4 
5 
6 


A  1. 

AMEN 

AMNE 

AEMN 

AENM 

ANEM 

ANME 


-V8AT 


10 
11 

12 


M  2. 

7  MAEN 

8  MANE 

9  MEMN 
MENM 
MNAE 
MNEA 


Et. 

13  EAMN 

14  EANM 

15  EMAN 

16  EMNA 

17  ENAM 
1$  ENMA 


N4- 

19  NAME 

20  NAEM 
ai  NMAE 

22  NMEA 

23  NEMA 

24  NEAM 


4  Si 


Digitized  by  Googk 


4  Artis  Magtue  Confini Difsoni 

a  Sivero  5.resmutarevelis,ponc  numeros ordinc  naturali,vdeqmtur  i.  2.3.4.5. 
deinde  omnes  ordinc  inter  fe  multiplica  5  &  producentur  r  ao ,  &  toties  res  dico  intcr  ic 
commutari  poffe,vtin  fequentiexemplo  patet ,  vbiquinque  vocalts  cetum  & viginti 
vicibus  mntari  poffe  oftendimus.  Nam  vnaquxq;htcra  cx  5 .vigcfies  quatcr ponipotclr, 
&  reliqu*  intcrfe  mutari ,  vt  in  fequenti  exempJo  patct . 

Exemplura  commutationis  quinque  rerum . 


7 

8 

9 
10 

11 
12 


»3 

"4 

*5 
16 

17 
18 


19 

20 
21 
22 

»3 
»4 


a 

a 
e 

1 

aeiou 

»5 

eaiou 

49 

2 

aeiuo 

26 

cai  u  0 

5° 

3 

aeoiu 

*7 

ea  0  i  u 

51 

4 

ae  oui 

28 

ca  oui 

5* 

5 

ae  u  io 

29 

eau  io 

53 

6 

aeuoi 

3° 

ca  uoi 

54 

a  leou 
ai  e  u  o 
aioeu 
a  io  uc 
aiu  oe 
aiu  eo 


31 
3l 
33 
34 
35 
3« 


eiaou 
eiauo 
eioau 
eioua 
e  iuao 
ciu  oa 


55 
5<5 
57 
58 

59 

60 


3 

A 

5 

i 

O 

U 

iaeou 

73 

0  a  e  i  u  1 

97 

u  a  c  1 0 

ia  e  u  0 

74 

oacu  i 

98 

u  ae  oi 

ia  0  c  u 

75 

oai  eu 

99 

u  ai  e  0 

iaou  e 

76 

oaiuc 

100 

u  a  i  0  c 

iau  c  0 

77 

oauei 

IOI 

u  a  0  c  i 

i  a  u  oc 

78 

oa  uic 

102 

ua  oie 

ieaou 

79 

0  e  a  i  u 

103 

u c  aio 

ieauo 

80 

0  ea  u  i 

104 

ueaoi 

ieoau 

81 

oc  ia  u 

105 

1  u  cia  0 

ieoua 

82 

oci  u  a 

106 

ucioa 

ieuao 

«3 

0  e  u  ai 

107 

u  e  oai 

1  euoa 

84 

oeu  i  a 

108 

ueoia 

a  ociu 
aoeu  i 
ao  icu 
aoiu  c 
a  ou  ci 
aouie 


37 
38 

39 
40 

41 

4* 


c  o  a  1  u 
eoa  ui 
coi  au 
eoiua 
e  ouai 
eouia 


61 

6i 

63 
64 
6$ 
66 


au  cio 

auc  o  i 
au  ieo 
aui  oe 
a  uoc  i 
auoie 


43 
44 
45 
46 

47 
48 


euaio 
cua  oi 
euiao 
eu  ioa 
e  uoai 
cuoia 


67 
69 
69 
70 
71 
7* 


o  ac  u 
oau  c 
ocau 
oc u  a 
ou  ac 
ouea 


85 
86 

87 
88 

89 
90 


01  acu 
o  iauc 
oiea  u 
oieua 
oiuac 
oiuea 


109 
110 
iii 
iia 

"3 
114 


u  taeo 
u  i  a  o  e 
u  i  e  a  o 
ui  e o a 
ui  o  a  e 
u  io  ea 


uaeo 
uao  e 
ueao 
ueoa 
u  oac 
u  oea 


91 
9* 
93 
94 
95 
96 


ouaei 
ouaie 
oue  ai 
oueia 
ou  iae 
o  uie  a 


"5 
116 

117 
118 
«19 
120 


uoa  ei 
uoaic 
uoeai 
uo  eia 
u  o  i  ac 
uoiea 




Haudfccu*  HMd  f-u  -«Ll-Ufrrfc  naturaii  difpofiti,  &  in  fcmultiplicati ,  da- 
bummutat,0ncsquotcunqucrerumpropofitanim,Vcrum  ad  hoc  mtcll.gendum  nil 
aliud  rcouiri  videtur,  nifi  ttbulafcqucns,  cx  qua  qu*cunquc  hucufque  diOa  funt,foic 
dariuseluccfcunt. 


HfrAH-Qt  M4MA3  |t    K3AM  -  H 


TABV- 


Digitized  by  Goo 


Lib.VUL  DtMufi*p*Mmfie*:  $ 

TABVLA  L  Combinatoria. 

i 

iao 
5040 

362880 

£  628800 
79916800 
479001600 
62x7010800 
14  /  8778291200 

XJ  / '^0767436800 
16  I  20922789888000 
'7  /J55687428096000 
/8  /64023737057*8000 
,  'P  /'21645100408812000 

-0  /2432902008176640000 
2'  /5 '090942 17 1709440000 
22  / x 1 24000727777607680000 
5852016738884976640000 
24  '62 044840 1733 239439360000 

Mutationes,  &  fic  in  infinicum  . 

Vidcs  Htur  quomodo  numcris  quibufuisordinc  naturali  pofitis ,  exmultiplicatione 
numerorQ  ordinc  intcr  eos  fatfa producatur  numcrus  mutationfirebuscoueniens.ita 
ioresintcrfccombinaripoflunt,  2628800.  vicibus  aorcs  »43i9o*o°?»70944°°o©. 
vicibus .  Qu*  tix  credi  potfunt,  nifl  dcmonftratio  noftrum  conuinccrct  intellcCtum . 

L  E  M  M  A  II. 

QVandocunquc  veroresfimilcs  occurrunt  ,vcl  quod  idcm  eftreseatdeminrebus 
'  combinandis fxpius  ponuntur ,  Combinatio  totius  per  numcrum combinatio- 
nis  rcrum  fimilium  in prxccdenti  tabula propofitarum diuifk, dabit  numerurru. 

combinationisquxfitum .  '  ,  t      _         , . 

Sit  propofitum  nomcn  MARIA;  quod  ciim  duas  litcras  fimiies  habeat,fiue  quod  ide  Mon|i0flW 
eft,  vnamlitcram  A,vidclicet}bisporitaraiquxriturquoacsidcombmaripomt;Curn_.  non  inispen. 

itaque noraen fit pentagrammatoo fiuc qumquelitcrarum ,& proinde , fiomne! '^«x 

diucrfxfoient,combinationeiiabcrent  i2oin  prxcedenti  tabulapropolitam.  diuida-  ,Itcr?  fimile$ 

tur  luc  numeruspcr  numcrumcombinationis  binarijfiue  pcr  2.  vt  tabulamonitrat,da- 

bitquc  quotiens  60.  &  totics combinari  poterit  quodiibet  nomcn  5 .  hterarum  quod  ta- 

mcn  duasliterashabucritfimilcsfiueeaidem,vt  inprxfenti  nominc  duoAA. 

Iteriim  dctur  nomen  trigrammaton  fiue  trium  literai  um,in  quodux  literx  bis  ponu-  Nominij  ^ 

tur,vtinnomineALA&quilpiam  fcircdefideret,quoticsid  combinanpomt,  net  is  ptmmm. 

voti  compos;  fi  combinationcm totius,  fcilicct  combinationcm  trmm  rerum  qux ctt  6, 
pcrnumcrumcombinationisbinan,,quicft2.diuilcrit,piodibitenimtcxaacombniatio 

propofiti  r.ouums  quxfita_«.  Vidcs 


Digitized  by  Google* 


6' 


Ariis  tifafn*  Cdrtfent\  &  Difso?n 


Vidcsigitur  in  hoc  cxcmplo,hoc  nomcn  nonadmitterc  mfi  rrcsmutatio-   A  A  L 
ficspropter  Abispdfitum;  Si  enim  duo  AA  inprincipiofcrrtcrpofireris  i  de-    j\L  A 
inde  vnum  in  principio  &  in  finc  altcrum .  3.  duo  in  finc  ,  cxhaufta  erit  tota_.    j  A  A 
combinatio .  lterura  11  tctragrammatiduarum  firailium  literarum  combina- 
tioncm  fcirc  vclis,diuides  24 pcr  a.  prodibitquc  1  z,  combmatio dicli  norainis  quacfita. 

f c  \  V- 

Exemplum  Tetragrammati  nominis  in  quo  duae 
literae  fimiliter  bis  ponuntur . 


7 

mrr 

1 

vnrt 

8  9 

in.T 

•1 

1 

3 

mrt 

9 

nnv 

irvrt 

1 0 

nmi 

4 

nvn 

1 1 

n^m 

5 

vnn 

11 

vim 

6 

Vidcs  in  cxcmplo,  hoc  nomen  non  eflc  combinabilc  nifiduodecies,  vt  exemplum_ 
docet ,  vbi  videsrtfcxies  inprincipio  pofitum  1  tcr&uerquxfimuliunftaconftituunt 
12  quxfitum  numerura  combinationishuius  norninis  tctragrammati;  idcm  dicendum 
dc  quouisalio nomine  tctragraramato .  Si  verd  trcs  litcras  quodpiam  tetragrammaton. 
haberet  fimiles,  idcft,caldcm  ,  24per6diuifa  dabunt  quxlitam  combinatioms  muta- 
tionera  ,  vt  in  fecundoexcmplo  patct.  Vbi  vides  impolfibilc  cfle,  vt  id  admittat  prxter- 
quara  4mutationcs. 

Exempl.  Tetragrammati  in  quo  tres  literaefimiles  funt 
quater  tantum  mutari  poffunt,  vt  in  AAAL. 

ITerumfitpcntagrammatonfiuequinque]itcrarumvox,quactreslitcras  A  A  A  L 

firailes habcat,vt  AMARA.eius habebiscombinationem ;  Sicombina-  ^  L  A 

tionem  quinquererum,fcilicet  120,  diuifcris  per  corabinationem  numeri  ajaa 

ternarij,  quem  in  tabula  fexta  inucnics.  Quotus  enim  dabit  2  o  combinatio-  j 

nem  nominis  quxfitam  ,  vt  in  cxcmplo  patet , in  quo  vides  hoc  nomen  aha  L  A  A  A 
combinationcm  admittcrenonpoflL-» . 


fJO 


1  AMAKA 
x  AMAAR 

3  AMRAA 

4  ARMAA 
$  ARAAM 

6  ARAMA 

7  AARAM 

8  AAMRA 

9  AAMAR 
10  AARMA 


1 1 
1 1 

14 

16 

>7 

18 

»9 
zo 


A  A  ARM 
AA  AMR 
MA  ARA 
M  A  A  AR 
M  ARA  A 
MRAA  A 
RA  AAM 
RA  AM  A 
RAMAA 
RMAA  A 


Volui  hxc  pauculacxeplahicponerc  vtin  paruis  cxemplisvcritas  innorcfceret.  VcrQ 
vt  quacunq;aliarnm  reru  combinationcm  in  promptu  habcat  curiofus LcAor,  hic  tabu- 
lam  adiungercvoluimus,  inquadiclo  citiusvidcbisomma,qua;hucufquediclafunt . 

TABV- 


Diqitized  by  Goo<zlej 


VkVllL  MufurgiaMmfica.  f 

TABVLA  II.   Combinatoria oftendens numerum 
mutaticnum,  rerum,  in  quibus non  prsecifa  diuerfi- 
tas ,  fed  quardam  funt  limiles . 


ietici  reri  Combiruti* 
diucj fnu  .  teia  omniii 


diucifcxuin . 

Combinitio 

4 

CttiMti* 

H 

R  1 

* 

I 

O 

rcrumia  rjua 
I  uniiici. 

1 

5 

CAiaiuo 

II 

2 

0 

tcru  ta  quft 
|  fioulei . 

III 

O 

5 

O 

reii  inqui 
«uiruiei. 

6 

  C6bimtM» 

IV 

12 

4 

ictu  in  qu» 
]  urullcr . 

7 

CAbiniti* 
leru  lo  qui 
•  fimiici . 

8 

V 

IXO 

60 

20 

s 

O 

Cobinitio 
reri  in  qtu 
7£nuie»  • 

9 

VI 

720 

360 

120 

*$ 

6 

O 

VII 

2530 

840 

2  IC 

rciu  in  qui 
(  laiici  . 

504O 

4* 

7 

O 

VIII 

40320 

20160 

6720 

I663 

5« 

8 

0 

rerfi  inqu» 
9  fimiiec. 

IX 

361880 

181440 

60480 

7» 

8 

JC24 

504 

O 

3628800 

604800 

5040 

720 

X 

1804400 

M953° 

30240 

00 

IO 

IV 

VII 

VIII 

IX 

I 

II 

III 

V 

VI 

Tlbul*  C*. 
bma  toria-i. 


V  S  V  S  T  A  B  V  L  AE. 

HAbet  hxctabuU  loculumnas  ,ordinc  proportionalitcr  deciefccntcsinprinu-. 
continentur  10  numcri  iignjrkantes  res  combinabilesfiue  fcriem  rcrum  com- 
binabilium  .  Sccunda colum na contjnet combinationci  rci  um,  quaru  Gngulx  intcr  fc 
d.fferut.ita  rcslV  mutaripoflunt  1 2o.viul»us,Vll  vero  rcs  so^o.TcrtiacoJunacotjncc 
combinationes  rcrum ,  quarum  dux exdcm funt .  Quarta  tolumna  continet combina- 
tioncs  rcrura,quarumtrescxdemlunt,&.  ficde  ccetcrisordinecoluninisvfqueaddc- 
cimam  columnam  in  qua  combinationcs  rcrum ,  quarum  nouem  exdcm  funt  ,conti- 

ncntar*  I-  o 

Vfus  igitur  huius  tabulx  hic  eft  fi  quis  fcire  cupiat^uories  noraen  aliquot  a.  v, 

o.litcrarum  mutaripoffit,quodtamen4literashabeatcaldem,vtihocfiAura  nomert  lje*'  *  u* 
MARABANA  oftendit,in  quo  cum  4iitcrxilnt  exdcm ,  quxnturquoticsid  combi- 
nari  polllt .  Quxrc  igitur  in  prima  columna  VI II.  ( tot cnim literarum  nomcn  propofi- 
tum  cft)  deinde  columnam  combinationisrcrum,  quarum  quatuorcxdem  lunt,&an- 
guluscommunis  dabit  i663.&totiespropofitum  nomen81iterarum  quaium^cxdem 
funt,  combinari poterit.  Ita  nomen  fcx  literarum  quarum  tres  e$dcm  fiint,  ri» 
vicibuscommurabile cft.quem  rtumerum  habcbis inanguloc6muni,fianuraeroVl. 
in  primacolumna  traniuerfim,  3c  in  tertia  columnafuriumafcenderis. 


Digitized.by  Google 


£  Artis  Magn*  Confini ,  &  Dijfoni 

Ita  vides  fex  res  omncs  differctes  720  vicibus  mutari  poflc;  Si  verd  illaru  du$  fucrint, 
e*dcm,36Q4,3,cxdem  i  20.  fi4,eardcm  zy,  f\  5,cxdcmfcxie2,  fi6,rcsca:dem  o.Haud 
lccus proccdcs dc  aiijs rcbus  quotlibet  inti  a  dcnanum  contentis .  Compofuimus  autc 
hanc  tabulam  ex  regulis  pajlo  ante  traditis .  vt  proinde  difficile  non  fit  eam  ad  qucm- 
cunquc  numerum  extenderc .  Vcrum  hanc  tabulam  fuiimmc  declaramus  in  Artc  no- 
ftra  Combinatoria,vbi  cam  ad  quarumcur.que  artium  &  fcicntiarumprincipiaapplica- 
mus,  ad  quam  fuo  tcmporc  Lcftor  curiofus  1  ecurrcre  potcrit . 


iT 

.4 


C  A  P  V  T  I. 
De  Notarum  Combinationibus . 


— _- 


P 


EraliquotProblemata  hic  docebimus  modum  acratione  qua  dctcrminarc  liccac 
quomodo  &  quotics  Notc.  quotcunquc  vanan ac  intcr  fc combinari  valeant. 


Problema  I.  Combinatorium. 


Datd  uoce  quotcunque  notarum ,  quottes  illa  intra  certum  interuaUutn 

mutari  fofsit ,  mnenire . 


S 


q  .        QtU  i  J*3  .   >  1  I  "  •  -     ■ 1     •    ■         -     -  -  ■  .  '■  *  ' — ~  —         ~-   . 

It  prim6  vox  trium  notarum  qu?  pcr  tertiam  afcedat  ex  C  per  D  inE.  qucntur  quo- 


\  tics  illa  intra  hoc  interuallum  ita  mutari  polfit,  vt  nulla  bis  ponatur  in  codem  gra- 
du,fcd Gngulaj  intra  idem  intcruallum  dirTercntcs fint  ?  Refuondco fexies  id  fieri pofTe 
nonphirfes,cumenim  iuxtal.  Lc-matresdiuerfc  res,  fcxiesmutaripoflint,  hic  autc  fint 
trcsnotac  intribusdiucrfisgradibuspofitc,  fcquitur  neceflartdillasfexiesquoquc  in- 
tra  1  ntcrua  1!  11  m  v  n  iu  s  tertije  rnutari  pofle .  Verum  ad  huius  vltcrtorcm  dcnaonftration& 
nihil  3hud requiri  videtur  niH ociilaris  dcmonftratio, qua:  fequitur . 


'J  4 


Videsigitur  in  cxemplo ,  quomodo  voxpropofita fcxies  ita  muterur ,  vt  nulla  bis  in 
aliqnn gradu  ponatur.ied  fingul*  differcntes finr  intra  idcm  intemallum  i  fecimus  igjh 
turquod  eratpropofitum_* . 

Haud  fecus  vox  quatuornotarum  gradatim  cxC  in  F  pervnam  quartam  afcenden- 
dentiu,  24  vicibusiuxtaLemma  I.  mutari  potcnt.  Cum  cnim  4 loca  in  intcruallo  quar- 
t£,om  nia  diuerfa  fint;  Vox  fexies  mu  tari  potcrit,  incipiedo  i  chorda  C.  &  fexies  a  chor- 
daD,  &fexiesincipiendoachordaE.  &  fcxiesdcniqueincipiendovoccs  mutationis  a 
chorda  F.quatuor  autem  in  6  dufta  dant  numcrum  totius  combinationis  propofitum. 
Vt  in  fequcaticxemplo  patct  i 

6  incipiuntaG. 


*  $ 


I 


i  * 


6  muta- 


Djgitized  by  Goo 


Lib.  yill:  ^Mufurgia  Mirifica . 
6  mutationesincipiunt  a  D. 


5S£ 


7 


S±V 

9 


$:!b;±  :&-*£$ 


8  9  io         1 1 

6  incipiunt  ab  E. 


IX 


p 


:*:$ 


niifn  fiiu; 


±|S*: 


«3 


i4       i$       16  17 

6incipiunt  abF. 


§3 

!E?±«;^ 

:*±*5: 

:*«S± 

:*:*±«: 

19 


zo 


2  I 


*3 


*4 


Vides  igitur  nullam  in  hac  combinatione  nota  bis  in  codcra  gradu  inucniri,fcd  24 
mutarioncsprorfusdifFerentes  cfl"e_-> , 

Problemall.  Combinatorium . 

Data  'ooce  quotctmqHe  notarum ,  quarum  quotltbet  notajufer eandem 
chordam  cxijlant,  combinationemfrofo/ttavoas  muenire. 

HOc  problcma  foluitur  fine  vlla  difficultate  ex  prcccdenmabulall.Combinatoria. 
Sit  iguur  primo  vox  quarpiam  fcx  notaruni  ,quarumdua?fint  eatdem  fiuefupcr 
candem  cijordam  F  cxiftant.ciujcritur  vocis  combi- 

natio?  diuidc  combinationem  lcnarij,  vfcdclkec  720  tl3PS!3SSS22SE3S^l:|^ 
pcr  combinationcm  binanj  numeri  &  quoticns  3 60  j  \  • fr- — «:  —  ^EuC 
dabit  quaefitam combinationemitoticsenhn pro^o-     '  '  '<3rv ^  -^.|.|«. p 

jfita  vox  mutaripotenr.vel  pcrtabulam  prcccdentc: 

Quxrc  inprimaColumnaVI.  &colun>na:  iccun  da?  anguluscomunis  dabit36».quc,- 
fitam  combinationera  vt  prius . 

Sit  itcrum  vox  quatuor  notarum>  quarum  duc.  cardcm  funtiinquiritur  combinatro; 
diuide  igitur  combinationcm  quatcrnarij  videlicet  2  4per  combinationem  binarij  2.& 
(quoticnsdabit  12.  combmationcrn  quarfitam  vt  in  cxcmplopatct. 


6incipiunt  abF. 


:|5.1: 

'  JmmJu' 


:v:*3r$: 


3 


6 

3  iG. 


jt  Artis  Magna  Conjom*  Diffoni 

3  a  QfoU  re,vt.  3  ab  A.  la,  mi,  r^incipiunt. 


1 1 


«3 

Videsin  hoc  exemploomnesvocesrautari  ,raanentibusfempcrfupereande  chor- 
dam,  duabus  nous  i  rcliquis  initium  mutantibus ,  &  in  primis  quidcm  6  mutationibus 
mancntibusduabus  notis  fupcr  cbordam  F  vt,in  qua&  initiuro  fit:in  6  aiijs  mutatiom- 
bus trcs aotx fcmpcr  incipiunt  inGi&j  in  A, rehqws binis  notis fcmpcr  manentibus 

in  F  * 

fca  vox  oclo  notarum  pcr  octauam  gradatim  difpofitarum  >  mutationcm  vocum  con- 
tinct  403 1».  Si  verd  dux  cx  0A0  notis  quomodocunquc  difpofitis  candem  chordara 
tetigerint,  admittat  illa  vox  iuxta  tabulam  1L  Combinatonam  20160  murationes . 
Si tres candcm chordam tetigerint ,  admittet 67 20.  Si  4 candcm  chordam  tctigcr rnt , 
1662. Si  j.eandem  chordamtctigerintn6.Si6. 56.  Si7  denique  eandem  chordam 
tctigerint  8  mutationcs  admittct  vti  tabulapulchre  deroonftrat . 

Problema  III.  Combinatoriura . 

Datd  voce  quotcunquc  notarum,  &  intcr  cas  quothbet  binarijs ,  ternar 
ri/s,  quatcrnanjfue  notarum Jufcr  eandem,  aut  diucrfas  ckor- 
das  exijientibus,  mutationes  Docis  inuenire . 

Sltprimdpropofita  vox  5  notarum quarum duat notas in  hla,mi*c> fint  &totidem-. 
in  B  fa,la,  mi, vt  in  cxcmplo patct.  Quamrur quotics  illa  mutari pofiit cum  Uic  lint 
duo binarij ? eos primo in fc ducesfiue  quadrabis, habebifquc diuiforemj>er  quem  co- 
bmatioquinquc  rcrum  vidchcet  1  jodiuilareliquit  30  combinationcm  imc  ™M*U0T 
ncm  vocis propofitr  qucfitam.  Verum  ad  huiusproblematis notitum  mnil  aliua rcqui- 
ritur,  nifi  ocularis  cxempli  fcqucntis  infpeftio,&  cxaminatio . 

Combinatio  wcis  s  notarum  in  qud  du*  not*  cadcm  bis 

in  diucrfisfpacijs . 

£EEpS|  ;i§§5:  jP?^r 


i§*i* 

:|i?5$=jj~ 

n  7 

•      •  ^ 

8 

9  10 

11 

|:£E5Sp: 

5lii£ 

!$li$i^:iiii?: 

S#*VT^ 

"  »* 

14 

I|          16          «7           18  .A 

Vidcs 

Digitized  by  VjOOg 


Lib.Vlll.  oMufurgiaMirifica. 


ti 


Fffyg^fe  :*?*$*= 


19 

5?:IE 


20 


1  f 


11 


IJ  14 


!=*?«?:  :=**?*  :z*??f= 

i3 


16 


*7 


19 


3° 


Vides  igitur  propofitam  voccm  non  nifi  trigcfies  mutari  pofle,  idque  ob  duos  biiuu 
r  ios  no  tarum  in  ijfdcm  vcl  diucrfis  chordis  cxiftentes . 

Alterum  exemplura.Si  porrd  vox  quxdam  fit  noucm  notarum  quat  in  duabus  diucr- 
fis  chordistrcsnotas  habcat  cxiftcntesquomo-  _ 
docunque  difpofitas  vt  in  fequcnti  cxcmpio:quc-  g"=:~~T^:^!^^j5i:v^ 
ritur  mutatio  >  ita progrcdicris, ciim  rres  notc fint  \  -^-V-V-V — — 
in  duabus  diucrfis  chordis  cardem  combinatione"  !  —^.-~JL-..  -.-.>■  ■ 
g,  cui  in  primatabulainucnicscorrefponderc  6>  t 
infccrgo  6duccs,vthabeas36diuifor€;pcrhunccnimc6binatio9.ideft36i88odiui- 

fa,  dabft  1 0080  mutationes  vocis  propofir?  qucfitas .  Si  vcro  7  notarum  vox  foret,cum 
duobusternarijs,  mutabiturvox  140.  Verum  vt  Leftorcuriofus  in dcmonftratione-» 

ocularircm  pcrcipiat,demusexempJum  inparuonume-  

ro .  Sit  igitu  r  vox  fcx  uotarum  ,  quarum  tres  in  prima_.  Q——'. — Z.ZZ'JZ1ZZ 
chorda  &  alix  tres  in  fccunda  chorda ,  tono  dirfcren-  ■  j— x;£:^:$:$:$_: 
tes,  qu^riturmutatiovocispropofitgr.Diuidcigiturcom-    j  — ~ 

binationcm  6.  hoc  cft ,  1 

Combinatio  vocis  6  notarum  tono  dijiantium,  in  qua  3  notx 


in 

1  1 


3§?$??E 

3 


4  s 


.- . 


81 


6 


8 

^  ^   ;_   

■  E^llll:  E??iii^  ;??*?*§E  2SS5:  E?§1??£: 


10 


1 1 


13 


:?;I5:?2E$: 
16 


:?§??£EE?*§?£?:  :?^?^E 

>7  »«  # 


*5 


10 

B    *  7*» 


\ 


12 


Artis  Magrue  Confini ,  Difsoni 


S1 


A  A  C   CC  A 


7»opcr  a^quadratumcombinationistcrnarij  hoccft6,&prodibunt  2onumerusmu- 
tationumquefitus;  toucs  cnira  mutari  poteft  dicta  vox,vt  m  dato  excmplopatet. 

Problema  IV.  Combinatorium . 

Datd  voce  quotcunque  notarum 3quarwn  du<e  ead:m  in vna chord&—> 
fint,  tresnjeroeadcm  in  alia  chordai  combinationem,  ideflnu- 
tncrum  mutationis  uccumrepcrirc . 

»It  vox  qu^piam  noucm  notarura,quarum  duc c^dcm  in  chorda  A.  tres  vero  ee.dcm 
>  in  chorda C.  &  duc,  alic. itcrum  in  chorda  A*  vt  in  prcfcnti  exemplo  patet ;  queri- 
tur  mutatio  vocis  propofitc;  ?  itaprogredere.duc 
combinariori/era  tcrnanj.huc  cl\6  pcr  quadratum_. 
combinationisduarum  retum  ,hoc  cft  pcr  4.  habc- 
bifqucdiuiiorcra  24.  pcr  hunc  diuidc  combinatio- 
ncnoucnaritvidclicet  362880.  &prodibut  15  120, 
queluntin  vocedata  mutationes  qucfitc. 
quadntnm  Si  iterum  occurrat  vox  22  notarum,quarum  due.  repetuntur  bis;  &  1  quq  repetatur 
cobinario-  ter,&due  aK$  querepetantur  quater,qucritur  quotiesvox  mutari polfit  ?  itaprocedi- 
b-*[tjJ;  tur ,  quadrabis  combinationem  *.&habebis4.  hunc  ducesin  6  combinationcm  ter- 
narij  vthabeas  i4>uncdeinde  iterum  ducesin  quadratum  combinationis  4.  hoccfr  ln 
5  76.  &  produftum  1 38a4dabit  diuiforem ,  per  hunc  numerus  combinatioms  a ».  id  clt 
H24ooo7277776o768oooo,diuifusdabit  8130792301632000.  numcrum  mutatio- 
niscantusquefiti. 

Excmplavaria. 
ln  voce  mucm  notarum^. 

QVandocunquc  omncs  norc  lunt  difTe- 
.  rcmxsfitujhabcbitvox  362880  mu- 
tationes  vt . 
Quandocunquc  due  note  ex  9  eundem_» 
fitum  habuerint ,  habebit  vox  mutationcs 
181440.  "' 

Quandocunque  tres  ex  nouem  fupra  ean- 
dcra  chordaru  nierint ,  vox  mutationcs  habe- 
bit  60480. 

ox  Q 
Quandofeptcm  ex  nouem  eandem  chor- 
dam  tenuerint  vox  habebit  mutationes  73. 


CUIUSl 

J7*. 


Voces  diuerfe  onotarum 
quo  ad  folum  fitum  . 

fEliiiiili 

ligilliii 


Quandf  &i  ex  nouem  fucrint  ce^era-.: 
Vox  mutationes  habebit  90720, 


"  Quandavrrfj  2,2,  cx  2,&o  fuerinteiufdem 
fi t u s>  m u talabtr  vox  4 5  3  6©,  g  r 


-l- 4-  •  — •  «-»-——  -!•  mm 


wkmk 


ffffffff* 


Quan- 


Digitized  by  Goog 


1 


Lib.VUL  MufurgiaMirific*. 


*1 


QuiQdoeunquc  vcro  2, 3, 2  ,& 3  fucrint cx 

9.  fitu  eodem,  mutabicur  7  5  60. 


Quandocunquc  verd  2  &  3  cx  9 fuerint  eaj-  ir£— -f- 
dcm,  mutabitur  10080. 


Hliiiif 


Quandocunquc  2  3  &  3  cx  9  fuerintecdem,  M  f  f  A  "4 4  : 
irabrtut  vox  5  040 .  M  vIOJlIXIx^IT  I 


Quando  3, 3  &  3  cx  9  fiierintecdem,muta- 
biturvox  1680. 


Quando  |»1&4«**  eruntecdem,mutabi- 
turvox  i»6o. 


Quando  4  &  4  ex  9  funt  e^dcm,  mutabitur  tl:?ZZ" 


Quando  a,  1  &  5  cx  9  notis cc.dcm,rautabi-   tt^ZIziI:J:I:I:I"!: ~.~ 

fc5^:i:5:*:§:H:d 
:?:|:|:^:I^:I^5:|.1:E 


Quando  1  <5c  cx  9  funt  eatdem,  mutabitur 
15». 


Quando  4  &  5  cx  9  funt  ca:dem>  mutabitur  5^Z^^^:^-^$:^"^"^I |:| I— 
126« 


Quando  3  &  6  cx  9  funt 
tur  84. 


c^dem , mutabi-  J~ J~^"^"If^^§:|  j~:Z 

Quando  a  &  7  ex  9  fuat  ecdcm,  mutabi-  P—I^J^^^^^^^-bllZ 

r  36-  s:::^:i:~z:_:z:~:~~3|:l^: 

Quando  omucs  notx  funt  in  codcm  fpatio  ;  Jjjj 


nilmutatur,vt. 


t  z$:*:$:$:0:$:$:a  $:$ 


V 

Ex  pr^ccdcntc  fchemate  parct  dare,quoties  vnaqu^quc  vox  nouem  notarum,  mu- 
taripoffit  iEt  quamuisalicuiimpoflibilc  vidcripoiTctpcnultimam  v.  g.  voccm  36  mu- 
taripoffe,  vcrum  tamencffe  quod  dicimus,  tuncinnotefcct  ,cum  Ledtor  curiofuseam 
cxpenderit.  Atquc  hacarte mutationescuiufcunquc  vocis&quotlibct  notarumfacile 
coguofcerc poterit , quc,  in  2 »  notarum vocc cxcurru nt ad 8 1 3 079 23016320000 mu« 

tatio- 


Digitized  by  Google 


r 

r 
r 

Po 


14  Artis  sMagnx  Conjdni,  &  DiJJoni 

tationes, quxfurama  tanta  eft,  vt  fi quifpiam  fingulis  diebus  mutationum  carundem.. 
tantummillefcriberet,is  in dcfcribcndo  laboraturus  fit  21260896143  annis.  Res 
oranino  ijs  qui  vim  numerorum&combinationis  naturam  nefciunt  incredibilis ,  qux 
facilc  tamen  ex  prxcedentibus  demonftrantur .  Vndc  ctiam  patct  quiminconceptibi- 
lismutationum  multitudo  cxMoteclaquapiamfubindc  50. 100.200  notis  conftante 
emanarepolfit.  Certc  fitotamundanamachinachartarepleretur ,  ilia  non  fufficercc 
adomrrcs  mutationescontinendasvclin  3onotarumcombinationc. 

Problema  V.  Vniuerfale . 
Datis  in  loce  quafiam  quothbet  notis  fiue  dtfferentibus »  fiue  non  diffe- 
rentibus,  quoties  quilibet  alius  ex  ajjumpto  $)  determinato 
hocnumero,  notarum  numerus  mutari fofsit y 

HAbet hqc  propofit io  mirificum  quiddam ,  vndc  aitius  ordiri  vifum  cft  i  &  vt  me  n- 
tcm  noftram  faciliuscxpliccraus,ab  ipfo  exeploinitium  facicmus  propofitionis. 
Proponat  igitur  quifpiam  c  Mufurgis  hoc  Aenigma_, 
combinatorium  propofitis  ordine  notis  2  2  primo  om- 
nibusdiffcrcntibus  pertrifdiapafonafcendenribustoc 
nimirum  ,  quot  voces funt  in  icala  muficah  Giudoms , 
vtinhocpr^fcntifchcmateapparct. 

Quxritur  prim6,quotics  illx  fimpliciter  mutaripof- 
fint?atquc  huic quxftioni ftatim fatisfaciemus pcr Le- 
mal.  &  Probl.  L  ciim  cnim  omncs  differcntes  fint.ad- 
mittcnt  confuetam  22  numeri  combinationem  ,vt  L 
Tabula  oftcdit  vidclicct  1 1 24000042 171709440000. 

Quxritur  igiturfccundo ,  quotiesdux  notx  intra_. 
fpacium  trifdfapafon  mutari  poffint ,  quotics  icerum_. 
,  4  r.6.  7.8.9.&ftcvfque  ad  22  exclufiue  numeru, 
quotiesinquam  inrra  determinatum  trildiapalon  in- 
teruallum  aiTumptaex  22.  notisquotlibct  notarum- 
vox  mutabilis  fn  \  Hoc  itaque  vt  fuatur,  lta  agc .  Cum 
22  notxa(Tumpt„fmt.Ducesprim6  2  2  in  21  ,fcilicct 
in  prpxima  vnitarc  mmorem  numcrum  ,  &  producen- 
tur 462 .  &  totics  du_  notxintra  trifdiapafon  interual- 
lumdifponi  poftunt ,  fcmpcr  diffcrcntes.  Ratio  huius 
reicft,cum  cnim  2  2  dux  notx  omnesdifferenccs  fint  & 
cradatim  aiccndentcs,  fietconfequcncer ,  vtordincm 
vipefiesfcmel  rautare  poflit.  Nam  prima  rautatio  per 
_i%radusfiti  Secunda mutatio  fietcum  noraeita  di- 
fponentin ,  vcl  pcr  tcrtiam  afccndant .  Tcrtia  mutario 
notariim  fict  pcr  quartam.  Quarta  per  qumtam.Quin- 
tamutatioperfextam,&  fic  dcccetcris  vfque  ad  21 


P  3 


i-JUU 


•  1 1 

•  ■ 

i  « 

Os  ^ 
I 

-4  £i 
1 ; 

1 


A 


qVeeittrifdiapafon.cumitaque  in  2»  notis  fiant  21 
Hiuerfx  mutationcs  hic  confcquenter  duftc.  in  2  2 ,pro- 
ducent  46*2  propofitum  numerum .  Toties  igitur  dux 
not^  intra  trifdiapafon  mutanpcftunt,n6plurics,quod 

vult  propofitum .  ^ 
Quxomnia  intelllgcndafuntdedifferentibus  462 

mutationibus  duarum  notarum  intra  intcruaJlum  trif- 
diapafon  varic  difpofitarum  ,  vt  in  appofitis  excra- 
rHs  oatct .  Hmc  fi  fcirc  cupias  quotics  ucs  not_inua_. 
v    *  intcr- 


00 

t— 1 


I  I 

<A 
1 1 

❖i  i 
❖i  i 
<A  " 

o\  i 

<f!  I 


\ 

&\ 

I  • 

1 1 

n 

i  1 


s 

! 

■ 


I 

1 1 


1 

n 
1 


1 1 
(i 


i  I  M 


I  I 
II 
i  I 


I  I 
I  I 


I  I 
i  I 
I  I 


I 


.  ■  •  ■  • 

-  M  \ !  I 


1 1 1 1 1 


1 1 1 

1 1 1 

•  t  -  - 

f>  1 1 1 

■  ■  1  •  • 

\<y\  1 ) 

a    •    *    i  • 

lf>  I  ) 

i  pM  i 

I  •  • 

M 
I » 

I 

I 

■ 

I 

I 
I 


I  I  I  1  1 

11(11 

M  I  I  \ 
llllt 
M  I  I  I 

M  IU 
1 1 1  1  i 

III!» 
I  I  I  I  I 

M  I  I  I 
I  I  i  I  l 

IUII 
t  f  1  1 1 
I  ! 
i  I 
M 
If 
I  I 
l  I 

H 
1 1 

1 1 
1 1 

u 

111. 

*UU! 

rA  U  H 
)  OM  U 

llllii 


1 1 

i! 

i  \ 

1 1 
1 1 

1 1 
1 1 


Digitized  by  Google 


Ltb.VIll.  MufurgtaMtrifca. 

intcruallum trifdiapafon  mutari  ita  poifint ,  vt nunquam fintee, dem  >  fiue quod  idcmj 
nunquam  bis  iupra  eundem  gradum  ponantur.MuJriplica  20  in  461  pauloantc  cx  20 
in  22  duclorum  iummam>  &  producentur^j^o.  trium  notarum  mtratnidiapafon  va- 
riepofitarummutationes.  Sivero hunc  numcium  9:4oduxensin  I9>babebis  175  j6o 
numcrum  mutationum  4  notarutn  intra  trildiapafon  varie  poiitaruni,&  fic  ordine  pro« 
gredieris  vfque  ad  22  quarcrit  combinatio  crdinana  numcri  »2.  Vcrum  bec  inkhe- 
mate  fequenti  omnia  clare  mnotcfcunt,  inquovides  tresordines  numerorum^. 
Pnorcs  22  notas  ordinc  &  gradatim  in  trifdiapafon  currentes  alterc.quas  aflumptas 
vocamus,  dcnotant,  quod  ex  aa  notisalTumpCJc  intra  trifdiapafon  muun  polfint . 


III  II 


II  I  II 


! 


1,1  Tnn 


i"8  1 1 1|  ] 
1 "  1 1 1 1 1 


(II 

1 1 1 


I  ■  •  •  ■    -  — -    —    •  •  •  •  •  ~ 1 ■ 

niiinTT!  i n  - 

1 1  &  ! 1 1 !  1  j  |  I  (  |  ** 


t  I  l  1  f 


1  1  l  1  f 
1  1  1  1  1 


rrra  LLiij 
r : : : ' !  i !  1 1 1 1 1 

II  Ifcf  Rfl  il 
liifl  [KO 

•  •  •  .  • 

I I I  r> 
■  iii. 


00 


III  ti  - 


•  1 1 1  • 


•  •  •  ■  • 

1  m  \ 

i  i  &  i 

•  1 1  •  • 


luaiiw 


1 1 1 11 . . , , . 

LLL2  LLL2 
LLii?  Wt  i  I  i  i ! 

um  w^m 

i  i  i  w  1111  MU\ 
i  i  •  fTT 

U  oiTi  gni^ 

!  1 1 1 1  [kj »  « 
|TiS QTtj  11+11 r 

jiTff  fitn  iifti  * 


1 1 1 1 1 

1 1 1 11 

1 1 1 1 1 
1 1 1 1 1 

•  1 1 1 1 

;  1 1 1 
1 1 1 1 1 

■  •  •  •  • 

■  1 1 1 1 

•  1 1 1 1 

•  •  1  1  • 

4 1 1 1 1 


ttfT  I  00 


um\M  Hffl 

•  iiii 


S. 

> 
> 
> 

> 
;___ 

> 
x_ 

>«; 
g, 
•< 
X 


liigiUii  nras 

•,  1 1  n  1  ttMa  1 1 1  «  - 

111 


22 

462 
9240 

175560 
5160080 
53711360 
85941760 

12893126400 

18053769000 

S346549004800 

38158588057600 

309744468633600 

3007444686336000 

27877002177024000 
2230160x7416192000 
■  5611 121 21913344000 

936667273 1480064°°° 

4683336365740320000 

18733 3454629601 280009 
56200036363888803840000 

1 1 24000727777607680000 

x 134000727777607680000 


22.  S- 

II  li 


Numerivcri  vnicuiquc  gradui  notarum  adfcripti  flOtant  numrrum  murationum_ja 
quas  obtinct  quilibct  intia  trifdiapafon  ajTumput  confon  a  n  ti  x  nu  m  cms.  ita  difdiapafon 


mcra 


16  Artts  Magn*  Confoni,  &  Difsoni 

intia  trescnftauashoceft  »»  notascum  interuallis  mutari  poteft  1*893126400.  Pari 
Mirjcombi  parte v»dc6 interuallum  5 . ixue  5  numerosmutari pofle  4683336365740320000  vici- 
bus .  Et  fit  dc  coeteris .  Vcriim  cura  hxc  Arithmetices  imperito  mcrcdibilia  videantur  > 
Combinatioantcni  hxcctiamfi  ioooannislaboraretur,a  10000  krtptoribus  exhau- 
rir i  tamcn  non  poflit ,  ideo hic  excmpla  in  minoribus  nuincris  , apponcrc  vifum  cft  ,  vt 
per  combinationis  mutationes  expanfas  veriusrcicognofcatur  jtdemenimin  paiuts 
ac  BMW  numcris  procedendi  modus eft . 

Exempla  in  minoribus  numeris . 

CVpiat  itaquc  quifpiamfcircquotiescx  quinquc  notis  propofitis  dux  tantum  no- 
tx  mutari  poflint  vt femper  diflercntes  fint ;  Cantulquc  lemper  faciat  intcr ualla 
dirferenria.ira  procedito,ponantur  numeriordine  naturali ,  vt  in  cxemplopatet  in_* 
quoprimus  numcrus  monftratnotasquinqucfiuc  intcgrum  .  Secunda 
columna  numeris  latinis  fignitkat  partes  tntcgri ,  quotics  vidclicet  par-  * 
tes  quinque  notarum  intraquinariumintcruaJlum  mutari  poflint.Tcrtia  *  ^ 
columna  fienificat  mutationcs  ipfas,  ita  vidcsvnicam  notam  quinquies  4  "  * 


tantum  mutaripofle,duas  notas  vigcfies,trcs  fcxagcfiesi  quatuor  ccn-  3  III  60 
ties  vigefies ;  Quinque  tandcm  notas  totics  quoties  ordinaria  primx  ta-  x  IV  1 1  o 
bulscombinatio  prxfcribit.  Fit  autemhxctabula  facillimc  hoc paclo  f  y  |iQ 
duc  4  in  5. &  productum  20  dabit  duarum  notarum  mutationem .  iterQ 
3  in  2o&habcbis3  notarum  mutationes  videlicct  60.  Itcrum  2  in  60  &prod  but  120 
quatuor  notarum  mutariones,&  1  in  1  ao  dabunt  ordinariam  combinationcm  rci  vt  di- 
ctum  cft,  fcd  rem  cxemplis  oftcndamus , 

Mutationes  duarum  notarum  ex  quinque  >ide(l ,  intra  interuallum 
*vnius  quinta,  tta  vtnunquam  bisjupra  eandem  cbordam  refcriatur. 


CSCPS^u1^-  I--* 
11       3      4     ;  6 


7    8  9 


CC-  —5-  -^«U 
10  11    ix    13  14 


;  — 


1  •  *•  — 

•  ij  16  17  18  19 


xo 


1 


3   4  s 


In  hocexcmplovideslocaduarum  notarum  vigeficsmutari  pofle,non  plurics,fiita_. 
accipiantur  notx,vt  interualiafcmperfintdiucrfa;Si  verofcue  velimus quotksmuta- 
ri  poflinthxduxnotx,fiduxineodemgraduponantur,nihil  aliudftciendum,nifi  ad- 
dcnda  5. fiue  quodidem cft,quinarius  numcrus  in  fe ducendus  cft  ,  vt  fiant  2 5.  vel 
quodidem  5-addendaad  20.  Sienimex  s.duasbisin  codcm  gradu  ftitueri  vtin  5. 
vltimis  mutationibushuiusfchematispatet,  quc,  rrioribns  2oadnumcratc. dabunt  ab- 
folutc  a  5  mutationes  2  hotarum  ex  5.  ratio  ex  pofitiqne  notarum  dare  patct . 

Quoniam  verohoclocoduofcmpcrintcruaila  fumuntur  vnum  «W/8«w  alterum_, 
Kfircifimnv  ,id  cft,quorum  in  vno  notxfurfum,inaltcrodcorlumvergant,  quxtanten 
eademfuntintcrualIacuiufmodifunt4&  5.3  &  6. 2  Scj. 1  &8.  &  fic  dc  coetcris. 
Quc.ritur  iam  quoraodolcire  poffunus,  quoucs  duc,  notc  prxcisc  interinteruallum  dia- 

pcntc 


Digitized  by 


Google 


Lib.Vlll.  Mu/urgia Mirifica. 


17 


atva» , 


pcnte  jta  mutanpoffint,vtjnterualIa  omnia  fint  diuerfa  .itaprocede ,  numeru  20  qU1 
i >  notis  idclt  ii  rcfpondct  in  tabula , per combinationem  ordinariam  binarij  numeri  >  A,rf run> 
id  cft  pcr  2  diuidc  &  prodibunr  10.  atque  totidem  prxcifas  mutationcs  admittunt  dux 
notxjntradjapentediipofirxi  totidcm  quoqueadmittunt  3  notx  intra  diapentc  dif- 
poiitx .  totideraqua  4  notxintradiapcntc  diipofitx.fi  vidciicct  numcrum  corabina- 

tionisinhactabula2ofciJicctper2,&6opercombinationcmternarijhoccitpcr  6  & 

Mopcrcombinationemquatcrnarijdiuiieris.VcruracjccmpJa,!!!  quibus  clare"  patet 

iJngulasmutationesitadiucrfasciTcvtnulJa^notas  habcat  in  codcm  «radu  fiuc^. 
fpaciQ.  «»  uw 


/ .  Exemflum  s  notarum  intra  diafeme . 


m 


10 


A>  


/  /.  Exemflum  ^notarum  intra  diafente , 

7 


5 


10 


Problema  VI.  Combinatorium  vniuerfaliflimum . 

Datis  quotlibet  notis ,  quot  mutationes  fierifofsint  de  quolibet  notarum 
numero  exiis  afiumftofiue  c<c  nou  dtfferentes  fint,fiueeadcm , 
aHtfimiles,fiuefimiles  &  dtfferentcs . 

IN  prxccdentimodum  oftendimus ,  quomododatis  quotlibet  notismutationesdif- 
ferentesexquolibetnotarum  numeroaiTumptoeJjcerc  pofif  mus .  Nuncoftcndc- 
dum  quoquc cft, quumodo ex  quohbet numerojntraccrtum intci uallum aifiimptum, 
jnutauones  notarum  ficr. pofftnt ,  fiuc UJC  fuerjnt  diiTercntes ,  fiue fimilcs ,  fiuc  partira 
Jimilcs&partira  differentcs.  B 

lta  igitur  age .  Sit  Syfterna  maximum  fcal*  mufic*,  j  ,  notis  conftans  Pro  cxemplo,- 
delidcrct  autcm  quiipiam  fcirc,quotics  fingula  interuaUa  mufica intra  id  aiTumpta  prcl 
cifasrnutarionesadmittant .  V.  g.defidero  vidercquot  2  notxintrafcajam  muficaiem 
vanc  difpofitx  ,  mutationes  fufcjpianr .  Ita  age,duc  22  notas  in  fc  i  cVprtnicnient  484 
atquehxiuntmutationcs,quas2  notxintratotumfyftcma  varic  difpofitx  fubire  pof- 
funt.  porro  hunc  numcrum  484  itcrum  duc  in  2  2 .  &  habcbis  10648  mutationes  trium 
notarum  intra  diftatn,  fcalam  quxfitas.  . 

'  Hocpaclo  22  jn  100V8  ducluproducent  224:  numcrum  niutationum  quatuor 
notarum  1  ,trafcalam  varie  difpoiirarum.Sic»»  in  2 142  5  6  proximeinuentum  numeru 
duita  dabunt  mutationcs  notarum  intradatumSyftcma  varie  pofitarum,  &  ficfem- 
pcrvUii^umproduclummuitipIicandoper  noras  toriusfcalxfiucpcria  ,producetur 
numcrusommurn  umratjonum  notarumeius  numeri ,  qui  inordincnaturaliproxime 
iucccditi  Si  verovclisfcircnumerura  notanjmpartimfimilium  panirji  difrcrcntium-i 
Numeros  prxccdcntis  tabulx  a  aumcris  huius  tabulx  fubtrahe,  & rcliquum  dabit que,- 

C  fitum 


Digitized  by  Goo 


Artis  Magn*  Conjbni ,  &  Di/som 


i 

2, 
3 

4 

5 
6 

7 
8 


Muiiiplicatec 

tii 


fnum .  Excmpli  gratia .  Si  numcrus  9  2  40  mutationum  om- 
nino  difierentium  in  tnbus  notis  clucefccntium  prxcedcntis 
tabulx  fubtraharura  numcrocobinationis  j.hiccorrcfpon- 
dentcvjddiccta  io648.rclinquct  1408.  mutationestnura 
notarura  intra  trifdiapafon partim  fimilium ,  parrim  diflimi- 
liumquxfitas.  Ita*.  notarumcombinatioinpriori  tabula-, 
vidclicct  i75  5ao.lubtradaabhuius  tabellx  quatuor  nota- 
rum  c6binationc  vidclicet  a  »341 5  6,relinquet  6 2  696.  mu- 
tationcs  4notarum  partim  fimilium  partim  HHfirnUiUin 
Verum,vtartificiumfingulorum  meliuscapias,hic  tripliccm 
tabcllam  tibi  ob  oculos  poncmus  vnam  odauam  tantum_. 
comprchcndcntcm,quarum  prima  oftcndit  mutationcs  dif- 
fercntes  i  Sccunda  partira  firailcs  partim  differcntes ,  conti- 
netquc  dirfcrcntias  numcrorum  1  &  3  tabdlxafc  inuiccm  fubtraftorum ,  Tertia  mu- 
tationcs  nourum  partim  dirTercncium,  partim  carundcm  fimilium,  partim  fimiliuin  «C 
difierentium :  Vt  fcquitur . 


12 

484 
10648 

11 3379904 
*4943J78*& 
J4«7j873J3< 

Et  ficininfinitum. 


Tabclla  prima»  continens 
notarum  mucacioncs 
dirTcrcnces . 


Tabella  /^«iwk.mutatio- 
num  partim  carudcm, 
panim  difTcrcntiu^cftqi 
difTerentia  inccr  vcraqi 
I&III  columnam*. 


t 
a 
3 
4 
5 
6 

7 
8 


21 

46« 
9240 

1755* 
3 19008 

537x1360 

85941760 

12893 126400 


Tahcllatertia,  mutationum 
partim  difTcrentium  p.ir- 
tim  carudcm  partim  difc 
fcrcntium  &  fimilium-ii 


1 

2 

3 
4 

5 
6 

7 
8 


1408 

61696 

837614 

60669544 
I408416H8 

41881746936 


I 

2 

3 
4 
5 
6 

7 
8 


21 

484 
I0648 
IJ4I56 
51536JI 

«13379904 
H94357888 

54875873536" 


Iun«m  bicaliudcombinationis  gcnus,quod  nimirum  mutationcs  fieri  poflint ,  ex 
21  notis  quarum  1 1  fupra chordam  candcm  &  vna  fupra  d.ucrfam  pon  itur  Secu ndo 
qJot  mutationcs  fienpoflint  cx  11  notis,  quarum  »0  fupra  ^^^^^^ 
Scnt &  1  fupradiuer(am,at  candem,&fic  de  coetcris  vfquead  J-f  b  nc  enim  decrcfcff- 
tes  quo  muudonura  nuracrocrcucrant,eo  decrcfcent ,  fcd  ad  cxphcationcm  n.h.l  a- 
liud  rcquirividetur.  quim  Paradigmata  fingulorunu . 

Hae  22.  notae  nullam  mutationcm  admittunt." 


1  I  zk-*-^ 

•  "*  •  *  '  -  '  •' ;  

11 


rrics 


ZZ— 11-      Mutationes . 


35 
t 


Z  Notxii  &  i.mutantur  22. 

Vidcs 


\ 

Digitized  by  (jOOJ 


Lib.FUJ.  Muptrgia  Mirifiv*^ 


J9 


j  ^-r  hocf__*muunrura*i. 


X  JS*iO'A 


19 


zttiz 


—    hoc  fitu  murantur  1 540. 


I 


18 


—    hocfitu  mutantur  7315. 


1" 


6  ■  


«7 


AAAAA 

5 


mutantur  16334. 


_l6 


—   mutantur  74613. 


15 


z±±i**±tz 

7 


»4 


:_>_>-_->____-__>: 


s 


10 


i=S-sa$*m$SSSS:  :->->->_>*_>§§c: 


-  mutantur  170544. 

-  mutantur  319770. 

'i5:^:', -^n  * 

-  muuncur  4974*0. 


10 


-   muuntur  64664*. 

h-   <:Z*i  Y.Z  « 


11 


11 


Z    ruutantur  70^43  x. 


Vides  dirpofitionera  nourum,  iamvnicuml-Jtcm-^pIumdcmasftcund^ftrici 
«  Lc  &or  curioiui  vidcat,  quomodo  mW  tationcs  fieridcbcanr. 


V. 


20 


Artis  Magtue  Cohfont\^  Diffoni 


Excmflummutationumfic*nd<efirieifr<eccdentisfchematis  qua  21 
notafontur Jemftr  fuper  /  chordam,  &  1  nota 
fufra  alteram  cbordam. 


■>  LrMr»   w  — —  — __1  

1  E$:£$:$E$:$:&^ 

r~«        — ~~ *  .~.Ll 


*  Ei:$:$S:$:*%$^^^  = 

4  E^:$5-$:$=^ 

t  -      j-.  —  -  ^   «*•_  «»__—».»»_.»_■  — >  ^«j1-"  *~ —  «_/»■<_.>.  —  «»  _>  — 


■  —  r  


5  z^zo:$:$:$:$:^:$:0-$:$:$:^"^:^:^:c:^:*=$I^$;: 

,_,  ____ .  _— _-  —  —  —  '  ~--T-  1  *»  — - 

6  E$_$.:$:$:o_c^ 


._,_.._,-_____ — — — — «~— - — — •— . 


1 1  rSSricc^^  — 


■>  .  _M    •  #.—«.,•  «--.i  —  ■——  -    «  —  -  — ~    ------  — •  'V  "  ~"  —  " 


I  Vidcs 


Digitized  by  Google 


Lib.VlU.  Mufurgia  Minfca.  jj 

Vidcs  igitur  in  hoc  vnicoexcmplo  fecundx  ferici  quomodo  mutationes  fempcr  fiat 
diucrfc;quoadvnam  notam  vfquc  ad  n.atquc  hanc  diucrfiratemclarcdemonftrant 
notjcnigr^.Inferiever61ecunda,vbiducnota:inutant  filura  fiunt  mut.ttiones  231. 
quia  hx  dux  notx femper  manentcs  in  cadem  chorda  in  /ingulis  22  norisdccics  muta- 
n  pofiunt  in  fingulis  zz  notarum  fcriebus& pauld  amplius  quxconficiunt  23 1.  muta- 
tioncs.  Non  fccus  ratiocinaberisde  rcliquislericbus  ,  quarura  mutationes adfcripcx 
func . 

c  a  P  v  T  11. 

Dc  combinatione  valoris  notarum . 

Dlximus  in  prxcedcnribus  Problematis  ,  de  combinationibus  mutationibufque-* 
notarum,fiuequociesdaCx  not$  mutarcintcr  fefitum  poflint ,  diucrfafque  vo- 
ces  conftituere,  nunc  oftendcmus  quoque  qui  ratione  fcirepoifimus,  quotics  notxdi- 
tierfi  valoris  etiam  in  vna  chorda  di Jpoiicc  mutari  pofllnt .  Sic  itaquc . 

Problema  I. 

DataDoce  quotcunque  notarum  qu<e  omnes  dtff.rentis  valoris  /int , 
quoties  tlLe  nou  dtffercntis  valoris  tnter  Je  mutaripofsintjnuenire. 

ffffl *"*"*•     '    'T _  -3  0 1  °L__?-  cl  •  I 

NOn  dcmonftrarnushic  quoties  notc  propofitj  locqm  mutarc  poffint,  fcd  tancum 
quticsdiucrfivalorisnotx  etiani  lnvna&eademchoidadifpofitXs  intcrfey 
mu:ari& varie  difponipoflint.  Vt  igitur a  paruisexemplis  ordiamur.  Sinttrcs  note,  dif* 
fcrentis  valoris  propoiit?,  velifquc  fcire  quoties  illx  inter  fe  mutari  pofliiic . 

Cubicabisternariumtcrpoiitumvtelatcrepatec,duccndoj  inavtn.lt 9  333 
dcindc,duces  3  in  9  ,&nabebis  27.atquctotiestres  not$  dirferentis  valoris 
mucari  inter  fe  poftunt,  vt  in  fubiuh&o  excmplo  patct . 
-   '         •  <  r '  -  1  -il  III 


9 

*7 


m 


Mutatio  3  notarum  cuuerfi  valoris. 


i 

zfc 

ii. 

1  *  3  4  5  *  .7  f  9 
10     11       12      ij       14      15     1.6      '7  J8 





H  I 


20 


21 


22 


13 


24       25  26  27 

.  J1lr      ::-      • . 

Atquc  ex hoc exCmpIo  modusprocedendifatisclare  patec,  vbivides  femibrcucmJ 
nouiesponi  in  prima  ferie ;  in  fecunda  fetic  nouicsponi  minimam ;  Si  nouics  in  tertia_, 

ferie 


22  Artis  Magfue  Cwfont ,  &  Difioni 

feric  femiminiraam, rcliquas  confcqucntcr  diucrfas  inutationes  iortiri . 

Si  vcro  4.  dcntui  nota:  cmncs  diticicntcs.ponatur  numerusnotarum        x  4 
ordinc  naturali ,  vt  vides  in  bic  >  dcindc  1  ducin^ ,prouenicnt  4  c       2  j6 
rcgione  1  poncnda,hunc  iterum  duc  in 4  proucnicnt  1 6 e  regionc  1  po-       3  64 
ncnda,  dcinde  4  ducantur  iterum  in  i6,&  prodibunr  64  crc^ionc  5  po-       4  256 

ncnda  ,  c^dcnique^iterum  ducanturin  64  &  prodibunt  256.  numcius  —  . 

mutationum 4 notarum  dirTcrenrium .  Non  iecus  in  quibuslibct  alijs  nu-  I$;i 
tw  diffcrentisvalorisaiTumptisproccdes.  Vcrum  vt  mcntcm  noftram_. 
meliuscapiashic  pinaccm  iubiun«crc  vifum  cft,  quadido  citius ,  quot 
nutationes, quotlibct  notis diuerfi  vaioris propolitis,  Heri  poflint ,  quam  confulc— »  ■ 

^Tabula  'vniuerfatis  qua  mutationcs  notarum  intra  fpacium  dtapajbn 
fartim  fitutparttmi>alorc>partim  Dtroquc-mo- 
do  dtffcrcntium  oficnduntur . 


ffitn. 


COLVM.I. 
M  utatiou.  no- 
tarum  fitu  ta- 
tum  diftcrcnt. 


Ordo 
Totutn 


•a 

o, 

o 

c 

M 

ti 

Q  — 


II 


III 


! 
5 


IV 


*.F7 


o 

-a 

2 

3 


-  VI 


Cdbina. 
vocu  fi- 
'11  ditfcr. 


COLVMNAII. 
Mutatioms  notarum 
taotom    valorc  ■ 
diftcrcntium . 


Ordo 

'o 


120 


II 


710 


VII 

-  —  f! 


VII 

T 

  VlT 


5020 



III 


IV 


VI 


Cobinatiooo- 
tarum  vaiorc 
;  imum  dirTcr. 


*7 


tj6 


COLVMNA  III. 

Mutationisnotarum' C0LvNJN  A  IV. 
fitu*  valorc  uit- 
fcrcntiurn . 


Combinatio  notirum 
t;  1 1:  .V  valorc  dif- 
w  fercnfHim . 


PataJigmatica. 

Exemyla. 


162 


6144 


!»*5 


46616 


VII 


8tjjo6i 


16777216 


37 jooo 


33570720 


676i55359,l° 


.,.;.; 


rsrs 


Digitized  by  Goog 


LikVUL  MufurgiaMirifica.  23 
V  S  V  S   T  A  B  V  L  AE. 

SVnt  in  hactabuIa4columnx,primaoftcndir  vocuoi  quotlibct  mutationcs  vfquc~s 
ad  8,  quoad  fitum  tantum;iecunda  oftendit  mutationcs  notarura  quotlibct  vfq; 
adSquoad  valorcm  tantum,Tcrtiaoftendit  mutationes  quotlibetnotarura  intra  o- 
ciauam  tum  fitu,tum  valore  dirTcrcntium  .  Quarta  oftenditrotum  ncgotiumin  exe- 
plis .  Si  quis  igitur  fcire cupiat, quoties quinque  notx,qux  iemper  intra  icalam  diuersu 
iitum  habent,  mutationcsadmittar.isquxratin  columnaI.ordinis,V.voccs,&eregio- 
ncincolumnacombinationis  repcriet  120.  routationes  quinque  notarum  qucTuas. 
Si  vcrd  veiis  fcire ,  quoties  quinque  notc,  valorc  tantum  dirferentes  ( cuiufmodi  in  col. 
IV  .  nora*  5  differcntes c  rcgione  V. oftendunt )  inuenics  incol.  II.  e  regionc  V«3 125. 

3uinquc  notarum  diucrfi  valoris ,  fiuc  intra  idem  interuallum , fiuc fecundum  gradus 
ifpofirarum  mutationcs  .  Si  vcro  fcire  velis  quotics  dictx  quinquc  note,  tum  fitu  tum 
valorc differenrcs  mutaripoflint  ; id  tibi  oftcdet  III columna  e regione  V.  vidcliccc  nu- 
merus  375000.  Notx  5.  igiturin  quintoexemplo  oranesdifferentes,primdfine  omni 
mutatione  fitus^  125  mutari pofTunt ,  varia  tantum  notarum  diuerfi  valoris  tranfpo- 
fitionc  intra  eandem  quintam  vcl  ctiam  fupra  eandem  chordam  facxa:  fi  vero  accedat 
mutatio  fitus,  quem  intra  interuallum  diapcnteiuxtal.  col.  120  mutare  poteft ,  fTcnt 
Ihutationcs  375  000,  vti  diCrura  cft  &  III.  Columna  oftendit . 


Problema  1 1 . 

Datd  voce  quotlibct  notarum  cum  fitu  tum  valore  differcntium  quoties 
ix)x  data  sub  hac  duflict  varietatemutarifojfit,  inucnire . 

IN  prxcedenti problemate  oftendimus,quoticsvox  quotlibet  notarum  differentis 
valoris  routari  poflit  nulio refpectu  habico  mutationis  loci .  Hoc  pr  blematc  vero 
demonftrareintcdimus,quones  vox  quotlibct  notarum,tum  fitutum  valore  differe- 
tium  mutari  tranfponiquepoflit . 

Sit  itaqucregula  vmucrfaiis .  Quotiefcunque  nore.  in  voce  aliqua  tum  fitu  tum  valo- 
rc  differunt .  prirad  ducenda  eft  combinatio  notarum  fitu  diffcr  en  tiu  rn,in  combinatio- 
nem  valore  ditTcrentium  & produftum dabit quxfitum .  Vcrum  rem in  minimis nume- 
ris  oftendamus.  Siitaquequifpiamvclitfcirequotics  vnvdnamm  nnnnim  fitu&va- 
lore  diffcrentium  mutari  poifn  s  ducet  combinatio- 
nem  notarum  fitu  tantum  dinercntiurn  fcilicet2,vt 
prima  columna  oftendit  ,in  combinationem  notarfi 
valoredifferentiumfcilicctin  2. numcrG,  vtfccun- 
dacolumnamonftrat,&productum  dabit  qucfitfi,  I       2  34 

videlicet  4-vt  patet.  Si  vero  3  notarQ  tu  fitu  tu  valorc  diffcrentiu  mutationesfcire  defi- 
dcres,ducescombinationem  ternarijvidclicct6in  priraa  columnaincombinationem 
ternarij  infccundacolumna  vidclicct  27,  &  producentur  i62mutationcsquxfitx. 

Haud  fecusin  reliquis  omnibusordine  proccdcs  ■,  fcmper  combinationero  notarum 
fitu  diffcrentium,  quam  prima  columna  tibi  oftendit,ducendo  in  combinationem  no- 
tarumvalorcdiffcrentium  ,quamx  tabuiaoftendit:  &habebis  mutationis  notarurrui 
quotlibctaflumptarum  turafitu  tum  vaiore  diffcrentium,numerum  quxfitum .  Vcrum 
preccde  ns  tabula  orania  exa<fte  docet.  Si  vero  in  tribus  notis  vna  differat  dua- 
bis  reliquis  Iimilibus,cubusex  ternario  bis  in  fedu&o,vt  elatercapparetpro-  333 
ductus^videlicetz^,  dabit  intribus  notisinquibusvna  diffcrt,rcliauisfimi-  9 
libus,  murationisnumcrum  qu^fuum  ,vtfubiuiKtumexemplumdocet.  17 

Vides 


M'J  Jj»,-tJ'J»J  inOT  £'j::''i."><j 

m 

mm 

Digitized  by  Google 


Vides  igitur  in  hoc  excmplo  voccs  trium  notarum  idem  eiTe  vnam  notam  diffcrre , 
&  z  diffcrre .  Supponitur  cmm  hic  in  hoc  tcrnario  fempcr  duas  notas /imiics  &  vnanu 
diflimiieaui. 

L    E    M    M  A. 


SI  numcnisquilibctalTumptus  bis,ter,quatcr,  quinquics&c.  vfqueininfiVtum-. , 
ordinercpctitus  fucrit,produccntnumeri  ordine  rcpetitorum  in  fcordined.cii , 
numerum  cofficumeiusordinis,quemchara(fter  numeri  ordine  naturali  conrinuati,fi- 
ue  qucra  numcri  exponcntes  dcmonftrant. 
Sit  tcrnarius  numcrus  aliquotics  re- 
«  m    petitusiVtinhoccxemplopatct.Deindc    R.  v 
adaigebu  ducatur  33  inlchabcbirque  QJi  3        Q^  2 
afHnitas.    in  fc  ordine  ducatur,  habebitus  biqua-    C.  3 
dratus,  &  fic  dc  coeteris  vt  tabella  oftc-    QQ^  4 
ditinqua  vidcs3  bispofitaatquein  fe    SS.  *  5 
ducta  producuntquadratum,  quc  cha-   QC.  6 
racler  cofficus  Q^antc  binarium  pofitus 
indicat ,  dicuntur  autem  numeri  naturaliferic  continuari  exponentes ,  co  quod  expo- 
nant,  quoties  poni  dcbeat  numerus  aflumptus  quorieiq;  in  fc  muitipiicari ,  vt  procrec 
turdcfidcratadignitas  algebraka  pcr  chaiaftercm  cxponentibusprcrixum.indicara. 
Ita  exponcns4oftendittna  quatcrponi  debcte,  deindc  in  femuiriplicari,  vt  produca- 
tur8i  biquadtarusternarijnumcri  per  charactcremQpjndicatus.  6  vero  cxponcns 
oftendit3  iexiesponi debcrc «Scordine  in  fc  raulriplican  vtgcnerctur  719  quadrato- 
cubustcrnarij  numcri  ,quem  characlcr  QCindicat.  HocitaqueprxmiilumLcmma_» 
ad  icqucntia  problcmata  apphcabimus . 

Problema  III. 

In  Polyphoniis,fiue  multarum  vocum  mclodiis,  quotuis  notarum,qu<t 
tamen  fitu  #)  valorc  aqualcs  fint,  mutattones  vocum  co  ordtne 
crescunt,quo  in  numcris  foteslates  algebratc* . 

1       -•'  .  :r».  .ri  .iHJnio.  .^*i.b  «^s  j-.rtitoruvf2u:' 

Slt  v.  g.propofitumtetraphonium  ,  fiue  4vocumclaufuIa  3  notarum  fitu  &  valorc 
aqualiura,  vtfcquitur  cupiatque  quifpiam  fcirc,  quot  mutationcs  cx  duabus,3.4 
:  vocibus 


3 

33 

m 
mi 
33333 
333333 


3     Radix . 

9  Quadr. 

17  Cubus. 

81    Biquadratus . 

243  Surlohdus. 

719  Quadratocubus, 


Digitized  by  Gc 


Lib.VUL  MufurgutMirtfca.  ij 

vocibus  cnoergant^ra  procedc;  ponarur  pro  radice  pro»rcffioni$  Coflice  ipfa  combi- 
nario  nuvncri  norarumqnem  quqfibec  voxhabet  ,c]uicum  inhocexemplo  fit  ^.eiuiq; 
combinatio  iuxta  i.  tabulamcombinatoriam  fit  6.  erithic  fenarius  numerus  radixto- 
tiusprogrcflionisCoflic^harmonic^.  Hic  iraqucfcnarius  bis  pofirus,  arquc  in  fc_-» 
du&us  procrcabit  36  Quadrarum, qui#  oflcndit  mutationes  2  vocum.quai  um  vna- 
qu^quc  3  notas  habct,  valore  ^quales^.mutaripofle.  Cumcnimprima  vox  6muta- 
ripuQfn  cantantcpnmo  vnam  cxlexipotcrit  jntcnm  iccundus  6  omncscantare  eodem 
tempore  &  cantante  primofecundam  voccm  cxluis  6,  fccundusinterim  alias6  canta- 
bifi  &fic  vfqucdum  primus  cantans, fcx  mutationesabfoJuit,aIius  j6abfoluerit ,atq; 
bcx  eft  ratio,  curdue;  voccs 36.  mutaripoflint.  Hinc  candem  obcauiam  tres  voccsmu- 
tari  poflunt  216.  quiaquemadmodum  6  tcr  pofita&in  ie  ordine  dycla  producuntcu- 
tum  ,ka  tres  vocesquaxum  vnaqucquc  k  xics  murcbiliscft  ,  in  lc  inuiccm  ducl^  pro- 
<ducunt  quaficubum harmonicum  videlicct  1 16.  ruutationestnutn  vocum  quefitas. 
Hac  rationc  6  quater  ordinc  pofita  &  in  fe  ducta  producunt  biquadratum  harrnonicu 
fcilicet  1296  mutationcs4  vocum.& fic  decceteris  ;vt  rabuia  icquens  oftendit  ,itafi 
ficrcnt  8  voccs,quarum  vnaque,quc  3  notas  haberct  c.quiualentes,producerctur  cx  8 
icnarijsordinc pofitis  &  in feductis quadrato-quadrati  quadratus harraonicus,  fcilicct 
167961 6  mutationcsSvocumquarfit^. 

Gene/is  mutattonis polyfhonuxrum-> .  ,  n  t  , 

Exponcntes  Radix 


Vox  I 
Voccs  2 
Voccs  3 
Voccs  4 
Voces  5 
Voccs  6 
Voces  7 
Voces  8 


6 

66 
666 
6666 
66666 
666666 
6666666 

66666666  Quadrato^quadrati  quadr.harmonicus  1679616. 


Radix  harmonica 

6. 

Qiiadr.  harmon. 

tSk 

Cubus  harmon. 

216. 

Biquadrarus  harmon. 

1196. 

Surdefolidus  harmon. 

7776. 

Quadraucubus 

46656. 

Bifrurdefolidus 

179936. 

Vides  in  hoc  vnico  cxemplo,  quomodo  in  reliquis  proccdcndum  fir;  vr  fi  v.g.  voces 
ComplurcselTcntquarum  vnaqu^que^  norisvalore^quiualenribus  conftaret,habebis 
mutationes  vocum  duarurn  3. 4. &  quotJiber; deniquc fi combinationcm  quaternarij, 
id  cit^^proradiccpoteftatisdjgnitatiftjue  Coflico-harmonicc,  ftatuas , eo  prorfusor- 
«line  cum  replicando,  vt  in pra*cedenti  exemplofadrum  eft.  lta  24. 24.  radix  bis pofita 
&  in  le  ducu  dabit  quadrarum  harmomcum  idcft?76  mutarionesdiiarum  vocum_o 
«juarum vnaquxque qua  uornonsxquiualenrtbusconftar.  Siterpoiiram  24.  »4-24. 
infe  duxerisprodibit  cubus  harmonicus,id efttriumvocum  murariones,  &iic  decce. 
teris.  Vcriimad  racjiorem  rcrum  inrelligcnriam  hicradicesharmonicasoftonumero- 
rum  poncmus.  Radiccs  harmonica? . 


M        i  }  ,6 

Quandovoxpri-JJt       •   ,         L  erit radix eius  j  JJ 
mahabctnotas.TJ  f  ™u  u  f   barmomca  7*™ 

7  i  !  j  f  °4<> 

L8J  l  3403*0 

tttuJ  :IU .0:1  .liila  i.wftth  ■'  •  ih  c  - »  .  \,V  n  r.^ai^Iba^m&ftnjl  '  s 

Harum  radicum  fingulz  bis,  ter,  quater, quinque  &c.  pofitx  arque in  fe daSix  ,pro- 
ducentpotcftatcscoflico-harmonicasmutationum,qux  heri  poiTuntinduabus,rribu5, 

D  quatuor, 


Digitized  by  Goo 


26  Artis  tfliagnA  Conjbni,  &  Difloni 

quatuor,  quinquc  &c.  vocibus.itaradix 403x0, otficsj-cpctica &  in  fcducla dabicQO^ 
Quadratum  harmonicum,  mutationcsS  vocum,quarum  vnaquc,que8  notis^quiuiiiC- 
tibus  conftat>continentcm_i. 


Datts 


quotlibct 


Problema  IV. 

Voeum  notisptu  imequalibus,  valore  aquakbus 
combinationes  earundcm  repcrirc . 


Slnt  v.  g.  voccs  4.  fcx  notarum,  quarum  ramcn  in  finguiis  duo  binarij  reperiant ur  ii- 
miless  ita  proccdcs,  diuidcs  7x0  combinationis  6  notarum  numcrum  pcr  quadra- 
tura  combinationis  binarij ,  hoctlt  per  4 ,  proucnicnt  180  numcrus  mntationis  que;(i« 
tus,  critqucradix  harmonica  ad  duarum,trium  >  quatuor&c.  vocumpoteftatesCofli-. 
co-harmonicas ,  fiuc quod idcm eft,  rautationes inucftigandas  quefita. Excmplura  noa 
addo, cum  ex dictis omniafacilc  innoccfccrcpoflinc . 


.iw:m:.iw::v  -n-i 


Problema  V. 


Datis  4  Vocibusquarumfrima^  notis  confiatftcunda  tribus  }tertia  4, 
fedi  flimiltbus,  quartasnotis  conflet,valorcdifferentibusy 
mutattones  omnium  vocum  reperire . 

Slt  hoc  preTcns  tctraphonium,  &  quifpiam  vclit  fdre_ t, 
quotiesvocesmutaripo(fint,is  ica  procedec.  Cum 
prima  vox  4VOceshabeatomnesequiualentcs  ,&intra_» 
interuallum  quarte.  fint  conftitutc.  erit  iuxta  predi&a  I. 
Probl.  eiuscombinatio  »4.  Cum  vcro  fecunda  voxtres 
tantum  notas  habcate,quiualentes ,  intra  diateflaron  in- 
teruallum  conftitutas,  eiufque combinatio  fic  6.  iuxca  ta- 
bulamI.Combinacoriam,duccstfin  24,  &habebis  144. 
mucationesprim;&fecundf  vocis  qucjitas  .fiporro  triu  j 
vocum  corabinationcs  defidcrCs,.Tertia  vero  vox  qua- 
tuor  quide  notashabctquaruduc,  fupra  idc  fpaciu.iuxra 
pr^cedens,combinatione  quaternarijper  »  dmides;pro- 
dibuntq;  i2,que,in  I44ductadabunt  i7i8.triura  vocura 
routationesqucfitas.  Sidcniquc  4  Vocu  mutarjoncsde- 
iideres,  quarta  verovox  5  notas  habcat.diflimiks.ciufq, 
combraatipocdinariafit  tao.hcx  in 3  vocum mutationcs  videlicct  in  I7i8.duc}a4a- 
bunt4  vocum  inutationcsqucfitas,vidclicct  207360. 


x  r     e— t  


iiiiili 


Problema    V  I. 
Datis  fpccicbus  confonantiarumdiatefldron,  diafente  $J  diapa/bn  , 


carum  mutattoncs  rcpertrc . 

I Vid  fint  fpcciesdiatcflaron,  diapente  &  diapafon  fusc  didtum  eftin  lib.  III.  Cum 
itaque  lvnt  3  fpccies>  diatcflaron  .  <  diapctc,&7  diapafon  ,vt,  citato  loco  pro- 
"~  'batum  cft  >  nihil  aliudad  hoc  problcma  folucndura  requiritur ,  nifi  vt  ad  mu- 

tatio- 


Digitized  by 


Lib.  FIll.  sMufurgiaMirifica.  27 

tationes  trium  fpecicrum  diatcflaron  inuenicndas,trip  erurcombinarioquaternarij  fi- 
uc  diatcflaronvidcJicet  j4.hicenimnumcrustnplatusproducit  72  mutarionestnura. 
di£arum  fpecierum  qusfitassadmutationcsquinquefpccierum  verddiapente,quin- 
tuplanda  cft  combinatio  diapcnte  fiue  quinari), quem in  tabula I.  inuenies  1 20. & pro- 
dibunt  600  mutationcs  quinquc  fpccierum  diapentcad  mutationes  verd  feptcm  fpc- 
cierum  dhpafoninucniendas  >  feptuplandaeftcombinatH>oclonariifcilicct403ao.«& 
prodibunt  3 22  560. mutariones fcpremfpccierum  quadirc . 

De  mutationibus  ex  12  diutrfis  modis  Jiuc  *T onis  rcsultantibus . 


C 


>Vm  fcptem  diapafon  fpecies  conftituant  1 2  diuerfos modos, vnufquifqi verd  mo- 
1  dus  intra  /i*'t*H*  tnldiapalbn  mutan  poifir  mxta  l.Probl.  40$  10  vicibus,hi  mul- 
tiplicati per  1 2  dabunr  48  3 840  1 2  tonorum  mutationes , fi fingula:  oftauc.  fc  orfim  con- 
fiderentur.fi  vero  miftjrfumanrur,quadratus  huiusnumcri  48348040611  quxfituro-*> 
icilicet  234083727360  mutationcs. 


6s 


MVSVRGIAE  MIRIFICAE 

P  A  R  S  II 

MVSVRGIA  RHYTHMICA  SIVE  POETICA. 

C  A  P  V  T  I. 
DeRhythmicffartis  vi&  efficacia . 

^•«Efcio  fanc  ,  que^cculra&hueufquc  impcnetratavisnaturae  motui  in-- 
Jr  C  fit,  quoid  in  aIiopoffevldcmus,quod  ipfcfacit;qi 


poffe  vldcmus,  quod  lpfe  focit;  quod  non  in  extrinfe- 
co  tantura  corporismotu^fcd&potiflimumco  in  ftK>ru,qui  lingu^of- 
^5  fi*-''0^ ln  verba  &  canrusprorumpcntis.  Vidcmuscnim  vclvnumcan- 
9  tantcm  » ac* ldcrn  a'i°s  faciendum  occulta  quadam  vi ,  ( llue  id  mctu  , 

m&5^s**vTm  vt  Jn  panico  timorc  pcrcu  1  fis,  fiue  inftinftu  lxtiti*,vt  in faltannbus  co- 
tingit)  cxcitarei  qucdcumin  ahjsmoubus  fiar,  certemaximc  locunvbabetin  vocibu* 
humanis.Voxenrm  humana  cumjiihilaliudfu,  quimartificiofusquidam  motus  lia-  Voih(l 
gujc  iuxtaintentioneruhominisadaliqoid  fignihcandum  iuru.utus  ,prorlus  id  in  alijs  naadimui 
xacere  videmus  quod  ipfe  pr.rftat,  Expericntia  enim  docuir,  vnum  canrillantc  vel  plan-  d^m  prouo» 
gentcm,  vcl  fibilanrtmautetiam  ofcitancem  ad  idtm  faciendumalios  excitare  .quod  ' 
cum  vcrum  fit in  fonis  voc ibufque  etiam  r udibus  impolitifque ,  certe  multo  magis ,  in_» 
concinno  verborum  vocumquecontextu  venricabitur.  Notarunthancabditam  natu- 
ratvimaprincipioprimiujcfapientij»  Magiftri;hrhc  laildc^sDeorumimmortalium  non 
quolibct  for tuitoue verborum  contcjftu.»icd  vinculis vduti  inieclis  orationes fuas  har- 
monica  quadam  menfura  ita  conftringeDanti  vt  ipfa  vcrborum  mcnfura  inrcrnisanimi 
arTeelibusprxcisd  congruerer,vrvel  hincprima  qu$damfacrxpoefeosrudimetaa<»ncfc. 
fcasjquar  vtitunc,  ita  nullo  non  tempore  nefcio  quid  diuinum  apud  pofteros  obtipuit 
in  animis  horr.inumj  Nam  hac  non  tantum  Gcnios,  Deofque  fympathica  quadam  •Ite- 
ratione  fibi  vicinosfittcrc;  Scd  &  hominumanimosMn  quodcunquemutare  fepoiTe_#> 
crcdebant  j  Quar  omma  tam  prcclaTe  miv/iJhxiei  ille  docct  Horatius;  vt  ad  eiusverbr 
nihil  aliud  adiungi  poflc  videatur .  - 

D    a  Aut 


cai . 


Digitized  by  Google 


iS  Ariis  Magtue  Conjont ,  Dijfom 

Aut prodcffe  volunt  aut  deleclare  Poets 

Aut /imul& iucunda  &  idonea  diccre  vits 

Silueflrcs  homintt facer  interprefque  Deorum 

Cadibus  &  viSlu fcedo  decerntturOrpbeus 

Diclus  ab  boc  lenire  Tjgros  rapidufque  Leonet 

DicTus  &  Amphton  Thebana  condttor  arcis 
Quo  kntn  Saxa  mouere fono  teiludinis ,  & prece  blanda 

feril  eTf»!  Ducere  quo  vcllet , fuit  bac fpientia  quondam 

xa  aaxerint.  Pubbca  priuatis  fecemere ,  facra  profanis 

Concubituprobibere  vago ;  dare  htraMaritis 

Oppida  moliri ,  leges  incidere  bgno 

Sic  bonor  df  nomen  diuinis  vatibus ,  atqui 

Carminibus  i'enit,pofl  hos  infignis  Homerus 

TyrUufque  Mares  animas  m  trifha  beUa 

Verfibus  exacuit,  diclapercarmina fortes 
-  Et  uiM  monfhata  via  efi,  & gratia  Regum 

perifs  fcntata  modis,  ludufyui  repertus . 

Certe  hanc  diuinam  &  impcnctrabilc  vim,vt  cQ  PJatonc  loquar,origincm  fuam  non 
habcrcnifiamotuharmonico,a!ibifufiusdcclarauimusi  prcfercim  fi  is  ipternis  ani- 
miarTcclibiiscommcniuratusrefpondcat,commenfuiatusaut5correfrx)ndcbit;  fi  per 
breuitatem  aut  longitudincrn  lyllabarum  in  aptas  harmoniofafquc  pcriodos  dcducTa_. 
ftringaturoracio.fiue  quod  idcmcftceleresanimi  motus,cclcr  &ve!oxfequacur  men- 
furaitardos  tarda:&  quamuishcc  ficutiin  Metricafeu  Rhythmicaarrc  vira  mirificarn_. 
polfidet,  certe  multo  maioiem  in  Mufica  poefi  fiuc  Rhythmica  cncrgiam  habcre,  com- 
pcrtumeftsillacnimhuicconiuncTa,veluci  omnibus  numeris  completa  ,prodigiol'os 
prorfuscffecTusinanimis  homitium  obtinere,inrimTaprope  Hiftoricorum  monumcnta 
tcftantur  i  Eft  cnim  vc  pauld  antc  quoqjdixi  ,nefcioquidintcranimum  noftrum  mo- 
tufqucharmonicos&  Rhythmicos  fympathicum,vt  fimul  ac  aunbus  mctnca  hannonia 
fiftitur  mcns  varijsagitataarTccTibus ,  nunc  gaudij  modo  amoris,  nunc  mceroris ,  com- 
paifionis, iue, gemitusaliaquc pathcraatum  indicia  prxbeat,  quc  tantum  fubinde  in- 
crcmcntum  habet,  vt  mensintcrrjisanimiclauftris  contincri  nclcia ,  cxterna  quoquc 
membraad  acTuspathcmatirefpOndentescxcitet  i  Vcriim  cumhxcfuse  in  Artenoftra 
Magnctic4ub.IILdeMagncnfmoMufic^iScTarantifmo  oftendcruuus ,  eoLecTorcnu. 
remittimus. 

Vt  igitur  ctlam  imperiti  Muficx  Rhythmos  barmonicis  numcris  aptc  &fine  vllo  erro- 
reconiungcre  fcircnt  hocloco  Rhythmicam  muficam  fiuePoetkam  harmoniam  prc- 
mittere  vilumeft  ,vt  iuxra  illam  directnntento  aftccTu  potirentur.  Comprehendimus 
tutcmfubhacmetricanoftraartc  nonpoefintantum  ,  fed&  Khetoiicam,  id  eftfolu- 
txoiariohisconcianas  pcriodoseirlccicatqueapta  fyllabarumprolatione  muficis  mo» 
dulis applicare .  Quc.curu  itafint.aprimis  incunabulisrem  ordiamur. 
«_at .  :i'  cni  6lluoi  5i  i>j  ,  >j,i!ii.!.j.-m.  i         mctft    (•.'•■'     /✓inoi  niin  mrnav  ii.u> 

C  A  P  V  T    I  I. 

De  Accentibus . 

A  Cccntus  nihil  aliud  cft  quam  ratio  cleuande,  aut  deprimenda»,  quoad  tonum,  f)  I- 
/\   labae :  Eftquc apud  Gijecos  tnplex .  Acutus,  Grauis, & Circuraflexus .  Latini  a- 
cutotantum  &  circumflcxo  gaudcnc,  neglcfto  graui  vtdicTum  cft.  Eftauccmaccen- 
Quid  Acci-  tus  acutus  quo  fyllabaactollitur,  cuius  cnccTus  cft  ofcn«  id  cftclcuacio  igrauis  ,quo  fyl- 
msacutus.  j^jj-j  deprimitur,       arnac  i  Vocantur  autcm  ab  accmendo,  coquod  cantum  luie  ic- 

cita- 


Digitized  by  Vj< 


Lib.yill.  MufurgiaMinfoa.  29 

citationcm  numcrofam  modercnrur  ,  Vndc 3cpaflim  toni  quoque, renores>voculatio- 
ncs  & fuftigia  vocum  dicuntur. dc  quibus  vide  Ciccr.  lib.  3 .  dc  orat.  dcindc  1.  2.  Quin- 
tilianum  l.i.c.y.  Gcllium  1. 1 3.  c.6.MartinumCapellam»q^uiaccentum  vocatanimani 
focum &  mufuc;  ieminarium ;  Sicut  porro acccntus impolitusfyllabis,non  oftcnditca 
fyllabam  fupra  quam  ponirur  elTe  breucm  aut  longam ,  ita  tcmpora  harmonica ,  fiue-/ 
notc,  quoquc  non  indicantlongitudincmautbrcuitatem  illius  fyllaba:,ad  quamappii- 
cantur,  fcd  pr$cisc  tantum  clcuatio  aut  exprcfllo  vocis  pcr  tcmpus  vclox  aut  tardum_o 
indicata  attcnditur .  Vndc  triplcx  quantitas in  lyllab^pronunciationc  confiderari  po- 
tcft,primacft  temporis,  quo  fyllabc  conceptu  immoramur  antcquamabciusprolatio-  T[£'" 
n  c  ceftemus,  &  hec  cft  illa,  que  ab  author  ibus  intelligirur ,  cum  lyllabanu*  b*  pron 

brcucm  elfe  aut  longam  dicunt .  ad  breuem  cnim  profcrcndara  vno  tem-  ~* -  cuuone 

porcad  lonoam  duobus  temporibus  vtebantur,vt  innotismuficisinhic    —  -jrjp 
pofitispatet  .hinc  antiqui,vtQuintilianusl.i.c.7.docct,  fyllabas  longas  ZuZ.—Z 
gcmina  vocalipronunciabant,  vtMaaterpro Mater,aeemitpto  demit>ptjpit 
pro  pipit>poonit  pro ponit>puunit  pro punit.  Secunda  quantitas  cft  intcniiua  tenoris ,  qu;t 
intenfiuselcuatur  aut  remiiTus  dcponitur  tonus  vocis  ,&  hcc  cerni- 

nirin  fcalc;  muticc.  gradibus  ,  quarceadfmfyllabafiuelongafiuew»    — — ; —  

breuis, fi acuta  fit  vno  aradu,& laltem  fcmitonio altiorcm  notam  re-    — —  ir — 

quirit,  quam  fi  grauis  iit;  vtin  A  patet;fi  vero  circumflcxa  fir ,  duas    ~sSS$-  "i^— 
notasrcquirit ,  quarumvnafitingradufupcriori  ,altera  veroinuv       A  B 
feriorii  vt  in  B  vidctur .  Tcrtiaquantitas  orta  ex  accentu,cft  mora,  • 
qua  non  tam  fyllaba  cadem ,  quam  eius  imago  pcr  acrcm  propagata  perdurat  in  aere , 
& fpacio  quod  cum  acre  occurlat .  Nam  fyllaba  acuta  aut  circumflcxa  longiusinterual-  N 
lum  penctrat&plures  fuifimileslyllabaspropagat  inaere,  ideoque&diutius  viuiteius  Udooii 
imago  aud.bilis,&  a  diftatibus  melius  pcrcipitur,&  maiori  intcruallo  rcpetitur  ab  Echo, 
cjuam  fyllaba  grauis ,  autfyllabico  accentu  rcmifse  prolata.  Non  iecusacrit  inchorda 
intenfius  ductt ,  quam  in  ea  quae  rcmiflius ,  &  hinc  nimirum  cft ,  vt fyllaba  ac  uta  videa- 
tur  femper  longior,  quam  grauis;  lpccTata  fcilicct  mora,  non  quia  dum  eft  in  ore  profc- 
rentis  ipfi  infillitur,lcd  qua  cius  fpccicsinaere  viuit . 

Vidcs  igitur  quomodoex  naturaacccntuspaulatim  Muficacxcrcuerit.Nam  hcc  to- 
tumhumanxfermocjnationis  negotium  dingit ,  ita  vt  tanto  fit  cloquium  clegantius 
quantd fueritacccntibus  fuisdiftinclius  jHrnc  om hcs  £enres,& nationcsfuos proprios 
acccntus habent  nationis proprios,  cV quo  a  ccetcris  genribus  diftinouantur .  Veriim-» 
cum  hxc  omnia  alijs  rractatibus rcfcruauerimus,  hic Tongiorcs efle  holumus . Sicut igi- 
tur  accentus  partunt  iyllabicam  pron  unciat  ionem,  ita  mu  fiCus  acccntus ,  harmonica . 
&  ficuticx  fyllabicapronuncianone  Rhythmus  nunc  vdoci  nunc  tardo  pedum  motu 
incedcns,  nafcitur,  ita  &  Rhythmusharnaonicus.  Visaigitur  natura  accentus,iam  quid 
Rhythmus  fit  inquircndum  rcftat . 

CAPVT  III. 
De  Rhythmo  ciufque  accentu. 

'  muiT".T;  r;i  .  «JUtJiLicj  suhcqi.UJM  K  cjtnrtaD  j  jinQflijipiiioivuiuri         i.t  4. 

RHythmus  igitur  prout  tcmpus&motum  fpeclat,  tam  Poetit,^?  Oratorlbus,quam 
Muficiscommuraseft,cum.tam^iquam  illi  voccs  vocumqBCperiodoscertistc- 
ponbus diftinguant .  Diftei  unt  tamen  in  hcc  quod  apud  Poetas  omnes  fyllabx  breues 
finteiuldcmbrcuitatis  ,&omneslongx  ciufdcmiongitudinis  &produvtionis;contrx 
apud  Muficos  non  ura  prxcise  iuxta  naturam  iumirur  fyllabarum  correptio  & produ- 
ctio;  Scd  media  tantiim  longa  veibrcuis  intrilyllabisi  in  tctrafyllabis  vero  ,penultima 
longa  velbrcuis  attcnditur,quam  breuitatem  &longitudincm  vario  notarum  valOrc^ 
racniuram,  vt  pauld  poft  oftendctur .  Variorum  ttaque  tcmporum  &  racofurarum  or- 

do 


« 


3  o  Artis  Magna  Confoni,  Dtflom 

doRhythmus  dicitur,  quemPlatos  deJegibus  umn^  lagfrid  cft  motiis ;  Arifto^ 
xcnus  verdTtfv  X&*ot*  ro'£i»id  eft  temporumordinem  definit.adedvt  minimumaliquod 
tempus  idemefle  potTit  in  Rhythmo,  quod  lbnusin  Mufica,in  Geometricapunduni,2c 
vnitasin  Arithmetica;  Rhythmus  enim  fitcx  certo  motuum  veltemporum  tardorurru. 
vel  velocium  ordinc,  qui  111  tonis,  choris,  chordis  puifuquc  arteriarum  deprehenditur  . 
Abhocautem  Rhythmo  quitarditaccm &celeritatcm  temporis  &  motiis  in  ipfa  har- 
monicarum  vocum  longitudinc  breuitatequc  elucefcentem  conftituit,  Mufica  Rhyth-, 
mica  nuncupatur;Harmoniaenim  motu  vocis  abacutoin  grauem,velutielocoad  lo- 
cum  tendens,  id  foliim  fpcctat,  vt  foni  per  debitas mteruallorum  dimc  nfiones,  fuis  iru« 
locis  &  fcdibus  aptc  difponantur,  qux  tamen  nifi  Rhychmus  eius  veluti  anima  accedat  > 
ntanca  meritd  Sc  imperfe&a  confebitur . 

Quantum  vcro  Khythmusafonorum  grauitate  &acuminediifcrat,conftat,cxvcr- 
fuum  fimplici  pronunciationc,  qux  ncque  crigitur ,  ncquc  "depnmitur ;fed  cundem  te- 
norem  a  principioad  finem  vique  feruar ,  patet  id  ctiam  m  tympani  ftrepitu,  cuius  fono 
dum  pullandovariapro  vanjs  belli  circumftantijsindicant^Khythmumquidemferuat» 
fed  nullam  poiTunt  lonotum  grauitatem  ,  nullum  acumen  cxinbent ;  Cum  quacunque 
intv nfione  ccrium  fcrias,femper  idem  percipiarur  fonus;  &  tamen  infignem  in  conata- 
dismilitum  animisvim  obtinct,  pre^cirimfiRhythmus  prxcisc  oblcruetur,  idque  ob 
analogiam  quandam  ,  quam  primus  jAus  habet  cum  icquentibus ,  aut  quam  omncsfi- 
mul  collccticmciunt.  Stacim  enimprimus  iftusduorum  fcquentium  longitudincm  a> 
quat ,  ftatimquc  vltimus  duobus  anttcedentibus  refpondet ,  &  fic  dc  costeris  quos  vcl 
in  dupla,  vel  ln  hcmiola  vel  cpitriti  ratjone  tfficiuot a  Vt  proindcRhythmus  latc  fum- 
Rbrthmi.  ptus  nihil  aliud  fit,quam  fonus  qu  dam  proportionatusex  tardis  &  velocibus  motibus, 
Definicio  iJUc  quod  idcm  eftex  varijs  acummis  &  grauitatis  s;radibuscompofitus.  Stncniis  verd 
fumptus  nihdaliud  eft,quam  conformatio  quxdam  ct  veluti  cbaravter  qualitatis  votis, 
quo  vox  hoc  vcl  illo  modoconformata  Rhythmum  perrkit ,  Ariftoteics  quoquc  irw 
Khythmis  motionem  in  fonorum  grauium  &  acutorum  ordine  imitationcm  habcre— >» 
omncfque  Khythmoscantico&ty  mphonijsgaudcre  aflcrit;  adco  vt  omnes  motusor- 
dinati  &  certa  legc  aftricu  Rhythmj  di£i,ppiltnc .  . 

Siitaque Mulurgijs Rhythme poecico,harmouicosRhychmos,id  cftnura,crosadiun- 
xCi itj  is  certe; Audltpres non  ppte/ir tjpn in  admn at lonem  raperc  .  Quid  enim  non po- 
tcft  DUmcrofa  u  t  Jodia  >  &  quo  Khythmus  deganrior  aptiorque  fuerit,  eo  faciliiis audi- 
tores  mouebit,  pcr  quorum  amroos  arij  &  tbclb  vcJuri  pedibus  decurret,  motibulque—» 
concinnis.errabit.-itapcdibus  Jongjs  fpondcis,  moiollis  ,  cpitrkisatfeclus  graucs  ;brc- 
uibus  vero  vt  p^rrichijs,  chorev,  tryhra  chis,  p*onibusa  hilarcs  exprimcntur .  Ycrum_» 
dc  hispaulbfuiius  tiactandumcit. 

bltip  Oixi<;V:n^3"Ji  c*.:j:..;I  .ijii^riiiiV      -:noroi£d  ?:;r:  ir:f2noh«.-,i 

C  A  P  V  T  IV. 
De  pedibusRJiythmorum  fiue  Metrorum. 

PEs  Metricus  itaqw  nibil  airud  cft,  quam  Verfus,  Metri,  fcu  Rhythmi  pars  ccrto  fyl- 
labarum  numero  arque  ordinc  dcfinita  &  ficutipaflus  pedibus ,  ita  metrum  vo- 
Sdjfffi  cibuslongis&brcuibusveJucipedibusmenfuratur. 

w.  e'  MagnatamenintcrpcdesMufurgis&  Poetis  vfitatos diffcrcntia  cft.  Poetae  cnirru* 
quaoutatcm  lyllabarum  in  pcdibus  mctro  alicuidebitisexacliiis  fcruant .  Mulurgi  vc- 
rovti&paul6autequoqucdnJtumcft,ad  oranium  fyllabarura  corrcptioncm  produ- 
clioncmque  non  rcfpiciuntded  mediarum  tanium  fiuepcnultimarumiyllabarum  qua- 
titaccmcum  primisleruant;reliquas  vcrbfyllabarumquantitates  noncurant  ,fiue  cat 
longa:  fint,  fiue  breucs.  ita  biflyllabarum  pedcspronnicueprofponda»o,chorxo,Iam- 
bo,  pytricAioaccipiuntMufurgijCumaudjtui  in  biiTyliabis  h<-euicasauttarditas  motiis 

fit 


Digitized  by  CjOOg 


Lib.yill.  MHfurgiaMmfca.  si 

(itjmperceptibilis?  quis  cnimauditu  duos  hofcc  pcdts  (Ponit&cpobtj  quorum  vnus 
cuoreus  alter  p\  rrkhius;difccraat  Hum  utcrque  in  Mufica  atquali tcmpoi  c  pccjferatur.  . 

IntriiTyllabisvcropciiultima  (yllabaiiue  media  tantum  attendicurdMuiurgis  >ita_i 
MololTus,  Bachius,  Anti^achius>  Amphibrachyspro  eodempede,cumspcnultimalon- 
gafit ,  attenditur .  HaucTIcCus  dactylus,'Trybrachysv,Anaperftus»  Amphimacer,  pro 
vno  pcdc  fumuntur  ,  cuius  penultima  fiuc  media  breuis  fit  .    Cuiufmodi  lunt 

pTctora,  legtrcparwnt,  tteidutfit.  — _  .       -t   _  _ 

Pariiarioneintetrafyllabis  nonnifi  pcnuItimeTylltb?  quantitas  attenditura  Mu- 
furgis,itadifpondc,usdichorcus,  An«ipeftus,Ionicus<A  minorc,pxon-tcrtius,  & Epi- 

rritusI.II.III.IV.  veluti Or7torc7,  comparare,  eekbr7re,  &Q.?afltm  pio  vno  pcdc  tecra-^ 
lyJIabo  harmonico,(ruius  penulrimalonga  fit,  uamuntur.ProcelcuImaclcus  vcrojpcd- 
primus>pa?onfccundus,  choriambus&fimilesquorum  penultima  fyllaba  corripitur  , 


vtiin  hifccpatct  regerercconcipircmiferu^parturiuntScc.  pariterpro  vno&eodempe- 
dcfumuntur  .  Qmsenimin  hifce  duobus  pedibus  Ora^rej  &  bonorati  prima?  iyila- 
ba;  dirfercnrem  quantitatemauditupcrcipiac?Vnde  mirorcos,  quiquanticatcmpcdu 
mctricorum  pluszquofupcrftitiose"  inmuficis  adanimos  concitandosadhibcndam_». 
cflc  exiftimant^crtcquihapcpcniciusexpcndcritjviclcjbic  in  harrnonicupedibus  nil 
nifipcnultimam  fyllabarum  obfcroandam .  Reliqua  vcrftomnla  fuperflua  elTc;  fiue_j 
enim  vt;mc cxcmplo  dcclarem  ,in fapphicis  v. g. choraeum  fiuciambum fiue pyrrichiu, 
fiuc  fpondJEumponamjidemfcmperin  muficislbnabit^  Vtin  hoc  inpphjet>  p4tcr . 

Ifte  Confeffbr  Domini  facratus 

P  e  Ccrfe/for  deprecare  Deum 

Sancliu  Confejfor  Orateres  audit . 
In  hifcc  folus primus  vcrlus qui  dcbitis fuis pcdibus conftat , pocticus  eft  i reJiqui  vc- 
to  duo  Muficifunt  nonferuantcspedum  quantitatem,fcd  Rhythmitantiim  faltus  fctv 
yant  verfibus  accomodatos.  SeparacafylJabarura  quantitatcpra;ter  penultimam,qua: 
fcmper  in  hoc  metroacccntumacutumpoftulat. 

■  Hxc  autem  omnia  dicla  fint  de  vcr bis fiue  polyfyllabis  nullis  metrorum  Ic°ibus  ad- 
ftriclisi  vti  fit,  dum  fupra  aJiqucm  cx  Sacra  Scriptura ,  vclfupra  qucmcuque  alium  vcr- 
borum  tcxtum  foluta  orationc  modulos  concinnamus  i  Nam  vt  pauloantc  dixi  foluta 
&numerofaorationonminus  ad  Rhythmicam  pertincc,  quamligaca,  vt  fit  in  mecris 
poeticis . 

Si quis  vcroharmoniam  verfibus & metris  iuxta profodix leges  compofitis applicct . 
que  madmodum  nos  in  fequcntibus  ex  profeffo  docemus,  tanto  opumcict  abfolutius 
quanto carmcn  fiue  metrum  fucrit  artificiofius, &  in faltibus  cxaclius.. 

Vcr&m  vtvideas,  quomodo  mctricos  pedcsad  harmonicos  reducerc  poffis,tibifin- 
gulospedcspoeticos,  in  notis  harmonicis  cxhibebimus,  vbipnus  ad  mcjiorcm  rcru 
dedarationcm  quc^dam  prxmiferimus. 

Notandum  igitur,quod  ficutiapud  Poctas  vna  tantum  breuitatis  &  longitudinis  fyl- 
labarum  fpecics  connderatur,ita  apud  Muficosplures  pro  varietate  valoris  8c  dimi- 
nutionis  notarum  :  Exempligratia  (pamar)  fponda?us  cft  &  apud  Poctas  fpecie  vnus 
eft.  apud  Muficosveromultiplcxcflcppccft ,  cum  omneshc.  notxfequ.cutcsfponde.um 
cxprimerepoifint. 


Yt  Droindc  vcl  cx  hoc  vnico  excmplo  pateat,  Muficam  multd  Poetica  Jatius  patcre, 
r  maio- 


—  morcs 


3*  drtis  Magn*  Confini,  &  Difsoni 

maioremquc  habcre  varictatem,&  confequentcr  maiorem  in  concitandis  hominum_i 
affeftibus,  cncrgam  obtinerc .  Vcrum  paradigmata  fingulorum  dcmus . 

Pedes foctici  corrcj^ondemcs  fcdibus  barmonicis  % 

■'-     '  -4     ?  ) *'^v^. ' '''•if  *' '::l^  - '* ~'S$$&4 

Spo„d,u,--^|=||Eg|: 

Pyrrichiu,  u  u 

Iambus  u  ~  Ii:llJI'ifo|E 

.Atq;  hi  fiint  pedes  harmonici  qui  correfpondent  pedibus 
metricis,in  quibus  hec  cum  primis  obferuanda  funt. 

PRimd,Non  omncs  huiufmodi pcdcsaptoseffe  pcdibus  mctricis,  nequc  omncs  cx- 
hiberipofle omnibus .  Nara  ii  qms  hunc  pyrnchium  (  Cyclus)  pedibus  harmon i- 
cis  m  quarta  vel  quinta  colum  na  contcntis  adhiberct ,  difficilem  prorfus  &  iniucunda 
nonfinccxafpcrationcauriumproiationem  caufaret;  quod  ordinarie  occurritin  bilTyl- 
Iabis  in  quibus  frcquentesfuntconfonantcs  .  vcl  in  hiice  bifTyllabis ,  conilans  ,plenus> 
prorex  ,portant ;  &  limilia  quar  vtitarditatem  inpronunciandoamanr,itapedibusquo- 
quelongionbusrefponderc  dcbent ,  cuiufmodiprima  columnacontinet,  contrain_» 
bifyllabis  quar  vocalibus  abundanc,  vti  illar  celcntatem  amant,  ita  produclioribus  quo- 
quc  pcdibusharmonicis  conftarc  debent,  vtiin  hifce,%- ,  fuge ,  mala ,  &  huiusgencris 
inhnita^..  ° 

Sccundo,  Notandum  hcc  bifyllaba  notis  harmoniciscxprcfla  vti  tardiora,magis  fpo- 
daicum  grciTum  iita  celcnora  magis  pyrrichium  amare .  Chorseus  vcro  melius  faciliuf- 
que  duabus  notispunaocollifis,expnmetur.  vcletiamfyncopcprfrnifsi  pausa,  vtin_* 
fcquenticxemplo  patct. 


Surfum  corda 
Licicuc 


Aue  Maris 

lllicitus 


Auc  Maris 
Ljciioi 


Iambusautem,  vix  in  anabafifiue  afcenfu  tolerari  poteft  obaccentum  grauem,  quc 
inafccnfu, vltim?  fyllaba?  affingit,  quo  nihilinfulfius  audiri  poteft.  Quis  cnim  non  ridc- 
ret,  fi  quis  hos  duos  iambos  Auc  maris  bai  yiona  faccret.  in  quo  tamf  facpc  noftrosMu- 
ficos  impingcic  rcpeno,  pciTirnus  in  mufica  accentus , cV  fupra  quam  dici  potcft  abiur- 
dus.  alis 


Digitized  by  Google 


Lik.Flll.  e^duJurgiaMirifca.  jj 

+Zr£^^**\& 1.-:  «.:. ' 

Dc  fcdibus  harmonicis  trisyllabis . 

PRimd  ,Triplex  in  trifyllabis  pedibusharmonicisprogreflus  confiderari  poteft  «W- 
/Het-ros  lai&vm 8c  v?»/S«to{.  ProgrelTus  anobatus  cft, quando  pcs mouctur  furfum 
fiue  id  Hat  pcr  gradus , fiue per  faltus.  Ifobatos  progreffus  eft  quando  pcsxquo  lupra_# 
cundcm  gradum  palTu  mccdit.  Katophatos  cft, quando  pes  deorfum  rel  pcr  gradus  vel 
faltus  mouetur,  quae  tripjex  progrerfuum  ratio  tanti  in  metnca  mufica  momcnti  eft  ,  vt 
finc  ijs  nihil  rccte  in  Mufurgiaconftituatur.vt  in  fequentibus  vidcbitur. 
-  Secundd,  Arfeos&thefeosmaxima  in  trifyllabishabendaratioeft,quienimMolof- 
fum  <p^S*v 3tnHncjpcrct> ridiculam  prolationcfaceret;fccus  fieretfi  ^ra-ow  eum 
proferret . 

TertidjQuwfJaiu  tnfyllabos  pcdc»  aptiores  effe  tcmpori  pcrfc<fro,aIij  temporiimper- 
fc«fto;  qualcs  vero  hi  fint  pauld  poft  vidcbitur . 

Quartd,  Notaspuncto  clifas  multum  facercin  correptione  voCum;  Verum  rem  pro- 
pkis  infpiciamus .  Vt  igitur  folidius  in  noftra  Mufurgia  progrediamur  ;  pedes  metricos 
pedibus  harmonicis  varijs  modis  accommodabimus,  quibus  vifis  examinatifque,dein- 
de  quis  mcliormuficifque  modulis  aptiorfit  decernemus. 

Primo  itaque  confideranda  cft  in  trifvllabis  cumprimis  raedia  fyllaba ,  qua?  vel  brc- 
uis  cft  vel  longa,intcr  eos  vero  pcdes,quar  mediam  breucm  habent  cft.Daifylus,Tribra- 
(hys,AnapxJlus,  Crct.cus  quos  &  idcd  roelobrachos  vocat.  Qua?  vero  media  longa  habct, 
h»  lunt ;  Aiolojfus,  Bachius,  Anttbachius,  Amphibrachys;  quos  mefomacros  ided  vocamus; 
hos  primo  modoquidain  itapedibusharmonjcisaccommodant ,  vt  hifce  figms  quan- 
jtitaus  n-  <•»  notjepcrfcftc  refpondcant;  vtkquitur. 


TrisyUabifedcs  quifecundam  corrifiunt  fiuc  Mefobrachycs . 
Tribrachis  Daclylus       Anapajftus  Crcticus 

Siillllliiiliililii 


U  U   U        u   o  u         —  uu 


u   u         u    u    u 


8 


Trisyllabi  fedcs  qui fecundam  froducunt  ftuc  J^fejomacri . 
Moloflus         Bachius        Antibachius  Amphibrachys 

liiliiiifllilSii^ 


8 


Ecce  hic  eft  modus  quorundam,qui putant pedes  metricos,  ita modulis  harmonicis 
adaptandoseffcvt  fyllabarbrcues  refpondeantnotisminoristeraporisjongc.,  maioris. 
Qyod  cgo  nulla  ratione  probo ;  ingentcfquc  in  fyllabica  harmonia  crrores  & ridiculas 
omnjno  pronunciationes  caulare  poteft ;  prefertim  fi  afcenfus  defcenfufque  notarum_ 

E  nulia 


Jj  Artis  Magmt  Confom ,  &  Difsoni 

nullaratiohabeatur.  F.t  hocprimumoftendainpedibus,  qui  fecundam  corripiunt  ; 
Si  enim  quis  hunc  dactylum  eurrere m.xta  notasin  $  &  4  columna.  canundas  cantando 
pronunciarct  jisneceifario  iccundam  lyllabanu* 
natura  brcuem  longiufculam  emceret ,  vt  in  exf- 
plo  e  latere  apparet.  qux  rcs  dici  vix  poteft>quan- 
tum  afperitatisauribusadferat .  Idcmdicendum 
eftde  tribracho &  Anapxfto>  qui in  omnibus.pa-  fj  Currere 
ricumdadrylopaflu  proccdunt.  Vnde  vehemen-  -  «  « 
ter  miror,  cur  Meriennus  pro  daftyliciCantus paradigmate has  notas  propofuerit  in_» 
harmon.  Vniucrf.f0l.4Q  5» 


Gaudia  poftens   gaudia   poiteris       j*  r- 


partant 


Quis  enim  non  vidctin  hac  daclylicapronunciationc  mediam  fempcrferc  proferri 
longam  cum  maximo  aurium  cruciatu  >  quorum  afpcritas  tanto  plus  crcfcit>  auanto 
notxfuerint  tcmpons maioris>aut  maionsfaltus .  Eadem  inconuenientiaacciditin-» 
Anapxfticicantuscxcmplo;  Inquo  fi  quisanapc.ftos  plurcs  ordine  iuxta  notas  ibidcm 
pofitas conferuaret,  is  fyllabicam cantus  pronfi- 
ciationem  faceret  prorfus  ridiculam » e  tfi  enim— 
fccundam  breuiufculam  pronunciarct,  vltimam 
camen  plusxquo  acueret  ,fingulifque  Anapx- 
ftis  in  nne  grauem  acccntum  affingeret  >  non  fi- 
ne  rifu  auicultantium.  vt  in  cxcmploapparet,  vbi 
primusccfecundus  pro^relTuSjgraui  acccntu  effcrtur,  latinx  pronunciationi  inutilis.  in 
tertio  verd  cxcmplo,  ctii  vitima  non  barytona  fit  >  media  tamen  ob  faltum  producirur. 

Ex  quibusnifallor  clariffimepatet,  muficos  modulos  hacrationc  mcthcis  pedibus 
correfpondercnullarationc  poflc,cumfic  fumptiinflnitos  folcecifmos  in  pronuncia- 
tionepariant. Quivcrof^liciter in hoc negotioprogredi volunt  > fequenti  mcthodofi- 
nem  fuum  confequentur. 

Modus  certus  &  aftifiimtis,  quo  metrici  fedes  harmonici ,  exaclef^ 
naturaliter  fme  fericulo   fyllabica fronunciationis  foloe- 
cifmoaccommodari  fo/funt . 

PRimoigitur  notandum  eft,nullam  nosin  triiyllabis  primx  Sc  vltimc.  iyllabx>fcd  rae- 
dix  tantum»  fiuc  ea  corripiatur  fiuc  producatur  ,  rationem  haberc  >  ciim  muficus 
progrcflus  in  trifyllabis  medix  tantum  iyllabx  quantitatcm  ipcdtct. 
Provnoiojtur  cVeodem  pcdc  fumi  poflunt  quatuor  illi  primi  pedes  , 
mefobracni,  fiue  quod  idem  eft,  mediam  breuem  habentesj  Tres  enim 
hx  notxindiffcrentesfunt,adquatuordi&ospedcs,fiue  enimillisac- 
cSmode  hxc  vcrba  facere,parcere&\xc  h$c  pariunt,comperunt.  sepcr  pro- 

nunciatio  quadrabit.  Idem  diccndumeft  de  quatuor  pcdibus  Mefo- 
macris>  fiue  media  longa  habetibus.  Siue  cnim  hifce  trious  notis  accd- 
mode  bcc  verba  mefomacra  comendans,laborans  fiuc  hcQjparataJLegin* 

fcmper  idem  acccntus  harmonicus  pcrcipietur. 


Notan- 


Digitized  by  Googl 


Ukrill.  MufKpAMitificA.  m 

Uotzndumfecundo, Vt  naturaJis  fingulorum  pcdum  accentusferuetur,magnam  ha- 
bcndam  cflc  rationcm  aicenfus&defcenfusnotarfl.Sienim  intrifyllabispedummefo- 
bracuorura  fucritanobatusfiue  afccnfiuusquacuraqi  rationc  fiue  pcr  gradusfiue  per 
faltus,  pronunciatio,non  carcbitfollcecifmo;mcdiaenjm  breuis  hoc  progreflu  ncfcio, 
quam  violentamproduftioncm  caufabjt,quaetanto  eritabfurdior,quanto  fajtusfueric 
maior,  vt  in  pratcedcnti  cxcmplo  patuit  ?  Contra  progreiTuscatobatos  fiue  defcenGuus 
quacunquerationc  corundempedumacccntum  naturalem  parict. 

Tedum  Mefohrac.  progrefus illicittif.     Pedum  Mefokrachorum  progreffuslicim, 

liiliflipiiliiiiiigl 


faccrc 


fl  faccre 


Vbi  vides  Ifobaton  arqualiter  inccdcnte  progreiTum  tcncrc  mcdium  quafiarquali- 
wtis,  a  quo  quantorcmorius  reccdes,  tanto  pronunciationemfaciasimpcrfeftioreoi-.. 
itavt  omnjumoptimus  progreiTusfitifobatus.deindcillequiper  gradus  procedit,dc- 
indc  quanto  intcruallis  conftitcrit  maioribus,tant6  maiorcm  vim  auribus  inferet . 

In  tniyllabis  vero  pedibus  Mcfomacrisfiue  mediam  longam  habentibus.progrciTus 
co ntrario  modo  fe  babct .  Nam  Anobatus progrciTus  naturalem  acccntum  quomodo- 


4  Pedum  Mefomacrorum  progrefus  illicitm . 


ui  cxemplo 

Mtent. 

• 

Eorundem  licitus  2 

Defunclum   phngebat   Arater  Arator 


Oratar 


Notandum  Tertiu  QuodficutiMefobrachorum  pcdum  quantitasbreuibus&femi- 
brcuibus  notis  non  coftgruit,  ita  Mefomacrorumpedum  quantitasnon  bcne  femimi- 
jnimis>pcjTimcfufisScfcinifufispropter  naturalcm  quandam  atuT&avconucmt.  Vcrum 
his  itapramotatis  iam  rcgulas  nonnullastrademus,quibusperfectum  accentuta  har- 
monicis  modulis  dare  polfimus. 

Regulal.  Mefobrachi  pedcs  funt  catobati  vel  ifobati ;  Mcfomacri  vcropedesfunt 
cotraanobati  vcl  ifobati.  Mefobrachi  pedcs  commodc  odttiibus  poft  minimas  mi- 
roris  valoris  notisapplicantur,ob fimilirudine  celeritatisinfitx .  Mcfomacrivcrdom- 
nibus  fcmiminimas  prarccdetibusmaioris  valoris  notis  3pplican  poflunt  tam  anobato , 
quam  catobato  progrciTu,  ob  rtaturale  tarditatem ,  qux  tam  notis  quara  fyllabis  incft . 

Regub  II.  Pedcs  mcfobrachi  perfeclum  &  naturalcro  accentum  acquirunt ,  11  media 
clidaturpunclo,qupd  pundhim  tantum  potcft,vtin  anobatoprogreiuicorreptioncnu-i 
mediar  lyllabxialuct .  Idem  euenict ,  rlprima  nota  Mefobrachoru  prarraifsa  pausa  fyn- 
copetur.  Effectum tamen  mcliorem  habebit  in  catabafi,  quam  anabafi.  Mefomacri 
tcro  pedes  perfeclum  accentura  acquircnti  Siprimam  notam  prascciTcrit  paufa  fcmi- 
minima.  Vcrum  excmpla  fingulorum  dcmus. 


E  2 


?ro* 


Digitized  by  Google 


?6  Artis  <&lagn*  Confoni,  &  Bifjoni 

'ProgrcJJus  fedum  Mcjobracborum  fermisfi . 

Parere  facere    condtunt  partunt  -^. 

Oftirrue  &  ferficlis/sm*  fronuncittionis  funtbi,  quorum  media 

eltdunturfunfio. 

lEi!IiliiSiij|ilSai 


facere     parere     condiunt  pariunt 

Quicunquc hr/tctrifyllabis  Mcfobrachys  vfus  fuerit,  is  nullum  -rnquam fcfolorcifrau 
commiflurum  fibi  pcrfuadcat . 


fi!*** 

w**""** "  '*"" 

Orator  dponit&c 


Pcdum  Mejomaerorum frogreffusfcrmiffui  2 


Progrcflus  bonus 
Oftimus  frogrcffus  f$  fronunciationis  ferfctlisfimat; 

Sequetur  Venator  Capellam  Saltante     t>         .-*-         ii-  *»■ 

In  hoccxcmplo  patet,quam  medix  concinnam  pronunciationS  acquirantpcr  pau- 
fas  &  pcr  fyncopcn_t .  .  . 

Si  veronotas  prardiftasrcdcgcris  in  tempus  perfcaura,  prodibunt  ni  pcdcs  alio  mo- 

donumens  fuia  conftante* . 

Pcdcs  Mejobracbi  sccundum  tcmfus  ferfcclum . 
Boni  Meliofei  Optimi 


■  ****  **~  ■  ***** 

m 

— i — 

g 


facere  parium 


»*.  *5* 


TrifyU 


Digitized  by 


LikFlll.  MufuriiaAdmfica. 


*7 


TriQyUdifedts  Me/omacrt fecundum  umfus fcrfittum . 


m  •  ••  "  — -»  ~  — "  •  «~» 

~:z:§:0 


Scquetur       Vcnator    Capcllam  Saltant? 


Ia  hoc  cxcmplo  vides  huius  gcncm tempusomne  fere  viciutn  in  fyllabarum  pronu- 
ciatione  tcgcrc .  Vides  igitur  quinam potjflimum pedcs  barmonici  ad  periectam  enun- 
ciationcm  aiTumi  dcbcanr.  quibus ita  oftcnfis,  iam  ad  tcti afyllabos  progrcdiamur . 

.11. 

De  fcdibus  tetrasyUabiitfiuc  quatmr  syllabis  conflantibus. 

Pedes  tcrraf)  Uabi  Pedesrerrafyllabi 
PeDuItima  longa 


Penultiraa  breuii 


Difpondarus 
Dichorarus 
Anripc.ftus 
Iunicus  h  minore 
Pxon  tcrtius 
Epitritus  primus  u  — 
Epitritustccundus  —  w 
Epitritusquartus  jrrf 


—  —  ~  —  Oratoru 


U   — U 

dimicare 

VJ 

— «  *■  w 

amauere 

U 

U  — «  — - 

iiauefaeli 

u 

J  —  u 

celebrare 

—  reluclantes 
-•  contulertmt 
v  fortunata 


Procclcufmaticus  <j 

Diiambus 
Coriambus 
lonicus  maior 
Paon  primus 
Paoniecundus 
Paron  quartus 
Epitntustcttius 


v  w  v> 

o  — •  <j  — " 

—  o  u  — 

—  — .  o  V 
~  U  U  u 
U  — <  U  (J 

U   O  W  N- 


redimrre 

rcfulferant 

rtobilitas 

miracuU 

cfpiciw 

doccbitur 

calam  tas 

chmaueras 


Eccc  hi  funt  pedes  quibus in  mctris componcndis omnes  Poctje  vtuntur,quos qui- 
dam  plus  arquo  fupcrftitiosd  valori  notarum  applicant ,  Nam  noris  minimis  pe- 
des  longos,fcmiminimis  brcuespcdcsapplicant  quidam,  fed  qui  in  harmonicapronu- 
ciationc  rifura  vcnus  >  quam  arTe&um  concitarc  potTcnt .  Vndc  iterum  miror , cur  Mcr- 
fennusccctcrumpcrfpicax.in  fuatamen  harmoma  vniuerfali,  hanc  notarumcum  rae- 
tricis  pedibuscomparationcm  eximium  quid  putat  efie .  Quisenim  non  ridcat ^huiul1- 
niodi  harmonicam  pronunciationcm  ,  dum  lonico  maiori  nasnotas  Wtappiicaride- 
bere  putat .  ^ 

Miracula    patrabitis  S 

Patet  igitur  in  harmonicapronunciatione  nullam  I6gitudinis  aut  breuitatisfyllaba- 
rum,prxtcr  foliuspenultima?  fy!laba?,rationcm  hab€dam  cfle.Itavtomnesoftopau- 
16  ante  recenfiti  pedcs  pcnultimam  producentes,pro  vno  &  eodem  harmonicopede-* 
fumipoffint.  Itcrura  oftopedcspenultimam  corripientcs,proaliopcdcharmonicoac- 
cipi  potTiint,adeoquc  duo  tantumfinttetrafyllabipcdcsharmonicij  Vnus  quipcnulti- 
mamcorripiat ,  alter  qui  producateandem  .  Quomodo  verohipcdcsnotisapplicandi 
fint,rcftat  inquircndum . 

Pedespenultima  longa  tam  anabato,  quamcatabato  aut  ifobato progreiTu  > harmo- 
nicam  pronunciati  oncm  fuftincntivt  in  fequcnti  cxemplo  patct .  ~ 


SS  Artis  Magtt*  Cohsom  ,  Diftoni 

Pedes  harmonict fenultimam  longam  habentes  boni  sunt  (ffermisfi. 


Oratores 


Si  verd  nota?  paufa  pra?miiTa  fyncopcntur,  aut  punclo  elidantur,  acquiren  t  pcrfecbra 
pronUnciationcm,  vt  in  fcquenti  cxcmplo  patet . 

.  uifi» vV.>i£OiqtGo  'v^ti/-  tti  fr: « irtnttfio •    in:    .!»•..  ..i.-.  «..-aoiriki 

ffiV  tetrasyllaborum  fcnultimam  longam  habentium 
frocejpM,  ofttmu*  eft . 


Oratons    QiUbfari  Wehclantts 


*T etrasyllaborumfenultimalonga ficundum  temftu ferficlum . 


Oratoret 


5?: 


Vidcsigkur  inhispaucisexcmplis,quararioncpcdesmctricipenuirima  longa  no- 
tis  harmonicis  adaptari  debeant ,  vt  perfeclam  enunciationcrn  obtiocant ,  ounc  ad  pc« 
desharmonicospcnultimamcorripkntesprogrediaraur . 

Pedes  tetrasjrllabi fenultima  breuesnonfermittuntur,  fifroccdant, 
ut  sequitur .  Processu*  illtciti . 

^Varturiunt      '!  :*-'.  '       .  !*»"•"         .  1 V  ">    ^1^1^  ^ 

Si vero  punSo  elidantur ,  vclprasfixa  paufa  fyncopcntur ,  optimam  perfeflamqu* 
cnunciationcmacquirunt,  vt  infequcntibuscxcmplrspatct. 


Oftimifrogrcssus . 

Parturiunt 


Exem- 


Digitized  by  G( 


L&.VIU.  MlusurgU  Mirifcd. 
Excmplumsecundumtempusperfcclum , 


Parrurionc       >*  t»  "  t-  '""u. 

Vidcs  igitur  ex  hifcc  exemplis,  qua  ratione  harmonia  pedibus  mctricis  adaptari  dc- 
betjvc  verba  nairaonixaciommodatavenuftepronuncicntur. 

C  A  P  V  T  V. 
De  var ictatc  Me troru m . 

MEt ru  fiue  verfus  eft  oratio  cerro genere,numero  8c ordiae pedu  no  fine  conccru 
alligata.  Na  verfus  finc  coccru  nodiftinguererur  afoJuta  oratione,cu  ea  efle  no 
poflicfinc  aJicuo  tandc  numero,&  ordinepedu.Et  quemadmodu  lincaex  pu&ifluxu, 
&  fupcrricies  e  lir.cc  motu,&corpuscxfupcrficiciprodu&oncexurgit,ita  &pescx  lyl- 
laba  &  metrum  cx  pc  d.bus  conftituirur .  Qui  pedcs  cum  infinitam  Iatitudinem  habeae» 
infinitam  qucque  metrorum  varieratera  conftitucre poflunt .  Quorum  alij fumunt  dc- 
nominationcmanumeropcdum.  Quidam  abexccflu&defcclu  (yllabarura  ,  nonnulli 
a  pedibus,  aJn  a  numero  ftropharura, & membrorum,  de  quibus fingulisordinc  .  Vcr- 
fusa  numcropedum  inftiruti  funtpIerumqueIambici&Trochaici,quorumpriraum_» 
cft  dipodium  fiueduorumpedum;NuJJum  cnim  metriminus  haberc  porcft  duobuspe- 
dibus,aliasenim  non  metrum  iedpesforet.  Vnum  igitur  metrum  dipodiumcft,Duo 
verd metra  4pedibus conftant,  cuiufmodi  funt  verfus auos  dimetros  vocant,coftantq; 
quatuorpedibus.  Sivcrdfcxpedibusconftctvcrfusaiiquistrimctcr,fiodotetramc-  Qui  pedet 
ter  a  Poetisdicitur.  Quoniam  nonnulh  vcrfusperfyllabasquoquedenominant  ,vt  ab  j^JSaf1 
1 1  fyllabis,hcndecaiyIiabos  vcrfus .  Vcrum  cum  merra  certo  numero  pedum  nonita 
praecise menfurentur,  vt in  finc  fubir.de  ijsnon  defit  fyllaba,  aut  eadero abundet, hinc 
Poe tx  verfus  quibus  in  finc  deeft  fyllaba ,  vocant  caraJcctos .  quibus  nihil  deeft  Acata- 
leclos  vocant  jquibus  vero  in  rincabundat  iyllaba ,  verfus  hypercaraleclos  appdlant ; 
Si  vcro  defueric ijs in  finc  pcs integer  bibracbi  catale&i  dicuntur . atque  haec eft  prima 
vcrfuumatquc  fimplcxdimcnfio.  Secundaconfiderarmultitudinem  metrorum,quas  Qu;<jdjftro. 
odasvocant.  quaeficarcatftrophis,  dicetur  Monoftropha  ,id  eftcuius  ftropha  vnico  phos  dko. 
verfu  abfoluitur;  Sivero  ftropru  duobus  vcrfibusabfoIuarur>  diftrophos;cuius  rribus,  lot* 
triftropbos ,  cuius  quatuor ,  tenaftrcphosappellatur .  Vel  ratione  diuerfitatis  merrorfi 
ditiifio  metrorumconfideraripoteft  ,  fi  emmftropha  duobus  vcrfuum  geocribus  ab- 
foluaturj^wXovid  cft,  duobus  metris  heterogeneis,  fi  tribus,  cricttlon»  u  4  cecracodon 
dicetur,  Potcft  igitur  efle  vt  tetraftrophon  fit  dicolon,vt  fit  in  fapphicis,  qux  tribus  vcr- 
fibus  conftant  fimilibus,  &  vnovidelicct  Adoniodilfimili. 

Atquc  ex  hifcc luculcnter  paict,  innumcra  verfuum  gcnera  eflc , qu^  omnia  hoc Io^ 
co  oftcndcrem,  nifi  hanc  Pocticam  Arfi  noftr?  combinatoria;  referuaflem,  ibi  cnim  fii- 
«e  dc  hifcc  agctur.  Quarc  ad  inftitnti  noftri  propria  rcuertamur . 

De  Metris  immutabdtfcdum  quantitdte  contlantihtui 

SVnt  prxterea  aliqna  mctra,  qux  variospedes  admittut,  id  eft,  qui  non  habcntcer- 
tam&fixam  pedumftationcm,vtifunt  Hexametra,  Penrametra,Anap?ftica,H5- 
dccafyllaba,Alcaica,  Choriambica.  &  alia  huius  farinar,  dc  quibus  profodiographosco- 
fulc  ,  Alia  vero  e  contra  funt  qux  ccrtam  &  immutabilcm  pcdum  ftationem  feruant . 
Suntquefcqucntia.  lAdo- 


4*  Attii  Mdgn*  Confitii  3  &  Difsoni 

1  Adonium-,  quod  fempcr  in  principio  daftyjo  &  Tpond.ro  conftat, 

2  Glyconicum,  pf imo  loco  fcmpw  fpondaro  &  choraro,  dcinde  duobus  daclylis  con- 

.  3  Alcaicum  dactylicum  quod  conftat  fpondao,  Umbo  &  caefura longi,  deinde  duo- 
busdaclylrs.  f  Vldfs  vt  alta  ffct  niut  candidum .  SZ'..ZZ~.-.S~ 

4  AfclcptacLtum  choriambicuni  conftans  fpondco ,  daftylo,  carfura  longa  &  duobus 
da<clylis  .  [MtceH.isAtauiscdittrtgibus.j1 
'  5  /^m5/c»OTF«r^i<«mcfttnbusiambisconitans,potcft  tamcntcrtiolococtianu* 
admitrere  ipondaeum  &  pyrrichium  vt  f  Aut  niaris  Sttlla .  ] 

6  Anacrtomticum  eft  tribus  iambis  &  lyllaba  conftans  ^  vt  [  Roris  vt fat  bibifii  dulci  ci~ 
cadacantucampos  rcpltsamanos.]      «.     V     I  £\.  d 

7  Ven\quc  lambtcum  Arcbibcbicum  ,tiiit\c2ialc&iim  quam  hypcrcataJeclum  [Dtut 
pottattr  aflra  t't  prifca  gcns  mortakum .  ] 

Hifccacccdunt  Phalcucium,  hcndccaiyllabunij&fapphicura. 
Atque  hxc  mctra  oniniuaptifnmafuntmodulisharmonicis,cumnumeri  intjsmi*- 
fatithmis  contcnti ,  ilji  pcrpctud  &finc  crrorc  applicari  polfint .  Vt  pofteavidcbimus." 

. uxufti:'.  .V.     canil  f<  j  m        ,".r>  :J.f»b  xiovi>»r>  £;aryptJ0  }.>  t«l«i/prtv»i!& rTVvjj 

C  A  P  V  T  VI. 

<3£?)fK.  ■   '  1  vft'  vU)U£t  ii;;.  J|.  ;t  m  .  ttU i  3^t»}<}  I  tlO  .  lUMDlwitlO  J  <».  J  D  XI  lf  i  tiili '  J  Jfn  'jC*  i.Ci£l 

De  Applicationc  poetica  metrica?,feu  Rhythmica 
ad  poefin  harmonicam . 

.  ttx  *]  j/|i  j( »  j  j ;  iJtOfJO  *  OllJafw^oT  lCf  '  j)n '1*1 I  1  m  tl     *1 14'  'J4l  5 II I     '  l'rt '  llft  t  IffT  I)  L>        -  I  )i  O  il '  •  f  ils 

IN  prcecdenribusfusc  declaratum  eft  in  poetica  harmonia  ,  non  precise  Ipeftari  fyl- 
labarum  quantitatem,fcdaccentustanrumrationemhaberi>  qui  potiifimum  m_» 
media  aut  pcnultima  vocum  fyllaba  cluccfcit.  Vcrum  vtMufica?  etiamquantumuisim- 
perituspantcr  tamen  omnis  gcncrismctrain  harmonicos  concentusanimarc  poflit» 
hic  pnmo dcclaranda  funtmctrahuic  negotiopotitfimum  apta&  idonca.  Namvtfu- 
praquoque  diftumeft,  non  omnia  carminaaptafunt  harmonicis  modulis,fcd  catan- 
tiim  quc,  certam  &  immutabilem  pedum  ftationcru  obtincnr,  Qucmadmodura  funt  A- 
donia,Glyconica,quxdam Iambica, Phaleucjum  , Sapphicum,&  alia  huius  gcnerisi 
Hcxamctra  enim  c\'pentamctra,  Anaparftica  cum  variam  pcdum  miftioncm  fortiantur, 
&fi  dairylum  cum  ipondjto  in  h*ne  hcxamerrieximas,in  rcliquis  locis  nullibi  fixuai-» 
pcdem  habeant;  hinc  fit ,  vt  modulis  quoquc  harmon icis ,  non  ira facilc  accommodari 
polfint,  nifi  quiipiam  eundcm  perpetuo  pcdum  tenorem  ieruarer,  quod  tamen  dirrici- 
le  negotium  foret.  Hcxamctra  itaque & pentamctra  fimiliaque  inftabiiium pedum  mc- 
tra  non  profodia?  harmonic^  fed  Rhetonca:  fiuc folutx  orationis  numeris  adfcnbenda 
cenfcmus,qua;  quomodo  muficis  modulisaccommodandallnt,  paulopoft  apparcbit. 

De  Carmine  Adonio  fentasyllabo . 

QVamuis  in  rigore  Ioquendo, ex  duobus  Iambis,  Chorcjs,  Pyrrichijs>&  Spondcis 
compofitavox  mctrura  dicipoffit,  vtpote  plunbusquam  vno  ,pedibuscon- 
ftans,  quia  tamen  numerustetraiyllabus  ob  temporis  breuitatcraaurcs  clu- 
densfacileeuancfcit,  neque  vfque  adeo  motusproportionem  exhibct .  idcoa  Poctis 
tanquam  metrice,  ineptusrojcitur .  Nullum  igitur  tctraiyllabum  propiie  mctrumdici 
dcbct . Metrorum  igitur  primum  mcrito pentalyllabum  clti hoc  cnim  pcnt3iyllabum_i  > 
prima  &  hefcio  quam  gratam  motus  proportionc  auribusexhibet.cuiufmodi  funt pcn- 
tafyllaba,Adonianuncupata,c6ftantq,duobuspcdibusdac1ty'lo&fpond$o,vt  fcquitur. 


l 


Digitized  by  Gc 


i  tit  VI 1 L  M  ufurgiaMirtfica  * .  ^ 

i  Nubibus  atris  Mentis  acumtn  MctrometrjAdonijCatrainis 

Vf  Conditanullum    .     Ingeniique  Terapusimpcrfeclum . 

Fundert  pojfunt       Impcdit  atrox  °  t  V  °  ° 


Sydtra{umcn  Soljicituao  YtT?f 


Oftendimus  iammctri  Adomjqualitatcmcondirio-;  ,.  fttff 

ncmquc,  modd  Adonij  raetrometri rationem cxplica-  /?  °f  °  ° 

re  nobisincumbit}  fic  cnim  impofterum  non  pcdes  ta-  u-°fT0,° 
riimmctricos,  fed  &omnis  gcneris  metra,queisMu-  ^fttff 
furgica  metra  apoericis  diftinguarnus, appellabimus .  T  t  t  T  t 

Dum  igitur  dicimus  Adonium Mufurgicum  [Metro-  Tcmpusperrcclura. 
mctrum]  Glyconicum  Mufurgicum,Iambicum  Mufur-        ,         J  °  °  °  a  ° 
gicum,  &  flc  de  coeteris ,  notas  intclligimus  mctromc-  t°°oae* 
tras ,  accentibus  mctrorum  pocticorura  rcfpondcntcs  ,i°?y01" 
fiu e  quc,  carmcn  ipfum  mctiantur .  H*  cmm  not*  ap-  1  0,0  °  6  *• 

plicatorvcrbisalicuiusmetriilludperfcvK'  tum  quoad 

xcmfuisjtum  quoad  acccntum  menlurabunt:  cuiulmodi  hic  pofu.imus.  1 1  Adonia  Mu- 
furgica  notis  mctromctris  cxprefTa ,  qux  omnibus  &fTngulis  Adonijs  pro  materia  ver- 
^omraqueconditionc  pulchrc  appIicaripotcrunt.vtvcJhinc  CuriofeLcftoradmiran- 
dam  in  lurraonicis  varietatcm  diicas .  Si  enim  vnum  tx  his 5;4iotarum  Adonijs  fccu- 
dum  diuerfumvaloremvariccombinesDrodibuntx56.mutationes, qua-prjecise  fieri 
poffiint,  ctiamfi  ftarum  & &umn^M^nnHltcs, ^^c* iupr^  inMufurgiacprabi- 

natoria  deraonftratummit,aded  vt  vnum  adonium  metricum  2y6  diucrfis  adonijs  Mu- 
furgicisexprimipoffit.  Nos  tamenhicex  256.  duodecim  tantum  magisidonca  fejegi- 
muii  qui'  abundctfymphoniurgofufficicnt ,  ad  adonia  mctrica  qualiacunque  exprirnc- 
da .  Pofuimus  auttm  8.  adonia  MufurgJcd  tcmporis  irnperfedti ,  Se  4  temporis  pcrfcclt, 
vt  ad  beneplaciturn  ijs  vtipofTrtMufurgus .  Verumdc  cxplicationchorum  fuse  in  fe- 
quent.bus.  *  latu^m 

Ad  Adonia  Prirho  reuocari  pofliint  Iambica  Anftophanica,  qua; ct(i duobus  iambis 
conftent  ,  &  vn.i  in/ine  adiecla  fyllaba,  quiatamen  primxtrcsfyllabar  dadylum  har- 
monicum  exprimuot,  pro  adonijsMufurgicis  vfurparipoflunt.  vtfequentes  verfus. 

Tluit/slenti  \  j  Paratanobis  j 

V-iUcsper  imas  ^  v^r^rnenf^s^^  ^  Q 
GrMaMetaurus  ^^/>^A^%^vO 
Nec»onfufm^  ,  ,  Mmajinbi.,  ,  ,Vl  [  «J^,  .  v 
m^nru*       .  Caducatcmms. 

Z>*  A/ff/ro  HmafyltaVo*  tdejl,  de  metro  AdoHioddnilico , 

e  ziriqo-ift  2ilu*>n 


ooriH-jcnA 
-no^cric 


w  'i.i    /imjiii/..iirnn" ^.TlJtfift  n»<>»OOflEWgi?CXX 

T  Amiquod  otdine  ^dOnium  feo^uir  cft  Adflnium  daclyli-  r tt  t*tt 

X  cura  kx  iylJMutumrAer/uuta^itur  dactylic^ujq giya  ton-  >UUa?    »Tol '« 
--ftardiiobus  daclylalrE^que  a^^M^irwraA^Wyi^hiWjn^Jiruiu^y    •  ^ 

norbcupinno  inuenctk.  Si  enimin  Adonio  fpodaqm  mutcs m  ^t(T T  T.'T  ?." 

dac^t)  lumjhabcbis  daclylicum.  in  Muf^rj^j^go  j^^nt^^  ttt&X&Wi£y>ii 

notamdupliccs,  habebisMufurgicadaciylicaSvtnicappaictin  1  ^fltfT 

fequenti  cxemplo  .  f  1 1  T"t 0 

Tollittlumina  VtlVl\ 

Advaga fidera  ??  f? 

Cernite  Numinis  ?  T  f  T  T  f 

»•1  ,000000 

...  a                Luctda  munera .  i 

fl<  F  Secun- 


lambica  Mufurgica . 

••???** 
????°° 
t?t  ?  ?? 
rttt°° 

O  o  Oo  oo 

?t?t?° 
tttttt 

*o  o  y  y  °  0 

*?ttt?° 

OODOqO 

o  oa  o  a  a 
o.a  o  o  ao« 


4*  ^fr/i/  Magtut  Confini ,  D/#&«i 

Sccundoloco  (<<^uicur  larabicumEuripcdcutru.  Mctromctri Iambici  Euripidxi 
pari  rationc  hetfafyllabon  ,ied  aprxcedenti  ditiert  > 
quod  dactylicum  duobus  conftet  dadjylis,hoctnbus 
iainbis,cuiufm©di  eft  vulgauffimus  ilic  EtcJcfiaiti. 
cus  hyranus « 

Autmarii  Saila 

Dct  matcr  alma> 

sitquc fcmper  virgo 

Febxcaebporta. 
Eftquehoc  mctri  genus  vt  plurimum  tetraftropho 
monocolonvt  m  exemplopatet. 

HifcecorrcfpondenuaMufurgica  Iambica  appofui- 
mus,  qux  mctns  diitisapplicata,  caperfectc  mcnfurat: 
tum  quoadtcmpustumquoadacccntum  .Suntautcm 
vt  in  praccdcntibus  i  a.  cjuorum vnumquodque  fingu- 
lis fttcphisaccommodanpoteft . V. g. vtbarmoniaxqualiorfitfingulis  4 ftrophisvnu 
e^hilcciiheftafyllabis  mufurgicis  lambicisapplicabis,  vtin  fcquentibusfufiusoftcn- 

detur.  *'  A 

T  Notx  Metrometrx  Ana- 

111« 

Le  Jambico  /inacreontico ,  mctro  heftafyllabo. 

•  uU.     ■       '* :-   rtttmmwoobc raBtt/rioal 

IAmbicum  anacrconticum  mctrum  heptafyllabon  cft ,  con- 
ftatquc  tribusiambis&  vnafyllaba.  Eftquc  duplex  prius 
in  principiofcropcr  lambo>pcftciiusfemperanapxfto  gaudct 
vtriufque  exemplum  in  appofita  figura  contemplare . 

»iHni£i  zudoub It)3 XLap  t-  :f.riqoiinA  l jfim&i  Jntfuoq Iujsu 


.*u; 


creontici  verfus . 

O  O.o  ^  o  o  o 

?°??t00 
?ntt?? 
trttt  ?° 
???  1 1?° 

Ytttt?? 

4>o  ooo.,oo 

^oootjoqo 
j  Joo  OOOOO» 

ijoaoaoan 


00 
o  o 


??o.??? 

tT°??? 

rm  noo 


Anapcftico 
anacrcon- 
ticain  notis 


I  II 

0  ter  quatcrque  felix  tfabtt  omnis  hoc  voluptas 

Cicada»  qud  fupernis  Stimuh*  agit furcntcs 

In  arborum  viretis  Apiumqucpar  volantum 

Roris  parum  vt  bibiJH  Vbi  grata  mcUafudit 

Cantart  dukcgaudet .  Fugit  &  tiimit  tenaci 

Scquuiuuranap^ftica  Feriticlacvrda  morJu3SiC.  tt?tff? 

Exhifce  duodecim  Anacreonticrsbarmonicisquodlibct,fIngulis  ftrophis  accom- 
modaripoteft;  Cum  vcropofteriusanapjftumin  principio  ftropharum  habeat;  habe- 
bisMuiurgicaAnacreonticaanap^ftic3,fipriorcstiot3s  in  fingulis  pcntafyllabis  in_* 
duaspriOrixqualesdiuidas.vttncxcmpIoappofitopatet,vbividcsnotas  fingulasprio- 
resinduascquiualcntes  diuilas,vtahacreonticum anap;fticumhabeas&  quamuis a~ 
napc&cum  O&ofyllabura  fit,  idem  tamcncum  Anactconticoheptafyllaboeft  fiut-» 
accentum  fpcftes,  fiuc  temporisprolauoncm-* . 

°fT?!t 

«  .j>*  o  o  o  . 


r  ,t 


IX    t  • 


$.  IV. 


#  Digitized  by  Goog 


Lib.PlIl.  Mu/urpaMiri/Tcs:  4$ 

NotaMetroractrar 

§T  V  Iambici  Archiiochii 

De  Iambico  Archilocbio  mctro  oftosyllabo.  ?  0  ?  0  ?  rf  ? 

rtttmt 
?*t  1 1  t  f  t 0 

POft  hcptafyllabum  mctrum  fcquitur  oclofyllabon  ,  cantatifli-  f  YTtTT  T* 
mumquccarminisgenuseft,itavtvix  hymnusin  Brcuiario  fttt*f  ?'f? 
Romano occurrat  ,qui  non  hocgenerecarminisconftet,eftenim_*  ©j  j  ©©o.©©. 
ftquod  aliud  Mufius  modulis  cumprimis  congruum,Huiusgenc-  ~ffy?©o©© 
ris  funt  hymni .        Vexitta  regis  prodeunt .  ^TTTTtft0 

Vtni  Creatcr  Spiritus .    Et  iilud  1  o  o  ©  B  o  a  00.  , 

Sat funerifat  Lcbrymis  ^&ooBoooo 
Sat  ejl  datum  iokrxbns .  jnooooooa. 

Muficenotx  hisaccommodandrthicapponunrur ;  &  cum  hu- 
iufinodimctrum  vtplurimum  tctxaftrophon  llc  vnumcxhifccia  mctrometrisMufur- 
gicis  finguJjsapplicaripotcrit. 

NotaMetroraetra? 

Iambici  Archilochij 


§•  v. 


°??f fff°° 

>  0»y  0«r>  o  «po  o 


v  o«o  o«o  o  *: 

.De  Me7ro  Enneasyliabo,  fiue  nouem  syllabarum .  ?o?o?or'oo 

?tt?t?t?° 

IArabicum  Archilochium diractrum  hyper  cataledhim  eft  Ennea-  T 1 1 1  Tf*t?° 
fvUabum,cuiufmodi  cx  tctraftrophis  Horatianis  tcrtiura  q  uod-  °'f  f  f  f  f  f  °  ° 
*/  <»••<«  °*t  1 090000 

que  metrum  cft,  vidchcct .  •  «    «  J 

1  Svfc*  laborantesgcluque  f  T  T 1 1 1 1  ?  ? 

Ouandotamenfolisquatuonambisconftatvna  cum  fyUaba^;  'fttfffff0 

.  .  ai     ■  _A  ...  ,  ooofaoooa.a» 

lambicumdimctrum  Alcaicum  cft.  vt  i  «000000«.«. 

,4/>m»/  VenenapamcttU .  i         a  oa  °' 

Vtriufquemctrurn  notismctromctrisMufurgicis  ijfdem  menfu-  l 
ratur,  vt  patet  in  appofito  Paradigmatc . 

•         §.      V  I.       i  r.vH 

JD<r  metro  decafyllabo . 

Ambicum  Alcmanium  trimetrum .  cataleCtum  dccafyiubum  cft,cuiufinodi  eftle- 

qucnsverfus:  .  . 

Spernts  decoros  Vtrgints  tboros . 
Vcriim  cumiftiufmodicarmen  variara  mifturamfortiatur,  &pedem  plus  a-quorao- 
bilem  habcat,idcoilludccu  minus  pocfiharmonicaeaptum  rcijcimus.  Si  quistamen  ijs 
vti  vcllet,ismcnfaramvcrfushicpaul6antcpofitipcrpetu6»iimmu- 
tabili paifti fcruarc dcberet .  Quod fi ficret , tunc lilius  mctri gcncris  °??????ff° 
fyllabis  nulloncgotiopraeccdentcs  notas  mctroractras  applicarcj  oc,?c,fTTtr 
poterit ,  fi  penultimam notamin  duas  diuif^  zquiualentcs  notas  I  tt 1 1 1  tt  f  t 
diuiferit . 


1 


Digitized  by  Google 


Saffbi 


A 


Artis  oflddgn*  Conjdni,  &  DiJJbni 

-  _  NotxMctrometrx 

§.     VII.  Phakucij. 

Z>  metro  hcndecafyllabo,  Phaleucio,Safphico,  Alcaico  l  U^V^  tV?  ~ 
daclyltco  vulgo  H oratiano .  ?  T  T  ?  ?  T  T  T  T  ?  ? 

T  TEndccafyllabum  menum  varium  cft,  nos  ex  multistriafek-  JJJj^JiJJ?^ 
XI  gimus  harmonix  magis  apta.  quorum  prius  Phaleucium  eft .  ?T  T  T  T  TT  T  T  ?  - 
Eftautcrn  hocobfrequentcs  chorc,os,  harmonix  maxime  a^turn-..  ?T'tT*t  T't  '"  ^ 
Imd Itali  vix alio  magis  frcqucnti in  poefi fua carminis gencrc  vtun-  °?*T  ?*T  ?*T  ?  ?  ^ 
turjvt  cuinullum  magis harroonicis  modulisaptumfit.  cuiad  per-  £TTT  T*  T  T  ?T  _s 
fedlam harmoniam  conftituendamadiungcrc,  vtplurimum  folerjt  ,  ^«««•■* 
Anacreonticum heptafyllabum.  vt in  fcquentibus videbirur .  Jioecflooo <*> B B. 

Quicunque  igitur  hoc  gencre  metri  muficam  poefin  adaptare  de-    i  |ao»oce:o  n.o  n  a. 
fiderat,  isprimd  quantum  ftcri  poteft,  curct ,  vt  phalcucia  fint  pura, 
&frequentibus chore>  conftent,  reieais  da<ftylis , anapxftis &  tnbrachis ,  habebitque 
facileintcntura.  Notx  Metrometrxe  regioncappofitx  vidcntur  ,  quatum  vnamqua- 
que  ex  «  vnicuiqueexphaleucijsapplicare  potcris , 

•V  ,2 

ncum  metrum , 

Ltcrum  Hcndccafyllabum  Sapphkum  eft ,  vulgatiflimum  carroen ,  vt  plurimurn_, 
triftrophon  dicolon,  id  eft  tnbus  conftansftrophis,  quibus  in  fineadneCtitur  a- 
donium  .  aiquc  adcoaduabusdiuerfisfpecicbusmetriidconftirucntibusdicolon  d> 
flura.  hoc  prxcedcnti minime  ccdit  aptitudinc  ad preftantuTimas harmcnias  eflormanr 
das .  Habct  Cfiim  abditam  quandam  in  fe  hoc  metri  genus  harmoniam  ita  efhcaccm , 
vt vix  aliter id  ac  per  cantumfcanderc  foleant  Tyrones  poefios ;  marofeftum  iignum_, 
maximx  ciufdem  cum  MuficacognationisamnitatifquCidiffert  a 
priorihendccafyllabophalcucio»  quod  illud  chorcjs  puris  prcter  MetvcmctraSap- 
chorxos Iambofque, hoc dactylis& anapxftis quoquc  conftct .  E^^^STi 
Huiufmodifuntin  Breuiario  Komano  Hymnus :  '"'^   ^  oo 

IJeConfeJforDominicolentes,Scc.  °??00??f? 
HymnusquoqueinfeftoS.IoannisBaptiftcrecirarifolitus.        ??T ??J  TTT  ?? 

Vt  queant  laxis  rejonare fibris  *°T  T     T*T  T  T  ?  ? 

*  n  p         t-  0Oo©oO©o<-,00 

Miragestorumjamuli  tuorut»  J    ■    1  1,1 

Soluepoliuti  labij  reatum  \tt\ll  \ 

.*  -  w  ui«>«  fmM&mh  l \\\\ \\ \\  lf 

FamofuTimum fanc mctrum, cuius occafionc  Guido  Arctinus  jtli  T?TYfTT?i 
Muficam  figuratam  inuenit, vtifuse"  in  prxcedentibus  libris  often-  £  \ \ \  J \l la  CBYtt. 
fumfuit.  Notxmetrometrxhicapponuntur.  i,BOoooo.Yoc««. 

Nota  hoc  loco  notas  mctroractras  prxcedentis  Phaleucij  Sap-  i joc  0B  0  0 1  c  oa  B. 
phicisjvti  &  Saphica  phaleucijs  accommodari  finc  fcrupulo  pofTc^.  * 1 
Adonij  verotriftrophoannecledi  notas  mctroraetras  dcfumcsex 
S.l."h*uius. 

Ad  explicaca  hendecafyllabaiurc  acccdere  poteft  Iambicum  Hypponaftcum  cuiuf- 
modi  cft  iliud . 

Ternos  vetufti  Congios falerni 
Haufitpotentum  Romuli  nepotum 
Regnator  audaX  arbiterque  Regu/n,  &c. 

Ter- 


Digitized  by  Goog 

* 


Li&.Vlll.  MuJurgiaMirifica:  4? 

Tcrtium  Hcndccafyllabum  Alcaicum  daclylicum  eft  vul-  Mctrometra  hendeca- 

go  Horatianum ,  co  quod  Horatius  nulJo  carmjnis  genc-  Jyllabi  Horanani.- 

re  frcouentius  vtatur .  Exemplum  fequitur.  ?Y°°Y*ttT*t? 

,    cl  "^TT??0*???*!0 

Vides  vt  alta ftet  mue  candidum  0,T?00?TTTTt 

Soratlct  nec  iam fuslincant  onus ,  ptt  ?  f*>  T  T  °'? ° 

O  O  y  O  0£0  J  J  ©»jO 

Verum  cum  hoc  mctri  genus  penuJtimam  habeatbrc-  •V0T?00Tttr*t0 

uera  ,  notq  metrometrx  prxcedcntiqm  hendecafyJlabor£i  *?tt  ??t*t??*t  ? 

jjs  applicari  non  pofTunt  >  fcd  notxmetromctrx vtriufquc  ?ttTTTT?TT? 

Adonij  &  daftylici  fimul  iuncta  dabunt  Horatiani  carmi-  t  ' 

nis  nocas  metiomctras.  vt  hic  c  regionc  apparet.  1 


o  o  o  a  o  0.0  o  o»  o  o 
0000  0J.0  o  o  o  o  o 
0000  n»-1-  yoo.^o 
n<0  o  pq.o.^  oo»o  O 


D 


§.  VIII. 

De  metro  dodecasyllabo , 

Odecafyllabum  mctrum  Afclapiadxum  Choriambicum  ficqucntibus  incedit 
clioriambis,cuiufmodi  eft  fequens  illud  Horatij : 

Meeotnas  Atauis  cdtte  regibus  °  t  V  ?'T  °  ?"t  t  T*  t  ? 

Quodfimc Ljncis vatibus  inferit  VT  TTT?  °*  TT  T*t  ° 


ibmiferiam xerticc/idera .  C'T*T??°  ?  TTTT? 

Huius  notx  metrornctrx  eardcra  funt  cum  prxcedencis  hen-  ?'t  t  T  T  ?~  °  ?  T  °*  ?  ° 
deca!yll3bi  mctrometris,  v  ttamcn  dodccafyllabon  fiat,quarta_»  •  ?°???0£?tt?*t° 
nota  in  omnibusprxcedentibusmetromctris  diuidenda  cftin_#  ^ttt  TT  ?T*t?I*t° 
duasdiuif5a?quales,&  habebisnotasmctromctrasproAfclepia-  ?ttttTTT?T*t? 
dcochoriamb.co  quxfitas,  vt  in  excmpJo  paret .  T  T  ?  ?  *?  1 1 T*  t  ° 

Porroquicquidvltra  nfyllabas  cxcurrit  metrorum, id  totQ  000000 °.©o©.  0© 
expraEcedentibus  velcompofitumeft,  veltantarapcdum  varic-  °????B  000  00°* 
tatc m  obtmet  v t  Muficx  pocfi  difttcultcr  feruirc  pofllit  vti  Hexa-  °* 0  0  ?  ?  "  °*  ?  0  °*  ?  0 
metia,pcntamctra,&muJta  alia  Lyricigcneris,  qux  confultd 
omittimus  j  Si  quis  tamen  ea  componerc  defideraret ,  cum  vti  diftum  eft ,  vnum fem- 
pcr  pcdum  tcnorcm  lcruare oporterct ,•  Vcrum  visa  natura  verfuum  muficx  idoneo- 
rum,nihil  rcftat  nifi, vtaliquam hic quoquc  compofitionis  eorundcm combinarjoncm 
inftituamus. 

SiitaqucSpondxumprefixcrisAdonio,  habcbiscarmenpherecratium. 
Si  fpond^um  iterumprarixcris  Adonio  daclylico,habcbisGlyconicummetrum. 
Si  huiccidcrafpond^oprarfixcrisjnafcctur  Iambicum  Anacreonticum . 
S 1  duo  Adonia  fimul  lunxcris  nafcctur  Anaparfticum . 
Si  duo  AdoniadaftvIicafimuliunxeris,habebis  Alclepiad^um  choriambicum . 
Si  Ad  onio  adiunxcris  adonium  daclylicum,habcbis  Alcmanictim  dadylicum  fiuc-j 
Horatianunru/. 

^  Sivero  Anacronticoprxfigasfpondxum,  habcbistertium  metrumid  eft  Horatianu, 
fiue  lambicum  Archilochium . 

Spondxus  prxfixus  Anacrontico  generat  Iambicum  AIcmanicum_». 

Idem  pr^fixus  lambico  Archilochiogcncrat  phaicuciumhendecafyllabum. 

Vides  itaquc  quod  vti  pcs  pedi,  ita  carmcn  carmini  addirum ,  aliud  fempcr  generet, 
quod  negotium  cum  infinitx  propc  combinationis  fit,  vltcrius  non  producendum,  fed 
curiofiLcctonsconfidcrationireJinqucndumduxi.  Quxcunque  autem  hic  diximus 
de  notis  cantiim  mctromctris  intclligenda  funt.  Veriim  dehifcc  fufiiis  in  ipfa  praclica 
corapofitionc-/. 

MVSVR- 


Digitized  by  Google 


Jrtis  Magn*  Confoni,  &  Difsoni 

MVSVRGIAE  MIRIFICAE 

P  A  R  S  1 1 1 

MVSARITHMORVM  M ELOTH ETICORVM  PRAXIN  EXHIBENS. 

C  A  P  V  T  I. 

De  fcopo&  inftituto  Authoris . 

;  Vm  in  prxcedentibus  mcthodum  nos  fnditurospromiferimus  ,qua  vnuf- 
quifquc  ctiam  Muficat impcritus  ,ad  p<  rfcdtam  componcndi  notitiam^ 
pcruc  nircpoflit,hoc  loco  promiffa  foluerc  voluimus  vbi  prius,in  quo  in- 
uentumnoftrumconfiftar,expJicaucrimus. 

Cum  frequcnti  cxpcrimcnto doclior >  vnum  in  omnibus  &  omnia  in_* 
vnum  a  dinira  bili  quadam  rationc  contincri  obferuaremi  id  eft  in  omni- 
busfcientijs  &  facultatibus  vnum  aliquod  principium>  ad  quod  fccundum  anaJogianu* 
quandam  rcliquaomnia  rcuocarcntur,fagaciusperfpexiffem  ;illa  verdfine  perfcctaco- 
binarionumfcicntjapertraftari  nonpoffentj  Artcm  combinatoriam  condidi  inqui 
In  omnibuJ  mentis  mcar  fcnfa  cxhibcns , omnium  fcicntiarum  principia ,  ita  pcr  varia  orchemata_,> 
fcientijsda-  oa,hsrepra;fentaui  >  vtnihilfacdiusvideripoffet  >  quameorum  opebrcui  tempore  ad 
Upiie"      exa&am  rcrum  omnium  notitiam  pcruenirc :  Cum  vcro  tam  mirabUcm  combinarionis 
damcntum.  rerum  vim  vtiin  alijsomnibusiitapotiffimuminMuficarepcrcrim;  Nihilaliud  defidc- 
rari  vidcbatur,nifi  vt  principia  Muficx  in  prcccdentibus  ftifius  cxplicata,hic  in  metho- 
dicas  tabulas,  quas  Mufarirhmos,fiuc  harmonicos  numcros  intitulamus,  redigereraus, 
quod  vtianimoconceptum>ita  protinuscxecutioni  mandatumfuit. 

Nc  vero  quicquam  in  Mufica  cffct,quod  ctiam  J/*w»v  ideft  Muficc.  imperitum  later  tt; 
Triatabulatum  jyntagmatacondidimusin  quibusper  complurcsPinaccsmclotheticos 
quicquid  in  vniuerfa  Mufica  mel«h,etka ,  fiue  compofitoria rarum  &  cgrcgium  effct  > 
c6drdine,&mcthodoiquaefequitur,digeflimus. 
Ordo  Tabu.     frimum Syntagfhs, continetdeccmpinaccs  fiue  tabulas  quibus  vniucrfam  Mufurgia" 
larum  con"  poetkam  fiue  mctricam  cxhibcmus,  ita  vt  dato  quouis  verlus  gcnerc  fupcr  eoquacu- 
flruclarum-,       pctitaratione  melodiam  componerc  poflis. 

Tumcopoffl  Pi«4Ar/.cxhibetnobisMufarithmospedumpolyfyllaborum,  a  byfyllabis  vfque  ad 
«one .  heptafyllabos  pcdes;comprchcndimus  autcm  in  hoc  Pipace  tantum  polyfyllabos,quo- 
rum  pcnultimalongaeft,  vt  ipfa  tabulx  frons  dcnionftrat ;  in  calce  vcrd  columnarum_« 
pofitq  funt  notoe  metrometre,  pcdcs  datos  mcnfurantcs. 

pindH  ff.  cvmbct  nobisMularithmospcdum  pol)fylIaborum  vna  cum  notis  mc- 
tromctris  vnicuique  correfpondentibus, quorum  penultima  brcuis  eft. 

PinaxIII.  exhibct  nobisMufarithmos  promctris  Adonijs,dacrylicis  >  &  quorunu» 
for  me  fu  nt  t  Gaadia  mundi,  Toliite  lumina . 

Pinax  IV.  Mufarithmospro  IambicisEuripcdc.is  &  dadrylicis  exhibet,cuiusforma  cft 
decantatiflimus  ille hymnus  Aue  maris Jlella ,  pro  tali  ergo  vcrfu  nullo  negotio .  ope_^ 
huius tabuljB  defidcratam  mclodiam  perficies  i  rcliqua  minutiora  tabulae  iuis  locis  cx- 
plfcabuntur. 

"^Ptifiwrff.exhibetMufarithmospro  mctris  Anacreonticis  quorum  forma  eft,  Oter 
qnaterguefelix,  vnacumnorismetromctris  vnicuiquc  corrcfpondcntibus ,  in  calce  co- 
lumnarum  adie&is. 

Pm^r/.cxhibetMufarithmos  prolambicis  Archilochicis  o&ofyllabis;  quorum-. 

quorum 


Digitized  by  Goog 


i 


Lib.FllI.  MufurpaMirifca.  4t 

quorum fbrma t^VtniCrtatorStiritus ,pofuimusautem eos in quituor  eolumnis  vni 
cum  tetraftrophisid  eft  pcr  toticfem  ftropbas  vnacum  notismcrroraetriscorrclpondc- 
tibus  vnicuiquc. 

PinaxVII.  continctMufarithmospro  IambicisArchilochicis  cnneafyllabis,quora 
fbrma  eft  >  Amant  •vtntnaparricid*  >  ordinauimus  autem  cos  in  quatuor  columnis  tcra- 
ftrophis  iuxta  quatucr  ftrophas,  vna  cum  notis  mctromctris  corrcipondcntibus  vnicni- 
que  vti  tabulf  monftrant. 

PmaxVIII.  continctMufarithmospro  metrisdecafyllabis,  quorumforma  eft  ver- 
fus  llle  Prudcntij :  Magnt  Crtator  rtrum  cm»///miiuxtacolumnas  tetraftrophas,&  notas 
metromctras  in  calcc  adicclas,  difpofitos . 

P inaxIX.  continet  Mufarithmospro  metrisHendccafyllabis  fiue  Phaleucijs ,  quoru 
forma  eft,  0  Virgo gloriof*  Mattr  Dti:  iuxta  columnas  tctraftrophas  vna  cum  notis  mc- 
trometris  in  calceadicltis  difpofiros . 

Pinax  X.  continet  Mufarithmospro  roetris  fapphicis , iuxta  columnas  tetraftrophas 
vni  cum  notismctromctris  ordinc  difpofiros. 

Pinax  XI  conrinct  Mufarithmos  pro  metris  Afclepiadcis  Choriambids  dodecafyUa- 
bis ,  q uorum  forma  cft .  Mecanas  atauis  editt  regibus,  mxta  columnas  tetraftrophas  ordi- 
nevna  cum  notis  metromctris,  dtfpofitos . 

Syntagmafecundumy  continet  VI.Pinaccs,quibus  Mufurgiampocticam  fiuc  metrica  syou„  u. 
Mularithrais  floridis  &  artjficiofis  exhibcmus. 

Pinax  I .  continet  Mufarithmos  pro  metris  Adonijs  &  da&ylicis,  florido  &  artificiofo 
vocum  progrcflu ,  vna  cum  notis  mctromctris vnicuiquc  Mufarithmo  anncxis ,  difpo- 
fitos. 

PinaxII.  continctMufarithmosprometris  IambicisEuripedaMs,HcaafyIlabis,flo- 
rido  &a.tificiofovocumprogreflu  ,vnacumnotis  metromctris  finguhs  Mufarithmis 
annexis,  di.pofitos. 

Pinax  II  I.contiact  Mufarithmospro  metris  AnacreonticisHeptafyllabis,florido& 
Irtificiofo  vocum  progrcflu  pcr  notas  metrometrasvnicuiquc  annexas,  difpofitos. 

Phtax  IV.  continetMufarithmospro  metris  Iarabicis  Archilochicis  ocWyllabis,  flo- 
rido  &  artificiofo  vocum  incquali  progreflu  pcr  notas  vnicuique  annexas,  dilpofitos. 

^MAvP.continctMufari  thmospro  mctns  Enneafyllabis  &decafyUabisflorido&ar- 
tificiofo  vocum  progr  JIu  diipofitos . 

PinaX  VI. continctMufanthmosprometrisSapphicis &  Phalcucijs  hendecafyllabis, 
florido  &  artiflciofo  ftylo  per  notas  mctromctras  vnicuique  annexas  difpofitos . 

Syntagmattrtiumyconunct[cx  Pinaccs,quod  tamen  hoc  in  opere  omittcndum  duxi- 
musobrationespofteafuolocoapcriendasi  non  tanrum  Mufurgixpoetic$fcd&Rhe-  SfnMg.DI- 
torica?accommodatos,quibuspcr  fyncopationemfiucligaturarumjanificiofumque,-* 
figurarum  progrcflum,  oranem  Muuca»  gratiam  exprimimus . 

Pinax  I.  continct  Mufarithmos  pcdum  polyfyllaborura ,  quibus  fingulis  fcrc  notas 
mctrometras  annexuimus. 

Pinax  II.  continetprardictorumpcdumMufarithmos.  /  "<  rr:cur>.m<::>  « ^f 

Pinax  III.  continct  Mufarithmos  fyncopationum,&  Iigaturaru  variarum  magifque 
principaJium,  atque  ad  affectus  concirandos  aptioru  m . 

?/»4^//V.continetMufarithmosfugarumaitificiofarum  quibusinitiumahcuius  ca- 
tilenx  infiitui  artificiosc  poteft . 

?j»4xr.continetMufarithmosPolyphonorum,idcftproMeIothcfTapJuribus,quim 
quatuorvocibusinftitucnda. 

Pinax  P/.continetMufarithmos  melotheticostamftylorecitatiuoquam  comico , 
theatraiique  accommodatos,prctcrca  chromatico,  enarmonicoque  ftylo  muficarcom» 
ponendarrationcmcontinentes.  « 

Atquehifcctribusfyntagmatisquicquid  in  vniuerfaMufica  rarum  ,elcgans,pulchru 
&affcftuofum  mcrito  comprchendimusjvt  in  progrcffu  opcris  Lector  cum  admiratione 
vidcbit.  *  Confi- 


ecj,by  Google 


Artts  Magn*  ConJum  \  $  Dijfont 

Coniuliraurcm  bcc  noua  noftra  Mufurgia poti&mum  in ai titiaofa  eaJumnai u*n  m c 
In  qflo  con-  1'otaclicarum  compofitionccxquaquomodolibetfjcta  n,ccc|fand  Jcmpcr  noua  rciuitft 
hsl"co^npo'-  bitharmonia,  ita  vtcumcompofirioneshutufmodi  fint  infinitc ,  infinita,  quoquc  h-ir-- 
nondiraco .  rnonicarum  vaiiationum  diueifitas  nafcatur  v.g.pnmipinatiscombinationes  tantc  spt> 
vttotos  mundusatcrra  vfquc  ad  firmamentum  facilius  arena  replcri  poflit  >  quauuli- 
uerfitas  harmoniarum  indc  relultantium  cxhaurui.  imd fi  omncs  Scriptorcs  totius mu- 
diaborbc  codito  ferhper  huiufmodiharmonicaru  corabinationum  defcriptioni  incu- 
buiffcnt,  nccduracastaxi^cncxhaufiircntiVerura  harc  folus  numeiorum  n.yltciiji  ucr 
butisciim  notafint,amplius  illa  profcqui  nolo,pr*fertim  aimhc.c  in  prima  huiuslibri 
partc  fuse  demonftrauerimusi  qu$  ctiara  hic addcre  volui,vt  quorundam  Muficoi  um_» 
praclicorummalcdicentiamcompcfcam»quiftatira  hifce  vifisobijciunt  Muficam  fc^m- 
pcrcandem  prodirc.  Verumhorum  ignorantiam  nonmoramur  ,  vcritatcm  ipia  do- 
ccbit  cxpcricntia.  Quicumquc  igitur  columnas  hafce  in  mobiles  tcficllas  artiriciosc: 
iuxta  regulas  in  quarta  partc  buius  prc,lcribcndas  adaptare ,  &  numeros  harmo» 
nicos  in  fcalam  mclotaclicam  rite  transferrc  noucrit,  is  quoquc  tonoquocunvquc  da- 
to  &  quibufcumque  vcibis  datis  quofcumquc  artificiofos  modulos  fc  nonerit  compo- 
fiturum,ita  vt  qucmadmodum  in  Algebra  logifta  reguJa:  tcnprcm  feclando pa,ra doxa- 
rum  queftionum  elucidationes  pcrficit,  ca  faciJitatc  ,  vt  opcransiple,  quid  fcccrit ,  nc- 
fciat,adeoquc  inexfpeclatus efle&us logifta vix cogitantc producuur ,  ua  hic  rc ■gubru 
cenorem  fectantibus  Melothetis  ctiam  a>b'«ic  ,  deiidcrata  tamcn  Jiai monia  prodibit . 
Verum  nc  dintiiis  auidura  Leclorcm  fufpcndamus,  iam  ad  artificij  noftnMufurgia .  r- 
canapropius  acccdamus . 

C  A  P  V  T    I  I. 

•  •  . .  :\wr....    .       .    .iiii  t'.l<JV.  dliiJ  ..£1  /  <  Uii.  '■    ■  .'^ .'. .  )h  ,  •  £  v  obfl 

De  Requifitis  a  d  Melothefiam  noftram 
Muiarithmicam. 

•i/R  t?'d'»I»  i\q>\j£*  c.oui jolirt  >iA  atntn  -ti  'Onid'- icluMi^tin  ro  j y<\  vj.r*/v 

MVfarithmum,vt  in  definitionibus  diclum  cft,nihiJ  aliud  dicimus  quam  ccrtunuk 
quoddam  numerorum  harmonicorum  aggregatum,  quoprrncras  mctrefrc- 
tras  mufarithmo  applicatas  perfec^aharmoniaeducininad  quod  qu;dem  curo  cxccfic- 
tiapraritandum  hec  requirunrur. 

}t>o<'lib»£XTinj;^pfa:»to^^ 

xvequiiituni  x.  tindotom. 
Palimpfefltu  Phonotaclicta .  g 

ation  6ii"l  uluga&iadiupiOiu!' •  klt  u  .  .-.iijoa  V*w«rt 

CVm  omnis  fcicntia  mathcmaticapotiusindemonflrationc  ad  vcriratcminucoic». 
dam,quam  invago  multifquc  opinionum  obicuritatibus  obnoxiodijputiut  <>c- 
ncrc  coniiftat >  addemonftiationes  meliiispercipicndasfcnfibiJibus  eas  figttjsrepi^sc- 
tarc  neceflarium  tuiti  Hinc  punfta,fuperficies,corpora,  numcros  auoiquc  chara6tcr« 
infinitos  rcpercxantprim^uc  fapienti^Magiftri  ,quibusin  charraxlipiciis  ,fef\ia  mettis 
rerumq*,  conccptarum  fignihcationcm prodcrcnt .  Haud  ablimili rationc  Mufurgi ,  ad 
rcdacendasinatSum  fpeculationes demonftrationefque  fcnfibus  oggcrcndas,  figra_* 
quc; dam  inucncru nt,  quibus  foni coeteroquin  imperccptibiles  vifibilium  fignarum  po- 
iiaoneinootcfcerent.  Hos  noslccutud  Ipeculationes  noftrasin  praxin  dcduccndas 
_  primoordinamusPalimpfeftumphonouclicum.  Eftautem  Palimplcftus  niJiil  aiiud 
^fluj . m'  quim  coriacea  illa  cx  afinina  pcllc  confeda  membrana,  qua pugillarcs  fiuc  fcriptonj  li- 
belli  paflimcoficiuntur,&qua  moderni  Mufici  vt  piuriraum  prae  cceteris  omnibushuic 
ncgotioaptiflimavtifolcnt  i  In haccnim  vtfaciie fcribitur, itaiicriptaiaciic delcntur . 

rhono^;/ 


Digitized  by  Gooq 


Lih.VUL  Mu/urgiaMirtfoa.  sjjp 

Phonotaclicum  veroappellamusquod  vocesfingulac  in  eaper  fuapentagrammaf1  itaJ 
cnim  vocamus  penrades  illas lineares,quibus nota*  muficae ad interualla  harmonica_, 
indicanda  inferuntur)  per  fcaJas,claucfquc  vnicuiquevoci  conuenicntesadaptantur , 

Cantus  duru«  fiue  naturalis .         Cantus  moJlis  flue  fiftus . 


!  — 


Signatio  Pentagrammi  fcanV 


Signatio  PentagrammiTcnoris. 


"  ■— — 


Signatio  Pcntagrammi  Alti . 


-*$?»:*  (VtVt* 


aa 


I — 


SignatioPcnragrammiCantus . 


Notantur 
cnlisa 


ranturautem  Pentagramma  potitfimum  trihusfignis  ,qux  principia 
ppeltantjfuntqucF:C.&G.  Signum  F  fiuc  priricTpium  fcala:  in  Pe 


fcala*  mufi- 
entagrammo 


Bafisponiturvelinmcdialincavelin  quarta  vel' iu  quinta.  Intranfponendiscantio«' 
nibus  vt  plurimumponirur  in  media ,  &  tunc  bafisaltius  intonat .  Si  ponatur  in<juar- 
ta  linea  tunc  mediocrem  vocibufque  maxime  naturalem  femiditono  inferiorem  mto- 
nationcm indicat >  in  quinta  denique  lineapofita,  quod  rard  rTt,profundiflimam  &  fe- 
miditono  a  praeccdente  inferiorcm;denqtatintonauoucm  .  Scquuntur  huius  bafis co- 
ftitutionemrcliquarum  vocumfignationcs,  vtpauldantc  patet .  Atque  hxceftprima 
fignatio,  quam  duramfeu  naturalcmvocant .  Altera  eftmollis  quam&fidara  vocant 
&in  nulloapracccdente  dirTert,nifi  quodfingulis  vocibusin  fpacioconuenientiappo- 
natur  b.vtinfccundo  ordinepatet . 

Notahocloco  quod  vbicunquehocfignum  $ii  in  bafis  pentagrammo  pofitum  rc- 
peries,ibiFclaucmclTc  noucris,  Abhacenim  furfum  veldeorfum  ,  numerando  noti- 
tiam  fedisclauiumfiiiecharacleriim  7.principa!ium  ABCDEFG.  quibus  veluticlaui- 
busporta  ad  omncm  modulationem  apcritur,dcuenimus. 


InTcnorevbicumquCreperiturhocfignum  \  ibiC.  clauemeiTenoueris,  aquaJ 

dcinde  furfum vcl deorfum  numerando dcucnics in  notitiam  alterius  cuiufcumcjue_j 
clauis  quaifit?  i  Qux  in  Alto  fiue  Contra-Tcnore  Sc  Cantu  quoque  obferuanda  liint . 
In  Cantu  vero  fiue  vocc  fuperiorl  a  Iinea  cui  clauem  G  impofitara  videris,  reliquarum 
clauiumfedes  aufpicaberis,  fed  h$c  Muficc  praclicc  ignarisdidla  fint,in  quorum  gratia 
totum  fyftema  palimpfcftiphonotafticihic  adiungendum  cenfuimus . 


Ck*- 


Digitized  by  Google 


Artis  Magn*  Confoni,  $  Difioni 


V  U-JUu 


Charadcrifmus  fiut  *oarg  modifsgnan(& fyftcmatis fbonotailici . 
i         *  J         4  5       6  7  8 

Procantu     Proeintu        Procamu       Procantu     Procantu  Pro  cantu    Procaatu  Procantu 


Durus  na- 
turalis. 


IMolfis  oi-  I  Duroi  noo  I  M 
tnralis.    |   naturali*.   |  n 


lollij  non 
raturalii. 


Cantus  Pe- 
tagrammu. 


Alti  Pcnta 
grammum 


IDuru»  nonlMolIii  non|DuruttrI-|Mofnstri. 
oaturali».  |  naturalis.  |  Ipolitu»./  fpodtva. 


TenorisP*- 
tagrammu. 


Atque  hi funt  modi  fignandi 4  voces  paffim a  Muficis  vfurpati  fupra quos&  nos  ta- 
«juam  iupra  bafin&fundamentum  Mufurgiam  noftramrundabimus,  &quamuisaliar 
fignationesadhuc  poni  poffint,quia  tamcnaltioremautprofundiorcmintonationem, 
^Sil0  humana  vox  ad  C3m  pfttingerepoflGr,  dcnotant,idedpaflim  rcijciuntur .  Ex- 
plicitb  igitur  fyftcmatcphono.taaico  iam  ad  aJterom  Requifitum  acccdamus . 

ol  &  irii>(ntflthuiiloiQ(in  oi£i  boup(cJfioo  fcvfu!  ^upin .  j  :  ~:i:vb  n 

Rcquifitum   I  I. 


Mtnfa^Tonografbica 


-oj2ih..i  u.un  lUJmiji;» 
Kmhq  Jb  jsiI  ^upiA  .  1 
iocjov  wttjil  '/.  mfi  j  • 
-oqqc  u::3in5ij  lo^obi 

Slcuri  prxcedens  lyftcma  phonoraclicum  materialc  quoddameft  modulationum  or- 
dinandarumprincipium,itahoc  non  immerito  formale  earundem  principium  ap- 
pe41arcr^frumus,.^nihUaJmdeft, quam  iiTonorumiuxta  7.  diapaion  fpccics  in». 
columnisvnicuiquetonoproprijs,fccundum  numerosfuos  harmonjcosrepraefentatio. 
Verum  locofufiorum  vcrborum  hic  totum  lyftema  tibiob  oculosponimus:  ncquar  iri 
pra?cedentibuslibrisdetonis  corumquc  natura&  condiuoncfusc  traftauimus,hic  rc- 
pctctecogamur. 

t^opmL/.  iiu  /  .Ui  ,;i  .  •usiionnisT-  ^jiabobni.-.  •    -  —  lsv  ,r.:.cm)  •  ■  ■ 

.  lnul  tbnsmsidj  inn«  i>|»  oinr.fy  \*,ni  •!■'»'  -luji-O  .I/A  r  1  l  iJUT.mjajjuc,  . 
PUnfcupib?  .wskWmiiftocmidanuib  ina  f5r.;i  ti  <•• -.jm  .3  jj.  yaaii  uhhjV  ni 
iJitt^  n •  t; K,»n r j.irt  ii  j  i&ib siittim  a  aiiV  k c)&j& i9&  W     vu     •  ,lt;  'V^niuiird  ; 


Digitized  by  GoOQ 


LikPIlL  ^uJUr^tMmfoa^ 
Menfu  ^TaMgrafbita. 


~ — - — , — - 


Quali- 
ii.  Tc. 


aaiuia  coiu.. 


m  anii 


Bclli.Lstui  Lachrv  Hilaiii 


«mu 
.  -■!: 

0Or 


-tv  < 


lOiia. 


D 


C 

T 


■  1 

Hypo- 
lydiui. 


Moliia 


8 


~7.  - 


Hypo 


Ame- 


donui  ttau 
MoUiil  6utii» 


1U 


b6 


UJ. 


'2 

U. 


i.8  [2£7 
7  }  * 


JLydiua  Doiiua 


Mollii  Duiu>. 


froi  rc 

ligioC 


'tmAu 
quciu- 
iua 


YIup- 
tuciui. 


-'X 


Dutui.  Duimj 


-rrrr. 


V. 

YlH 

1 

5 

4  . 

4 

1 

■  3  1 

3  1 

~8~ 

2 

8 

7 

2!7 
b~6 

7 

5 

5 

4 

5 

4 

1  $ 

IV 


_7_ 
6 


Myxo- 


■  ■  t  v\ 


iucnn-  fiducia 
j!ui.  pkaM 


Scue 

M0II11  M»?nl  ihi  v4 


Hrpo-' 


dutui.  *k  Mriii'Wotni 
Uj.;  V.u'  fiX 


A7 


2 


4  1  8 


_8_ 
7 


b  <5 


5 


••^iir 


Durus-Dui 

4 . 


6^ 

5 


1 


1 


8 


T 


3  6 


7 
4 


7 


— »■ 


iititsv 

»44 
•t  Jdl 

MMM| 


Hanc  tabulam  Tonographicam  arcanoquodam  artifi<uwucon«xuirou';,  vr  infini- 
tasprorfus  harmonicarummodulationum  combinationcs  paucilTimis  columnis  com-  N0r_nij_( 
prchcndcrimus , aded  vt  hcx  mcnfa  Tonographic^ non  immerito bafis  &  fundamcntG  ca  Tabuia 
totius  noftrae Mufuroia?  mirifice-  dici  poflit ,  Atquc  Toncs  quidcm  pailim  in  Ecclefia_*  _a0^™p 
^fitatosquos&idcoEcc]cfiafticp*<itCiniubduudec»m^ofuirnus,ne  quicquam curio-  im~" 
fo  mclothetje ad  imrr.cnfam raodulationum  vanetatem  deciTet .  Etfiin rigore non  ni- 
fi  rcxfintToniperfectasfnutationcsfubeuntes;  Coctcrienim  Tonivelineademintcr- 
uallamciduntjvelaliaratione  muta"sTonis  duri  irTmolIem,  qiamtranfpofitioncm  vo- 
cancMuTici,djflcrcntuimfuam  fuinuntjvtpoflca dicctutjotdinem 1  tonoium  naturalem 
in  menfanonferuauimn3>vtordo^inncroruniricu^4»^»wei)t«interuallorum  meliiu» 
paterct:  &vtconucnicntinominc  vnumqucmqucdcnominarc  piofljts;  VererumAp- 
pcllationcs  vnicuique  apppfuimus  ,  vna  cum  natura  vniufcuiulqOc  ,  vt  pro  rationethe- 
matis  quod  hawnonia  anfmare  defideras,inipfistonis  repetias«l!e<ftu«corr«fponden- 
tesiappofuimus  tono  vnicuique  (durusvcl  mollis)  vtfiquifpiam  tonus  fucrit  durus; 
Cnaracterifmo  vterens  canrui  duro  oponuno;  fi  moilisjnolli ,  vt>q^oq>©5ucn^tino- 
minc  qucmlibcrrouoiudenominare  poUcs.vnicuiquevctcjujn  appellationesadiunxi- 
rrtis,  vnacum  nattir»eutufuis,vt  viddicctpro  rationc  tbcmatjs^quodhaniionicji  mt^ . 
dnlis  animarc  dcfidcras,  affec~tus  icpcrires  correipondcntcs,  lcibc^t  gaudij,ainprjis,cc)- 
p3aionis,doioris>mftus^diflblutionis-,  reUgicmH,vanrtata5,feroti«»indi2nationis,fi- 
niiliomquc  adanimoshonunum  cuLitandosoportunos.  Navtimodulawiuxw  primu 
ionMin.inftityta,ncfcioquidcfliacia:obtinetadnpinajiefc 

tnoremquediuinum  incitandum  ita  e  contra  miJitarisafcc^ionis&ferociaema;gna- 
nimitauiquc fcintillascxcitareproprium fcxtitonicft.  Inprimaverocolumnaordine 
clauc<;  \  cr  u  pttm  literas  A  BCDEF  G.indicatas^vciutiquandamtotiusopificijno- 
ftrijMulur«»icianimam  duccmquepofuimus  ,hxe  enimcolumna  tonorum  columnas 
tranfucrfim  percurrens,fingulorum'in  quouis  tbno  interuallorum cum dauibuscorrc- 
^ondcntiam  mdnifeftat;  vti  poftea  in  praxi  vidcbitur . 


Rcqui- 


Digitized  by  Google 


j*  Arus  oMagtue  Cottfini,  &  Difioni 


N 


Rcquifitum    I  I  I. 

De  vaiore  notarum ,  £5»  mcn/ura  iemforie . 

JEMnficximpcrinisinhocMijfurgiconoftroncfjotio  rcmoram  aliquam  reperi- 
ret,  notuhru m  quoquc  muficaJiu  m  'qaas  nos  rn  Mufarithmoru  m  tabulis  notas 
metroroetras  appeJlaaius )  valorcm  bicapponcndum  duxiraus. 

Cum  rtaqucmaxima  fitmotuum  harmonicorum  (qui  omnes  in  vna  modulationc 
plurium  vocum  conucniunt)  varictas,  ita  vt  quidanj  vcioci ,  noonulli  tardo,alm ui  mo- 
deraeo  paflu  proeedant,vii~um  fuit  Mufurgis  ad  conrufionem  vicandam  ccrtum  lignum, 
iuxta  quod  Cantores  vocem  fuam  dirtgcrent ,  ordinare  ,  quod  quidcm  fignum  cum-. 
veluti  regula  qu(dam  fit ,  harmonicoru  mquc  motuum  amulfis,  illud  immobile  cflc  noa 
conucnicbar,ad  motum  igitur  manusaut  altenus  cuiuicumquc  rci  manu  dcrcnti  elc- 
uationeaut  deprcfrionequam^wS:  W^rvocabant,  mobile  pofuerunt;  Itali  vocant 
Aduencada  £»  battutth  boexuxspiaufum,  alij  taffum  St  menjuram,  nos  Chronometren  intitulamus .  C5- 
ctfciTiOl.  ftat  autcm  h^c  mcnfura  duabuspartibusvnapofitionc ,  quam  fli'm»,ajrera  cJcuatione 
manus,  quarn  a^<nt  Vcteresdixere,  rclpondentque  motui  languinisincorporc,  quem 
Galenus  Ji*+xh  &  mtr&nr  appcllat.  Sicutiigitur  ex  diaftole  &  fyAolc  vnus  pulfus 
venarum.ita  exarfi&thefi  vnum  tempusfiuc  menfura  intcgra  complctur;  Chrono- 
mctri  vcrocharaftercsfunt  notat  ille,  muficc,  vulgd  vfirat^  ,quarum  valorem  hic  vnico 
iotuitu  tibi  00  oculos  ponimus. 

Tabula  I. 
FttlorieNotarum. 


JL.  1  * 

T  T  »6 


± 


Brcuis    Seaibreuis    Manima    Scminima       Fufa  Scmifufa 

.  't\i!><  jtoui  iunoj  ra  ry  t  siiitvn  •"/  j  iv.i'1  »  u.        •  .°*o{l^J  t-*i9 

Prior  notula  duas  dcnotat  mcnfuras ;  fccundavnam  ;  tcrtiamediam  menfuram_, 
quarta  tnam  quartam  mcnfurz  parte m,  quinta  vnam  ocuuam  &  vJtima  v nam  decjma 
fcxtam  partcm  mcnfurc;  dcnotat,  fingulisabimmediareprarcedente  notain  dupJa  pro- 
porttone  dccrefcentibus.  ita femibrcuis  bisfumpta,conftituit brcucm ;  Minima  bissu- 
ptaconftituit  femtbreuem ;  Scmimimma  bisfumpta  minimara  ,  Fula  bis  fumpta  fc- 
tninimam  ;  Scmifufa  dcniquc  bis  fumpta  fufam ;  Iterum  femifufc.  fedecim >  iufx  S  > 
femiminim?  4.mmim^  du^,vnifcmpcrlcmibrcuia?quiuaJcnt.  Vcrumhc,c  intypo  fe- 
qucntipatcnt. 


Semi  tt  tt  tt  tt      u  11  u  II       11  U  U  U  11  U  II  U 
Futttt        tttt  ttttttltfe 
Scmi  r        t  T        T  TTTT  rainimc. 

f  t      Minimae      f  f 

0  Semibrcues  0 


Brcuis 


Vcrum 


\ 


» 


Digitized  by  G( 


UkFUL  Mu/urgiaMmfie 
Ver  um  vt  hxc  taelius  pcreipia  n  t  ur  de  tempore  hic  pr  i- 
md  a Jiquid  indjcandum .  Eft  jgitur  cempus  Muiicum  ni- 
bil  ahud  quam  certa  &  dcterminaraquantica*  icu  notu- 
larum  fiue  hgurarum  minot  um  in  vna  brcoi  vci  femibre- 
uiconcenrsrum  vc  in  prxccdcniiichematcpaccc.  Eftque 
duplex  pctfeclum  &  impericclum  i  Tempus  perrcc~tum  nv 
ucnicurin  moduiationisprincipiofignacohoc  charatfcre 
O  quoindicatur  breutm  modulatjonem  jn  ommbusetTe 
pcrfectam,  id  eft  f  quiualerc  tnbuslcmibrcuibus,  vt  bic  e 
lacere  ■,  ac cum in pnncipio  cantilen x ponitur  medius  cir- 

culusfic  <£  vt  ehcereappareciindicacurhocchandercbrcucmciTeimpcrfcftain-,, 

-i«t»  •  vicq        :   '-»;.-.  I      c : t9fSM| .! 

id  cil  xquiuaJere  duabus  fcmibreuibus .  Verum  cum  dc  hifce  in  prxccdcncibus  fuso 
djftum  fit,  hifcc  tancum  dictain  mcmoriam  rcuocare  voiuimus . 


De  Paufis . 


DEniquecum  no  femperomncs  vcccsinmotufint,contingjt  vcfubjndeqiuefcat. 
Hinc  excogitatae  func  notx»  quibus  phonafcis  indicatur,  quanru  cempons  quie- 
fccrc  de  beant,  vocancque  has  notas  grxci  muntt,  larini  muraro  nomine  paufas .  Veru 
ad  harum  i ntclligcntiam  aihil aliud  rcquiri videtur  nifi  fynopfis paufarura ,  quam  tibi 
hiccxhibco. 


Tabula  II. 

*Tyfua  Paufarum . 


s  i5 


1 

vcxt 

:ir 

-T 

VZL 

•^- 

I  1 


Liacxpentogrammo  infmx  fanificant  in  hocfcheraatepaufas>numerifuprapoi> 
ti  denotant  valorcm paufarum  ,ideaquottaaibus<juicfccrcd«b€anrphonafcii  V^, 
prima  paufarum  fignatio  oftcnditoftotaduu  quietem,iecQda  feptcm,  tertiafex,  quar- 
ta  cuinque  cum dimidio,  &  fic  vfque  ad  vicimum ,  Nam  vlcima oftcndic quicte |  tcra- 
poris,  pcnultima  £  temporis,  antepenuldma  i  cempoha  fiue  fcmitacoa  durare  dcbcrt-* 
Scd  hcc  vci  facillima  func  &  primisTyronibus  noca ,  ica  quoque vltcrius  cxplicancuu» 
non  duxi,  folum  capofui,  vc  Muficxprorfus  ignaris  aliquam  prxbcrcm  introduclione, 

Requifitum    I  V. 
Mu/arithmorum  notitia. 

MVfarithmum  hocloco  nihilaliuddicimus ,  quam  harmonicenim  numeroru  cer- 
tis  pcdibus  mecricis  correfpondcncium  acque  inpinacesfeu  cabulas  mcthodi- 
cas  redactorum  aggregatum  \  Quo  quidem  nouocicuio  maxime  appofico,3rcem  no- 
uam  cohoneftarc  vifum eft .  Eftenim  Mufarichmusidcmac^w»w«ieit/i(j>«id  eft  nu- 
mcrorum  fonororu  congeries  harmonicis  periodis  cxprimendis  apciifimavt  poftca  vi- 

debt> 


I 


Digitized  by  Google 


debitur,  ouorum  diuifioncm  gooi  ioprimacapite  iatisddaipleuoiUfthkrijsTaeniVh- 
dislongiorcsefTcBOtairmiSjfcd  ad  eorundcm  praximvfuracjiie  4emonftrandum>  ncjt 
auidura  Lc<fwre«diu«ius  iulp«ndercinus,  protinus  nosaccmgerc  vohimius. 

-i-rZ*Z7'Sl  I?  oid':m>t iV»Oi tov  nj .  • rj    ":tn  mutcjuri  r»ntl 


:  -i  i  p  v  t  iii. 


De  Contrapunftofimplici&.quorno4o  is  primiSyntag-; 
matis  Mufarithmis  a  cjuouis  etiam  Mufiq; 
imperito  confici  polTit . 

r%jBSf«%fc3oini  >"n»fH?i»-  i   ^ftcitdi  vd^irjciibni  iiii»«pt  yiiisl  s  jv  t£  su  iuU:> 

SYntagma  I.  prartcr  i  o  continct  duos pinaccs  polyfyllaboru  Mufarithmorfi,  primus 
pinaxcontinetpolyryllabapenultimalonga ;  Sctundus  poJyJyllaba  penultima_»- 
brcui,  quorum  ope  oruncm  conrrapun&um  fimphccm  racile  cxpcdiac  quiuis-  ctiam_»- 
«M«Mspraxi  paulo  poft  cxplicanda,pr$mifimus  autem  hocfyntagma  Mu/arithmorurrL* 
tanquam  reliquis  fimplicius,vtfica  faqljpribus  fiarolicioribufqueinitium  facicntcs  mi- 
norem in rcJiquisfecuturisdifficultatc!ehtircfnts>&  nein  ncgotio didaclico */u*toJbg 
procederemus,  mathematicorum  ftylum  fccuti,totiusMufurgia?noftra;artificiunipcr 
propofitiones  practicas  fcu  problsmata  quxdam  dcmonftxarCvilum  cft.  Rem  ig'tl# 
OHlibonoDeoaufpiccrnur.  ip.xir  -4  v!X 

.idaaszup  .  rr-.nf'.      .  ^wl     iujL;»  .uupsi^flrfil^ia  ffliilimitUfoi  oiimd  b< 

Problema  I.  .osdii»»^ 

Dato  quolibet  wrborum  themate  3    quouutono ,  cantilenam  fetitam 
Jimflici  contraftinft.0  comfonerc  ex  frimo  finace . 

SI  ig»itur  quifpiamartis noftrar  experi.mentum  in  cont^apunfto  fimplki  furuere  defi- 
derctiisantcomnia  PaJrmpfcftumphonotaclicumiuxtacapitisfccundiHuiuspar- 
^oniixmo.  tesrequifitum  pnmcVpra.paraturn  babcat.  Secundo  meniam  Tonographicam  .  Tcr- 
A»s  •  tk/Thcma  vcrboiumlcorfim  defcr iptum  tcncat>  iuxta  quorum  vcrborum  cncrgjaoi-.». 
tonum  fibi  digat appropriatum ,  Sit  igitur  ad  dioini Numinis grariam  implorandam_f 
primo  thema  vcrborum  :  Vtni  Creator  Spiritus.  Qua»  verba  ciim  fpcm  &  fiduciam  in_» 
diuma  mifcricordia  denotant>hifce  raaxime  lcxtus.  quadrabit  tonus  fiue  hypolydius . 
quicum  moliisfit  qucmadmodum  dicli  toniin  tonographica  mcnfatitulusdcmofttat, 
penfQgramma  vocura  in  palimpicftophonotaclico  molJis  cantus  fignabis  charaeTcrifc 
roejdcindeiregioneadcolumnam  clauium  in  menfa  Tonographica  feorfim  exccp- 
tara  Sexritonicoiumnam  applicabis.ftabuquclchcma  vt  Jequitur . 

•5noifittijaiJaini»T>rfxi^ mcupiJU; intay»bo*i«dtti«M  IV  «uil jqc»  auilol ,rtub rnot 

%  ^WW^S L     «y  i,  mtmlfirpsJI  jv 


M 


.iiafliemmun  minvnirtc.miri  m*uptas.*'-;:.  '  -Q''  "umdrii 

«ibodi:>ui<i.l|jdj;i  uolaDjin^ni  3up«nm»i:i>Hrji>civ.T.>  .j  nmm  <udrbvo 
^u  m^J>  tw)i)oqqt  ^inixcfn  o^u'11  n%ip  oi?<p  ;cn    . muioftch} i  tt& 

-un  11)  bijtfcli&jMMwi»,  jr.flisbuu.uriinUdM  {ruivtiS  iomuiiv  vuft.nodco  casa 
4v  ^fbq  jv  BaiAbqx  zibnxniiqx?  sfbornqr^iaomir  d  «rm  ^oa  uicno.;ol  mmenm 

Para- 


Digitized  by  Gc 


I 


Lib.FlIL  mjurpaMmfica; 
Paradigma  /. 


Sf 


CoJum 
CUuiu 


Tonat 
Mullu 


F 

8 

£ 

7 

D 

6 

C 

5 

B 

4 

A 

3 

G 

2 

F 

i.8 

.  Mufarithraus  I. 


Ve  ni  crea  tor  Spiri  tus 

Pra?parato  itaque  palimpfefto  phonoradtico  &fcala  dauium  tono  6.feIefto  correfpo- 
dente,  pentagramma  quatuor  vocum  in  tot  fpacia diftribuimus, quot  in  afiumpto  the- 
mate  fyllaba?funt,  vt  fchema  docet.  deindc  mclothcfiam  ordiri  poteris  duplici  raodo. 
Vd  pcr  diuifa  thematis  verba,vel  perconiunda  feu  quod  idem  cftper  plures  coluranas 
diuerfisthemaris  vocibuscorrefpondcntcs,vel  pcr  vnam  columnamintcgrx  ahcui  pe- 
riodi  aiTumpti  thematis  correfpondcnti .  ExcmpJigratia  cum  thema  alfumptum  iit  tc- 
trailrophonicqucns,veluti  quatuorconftans  periodis . 

VeniCreatorSpiritus  m 

Mentes  tuorum  •vifites 

Imple  fupernagratia 

£j)uf  tu  creailt  peclora . 
Et  vnaquxque  flropha  feu  periodusfit  oclofyllabarum  ,  excolumna  oclofyllaba  pi- 
nacis  octoiy  llabi  excerpesquatuor  mufarithmos  quatuor  ftrophis  correfpondentcs,fi- 
uc  ij  in  coliinaredtofiuc  interruptoordinefcfcquantur,pcrindc  cft,  nos  nic  acccpimuf 
Mufarithmos  i.  z.  3. 4.  vt  hicfcquitur . 


Aiufarithmtu  I, 

Stropba  I. 


rr. 

Stropba  II. 


III. 

Stropballl. 


IV. 

StropbalV. 


C,  J55  55  555  33334334  33*876*7  543**M 

A.  77778778  88888888  88235545  865435»* 
T.  »2*33223  555*055*  1348*22*  3456855$ 

B.  55538558  88864884  88765225  82346558 

.:jn:     .      ulua  "  •"  >  ■  -•w*  •       .  ••  » «uqwuj, 

Nota  primo  quatuor  in  vnoquoquc  Mufarithmo  nuraerorum  fcricseiTc ,  auc  qua- 

tuor  voubus,Cantui,AJto,Tcnori,  &  Bafi  lcmpei  corrcfpondcnt  &  Bafin  quidem  vJti- 

ma  fcries  icmper  &  immutabiJitcr  tanquam  fundamcntum  reliquoiumreprcfentat.re- 

hquc,  tres  voces  prolibitu  compofitorismutaripoiTunt.  Siue  cnimprimam  feriempro 

Cantu ,  pro  Tenore ,  aut  Alto ,  fiue  fecundam  aut  tcruam  numeroru m  feriem  dcputcs , 

pcrin^ 


Digitized  by  Google 


S6  lArlu  Mtign*  Cvnfom.&DijJbni 

pcrindeeft,(namin  ccrtistonis  vtnaturaliusvocumproceffusferuetur^fubindc  muta- 
rraxis  com^  rjdcbent,vt  alibifuse  dcclarabitur)nosUic  confuijcinis  cuitandar  graria  vocesordinc 
^ibetoimiie  naturaliiuxtaliteras  c  rcgioneappblitasdcfcripiimus":per  Ccnira  fuprcraa  vox  fiuc-j 
nam  in  Con-  QanttU) pcr  A  /l//w-,per  J. Ttrurr-> per  B.  dcniquc  Bafis  indicarur .  ^ 
pfic"f  °fim  -Hisoblcruatispopa&antc  tcpaiimpfdtumdi-ta  pauio  untc  ratione  praparatunt-. , 
vaaxum  fcalaclauinni  fexti  tonicolumna:  applicata,  vt  in  priccdcnu  pmadigmate__> 
p^ci^C^oraftomctpthdiam  itaaufpicaberisd  CantninkiH  'ZZCZlzi 
facicndo .  Ciim  igitur  in  prima  primi  Muiarithmi  fcric  5 .  o-    Melorhefia  primx  vocis 
ctjcs  replicctur ,  Yide  cui  in  columaaclauiura  Jitewerefpo-  fiuc  Cantus .  q* 

dcat  5.  iiucquinarius  ntfmerus;  &rcperies  eidcm  rcfpon- 
dcrcC.inpcntagrammoitaqucCj»/;//in(paciocuiCiitc-  555555-55 
ram  inlcriptam  vides,iuxta 8.fyllabas octo puncta iraprimes,  cc c cc  ccc  _  1 

babciifque caooun .cJfigiatum.1  _  l  |— , —  ^_iJ 

Sccwuddproyoccvl//i  vidccuiig  columna  clauiuw  litcrjr  rcfpondeant  hi  numeri 
_,yj-87yg.&  t<p««-S  7rcfpondereiiter_rE.  In  parallcloj»rammokaquc  Alri  in  fpa- 
cio  KulinealTtcnfEiTgnata,  4  puhfta  imprimcs.prartcrca  ciim  4  Icp- 
tenariosSJcquatiJri  Videcui  litcra:  in  coluxnnj:  j:Iauitim4rcfpon_-.  •  Mclothcfia  Alti. 
drar?. &TTiuenis--F. in- ipacio  itaqjjc  fcu  li rrea  pentagrarnraiyl/irf ii- 
teraF.  fignatairap-iraes  pun-lunii  aim  vcrd  poft  ©ctonarium  nu-  77778778 
rocruminferfehuntoorurh dtiQ»poflca77 bccurrant.yauTemrefpo-  '  EEEEF EEF 
dcat  literxE.duo  aliapunctainlpacioF.imprimcs,  &  ciim  vltimus 
numcriisroufarithmi/./fJiito-lonarius,huicautem  in  columnaclauium  Frefpondcat> 
iroprimesin  fpacio     F.  deputato  vltimumpun-tum,habebifquc  Alri  vocem  perfc&a. 

Tertid  ciiro  Tenorts  Mufanthmusfit  -  lajjiij,  vidc  cui  litcrce  in  columna  clauium 
binarius  numc-usrcfpondeat&inucnitsiliumrefponderc  «»  G. 
lnfyacio  itaque  Pentagrammi  Tt/toris  fpacio  litcrar  G  dcputa-  MeIothefiaTcnori>\ 
totriapunfta  luxtatriplicem  binariuin  MufarithmoTenorisoc- 
currentemiropriiacs  idcmde  vidc  cuilitcracin  columnar  clauium    11135  jij 
rc/pondeat^.  &inuenics  AiTernanus  autc  tu  bisponatur,impri-  GGGAAGGA 
mcs  in  pentagrammi  Tenoris  fpacio  litcra  A  fignati in  ccllul  is  or- 
dinefcquentibus  duo  punffca ,  &  iterum  duo alia  puntta  in  G.  ob  duos  binarios feque- 
tcs,  &  litcram  G.  iignificantcsi  cum  dcniquc  vltiraus  numerus  tcrnarius  fit,  &  A.  liter^ 
in  coluranaclauiura  refpondeat,imprimcs  vltimum  punclum  in  fpaciolitcra  A  fignatu, 
habekufquc  conre&am  Tenoris  voccm . 

Quarto  cadcm  prorfus  rationc  ciim  Mufarirhmus  Bafis  hos  numeros  contincat 
55538558. 1 555  autcmincoiumnaclauiumli-erarC.  refpondcat;  imprimesin  pcnta- 
«rammi Bafis  fpacio  huius liter^  deputato  tria pu ncta  ;  deinde  cum  3. 
occurrat  infcrieMufarithmi;triaautem  incolumnaclauium  rcfpo-    Melothefia  Baflt 
dcat  A.  imprimes  in  pcntagrammi  BafisfpacioiitcrarA.deputato  v- 
num  puntfumidcindeob  octonarium  imraediat.  in  Mufarithraofc-  55538558 
quentemaliud  puniluminfpacio  peatagrammi  F  liter^  dcfignato  CCCAFCCF 
(8enimliter$WF.incolumnaclauiura  refpondct.)  poiteaaliaduo 
punctaobduplicem  quinariumimmediatc  lequentem  duoalia  puncia  infpacio  pcnta- 
grammi  liter*  C.  dcputato  (  j  enimC .  liter?  refpondct)  &  deraura  ob  8.  Iiterar  F .  rc- 
fpondentcm  in  pentagrammo  in  fpacio  F.  vltimum  punclum  iraprimcs ;  habebifqucj 
Bafis  voccmconfeflairi  ,  arqucadcoomnium  quatuor  vocum  iaterualla  harmonica_> 
fuis  punflis  detcrminata  funt .  Nihil  igitur  reftat  nifi,  vt  puntfa  fingula  notis  fuis  metro- 
mettis  veftias .  Quod  hac  praxi  perficics . 

Ciim  contrapunctusfimplcx  fit,&confequentcr  loix&vot  id  eftarqualis  tcraporis,fi- 
uc  quodidcmcftin  quofyllabafyllaba?  &  nota  notjc  exaclc  refpondcat  ,atquc  aded 
fingulx  notae  in  quaruor  vocibus  ad  eandem  fyllabam  pcrtincntes  eiufdem  valorisfint; 
«ccipicsincalcccolumnaeoctofyllaborum,  quamcunquc  notaiumfcricm,qux  nificr- 

ratum 


Digitized  by  Googl 


UkVUL  MufurpaMirifc*. 


S7 


ratum  fit ,  neccflario  tot  habcbit  notas  quot  puncta fpacijs  pcntagrammorum  imprciTa 
junt.hafque  notasfuprapunfta  5^/ordineimponcs;dcindchafce  eafdem  notas  pfi- 
ftis  T encrih  &  cafdem  punctis  Alti*  &  eafdcm  dcniqi  punclis  Cantus  infcribcs,  habcbifq; 
primam  thcmatis  tui  pcnodum  fiue  ftropham,  omnibus  numeris  abfolutam_*. 
Diligentcr  tamcn  obferuabis,vt  notae  fuis  lpacijs  perpunctaindicatis  prcxist*  imponan- 
tur.  Veruminfpice  paradigmainpraccedentcexhibitum,quodtcmembratim  omnia_f 
exactc  docebit . Eaaem  prorfus  ratione  &  methodo reliquas  ftrophas fiue  pcriodos pcr 
Mufarithmosfuosinharmooiamanimabis.  In  omnibus  enim  reliquis  eadcm  prorfus 
praxisferuabitur.  dato  i«itur  vcrborum  thcmate,&  certo tono  ,contrapunttum  fimpli- 
cemexpediuimus,quoderatfaciendum.  Mclothcfiafcquitur. 


VeniCratorSpiritu  metes  tuorfi  vifita  implefupcrnagratic  quitu  crcafti  peftora 

iiglSliiiliiiiiii 


ii||iiif|pilftlipi| 

Verum  obijcient  hoc  Ioco  Mufici pra&ici ,  hac  ratione  femper  eandcm  hai  moniam_, 
prodituram,  &confcquentcrnoneamharmoniarum,qaam  Author prxtcndit ,  varic-  Nouah« 
tatcm  refultaturam .  Hifcc  facilc  osclaudemus  vbi  admirandam  diucrfitatem  vcl  in_»  "cThPoXscll 
hoc  vnicoexemplodemonftraucrimus.  Falfaigitur  cftobiectio.  Nam  hoc thcma inh>  capaxinfini- 
nita»  variationis  capax  efic  tunc  patebir,  vbi  quatdam  primo  praemifciimus .  ms.*10"'0" 

Dico  itaque  quadruplicitcr  variari  pofle  hoc  pr$diclum  thcma.  Primo  quidem  ratio- 
nc  tranipoficionisMufarithmorum  ;  Secunddrationc  tonorura .  Tcrtio  ratione  notaru 
apponendarum.Quarto denique  rationecoIumnarum,quaeperdiucrfos pcdcs ,quos 
vcl  vna  flropha  habet,  infinitas  cobinationesadmittitiatnngulafcorfim  exaraincraus. 

Primociiva  tetraftrophon  hoc  thcma  quatuor  Mufanthmis  polyphonis  conficiatur; 
ccrtura  eft  ratione  quaternarij  nuraeri  vti  in  prima  partehuiusMufurgiaiProbl.i.fuse*  variatio  ra- 
demonftratum  eft ,  efle  vigefies  quatcr  variabile  id  cft admirtere  24Combinationes  ita  none  traTpo 
vtlempcr  nouaharmonia&aprioridiuerfaemanet.  Nam  qua?Ubet  cxdiclisqaatuor  f'£™muf* 
.Mufanthmisprimura  Iocumfcxicsoccuparepotcft,re]iquisfemper variabilibus ,  quae 
omniacumcirato  lccodcmonftrata  fint,  eo  Lecrorcmrcraittimus .  Potcft  igitur  hoc 
thema  tetraftrophonprimdvigcfiesquater  iramutarivt  nunquimeadcm  fitbarmonia. 

S*r»»<&rationeTonorum  duodeciesiterum  mutabilecft.  Namclauiura  fcaUmo- 
bilisad  fingulas  Tonorum  columnas  adraoca,  fcmper  diuerfas  cflcntialker  harmonias 
pro  varia  tonorum  rationc producet .  Si  itaq,  24  ducas  in  1  z.  habebimus iam  288  mu- 
tationes,quibus  hoc  raeraoratum  thema  tetraftrophon  rariabile  eft. 

TVrfwmutaripotcrit  rationediueriarum  notarum&iuxta  12  fcricsnotariimracalcc 
coiumnacpofitarum  primo  quidcm  iuxta  fimpliccm  pofitionem,  3456.iuxtacombina- 
tioncs  vcro  notaruin  inter  fc  quomodohbet  faftas(nafcentur  1 65  54298 1 60800  muta- 
tiones  )atquctotmodispoflibilibushocvnicumtctraftraphonin  rigorc  variabik  cft. 

H  Qux 


Digitized  by  Google 


fKg  Artit  M*£»a  Censom ,  &  Difont 

Quf  omnia  citm  in  primo  Iibro  demonftrata  fint»  bic  amphus  dcducere  fuperuacancuui 
cfle  ratus  fum,  cum  ua  harc  omnia  in  citato  locodcmonftrauertmus ,  vtquifpiamigna- 
rus  de  his  dubitaxe  impoftcrum  minimc  poflit, ac  debeat . 

Quarta  mutatiofTeripoteftin  infinirum  quafivariabilis,fi  videlicetper  diftinctospc- 
riodi  metricacpcdescolumnae  ordinctur .  Kem  excmplo  dcclarandam duxi,fit  igitur  - 

Problcma  II. 

ALIVS  MODVS. 
Per  di&in&a  membra ,  syUabafue  ajfumftum  thema  in  modulos 

animandi . 

ALtcr  modus  cft  perdiftincla  pcriodi  mCbra,  fiuc  iuxwcolunarupedibusmetricis 
adaptatarum  colJeclionem.Praeparato itaquc  palimpfcfto.phonotaclico, fpacijf- 

Suc iux ta  thcmatis  aflumpti  iyllabas  dtrcmptis,  columnas  ordinarc  incipics  hoc pafto, 
itra  aflumptu  thema,fit:  Veni  Creator  Spiritus,Sc  prima  thematis  vox  Venifit  biflyllaba, 
columnam  biflyllaborum poncs >  fecunda  vero  vox Creator  cum  fit  triflylla  pcnuitima^ 
longa,accipiescolumnam  tnfyllaborum  penultimalongorum inpinaceprimo.  appo- 
nefqucad  columnam  biflyllaborum  .Citm  vcrdvltima  vox Sphritus fittrifyllabapenul» 
tima  breuis,  accipies  in  pinace  fccundo  columnam  tnfyllaborum  pcnultima  breuium , 
&  cam  ordinabis  ad  columnamprxcedctcm  ,habebijque  tres  colunas  iuxtatresftro- 
phz  pedes  or  dinatos . 

Nota ramen  hoc  loco  n6  efle  neceltc  femper  accipere  integras  voces  pro  fingulispe- 
dibus,  fcd  poife  voci  vni  acccdcre  fyllabam  vna  veJ  duas  aut  quotquot  voluens  ex  vo- 
ce  immediate  fequcnte,  vel  ctiam  voces  duas  in  vnum  coniunclas ,  vnum  aliquod  po- 
lyfyllabum  vocabulum  referrepofle.  Qux,resiterumin  infinitum  quafi  variabiliseft. 
Veruro  vt  haccmclius  mtclligantur  ,hicvnum  cxemplumapponere  vifumeft  ,vt  exeo 
mcutem  noftram  in  rehquis  lntelligeres . 

/  |  Veni  Creator  Sfiritus  \ 
2  FemCreator\Sfiritu4 
J  Veni 

4  Veni  Creator 

5  VemCre\ator 


Creator  Sfiritus 
Sfiritus 
Sfiritus 


6  Veni  Crea  \  torSfiritus  \ 

7  Veni \C reator  Sfi \ritus. 

tcccfchema  variationis  thematis  quo  ad  pcdcs ;  Primum  Cnim  habetfe  per  modum 
octolyllabt  vti  in  praccdentc  exemplo  ofteniiim fuit ;  Secundum  per  modum  rriutru, 
pediun  .Tercium  per  modum  duorum  pedum,  quorum  phmus  eft  bifiyJJabus ,  fciiicet 
Vtni aJrer  bectafylJabus,  vtdelicct Creaur  Spmtus^cx  modum  vnius  vocabuh  .  Quartu 
haber  in  prtncipio  pedem  pentafyllabum,&  in  finc  triiylJabum  penultima  breui.  Quin- 
tu»  ruptis  fedtifquevocabulis,  in  principio  habet pedem  meti  iam  trifyllabum,  vidcli- 
cct  VeniCre  I  dcindebiflyJlabum  jfor;tertio  trifyllabum  Spintus .  Scxtum  ex  abftradis 
defcquentt  vocabuJo  duabus  iyllabis  ,  quas  ctun  primoadiungitconficit  pedcm  tetra- 
fyllabum  ,remanentcaJtero  tetraiylJabo  torSpiritus.  Septimum  verovtmedium  fit  te- 
truiyJJabum  abvltimo  vocabuio  fyJJabam  mutuat. 

Vides  igitur  quomodo  ratione  diucrfttatis  pcdum  ,qu$  in  ailumpto  themate  conit- 
deran  poffunt,  m u tattoncs  con tingan t .  Vifis  ttaque  mutationibus,  lam  ad propofitum 
fMtrariigma  reuertamur . 

Sit 


Digitized  by  G( 


Ltb.VllL  t&tusurgtiMirtfoa:  » 

Sit  igitur  thema  propQfitura  vt fupri J*e/ti  Creator  Spiritusy  coniungas  fingulorum  pc- 
dum  coluranas,  vtidKtumeft.  Hoc  peraclo  quomodocumquc  hafcecolu  unas  difpo- 
iueris  ,  dummodd  MufarithmiMufarithmis  icmper  rcfpondeant,  femper  nouam  har- 
moniam  prodire  neccfle  eft .  V.  g.  in  paulo  ante  pofitis  tribus  columnis;  pro  mclothefia 
propofita  trespinaccsprimos  incolumnis  Mufarithmoruaccipiamus,quibusfequcns 
fchemacorreipondet , 


vnacum  columna  clauium  coiumnx  toni  lexti,vt  prius  ap- 
plicata,&  videnumeros  13678x23  ad  C<wi/«OTpertinentes 
quibus  litcrisin  columnaclauium  rcfpodent,^  z,  Gi  3,  A, 
6,D;  7,E;  f  »C;4,B;  &  ijG;  3, A .  refponderc  muenies ,  im- 
preffis  itaquc  pundisin  pcntagrammoC4*/«/ ;  Vide  numc- 
rus  hofcc  78876778.quibusincoIumna  clauiu  literisrefpo- 
deat,  & inuenics  7  refpondcre  tj/  E,  8  tot  F,  7  n»  E;  6  iq>  D. 

&  deniquc  7  7&rE;impreffis  iraqucinpentagrammoyl/tt  infpacijs  ditfis  literisdeputa- 
tis  punclis,habebis  locanotarum.  Non fecusin Tenaris  ScBaJis  Mufarithmis  in  Pcn- 
tagramrna  propriatransfcrendisprocedes,  quibus  pcra&is  ,iingulis  pcdibusnotasin 
calcc coJumnarum  corrcfpondcntcs,  ex  1 2  quamlibet  fingulis  vocibus  apponcs,habe- 
bifquc  harmoniam  perfeftam  .  Veriim  exemplu  temcliusdocebit  ,quam  Ego  vel  mul- 
tis  vcrbis  dcclarare  valeam. 

CoI.VLToni 


Byfs. 

Trif.lon. 

LL 

III. 

*i 

678 

876 

r  5 

(411 

f » 

4f  6 

Veni 

Crcator 

Trif.bre. 
III. 
zzz 

77» 
f  f  f 

Spiritus. 


iCUuit 

~T 

Tooui 

8 

3 

E 

7 

D 

6 

8 

C 

% 

7 

B 

4 

6 

A 

3 

5 

G 

z 

4 

F 

1 

) 

Exemplum  tperationis  l 

« 


136781    x  3 


7887 


z  1  5      5  5 


— -f  $~  


5*45*5  5 

Atque  hac  eadcm  rationcrcliquasordincftrophasexpedies.Quicunq;igiturex5pla 
hucufq;data  bcne  intcllexcrit  js  nulli  prorfus  in  reliquis  fecuturis  difficultate  rcpcrict. 

Vidcs  ioirur  quanta  facilitatc  qujeuis  melothcfia:  hac  praxi  expediantur .  Et  nc  igna- 
rus  artis  noftra?  Muficus  nobis  obi jccrc  poiTct,  femper  eandem  cantilenam  prodire_* , 
facileilluconuincentca,quc  de  pnccdentis  paradigmatisinfinitis  fere  mutationibus 
demonftrauimus .  Nara  ccrtuin  cft,  in  harum  trium  columnarum  tranfpofitione  variaq; 
applicationc  multo  maiorem  combinationum  varietatem ,  quam  in  prccedentc  occur- 
rcre.  Mutationcs  harum  tante.  funt  vthuraanoingeniocomprehendiminime  valeant. 
Sii<mure  triura  columnarum  variaappUcationc  tara  inconccptibilis  mutationum  va- 
rietas  nafcatur,  quantam  cx  10.  ao.aut  3o.ctiam  columnarum  tranfpofitione  varieta- 
tem  emanaturam  credimus  ?  Vcriim  ciim  ca  vulgo  paradoxa  fint  ideo  filentio  potius 
inuoluenda,quan\ fufiiis dcdaranda duximus. Solum  hoc loco fpecimcn  quoddam da- 
Li.nus,quarationc  ha-ccadcmftropharationc  diucrforuTonorum  mutatione  fubeat 
cflV  ntialcm  &  primo  quidcra  in  omnibus  1 2  tonis excepto  IV,qui  ob  intercurrcntcr*-» 
fajfam  quintain,hanc  daufulam  non  fnftiner;  nifiper  g  corrigatur . 

H    z  SYN- 


1  ~> 


Digitized  by  Google 


Kc  tabul» 
omnibus  to- 
nis  applicari 
poHuat  ex- 
cepcisIV.Sc 
V.quibuj  n<5 
«maes  Mu- 
farithmi  co- 
ueniuat  • 


VLToni 


F 

8 

E 

7 

O 

6 

c 

5 

b 

4 

A 

3 

G 

2 

l  F 

I 

-I.rji 
tUI3<  i 

-chr- 


H  6 


./r/*\f  Mtgn*  Confini  Zty?#* 

Y  N  T  A  G  M  A 

Mufarichmorum  Mclothecicorum . 

P   I    N    A    X  I. 

MelothefiasfiucContrapun&ifimphcis. 

Voccs  Polyfyllab*,qu*  pcnultimam  Longam  habcnt. 


l  I 

Buiyll. 

5  f 
?• 

»3 

*  i 


J  f 
9  7 

i  f 


f  5 
8  8 

3  * 
•  8 


4  4 
6  6 
8  ■; 
44 

4  | 
II 

*t 
48 


3» 

i? 

J  J 
«  J 


5  J 

«7 

S  » 
•  f 


l  f 

7» 

»  3 
f  l 


»3 
7  I 

f  f 
f  i 


*  J 

•  I 

43 
4  I 


I  t  | 

I  nfylla 


3»  3 
»7l 
J  J  J 
«  5  t 


4  -  ' 

I  7  6 
<  J  I 

4  J  * 


♦  M 
8  8  I 
<  J  J 
4  «  4 


»*  i 

747 
J  4  J 
f  »f 


6  J  J 
«7» 
41  * 
4  f  I 


J  4) 
881 

J6  J 
8  48 


5  f  f 
I78 

3*3 
t  f  t 


•I* 
8  «8 

4l  4 


i  *  3 
•  78 
f  I  f 
1  f  1 


6f  J 
•  7» 

4  »3 
4f  » 


I  V 


f  ff  I 
787  8 
»3*3 
J  •  J  I 


3  3»! 
8  8  7  I 

8  8  f  1 


J»7« 
86  f  f 

J41J 

3  4  J  « 


f  6  f  f 
8878 

i  4  »3 
8*5  I 


8  8  8  8 
4  J43 
4848 


*  3  *  3 
7878 

1  f  f  $ 

f  »  f  1 


3  3  »  3 
8  8  7  » 

f  J  f  5 
8  S  j  8 


)  »7  8 
86  ff 
14  »3 
J4  5  » 


»3»  3 
7  8  7  l 
f  f  f  J 
1  8  J  1 


45*5 
8  8  8  8 

6  f  43 
43  4» 


PentafyU 


»3  3  »3 
78  878 

5  ff  JJ 

f  3  t  J 1 


366  sj 

73SFS 

3  3  4  34 
3  6  4  84 


3  4  3  »3 
8  8  8  88 

f  6  »  >f 
I  4  8  Ji 


x  8  »  78 

43  *  »3 
»3  4f  1 


f  6  J  4J 
8  81  88 

J4J6J 
•  4  J  41 


»3  J  »3 
7  8  8  78 

f  J  J  5f 

f  J  M« 


43  »  78 
186  5f 
6  J  4»> 
»  J  4  J » 


f  6|  ff 
8  8  878 

J4  J»l 

I4.J  I 

J44  34 
8  8  8  S8 
j  66  56 
8  64  «4 


5  6  j  43 
8  8  818 
}  4f  6J 
1  43  4* 


VI 


Hertafyll. 


JJJ  3 J 5 
887878 

33»  »»J 

88<6  I 


4451»» 
»18  7*7 
6ej  J4J 
ui  JlJ 


3»J  J«f 
878  »8» 
Jff  »67 
IjS  76f 


88»  J »3 

6J6878 
4J4JJJ 
43»  » J  « 

*)6  J4{ 
888  8t>8 
4J456J 
484  J41 
J87  «78 
555  J5J 
jj»8ij 
885  6jt 


44J  »*» 

»»8  767 
66f J4f 
iij  <if 


3 »3  f4f 
873 18» 
Jff  »*7 
858  76J 


*43  113 
818  878 
46 J  6JJ 
4M  "Ji 


OJ6  J4J 
888  188 
4j4f6f 
484  341 


NotT  corrtfpondenfes  numeri j  Pinacis. 


00 

?? 
TT 
II 

rt 
rt 


r 


77 


000 

000  0 

?°? 

0. 000 

??°° 

-L©©.© 

TT°? 

^?? 

j-o  q©  O 

*TTT 

*???? 

T?T 

???? 

,j,ono 


}??? 
-?°? 


OO  M  O 

I 

,  BOQ.a. 


3°?°? 


©y  o©© 
^,0  ©oo 

TttTT 

T?T°° 
?TT?? 
MTTT? 
°HT? 

J-©©  "f?° 


©ocno 

t 


3?rt°? 

•«-o©YOO 


TTTT?? 

0«©<Oy^O 

£?T???? 

-t-0©©©00 

TTT-t?? 

rm?° 

Jhobobo 
•**©s©oo 

OOOOBB 

^  oo©ooo. 

J-OOOOOO* 


II.Toni 


G 

JJ 

F 

P  7 

E 

b  6 

D 

5 

C 

4 

B 

A 

G 

l  ■ 

Digitized  by  GooqI 


Lib.VUl*  MuJUrgiaMiri/ica:^  6tt 

PINAX  II.  MELOTETHICVS. 

Contrapuncli  fimplicis . 


VI.Toni 


F 

8 

£ 

7 

D 

6 

C 

5_ 

» 

"4 

A 

3 

G 

1 

¥ 

X 

Voccs  Polyfyllate,qu_pennltimam  Breuctn  habec. 


51 

H  S 


I  I 

1 

1  V 

B:ityll. 

(Truyll. 

Tcraiyll. 

»  1 

1  1  • 

1  »8  7 

7  7* 

«7f  f 

*  f 

»  »  1 

t  V 

f  f  < 

•  f  «f 

»  ? 

4  4  1 

J  »7  « 

7l 

6  f  7 

8  »  %  f 

f  S 

»11 

f  41  J 

f  > 

»  1  f 

«4$  » 

\  J 

»  1  »  » 

1  • 

8  8  8 

7  •  «7 

1 1 

f  f  * 

f  f  4f 

1 1 

I  1  4 

f  8»r 

•f 

»  »  i 

J  44  J 

1 1 

77  1 

888  t 

41 

5  5» 

5  s 

4t 

f  f  * 

14  4  1 

»  3 

4  4} 

4  J  f  $ 

i  1 

881 

667  • 

71 

«65 

»t  »  J 

s* 

448 

»6f  I 

*V 

<  1  < 

1  »  > 

J  44  3 

8  7 

7;  | 

1 1  88 

t  f 

»»  J 

f  66  t 

8f 

1  f ' 

844  1 

5  f 

3  J  4 

4  J  i  f 

87 

•  88 

667  « 

J  * 

J  S  6 

»t  »  J 

»  f 

884 

1  6f  1 

*  * 

4  4» 

43  5  f 

7« 

6  6J 

66  7  t 

5  f 

»1  » 

»8  »J 

f  ' 

»  *f 

161  1 

1  1 

*  »  J 

J*7t 

7l 

77« 

ttfff 

»  S 

ff  f 

f  4»  J 

<  I 

1t  »• 

I  4f  1 

0  r 

66< 

J  44  J 

8  8 

•  •8 

81  88 

4  J 

44J 

f  66  < 

48 

44  l 

1  5441 

Not*  corrcfponden 


Nou  yii. 


77 1  ij 
f  f  f  78 

»  »  J  4f 

f  f  3  »' 


J  J  4  J4 
8  8  878 

5  f  616 
88«54 


44  J  »1 
•  1878 

66f  ff 

4  »  J  f  « 


78»»» 

f  1  661 
*  J  4  4f 
f  J  »»f 


•  »7  7t 

66f  ff 
J4«  »J 
I  4  |J  1 


7  t77t 

5  f  5  ff 
»  J  »»J 
f  1  f  f  » 


3  »  7  7t 

76f  »f 
$  4»»J 
i  4f  5« 


f«f  ff 
88  *  18 

3  4  »  *J 
1  41  H 


8i77» 

6  6  j  f  f 

J  4>>J 
64<  II 


6144} 
l<8  88 

4  1  «*f 
4  1  44» 


»JJ  **J 
788  778 

flffff 


fff  f  f 

888  ,7» 

MJ  »*J 
848  $1» 


»3*  »»* 
787  667 
f ff  44» 
«>f »»f 


f43  »»i 
J»i  i?i 
161 6f f 
i»J4fI 


66f  6(  < 

8»888H 

44J  443 
448448 


*<3  »»J 
788  778 

flff ff 

rjiff • 


14J  *»J 
•••77* 

Jfcffff 
141  111 


X»*  »»» 

7.7  667 
f4f44f 
1M»»f 


t4f66f 

688  888 

4/J  44J 
441  441 


f43  »»J 
7(tl7l 

»*f  *ff 
I»J  411 


i  numerisPinacis. 


r 

3°° 

-?? 


00^0 

O.  j>0.  ^0 

°r.° 

m*r° 

??'r? 

nrt° 

?rt° 

_  0  ^.o .  ^O 

?°?° 

r?TH? 

*t  Tt° 

rrn° 

^oooq. 

,aoaop. 

^-00.00 

^noo.yO 

^•oov.^Oj 

3? 

^O^OoO- 

>*.qq*|0* 

°??'T? 

_O<0  ^o* 

W??'f? 

°?  ??-r 

o  °^O.G° 

?TTT't? 

^rrrt? 

*???rf0 
utrt° 

^Ooo.f.0 


0000 


l 


3 

X 


ooooop. 


3???rT? 
m0?0' 


II.Toni 


G 

8 

F 

£7 

E 

b6 

D 

5 

e 

4 

B 

3 

A 

2 

G 

X 

< 


6t  Artis  Magna  Confini ,  Difsoni 

^•PrimumScherna. 

Mutatio  compofiti  thematis  exfexto  in  frimum  tonum  clauium- 

Sligiturquifpiam  dcfidcrarct  hoc  fubicftum  mutare  inprimum  tonum  ,is  columna 
applicct  ad  columnam  primi  Toni,  atquc  in  paiimplcfto  phonodiatico  primo  mu- 
RaiiomutS-  tct  charatftcrifmum  molliscantus  In  durum  >  quod  ablatione  bfict,deindediligcnter 
«Jvnorono  obferuet  quibus  literisin  columnadauiumrelpondcantijdem  nunien  quatuor  Mufa- 
m aiium To.  rithmorum  cx  tribus columnis  cxccrptorum .  Nam  eofdera  fempcr  Mularithmos  ma- 
uunu..       nerevolumus  ,vt  horum  maior  varietaspaterTat.  Sienim  inpentagrammis  vocu  fpa- 
cijs literarum pcr  numeros indicatarum  pumfta  imprcfTeris ,  notafquc  iuxta  pr^cedens 
paradigma  metrometras,vt  diftum  eft,fingulis  appofueris,  habcbis  harraoniam  in  tono 
prirao  compofitam,  a  fexto  tono  effcntialitcr  diiferentem ,  VT  in  primo  exemplo  fcquf- 
tis  fchematis  vniucrfalis  apparet . 

Vbi nota primd  in  columnatoni  primi  nf  $  id cft  fcnarjo  numcro femper  appofitum 
efle  b.  quinumeruscu  v»D.  in  colunaclauiumrefpondeat,femperloco  clauis  b.  vbi- 
cumque  &  in  cuiufcumque  vocis  pentagrammo  id  repertum  fucrit , fcias  notq  illo  in_j 
loco  occurrentiprxponendumbmollc,  vtin  5  nota  bafisfchematis  fequcntis  incolii- 
na prima  primi  toni apparct  &  in  quinta  nota  Alti.  &  in  tertia  nota  Tenons.  qux  omnia 
diligentiffimc  notanda  funt .  Nam  quxcunque  hoc  loco  dicimus ,  impoftcrum  irrcuo- 
cabilitcr  feruanda  funt . 

Nota  fccundo  in  columna pr^difta  primi  toni,  numerum  7  cffc  fignatum  &  figno  fe- 
mitonij,acdenotare,  quod  vbicumque&  incuiufcumquevocispentagrammo  C  litc- 
rainuentafuerit,quam7ni)meruscoIumna:  Toni  primiin  columna  clauium  indicat> 
illoin  loconotxoccurrentiferaperprxfigendumelfefignumX.  Sitaraen  notaimmc- 
diate  fequens  afcendcritaut  finalisraerit;autpaufaimmediatcfecutafucrit}omittendii 
vcrofidefccnderit  nifirarisincafibus ,  dc  quibusalibi  .Quodctiam  dealiorum  tono- 
rum  columnis,  in  quibus  7  aut  alius  quiuis  numcrus  hoc  figno  notatus  repertus  fuerit, 
intelligcndum  eife  fcias.excmplum  habesin  voce  Alti,  vbi  primara  &fextam  notam_. 
hoc fignoS notatam  reperics,fequente  nota  iramcdiare afcendente .  In  vocc  Cantus 
verdvltimam  notam  quodfinalisfitxhoc  figno  notatamrcperies. 

Schema  fecundum . 
Mutationis  compofiti  thematU  ex fexto  tono  in  fecundum  mollem . 

SI  quis  vero  hoc compofituna  theroa , iucundo  & fubblando  adulatorioquc  ftylo  co- 
poncrc  defiderer,  is  fibi cligat  fecundum  tonum,  quod  fict ,  fi  columnafm  clauiu 
applicucritadcolumnamtoni  11  hypodonj,  Si  enim  in  pentagrammis  quatuor  vocu 
literasper  quatuor  Mufarithmos  in  columna  clauium  indicatas,punctis  notifque  vt  di- 
£tum  eftmctrometris,  fignaucrit,prodibit  nouum  harmonix  genusiucundo  quodam , 
fubblando,  &  adulatono  ftylo,  quale  fccundus  tonus  continet,  compofitum,vt  fccun- 
da  columna  fcquentisfyftematis  vniuerfalis  oftcndit:  diligenter  interim  obferuando, 
vt  vbicumqueinpcntagrammisquatuor  vocum  in  E  claui  nota  occurrerit ,  b  mol- 
le,per  numerum  6in  columna  fccunditoni,cui  badiunctum  rcpcries,indicatum  iuxta 
monitumprimum  prxcedentis,  ci  prxfigas  ,Et  vbicumq;  Htcra  per  X  7  indicata  occur- 
rcrit,  huic  notx firaili  rationc  fempcr  prxfigas  i  Si  tamen  vt  dixi  nota  fequcns  afcc- 
dcrit  aut  finahs  fuerit .  Exemplum  B.  mollis  habes in  quinta  nota  Baffi ,  &  in  tcrtia nota 
Tenorisi    fcmitonij  verd  exemplum  habcs  m  prima  &  fcxta  nota  Alti.  exem.  H.  tonu 

Sche- 


V 


Digitized  by  Goog 


Lth.FlIL  tMuJurgiaMirtfca..  0> 


Schema  tertium . 
jtfutattonu  comfoftti  thcmatu  ex  fixto  tono  in  tertium  tonumdurum. 

SI  porrd  quis  compofitum  primo  thema  in  fcxto  tono  in  tertium  tranfmurare  vellet 
tonum  luftuofum,&rebustriftibusaptum  iIntentumisobtinebit,ficolumnath_« 
dauiumapplicaueritad  columnamtonitcrtijfiuephrygij.  Si  cnimin  penragrammis* 
literarum  per  numcros  Mufarithmorum  in  columna  clauium  dcnotatarum  loca ,  pun- 
ftisprimd,deindevti  dicnjmeft,  notismetromctrisfignaucrit  ,prodibita!iud  nouum 
cantionisgenusiuxtatoninaturam  quaefitum  ,vtitcrtia  columna  fyftematis  fequcntis 
ulchre  docct,obferuando  tamen  cum  omni  dibgcntia  Ioca8fcmitoniorum,aut  etia 
&  b.iuxtaprxceptain  prxccdentibus  indicata_i. 

Schemaquartum. 
Mutationis  tbematis  exfexto  in  auartum  tonum . 


I 


MVtabis  thcmaafTumptum  in  quartum  tonum  ,fi  columnam  ciauium  appiicuens 
adcolumnam toniquarti.Si  cnim Ioca Iitcrarum  in  pentagrammis  pcr  nu- 
meros  Mufarithmorum  indicatarum  pun<ftis,deindcverdnotis  appropriatis  fignaueris 
prodibit  tonus  fletui  & planftui  aptus,quefitus. Videfchcma  toni  IV.fcquctis  Syftema- 
tis.  Quarequicumqucdic^amcantUcnam  extonoin  tonum  qucmuis  aliura  mutandi 
in  hifce  quatuor  tonis  mcthodum  rcsftc  intcllexcrit ;  is  nullam  quoquc  in  relicmis  for- 
mandis  ditficultatcm  habcbit .  Quare  nihil  reftat  nifi  vt  fyftema  generale  mutationis  af- 
furnptithematisfecundumduodecim  tonos,vnica  fynopfi  ob  oculos  curiofo Leftori 
ponamus ; Ex  hac  cnim  quomodo inreliquisproccdcndum,  clare  patcbit. 

Syftemavniucrfalequoajjumftumthcmafer  XII.  tonos 

mutatur  effentiaiiter . 

I. Tonij  fiue  dorij       II.  Toni  hypodorij         III.  Toni phrygij 


IV.  To- 1 


4m  Artis  Magrut  Confini,  &  Dijfoni 

IV.  Toni  hypophrygij     V,  Toni  lydij  VI,  Toni  hypolydij. 


jnhoctonononyaletdaufula  ,  A  a  _«v 

siiiiS^iiiiifiiiiii 


iiflilllilllilliililli 


IILllllSpiiilillip 

VII,  Toni  myflblydij    VIII.  Toni  hypomy flT.       IX.  Toni  Ioni j . 

iiSiiiiiiiipiliiiii 


X.  Toni  hypoionij       XI.  Toni  Iaftij  XII.Tonihypoiaftij. 


Digitized  by  G( 


Lib.  VIII.  Mufurgia  Mirifica .  6j 

Habcs  hic  Leftor  vnius thematis  in  omncs  tonos  transformationcra  in  vno  fyfteraa- 
t£  demonftratam  vt  vel  binc  vidcas,  immcnfam  vcl  vnius  Mufarithmi  varictatem ;  qui- 
bus  li  acccdat  diuerfus  notarum  valor , ciufdera  mutatidnum  varietas  emerget  prorfus 
mconccptibiIis,qux  om  nia  ideo  hic  fufius  oftendcre  volui,  vt  artificij  noftri  <»0f  Ajxirpoc 
apertiuspatcrct.  Sed  jam  de  valorcnotarurafiuedemutatione  tcmporisajjquid  dica- 
mns. 

Schema  V. 
Mutationu  notarum  metrometrarum . 

QVi  primc.  partis  huiuslibri  caput  S.rite  expenderit,facile  vidcbit  mutationum  ali- 
cuiusthcmatisiuxtadiuerfum  tempus,vixeflefinem ,  Eftautcm  duplex  te- 
pusperfe&um  &  imperfeclum,de  quo  cumin  Requifuotertio  fat  diftumfit, 
hicjongioreflc  nolo,fedtandcm  cxplicaboquomodoillud  themati  noftro  varie  appli- 
cari  poflit.  Notas  tcmporis  perfecti  fingulis  coIumnisMufarithmorum  fubiunximus, 
quas  &  notas  mctromctras  appellamus,  eo  quod  numcns  Mufanthmorum,quoad  nu- 
inerum&tcmpusperfecterefpondeantJ&  priores  quidem  fine  numero  proportionis 
notatx  fignificanf  tempus  impcrfcfturajEa  vcr6  qu$  numcrum  proportionistcmporis 
prxfixum  habent,  vocanturnot^tcmporispcrfe^tij&vulgotnpladicitur .  Etquamuis 
vt  fupra dixi ,  cx  oc':o  nctaiu  in  Kcquifito tcrtio explicatarum  mutua  intcr fe combina- 
tionc  infinita  prorfus varictas emanet,  nos tamcn  ad faciJitandam, vt ita dicam>Mufur- 
giamHoftram ex  omnibus  duodecim tantum elcgimus,quxabundead  diftam confti- 
tucndarumraodulationura  varietatemfufficient.  Theraaitaque noftrum priraoaflum- 
ptum  in  prxcedcntifyftcmarc  duodecics  replicaru,toties  cnim  rcplicari  poterit  applica- 
do  fingulis  quatuor  vocibusvnara  notarumexduodecim  quarumlibet  lericm.  Quod 
vt  iiuelligas  notandum  cft  ,quod  cum  boc  loco  contrapun&uin  fimplicem  tradamus 
Imx&rw  id  eftxquali  tcmporc  proccdcntcm,in  quoexdern  notx  fingulis  quatuor  vo- 
cibus  appliccnturj  fufncerevnam  notaium  quatuorvocibusapplicandarum  quamcu- 
cjucfcncm,  ficnim  quifpiamdiuerfasferiesdiucrfis  vocibus  applicaret , iara  tota  har- 
monia  dcftrucretur,cumcatempusMufarithmis  minimecongruum  haberet.  Hocita- 
quc  prxnotato,vt  vidcas  modum  applicationis,hicquc  pcrfectius  patcfiar ;  nos  bafin-. 
aflumpti thcmatis  tantum  d iucrfo  valore  notarum  infignitum  adducere  voluimus . 
Na m  rcli quas  voccs  eori efpondentes  eadcm  notarum  ferie  &  ordinc  infignire  facile^ 
quiuis  potcrit  .  Vnicaigiturfynopfiartificiumtibioboculos  ponimusi  Seruict  enioi-» 
hxC  tcmpoiis  diuerii  vnricras,ud  variosin  modulatione  affeftus  excitandos,-  Nam  vti 
aftcvftus  triftiticjlanguonsjplanaufquc  tarda,  ita  afTedtus  gaudij,  hilatitatis  &diffolutio- 
nis,  indignationifcrue,velocia,requirnnttcmpora_,. 

^tu?m^ii^^mo^>nyhfitn:ty:,  ...... ,o<j 

SjBema  mutationu  aflumfti  thematis  fufra  ftxtum  tonum  comfofiti, 
quo  admutationem  notarum  metrometrarumiuxta 
temfu<5  imferfecluntj . 


 5  ^  ^-1  ^  ~  ^  M~ 

-<  -  s  *i  I  Mcn- 


Digitized  by  Google 


66 


Artis  Magn*  Confini ,  &  Dijfoni 


Mcntcs  tuorum  vifita 


U  illllill  I 

 3-1 — 4^-.  *-H- 


Eece  vides  hic  ix  mutariones  notarum>  omnesdiffercntes  magifque  principalcs,alijs 
innumerisreIiftis,quasMufice:  peritis  adiungcndasrelmquo.  quamcumquc  igitur  ex 
bisduodccim  fcricm  bafifiuevoci  infcriori  applicaueris,eadem  legcrcliquis  vocibus 
eam  ad  Imxcplmt  tenorem,applicandam  noueris .  Sediam  temporis  perfecti  quoque^ 
paradigraa  monftremus . 

Schema  temforis ferfecli  fiue  TrifU  maioris . 


3(  Hr;~$  BP 

VeniCreatorSpmtus  — . 

3g  ..yisiaar: 


• 

Schema  temforis  ferficli  fiue  trifU  minoris,  fiuehcmioU. 

VeniCrearorSpintus  *t  * 

Si  quis  igiturmodulationcm  temporis  imperfetfi  in  perfeclum  murare  velit,  is  vo- 
ces notafque  methodo hic  pofita fignabit, habebitque  ctiam  mutationcm  ab  omnibus 
reliquisdirTcrcnrem  ihuiufmodi  autem  tempus  in caJce  tabularum  rcpcnes , fub  hoc  ti- 
tulo: tnpla  maior,  rripla  minor .  Vtramuis  igitur  tibi  feJigere  poteris  ,  vbi  tamen  notan 
vcJim,in  metristripJam  ptr  fingulas  ftrcphas  continuandam ,  neque  pcrmifcendam  tc- 
pori  imperfeclo,in  vcrbis  vero  non  metricis  triplam  arbitriocompofitorisrehnquimus. 

Ex  hiicc paucis  nifaJJor fatis patet, artificij  noftri  mira  vis,  quo ex  ijfdera  numens  trm 
Muraritnmorum  Hon  mutatis,tamingens&admirabiJis  varietas  enafcitur.  Qu?cumq, 
igiturhucufqucdeajTumptirbcmatis  melothefiadiAafunt ,  omnibusrcliquis  lecutu- 
r?s  operationibus  communia  funt;  Nam  modus  operationis  in  omnibus  idcm  eft ,  vnde 
hicartirTcijmethodumplcncpertraAarevifum  eft,  neinfecuturiscandem  rem  toties 
xepeterc  cogcremur,  Lcclorem  igitur  huc  fempcr  remittemus . 

His  igitunta  prarftitis,  nihil  reftat,  nifi  vt  an  tequam  vlterius  progrediamur,  hic  cautc  - 
las  qualdam  apponamus,  quas  non  mcrito  Caoones totius artis  appcllamus ;  vt iuxta_» 
cos,omncsdimcirltatcsoccurrentcsfuperare  poflimus,&ad  perfeftam  componendi 
notitiampcrucnire^. 


CA- 


Digitized  by  GoO< 


Lib.Flll.  Mufurgta Mtrtfca.  ffg 

C  A  P  V  T    I  V. 

De  Canonibus  Mu{arithmicis,fiueCautelisin  Melothe- 
ticis  operationibus  adhibendis . 

NE Muiici  aobis  obijcere  poflcnt ,  aiiquidin  vniuerfo  Muficx  praftica*  ambiru  la- 
tere,quod  auc  non  pratuiderimus »  autalijs  difficultatibus  occurrentibus  me- 
dcri  non  potuerimus  ,  hicCanones  totius  artis  direitorcs  apponcndos duximus ,  qui- 
bus  fingulari  ftudio  obfcruatis ,  nulla  vnquam  diificultas  tanta  occurret ,  quam  non__. 
hc  Ue  Tyro  ctiam  Hpum  fit  fupcraturus . 

c  a  n  o  N  I. 

De  Characlerifmis  fentagrammorum fiuc  de  modo  fignationis 
uocum  in  faUmffefto  fbonotailico . 

CLaues  harmonica»,  quasalij  fcalamappcllant ,  variasfedcs  in  pentagrammis  obti- 
ncnt,)deocautc  fignationc  lllavtendu  n  ,  Nc  igitur  Tyro  huius  arcis  inincertu 
errct,  ita  opcrabitur  compofiturusmclothcfiam  quampiam  ,  primofeliget  fibiccrtum 
ex  duodccim  fupraprarfcriptistonum  >  vcrborum  fignificationiapcum,  vti  fupradiclu 
eft.  Quo  peradto  videat  in  lyftemate  mutationis  duodecim  tonorum  characlcrifmos 
pentagrammorum,fiue  qua?clauiurnfeufcal.r  conftitutio  iit  in  columnatoniqucrry 
elegiti&  hoc  codem  charaftcrifmopcnta»ramma  fuainpalimpleftodelineatafignabit, 
fi  durus  fuerit  characler:fmus,durOi  fi  mollis,rnolli  luadercm  tamcn  Tyronibus ,  vcse- 
pcr  accipercnt  eam  fignaturam  fcalat ,  quam  obtinenc  in  fyftemate  vniucrfali fex  ordi- 
ne  coniiramediatclequcncesi  Hic  enira  reddic  canrum  magis naturalcm , fingulifque 
vocibus  magis  congruum  i  Si  quis  enim  cofcalae  generevcacur,quamhabencprimus& 
tresvlcimiconi,  hic  voces  rcddecpIuj^quoaltas&vocibusCancorum  incongruas.in 
ijtamcn  conisin  quibus  huiufmodi  fignaturaoflendicur,  relinquenda  eft,  fciasquoquc 
nos  hic  conos  duodccim  pofuifle  paJfim  in  Ecclefia  vflracos,&  quos  iudkaui  noftropro- 
pofito  optimos,  non  ignarus  maximam  de  tonoi  um  quahtate  controucrfum,  quai»  & 
in  prajcedentibuslibnsfatis  difcuffimus . 

inuiitx.   m  '  »     sonc-.u  ".         48UJlA.ni       "  j  tbntium 

C  A  N  O  N  II. 


^  */ 

lone 

• 

De  Mufarithmi*  eorumque  ordinationc 

QVidMufarithmusfit  in  pratce Jentibus  declarauimus,  cftenimcertumharmoni- 
corum  nuraerorum  aggrcgatum,  quale  contincnt  fingul? cellulac  fiueareej 
columnarum,inquatuornumerorumfcricsdiftributa?,  quarum  prima  re- 
fcrt  cantum  fiueprimam  vocem,fecundafccundam id  cft  AItum,certiacertiamideft 
Tcnorcm,  &  quaita  quartam  id  cft  Bafin  i  Atque  Bafis  fcrics immutabihs  eft ,  nequc_> 
vnquam  locum  alterius  vocis  fubire,ficuti  ncquc alterius  cuiufuis  vocisfcries in locum 
bafisfubire  potcft  .Tres  tamcn  feries  vltrabaftn,prolibicu,fineceflicascompuleric,  in- 
uiccm  pcrmutari  poterunr .  Dixi  ii  neceflicas  compulcric  iCocingitcniminccrtisfub- 
mde  tonis,  vtvox  quarpiam  cx  mufarithmis  nuncaltior  ,nuncprofundior  euadat  icui 
vtmederi  polfis,  voccspcrmutand^funt  i  V.  g.fiCancus  velTcnor  nimis  Alti  forent, 
ajtcrutra  vox  in  Altum  mutanda  foret ,  &  Alti  vox in Cantum  vcl  Tenorem  fcilfcetal- 

I    t  tcrutram 


*  f  Artis  Magn*  Con/oni,  Diffori 

terutramvocem.  Vcriim  rcm  exemplo  oftendamus .  In  fyftematis  vniuerfaliscoliina 
quinto  tono  notataomncs  voccsaltiuscquoaffurgunt ;  vtcas  igiturad  mcdiocritatc 
quandam  transfcras  Cantus  in  Altum  i  Sc  hic in  Cantum  mutari  dcbct , Tcnor  vcro  o- 
cta«4o  Infotenpbj^/khtbebis  yoccs  ad  rraroralem  ftitum  redu&as,  vt  fcquitur . 


frr!k 


l.Pratnnaturalis.  U.KuUad  ad  naturalem  ftatum.  III. 

Oiiiii  liiiii  rnr 


IV. 


Signatiovocura  natura-  Vox  AlriinCantu  hxmutand^  inAltum 
les  terminos  excedens.    mediocritatcm  adcpta. 


piiiiifiiii 


VoxCanrus  in  Ako  "  hxmutandcnin  Cantiim 
mediocritatcm  adepta. 


Vox  Tenoris  medio-   hxmutandx  inAltum 
criutem  adcpta. 


I 


hx  veromutandx  in  8.  fupra 


v  1 1. 


mutanda 


in  Altum. 


,<nu»ndi       n  inCantum 


VIII. 


•w»  - 

mutancja  v         jnAItum.         mutaricia  in  8  fupra 

t^iilflilipgilll 

mutanda  m  8.  lnira .        mutailda      v        m  8  fupra 


mutancLj. "irTAhurnr        mutan^a^*"" "  ^ 


mutanda 


in  Cantum 


Pofui- 


Digitized  by  Goo? 


Ltb.Vlll.  MuJurguxMmjica.  69 

Pofuimus  hic  8.  columnas  \  prima  columna  raonftrat  exceflum  vocum  vltra  natu- 
ralcra  conftitutionem  alcendentium,  Sccunda  columna  vocum  ad  mediocritatem  re- 
ductarum  mutationem  oftcndit  ,itavidcs  Alti  vocem  vtad  mcdiocntatem  redigatur 
fiibire  dcbere  locum  Cantus,  &  CStus  vt  mediocritatem  habeat  debere  cederc  in  locu 
Alti ;  Tenorem  verd  fi  mediocritatem  non  habeat,  o&auainrraincederc  dcberc*» . 
Quam  rcgulam  fi  ftnc"tc  feruaueris,nulJam  amplius  in  proportionandis  vocibus  diffi- 
cultatem  rcpcries  \  Elt  cnim  ita  comparatum  vocibusa  natura,  vt  vna  excedenteme- 
diocritatcra, mutatio  iIJius  in aliam  neccflario  excefsu rcducat  ad  mediocritatem,  qu? 
mutuatranstormatto  maxime  locumhabet  in  Altojfiueenim  Tcnor  ,fiue  Cantusex- 
ceflcrit,altcrutra  vox  in  Altum  migrans  admcdiocritaic  rednc*ta  ccnfcbitur.trafmigra- 
tiotameninoftauaTenorimelius  conuenit,quamCantui  ;fi  tamen  ita  dcfcenderet 
profundc  vt  infra  notas  Bafis  inccdcrct,  vt  in  Tenorc  accidit,  tunc  Cantus cum  Tcnorc 
ledes  fuas  mutarc  potcrit . 

Porro  hc.c rufius  declaranda  funt ; fi  itaquequatuor voccs  hanc  conftitutionem  ha- 
bcrc  nt,  cjuam  tertia  columna  oAcndjt  id  eft  plus  $quo  fingulc.  dcfcendercnt;  tunc  mu-  QHomo<,° 
tandxforcatinvoces  inquarta  columnaprimiscorrclpondcntes,itavidelicct  Cantus  vocumper- 
m  Altum ;  Altusin  Cantum,  Tenor  &  Baiis  8  fupra incedcre  dcberent ,  vt  quarta  colii-  agcn<ta_*. 
na  monftrat .  Pari  pacto,  fi  voces  altius  xquo  mcederent  vt  quinta  columna  demoftrat , 
tunc  rautandxforent,  in  voccs,  qualcsfexta  columna  monitrat .  fcUicet  Caatus  m  Al- 
tum ;  Alxusin  Cantum  ,  Tcnor  vel ra  Altum  vel  vti  & Bafis in  ottauam  infra  mutari  de- 
berct .  Scd  cumhafCcIarcexexcmpIjspateant,»jsnoojmmorabimur.  iolum  hic  du- 
bium  Tyroni occurrcre  poflet, qua  rationcftatim  ilJe  voces  mutaripoflint . 

Refpondto,  nihil  faclu  faciliuseile.  Si  cnim  loca  dauium  fiuc  literarum  in  pentagram- 
mo  Cantus,  eadcm  m  pcntagrammo  Alti  vel  altcriuscuiufuis  vocis,  puncftis  notilque-f 
figncs,  habebis  quxfitum .  Sunt  cnim  loca  clauium  fingulis  quatuor  vocibus  commu- 
nia  ,&idemprorluseft ,  fiuelocaclauium  Alti  ponas  111  Cantu,  fiue  Cantus  vcl  Te- 
noris  ponas m  Alto ;  Vnde &  fcquitur  quod  in  quolibet  Mufarithmo  trium  numeroru 
feries  ad  tres  rcliquas  poft  Bafim  voc.es  pertinentcs  funt  indiflcrcntes ,  ita  vt  prima  fc- 
ries  tam  Alto,quamTcnoricompetat,fecunda  &  tertia  tam  Cantui  quam  Alto  &  Tc- 
nori,  IndirTerentia  tantuminhocconfiftit,  quodin  vna  voce  fubindc  altius  autpro- 
fiindiusxqu6incedant,&hoccafu  vocesdicto  modo  pcrmutandejunt .  Vcrum  vtTy- 
roni  hic  aliquam  fatisfactionem de.mus ,  Sit  vox  Cantus  in  prc, cedenti  exemplo ab  cx- 
ceffu  fuo  ad  mcdiocritatem  redigenda,  hoc  eftin  Altum  mutanda  fit ;  ita  operabcris, 
cum  dux  primx  not$  Cantus  confiftantinF,  terrjain  E,quartainC,  quintainB,fexta 
Afeptima  inC,  &oftauain  D.  Vidcbisvbina  in  Altipcntagramo  fintdiftaru  clauium 
loca,  m  hifce  enim  notc.  pofitc,  dabunt  in  vocc  Alti  CantO  ad  mcdiocritare  reduclum-.; 
ita  in  omnibus  aJijs  operaberis;  Vbi  etia  notabisTenore"  &Cantu,ira  fimiles  etTe,vt nul- 
lo  prorfus  fcrtipulo  vnaproalterafumi  poftit ;  cfom  in  pentagramis  non  nifi  vnicoin- 
tcruallo  diftent.  Solaigitur  transformatto  ex  altcrutra  in  Altum  ficri  debct,  qui  a  di- 
ctis  vocibus,  vt  plurimum  ditono  aut  diateflaron  diftat . 

M:  >  l»  u  i  m  >troirp>ici'>  t  itti ntbommo>>» sifnrflil' 1  M  intru*j  hju^  >.  loul  «Iv  r*i 

CANON  III. 

T>ejlgnis  b  b  &  X  intra  columruu  Tonorum  occurrcntibiu . 


I 


N  columnis  Tonorum  fubindc  occurrunt  in  certis  tonis  hxc  ilgna  b  &  X.  Quo  o- 
ftendimus,  illis  litcris  ,qux  per  numcrum  cui  hxc  litera  b.  afcripta  cft ,  indicari 

quibufcumqucin  pcntagj-ammis  reperiantur,  fempcrb.  prxfigi  dcbcre ,  idem  diccndu 
eft  de  b  quadrato,  & de figno  £ femitonij  maior is; hoc cnim feraper  fere 7. numcro af- 
fixum  eit;  litera  ioiturquc.  per  huncfeptcnarium  numerum  infcala  clauiu  fignatur ,  no- 
tam  hoc  figno  artcdamrequirit,  non  iemper  quidcm  fed  tunc  cum  nota  fcquens  afcfc- 

der»t , 


Digitized  by  Google 


fo  jirtis  Magna  Confeni,  &  Difioni 

derit, vel finahsfucrit,velpaufam habueritfcc*ucntem;fed  vidcqua? de  hifcefignis fu- 
fiustra&auimusinfchemate  primo  Mutatioms  VI.  toni,inpriroum.  Vbi&  exemphu, 
dcdimus •  Sed  in  gratiam  Tyronis  repetemus  excmplumfuprapofiti  in  fecundacolum- 
na  fyftematis  vniuerfalis . 


Canrus  Altus 


Videsinhocexeroplovltimam  cantus  notam  <quod  finalisfit  hocS  not.irijln  Aho 
vctdprimam&fcxtamhoceodemfigno.  cumenimhocexemplumfecandi  toni  fit;  fi 
columnam  clauium columna?  fecundi  toni applices ,  ir uenies  7  hoc  figno  35  affe£urn_. 
Fliteram  denotarc;vbicumqucigiturin pentagrammis  F  cocurrerir,  ibi  notahocfigno 
affccbponenda  eft,  vt  in  prima  &fexta  Alti  nc  ta  apparct.  Prxterca  in  hoc  tono,vti  & 
primo,numero6.femperappofitum  b  molleefleinuenicsjtjuodcumE  rcfpiciar,  dcno- 
tatin  omnibuspcntagrammis,vbihxclitcraoccurrcrit  ,ibi  notamaffeclam  cflc  debe- 
rcliterab.  In  primovero  tono  oftcndit  notam  in  chorda  b  quantumuis  dura,b  roolli 
tamcnfignandam,vtin  primitonifchcmatcfuperiorisfyftcmatisclare  patet,  vbiquin- 
ta  notabafisb  mollivti&  3.tenorishoc  fignoaffeftafpeclatur .  Scdhcc  clarioraiunt , 
qtiam  vtfufiustraclarimercantur.quare  adalia_#. 

C  A  N  O  N  IV. 

De  Tonorum  eleHione . 

OMncsMufarithmifinguIisduodccimtonis  prolibitu  &  promifcue  adaptari  nec 
dcbent  necpoflunr,  cura  Mufjrithmi  multi  fint  ,qui  ccrtis  tonis  proptcr  illici- 
torum  intcruallorum  (  dc  quorum  notitia poftea pluribus agcraus)  oc  urlum,  applicari 
nonpoflunt.  Hinc  vt  tonorum  commoditaci  facilitatiquc  in  operando  coniulercmus, 
finguliscolumnisafcripfimustonosappropriatos  mufarithmis diclarum  columnarum ; 
quibus  feruatisomnes  procul  dubio  errorcs  tacilcvirabuntur.  Quartus&quintusrard 
in  vfu  funt,  &  paucis  tanruro  Mufarithmisaccommodantur  ,  obfcquentem  vti  dixi  illi- 
citorum  interuallorura  occurfum .  Reliqui  omnes  in  vfum  facile  venire  pofTunt .  Hinc 
fuadeo  vt  Tyro  primd  fe  in  fcx  tonis  potifllmum  exerceat,  vidclicet  1 .  x.  3. 6. 7. 8. hi c- 
nim  cumpnncipales  finr,  &  fere  cumfcx  rcliquisconucniant,ad  omnem  harmonicam 
modulationemabunde  fumcicnt,imo  vixvllaaflignaripoteft  cantilena,quc.  non  iuxta 
vnum  cx  his  fcx  tonis  compofita  fit .  Si  quis  tamcn  rchquis  fex  quoque  tonis  ad  ma- 
iorcm  vanctatem  vti  velit,illi  non  repugnamus, dummodd  ea  q ua  diclum  cft ,  cautehu 
proce-dac  .rncjiusquoque  fcceritTyto,vt  priusinll.&VLtono  fccxerceac 

•ifrOTJfr.titt.-i-  >:  !?qi::  » !  Vw. fr.iyf  tr.$t%  *r-r&K\<xuRhr.np  <i  ib  ft* 
-on  »iUJin\.i»u-»;.h«li:r>ri  trttr?  .  '       ;?  tgstVtchft1!  ?fh  ttvxH' 

*5"Mfc  ttifcyyjl  fclOfi isA*S  5*1(1'  'yil  f  ■^Kliir  "•**■"*?•"*•'}  n*in  ITiT^i»  1 1  iwi i (fltrofc fft  qA  v» >[  mM' 

CA- 


I 


Digitized  by  Googk 


Ub.JPltl.  ^AufurgiaMirifca . 

C  A  N  O  N  V. 

Dc  tllicttU  intcruallis  euitandu  \ 

COntingit  fubinde  vt  rautandotonum,Iiter$in  illicitainteruaili  incidant  ,qu$  vt 
omniftudiocaueas,vclim.Suntenimmaximumin  Mufica abfiurdun ,&  aurcs 
mirurn  in  modumflagellant.  Suntautcm  fcqucntia-». 


1/Itctta  tntcrualla. 
3  4 


10 


il 


II 


— 

Sterz 

53 

Reduclio  illtcitorum  intcruallorumadlicita. 

6 


Prima  fcrics  intcruallorum  oftendit  intcrualla  illkita:  fccunda,  mtcrualla  reducT*-. . 
ln  prima  &  fccunda  columna  vides mi contra Jfc,  kf»  contra  «i  abfurdiffimum  intcr- 
uallum,  rcduci  pcr  mutationem duriCantusin  mollem.Intertia&quartacolurana-. 
vidcs  nt contra^/i  in  primo  tonoreduci  pcr  mutationemcantusduri  in  b.  mollcm-» . 
In  quinta  &fcxta  colunavides  illicita  interualla  in  cacu  rooili.reduciper  mutatione  ca- 
tus  mollis  in  durfi  orailTo  vtroq;  b,  vcl  cxduro in  mollt  vtroq^dm»flo,& ficdc  cceteris. 

Vides  i-iturquarationc  prohibita  interualla  reducidcbcant.  Quandocumquc  igi- 
tur  in  vnum  ex  hifcc  incidcris,  vcl  claufula  mutanda  eft  cx  duro  in  molicm,vcl  cx  mol- 
liin  durumivelqnod  confult.usiudicauerim,  Mufarithraus  rautandus  erKrquod  netj 
fialium  qujcfiucnsMularithmumcuiusvltimiduo  numcri  inbafi,diucraaprioniint,« 
habcbis  ncgotium  totum,  finc  tanta  mutarionc confeclum .  Vndc  canoncm  ficrorma- 

^Quandocunquc numcriMufarithmorurainprohibitainterualla inciderintitunc  J  x 
Mufcrithrausmutanduscft,quodfiet,  fialium  acceperis  ,cuiusduo  vlurai  nuracri 
inbafidiucrfifint.cxcmplumhocfit.  .  lttmm 

SintMufarithmobalisduovItimi  numcri  y.i.  qui  in  columnaV.  tom  incioent  4 
inFB  &cantusfitdurus,habcbuntq,nota!cadcntiam,quarafccunda  columna  mon- 
fttat,  fcilicct  prohibitam.  Quaercigituralium  Mufarithmumbafiscuius  numcri  non-. 
habcant  * .  1.  fed  v. g.  6.  x.  hos  fiapplices  cidem  columnxclauiujn prodibunt duaeutc. 


7-2  Artis  oZMdgrne  Conjbni,  DiJJoni 

rx  G  &  C.  pofitxijjitur  in  dictis.  locisprodibit  interualluro  lkitum  vt  c 
latcre patct .  Vcl filaborcm  fugias in  alio  Mufarithmo quxrendo ,  om- 
niumfacilJimonegotiorcmexpedics,ficolumnamclauium  vno  gra- 
du  altiiisproraoueas,  vthice  laterefadtumvides ;  Nam  primacolum- 
natonivitiofuminteruallumpr^ftatsaltcracolumnavno  gradu  altius 
promotaita  vt  %.  literx  G  relpondeat, iim  interuallum  prohibitum_. 
rranslatum,  licitum  interuallumprxftabit ,  Sed  hcc  poftea  fufiusprofe- 
quemur .  Vides  igitur  quara  diutrfis  mocjs  illicita  interuallaemcnda- 
re  poffiraus . 

C  A  N  O  N  VI. 

De  mutatione  Tonorum  in  *vna  &  eadem  cantilena Jtue 

de  mijiura  ^Tonorum. 


TT  t  - 


NE  Muficusquifpiam  nobisobijccrepoflit,nosin  Mufarith- 
misnoftrisnuJlambabcrc  varictatera,  circa  mifturam., 
Tonorum  hic  cam  traderc  voluimusj  vt  autera  hanc  mifluranu! 
tonoruro  intclligant  Tyrones  ,fciendum  eft  Muficara  ita  varic- 
tatisamantcm  clfc,vt  fiin  vna&cademtantilcnaqualitcunique 
illafucrit,perpctuus  afliimpti  toni  tcnor,  &  eademfempcr  intcr- 
uallaferucntur,  nccplaccre,  nec  auribus  vllamiucunditatcm-j 
prxflare  poflir ,  quin  potius  molcftia&  txdium  adfcrant .  Hinc 
peritiores  Mufurgi,diuerforura  tonorum  claufulis,veluti  totide 
coloribus  diucrfis  fuas  modulationescum  raagna  audicntiunu* 
iucunditate,  exhibere  folcnt.  Ne  igitur  dic~ti  Mufurgi  putent  no- 
flrum  Mufurgicum  artificium  hoc  modo  ingeniosc  intcrtexcn- 
ditonos  priuaturn  cflc  ,hoccanonc  monftrabo  ,  qua  radoncfi- 
milibustcxturis  noflras  Melothefias  adornarepofliraus,nequic 
<juam  in  hac  noftraMufurgia  omififlTc  vidercmur . 

Nota  itaque intcrualla principij  &  finisalicuius  cantilenx  s6- 
per  ordui,  &  tcrminan  dcbcrcin  tono,  quiprothematc  afllim- 
pfuseft.Mediumautemdiucrforuratonorum  claufulis  Iuxu- 
nari  pofle ,  dummodo fempcr  ex  hifce diucrfis  tonis  aflumptis , 
rcfleiitat  in  tonum  proprium  afiumprom :  fier  autem  hxc  muta. 
tio  artificiofh  hac  methodo.  Defcribarur  duplexcolumna  Tono- 
rum,eoquihic  elatercvidcrurraodo,  dcindc  fit  paradigma- 
tis  loco  Icquens  hymnus,  ldcm  quifupii,  fupra  fcxtum  ronum-, 
compofitus.       :.;P  .:.*:..•  d  - 


Cunrr.r.x  EpitemicX 
TotioTum, 


Perioduj  I. 


H. 


111. 


Slr 

8 

8 

4 

3 

b£ 

I  7 

6 

1 

D 

b6 

T 

k:c 

S 

4 

•  - 

7 

bfi 

4 

* 

6 

A 

2 

5 

£G 

1 

Xi: 

8 

s  : 

bE 

^  7 

b6 

1  * 

L) 

? 

I 

&C 

,  4 

B 

4 

3 

A 

t 

z 

?:G 

T 

i 

sf) 

I 

IF. 

li 


^VenTc^t^or^  ^ja. 

Etprimaftrophafiucperiodus  ficfcxtitoni,vcIis  autcm  alium  quemuis  tonum  cui 
cantus  molhs competit,  lecundc  ftrophx accomraodare ,  ira  agc  : promoue  coluronam 
toni  vno  gradu  iurfum  ita  vt  i  non  iam  F  fcd  v/  G .  refpondeat ,  &  hoc  perarto  Mufa- 
rithmi  quarauis  ijdcm ,  qui  pnrai  iahum  tamcn  tonnm  fortientur  vidcJicct  fccundum ; 

pro- 


Digitized  by  Goo 


Ltk  Vlll.  Mufurgia  Mtrifica. 


73 


proucnietquc  daufula  vtin  fecundaftropha  patet,  nos  hoc  loco  tantum  experimcnta 
in  vna  vocc  bafis  ponimus>  reliqu?  cnim voccscomponuntur  cadem prorius  ratione— *> 
quabafis.  Siitcrumpromoucascolumnam  numcrorum  per  j.gradus,ita  vt  i  vcl8. 
rcfpodcatD.  vt  in  columnaru  fecuadaapplicationepatet,deinde  iuxtahac  metathefin 
pcntagrammis  punfta impretTeris ,  prodibit II. toni  miftura, &  ad  tertiam  mctathefin-. 
IX.  toni  miftura  prodibit ,  vt  tcrtia  periodus  oftendrr,  Quarta  verd  periodus  >  crit  vt 
onor  fcxti  toni .  Nam  vtdiximusprincipium  &finis  femptr  dcbent  icipondere  tono 
fupra  qucm  cantilena  quxpiam  principalitcrcompofiracft. 

Vidcs  igttur  quam  ftcili  negotio  tonorum  fiat  mixtura .  In  cantilenis  igitur  fupra_, 
tonum  molliscantuscompofiti  fummoftudiocaucndum  cft,ncapplicatio  fiuepromo- 
tio  columnx  numcroium  contingatin  gradu,  qui  propric  cantui  durocompetat,&  ii 
cantilcna  fa&afuerir  in  cantu  molli  ,toni  qui  durocantui  competunt,mifcere  nulla_* 
ratjone  poiTunt  aut  debcnt,  nifi  ccrtis ijfque  rariffimiscafibus,dum  nimirum  ingcntem 
mutationcm  ex  gaudioin  triftitiam  artificiose  innuere  volumus.  Adagnofcendos  vero 
tonos  ritd  pcrmixtibilcs  hofce  Canoncs  i  fcruato  ,icd  demusaliud  cxemplum_.. 

Quandocunqifeligis  pro  quapiam  compofitione  pcrficienda  tonum  II. fcias eofdcm 
fecQdr  toni  mufarithmos  tcr  aut  quatcr  mutaripoflc per  bacillos  tranfpefitorios.  fienim 
prima  alicuiusMufarithmi  notam  vna  tertiaaltius  acceperis; 
habcbis  nouam  daufula  &  pcrfeftam  rautationemtoni,itcm 
fivnaquartaaltiorcm  pofuerisideindc  vna  quinta,&deni- 
quein  pnorcm  tonumrcucrfusfueris:  ied  in  cxcmplo  rcs 
dariusclucefcet.  Sit  huiufmodi  Mu  farithmus  pt  opofitus  in_. 
notisfccundi  toni.hunc  limutari  velis,  applica  columnarn-. 
numerorum  mufarithmorum  ad  columnam  dauium  fiuc  li- 
teraium  muftcarum, itavt  i.  rcfpondeat  primae  norc.  mula- 
rithmi,vidclicetinG.  hoc  paclo  prodibit  pro  primo  vcrfu 
ahcuius  metri  primadaufula  fccundi  toni.fi  vcrdpromoueas 
columnae  numcrumad  B,  ica  vt  i  icfpondeatB,  &dcmde_:» 
numcrosmufarithmorumin  notas  rcfolucris,habebisprima 
mutationem  prioris  claufulaevthicapparct.fi  vcrdcolum- 
nam  diclam  numcrorum  numcro  fuo  i  liter$  C  incolumna 
clauium  appiicaucris,  deinde  iuxta  hanc  applicationem  nu- 
mcros  mufarithmorura  in  notas  rclolueris ,  prodibit  fecun- 
da  mutatio  claufuixvthic  apparetifi  verocolumnam  nume- 
rorum  numero  fuoradicali  applicaocris  ad  D  &  iuxta  hac applicationc  numerosinno- 
tas  refolucris  prodibit  tcrtia  mutatio ,  vthic  apparct .  Quarta  vcro  daufulacntcadcm 
cum  prima . 

I.MuCirirh.II.Toni    Prima  Mucatio    SecundaMutatio    Tcrtia  Mutatio 


8 

8 

± 

8 

~T 

7 

6 

5 

G 

8 

6 

5 

4 

F 

7 

s 

4 

3 

E 

6 

4 

3 

X 

D 

5 

3 

r 

i 

C 

4 

2 

i 

fi 

3 

I 

A 

X 

G 

i 

iiiiiiiiiii 


Vndc  hanc  formamusregula :In  omni mufarithmo  II.  toni,  quatuor  mutationcs  fic- 
ri  poflunt.prima  contingit,  fi  i  numerum  columnx  numerorum  appliccs  vna  tcrt»a,vna 
quai ta  3  &  vna  quinta  altiorem  primanota  primi  Mufarithmi ; proucnict  cnim  perfccu 
tonorum  miftio. 

cs4liud  Exemplttm  mutationn  tonorum . 


ifSiilglfeiplii 


Digitized  by  Google 


y+  A rtis  t&tagn*  Confim ,  &  Dijjoni 

C  A  N  O  N  VII. 

.81*  !  V- 

De  Ditandu  frohibitu  interuaUit . 

I.  /^VVandocunquc cantilenaaliquaeftfignamcharaclcrifmocantus  mollis,  nu- 
V^/    ^  merus  i .  vcl  8.  columna»  memorata?,  ncquaquam  applicari  dcbct  fupra_, 
litcras  A  &  E.  cum  cnim  harc  intcrualla  propri£  cantus  duri  fint,  pratcr 
quam  quod  diaerfae  naturc  ronisinfercr€tHr,  ctiam  in  intcrualla  iJlicita  incidercnt .  ad 
rcJiquas  vcrd  orrmcsliteras  diclus  numerus  i .vcl  8.  applicariporeft . 

1 1.  Si  cantilcna  fuerit  fignara  characlerifmo  cantus  duri ,  tunc  numcrus  i  vcl  8.  nc- 
quaquam  ftatui  debet  fupra  B.  &  fupra  E,  & hoc  adhibitis  fignis  b  nifi,non  rufi  raro: 
bas  duas  regulasfi  ritc  feruaris,finc  pcriculo  vlloin  miftionc  tonorumprogrcdicris . 

C  A  N  O  N  VIII. 

De  fofttionefignorum  chromaticorum  b  Ir  j;- 

VErum  in  vtraquc  columna  dimera  applicatoria  inucnics  figna  chromatica  tam li- 
tcrisquam  numerisaffixa;  quibusfignificauimus,  quod,  quandocunque  tam_. 
numerusquamlitcraijfdem  fignis  notataoccurrunt,tunc  notariftiufmodi  fignurapr$- 
figendum ,  Si  vcro  alrcrutra  ccllula  columnaru  ijs  fucrit  vacua,  omittendum crit.  Ita  in 
primacolumna  CJiteram  fignoXaffeclam  reperies.  5.autem  numerum  correfponde- 
tcm  codempriuatum  ,quo  indicarc  voluimus  C  non  cfie  afficicndum  hoc  figno ,  fcd 
prorfus omitrcndum.  Iterum  in  cadem  columna  leptimum  numcrum  paritcr  hoc  figno 
Xaffcftum  rcpcrics,cuiE  refpondctcum  pra?fixob.  quia  vcrd  literapriuaturfignoSE& 
numerus  7  priuarur  Jirera  b.  fignum  tibi  crit ,  vtrumque  in  hoc  tono ,  tim  literam  b  , 
quaroj&Omirreitdam.quayomniadiligentcr notandafunt.  Promota  verocolumna_» 
numerorum  vno gradu  v.  g. cx  F  in  G .  rcpcrics numerum  b  fignatum  »7  vcro  figno 
Jgaffeclum.quibus  numcris,cum  E  &Freipondcantijfdem  fignis  notatac  indicabit  tibi 
vti  nt  E  prxhVendura  b.  itl  F.  praefigendum  efTcX-adc6  vt  haec  vniucrfalisrcgula 
cfTcpoflit .  Quandocumque  tamhtcra»,  quam  numericorrefpondcntcsijfdcm  fignis  af- 
fccli'occurrermt,tum  literas  poftularearfcclionem  fignorum  ■,  fivcr6  altcrutratantum 
vd  Jitera  vcl  numcrus  hifcefignis  affcctusfuerit,  literam  nulla  rationc  co  figno  notan- 
dam .  Nota  quoquc  fignum X non  fcmpcr,  vti  in  Canone tertio  monuimus  poni  dcbe- 
re,fed  >unc,cum  notafequensafccndcrit,  autpaufaimmediate  fequatur,autctiara  fi- 
nalisfiierit.  Sedh$c  omniafufiusin  fequcntcpartetraclabuntur.quarcedLcclorera 


rcmittimus 


-SA  2*iri 


C  A  N  O  N  IX. 

De  Multiflicationc  Mufarithmorum . 


VT  maiorem  varietatem in  Mufurgia  noftra  monftraremus  ,  hunc  Canoncm  ordi- 
nauimus. Confiftit autcm multiplicatio  inhoc,ciim  cx  vno  numcro  alicuius 
Mufarithmi  integrum  Mufarithmum  formemus .  Sit 
procxcinplo  logarithmas2fa/£rpro  primo  themate  Paradigma. 

affumptus  fequens  5- 1  4  5  6  5  5  1 .  cui  refpondcnt  g-A—  

lircrpjn  coIum.ch.CFBCDCCF.  notarveroin Ba-  eSTITTT" 
*  Jpondent  vt  e  laterc  apparct.  Hunc  Mufarithmu  -  t;*~£ 
nifis  raodis  variarc  potcris  hac  axtc .  Et  primum 


quidcm  5*45^55 


DTgitized  by  Google 


Ltb.  VIII.  &4ufurgaMir$c*.  7y 

quideiufi  5.  pfliespro  multitudinc  fylhbarurainafluragtotheroate.  Veni Creator Sp* 
ritusy  ponas,id  eftprimam  notara  in  Cpofitam  8.  rcplicesj&dcindealteramperioduni 
firailiter  oftiesin  F.  &  3 .  (imilitcr  oclics  in  Bi  &  vltima  vox  ordinariam  cadentiam  Jir- 
uet .  Verum  cx  fequenti  cxcmplo  mcntem  noftram  mclius  percipics .  fj 


n. 


t  utoiin .  ftficii  v 


1  mtnodi^v  2ifl*rortD  >  ion  #?«*b'u  >  i  '«Jii^O 


Venicrentor fpiritus  tnentes  tuoru  vi/sta  imple Jupernagrjtia,  Qtut  tu  creajii peclora,&iZ: 

Vidcs  in  hoc  excmplo  fuperioris  paradigraatis  primi  notarn  in  Ceflc  hic  oftiesre- 
plicata  iuxta  o6to  fyilabas,  fecundam  vcro  notamhic  in  F  paritcr  oftics  multiplicatam 
tcrtia,in  B.fimilitcr,  quaitainC.  ita  tamen  vt  3  primas  notasin  C,duasfequetcsinD; 
&  2  inC,&  vJtima  tande  in  F  ponas,vt  m  paradigmate.Nc  vcro  in  notis  mctroractris  cr- 
res»acciperepoteris,praqualibetnotavnam  cx  duodecim  notarum  in  caicc  columnar 
ottofyHaboru  contcntaru  feriem.Sccud6fiintegra^period.os  noIj^poterisMuiarjt^.mu, 
diuiderequouismodo.Vel  enim  primani  notamparadigmatasinCdupldrcveltripIarC 
vd  quadruplarc  vcl  quintuplarc  &c.  &  iecundam  notam  in  F.  fcxtuplarc,  vcl  quin,tu- 
plarc,  vcJ  quadrpf  lare,  vcl  triplare  vcl  duplare,  \  t in  lequenti  cxempJo  patct . 


niquitdu  oiqliV 
b  r.  jqur 


x         5  4 


4fr  — — (b?  —   

FVa/     F«i     ^rai     Venicrt    Venicre    ator  fpiritus , 
L-c  Mpi)Oob0om*ntoi)ca  r.ilut)3v^.u:»tdd^fi 

Eccein  hocparadigmatc  cx  infinitisrerecorr.binationibuspauculas  tantum  felcgi- 
mus;primx  tres  clauiiila?  refpondent  duabus  notis  fuperioris  paradigmatis ,  vt  in  prc- 
cedCti  pentagrammo  bafispatet,  quarta  &quinta  tribus  notisfuperioris  paradigmatis, 
fexta  quinquereliquis,  atquehex  omnia  mfinins  vt  dixi  modis  mutabiles&  replica- 
biies  fu  nt;Sicut  cnim  primar,fic  &  vltim?  multiphcabiles  sut,idq;in  tcmpore  quouisda- 
to .  Verum  ciim  dc  hifccin  fcquentibus  fofius  traftaruri fimus,  hic  fuperuacaneum  cflfc 
ratus  fum  ijs  longiiis im morari .  Ex  his  fequitur  quam  facili negotio hac  mcthodo  con- 
centus illi  quos  vulgo  [fnlfobordone ] vocant  ficri poffint.  Sint enim  dati v. g.  Mufarith- 
mi  1 5 1  .&  37 1 5 .  in  notas  translati, vt  hic  patctconftctes,vt barbarcloquar,/a^«r»i  bor- 
^»f/w,fiprimaf  &  terticin  primo  membro.dcindeprimxin  fccundo  membro, & quar- 
tc  noti  valorem  per  longam  exprimas,vt  fequitur. 

K    a  Qui- 


Digitized  by  Gooole 


7< 


5  = 

—  -  — 

t/fr/u  Md£    Conjbni,  &DiJfoni 


—  -J*  U  - 


Quibus  quidem  notis  quofuis  vcrborum  hymnos,quofuis  deniquepfalmosaccom- 
modarcpoteris .  Atquc  hoc  harmodic;  «enerc  in  pfalmis  hymnifquc  canundis  Mufici 
pafiGm  vtuntur»  vtproindeciim  vulganafintampliuspertraftandanonccnfeamiQua- 
re  hurufmodiraiTos  bordones  componcndi  mcthodum  eantum  tibunfinuafle  fufliciat ; 
nc  quKqyam  in  muficafu,  in  quod  Mufurgia  noftraimperiu  luumextendcre  dici  non 

C  A  N  O  N  X. 

De  Vcrborum  ad  notai  accommodatione . 

jd nt ;nup4*i**4D «} *«o8 mimtiq  j     n»rrc;  c«  .Ditiljrcup  .  •  .hmo\g  r4»E»3l 

INPinace  I.pofuimuspolyfyllabaquorum  penultimalonga ;  InfecundoPinacee-» 
contra  polyfyllaba  pofujmus  penultima brcui  i Quotieicunque  igitur  vox  alitjua-» 
quotcunquelyllabarum^occurrcntjCuius  vltimalyllabalongatuericpnmi  pinacis po- 
lyfyllabis  vtens ;  Si  vero  penulcima  brcuisfuerit,  fccundi  pinacis  prourriculus  dcmon- 
ftrat,  Mufarithmis  vrerisi  In  calce  vcr6  vtriufque  rabulc  ,hoc  eft  m  calce  vniufcurufque 
columnxnotx  pofitxfunc  Metromeerc,  diftc^coquod  datum  qualecunque  polyfyllabu 
perfe<fte  &  multis  modis  mctiantur  .  V.g.  fi  fie fupcr  hxc  vcr ba  c omp o nc nd u m,  Magni- 
ficat  anima  mea Dominum  accipe  in fecudo  pinacc in  columna  cecrafyllabor  u  penulcima 
breuipro  Magwficat»  quemuisMuiarithmum.cuiincalccrcfpondcnt  nocxmecromc- 
trf ; pro  Anima  mea%  accipics  in  primopinacc in  coiumna pentajyllaboru,  quemuis  Mu- 
fanthmum ,cui  quxlibet  in  calce  noearum  mcrrometrarum feries  reipondet.  harc  cnim 
ifyllaba  etn  penultima  natura  brcuem  habeac,hab£c  tamc  quoad  fonum  longam. 


C 


entai 


el pro  libieu  proAnima  rriJyllabum ;  Sc pro mea  biflyllabo  vti  potcris .  qux  omnia  tam 


fupra  declarata  iune 


O  A  P  V  T  V. 

DeMufurgiaPbetica  metricaRhythmica,  quse  Contra- 
punclo  fimplici  vfitato  fiue  pari  vocum 
progreffu  conftruenda-» . 

SYntagma  Il.tabularum  Mclorheeicarum  contineejMuCu-iehmo^omnfsgenerisme- 
trisapplicatosatqucadco  hocloco  vniuerfam  Muficam  poeticam,  quantum  fieri 
poteft  <*6'o A«  tradabimus,  vt  nulla  natio in  mundo  fit ,  qux  non  poflit fupra  quoslibec 
verius  m  oatiuaJjngua  cooftru&os  S>  mphoniasomnis  gcncris  (criamfiMuficxfucrint 
imperi'  i)  <;or*ft«*ucre .  Quod  tanto  racio  libentius.quanto  non  ica  pndem  hoc  a  Syris  Sc 
Arflbibus^acParfflJUs  noftris  Indisalijfque  diuerfarum  Prouinciarum  inftancius  a  mo 
fui t  requ lfitum  > acceffit  quod  a  nemine  id huc  vfque  prxfticumfciam .  Nam  cunj  non 
fcmpef  vbiuifiiocowjm,  qutarccm  mciotheticam  nonntMagiftrircpcriantur,Cantilc- 
n$  tamenfiu<a4ckuotioncmhominum  cxcitandam,fiucin  vlus  eheacralcs  aut  ctiatrt 
propriam  recrcationem  f«ruientes,fubindc  nccefTaric.  finti opcrx  prccium  mc  facturum 
ouftimaui,  iihocloco  modum  traderem  ,  quoomncspopuli  ieipiisfupra  darisquof- 
Iibct  in  natiua  lingua  conftruclos  verfus,quaslibct  harmonias  &quouisartificio  ador- 
natascomponere  polfint,  Quod  quidem  nulia  ratione  mehusin  cffec~tum  deducipo- 
tuit,  quam  per  Muiurgiam poeticam ,  quc  cum oracionem  fiue  cenum  verborum con- 

texcum 


Digitized  by  Gooole 


Ltb.VllL  MuJurgiaMirifica.  '77 

tcxtum  nen  vagoac  foluto  ftylo  ,fed  cundcm  mctrica  quadam  amuffi  fub  cctto  fylla- 
barum  pedumque  numcroligct  &  conftnngatiMctra  autcm  ommbus  Jinguis  appiita- 
ripofluntiCcncidnobismagr.umfane  ad  propofitum  noftrum  pcrtiDgendum  prx- 
bct  compcndiQ,  fcd  omiflis  veiborumambagibus  ad  rcmiplam  progrcdumur  a  lati- 
msvcrfibusinitiumfaduri. 

Sicutiigitur  corpus  cx  varijs  membris,  tabella  cx  varijs  piduris ,  &  harmonia  ex  di- 
ucrfisvocibusoriuntur.itacx  varijspcdibusvarij  nafcuntur  verlus,metrafeu  Rhythmi, 
vt  proinde  verlus  nihil  aliud  fit  quam  orario  ccrtogcncrc  atquc  ordine  pcdum  aliigata, 
quorum  quidem  nouem  fpeciesi  nonnulli  vigintiquatuor  i  ajij  pJura  ,paucioraaIijpo- 
fucru  nt  i  dc  quibus  fingulis  fusc  parte  fccu  nda  huius  libri :  n  os  rcJiiitis  hiicc  poctaftroru 
ahcrcationibus  ,ea  mctrorum  gencra  aflumcmus,  qui  &  ad  aniiru  aflcdiones  cxcitan- 
das pJus  encrgia?,  & ad  Muficos  numcros plus aptitudinis  habere  vidcbuntur .  Ordinc 
igitur  naturaJi  progrcdicntcs ,  a  minimis  verfibus  ad  maximos  vfque  finsulis  Muurith- 
mos  aopropriatos  pcr  tabulas  applicabim u s ,  vt  fic  dato  quolibct  vcrfu ,  ftatim pinax  cfi 
Mufanthmis  verfusdatiiimeniripoflit.  Cum  vcro  plcrumque  non  vnusvcrfusautftro- 
pha» fcd  plures fimul  3  coaceruentur,omnia  vcrfuum  gcnera in  tctraftrophaid  cft  qua- 
tuor  ftrophasparticmur,  vt  fic  faciJion  ncgotioin  artc  Mufurgicaproccoat  Tyro . 

Propofitio  I. 

Datumetru  Adonus  {$>  certotono  M  elotbefiam  quamuis  infiniUL^ 

quadam  varietate  comfonere . 

QVamuisAdoniusverfusnon  nifiraropolyftrophusfit  ifed  vt  plurimum  fapphicis 
tnftrophis  m  fineadiungi  foleat,  nos  tamen  hic  pro  themate  tctraftrophon_* 
~  aflumpfimus ,  vt  artcm  noftram  ilJi  mcliusapplicarcpoflemus .  Sit  mctrum-. 
tctraftrophon  Adontum  datum,  vtfcquitur . 


Adonium  Tetraftr. 

Ttu\>i\>\M  atrxU 
Condita,  nuilum 
Fundere  pojfuni 
Sydera  lumen 


Dadylicum  Tetraftr. 

Tolliee  lumina 
Jd  T/aga  fidera 
Ctrnite  tiumints 
Luctdamunera  . 


Petitur  (iipcr  hos  verfus  componi  mufica>  ita  operaro. 

T)Rimo,fcligaturTonusvetbisaptu$,  exfyftematevniucrfali  jvelexmenla  Tono- 
X  graphica^. 

Sccund6,fignctur  fyftemaphonotaclicum  chara&erifmo  cantus,quem  tonus  rcterr, 
duro  fi  durus,firaollis>mollj,ideft  fingula  quatuorvocum  pentagramma  fuis  fcalis  & 
dauibus  vt  in  menfaTonograpJtiica  praricripfimus»  &  infripatet>ugnanda  funt . 

Terti6,HocpcraftoaccipcPinacem  III.  antc  tc  ,  in  quo  prima  columna  Adonia_»i 
fccunda  Daftylicacontinct»  exccrpanturquc  quatuorMuiaiithmiquatuor  ftrophis  da- 
us  compctentcS)  vtfequitur . 


Hcs 


tArtu  Magn*  Confoni.  &  DtJJbni 


1 


II. 


5  5  5  5  5 
878 

5  5  1*3 
87651 


5  5  5  4  5 
77  8  #7 

51125 


'tbdt: 


III. 

66%  5  5 
88878 

441  n 


IV. 


6  5  5*5 

8  3  j88 
*  l  54J 
4*34« 


Coium 
ClioiA 


VI. 
Tooi 


HosMufarithraosnon  ordincquoin  columnafequuturexcerpfimus> 
fedpromifcuCjVt  yidcret  Tyro  quoslibctMufarithmosaccipipofefine_> 
difcretione,  &pcrinde  eiTc  liue  ordinc  reclo,  fiue  ordinc  intcrrupto,fiuc 
tranfuerfo,fiue  cti5  oblictuo  eosaccipias.quii uisconfultius  fecerit  Tyro, 
fi  ordincm  naturajefrt  columnarum  feruct .  Excerptis  Mularitlimis>hac 
ptfaxleosin  notasanimabis. 

'  <2uart6,frrtejflus  Vl.fupra^uem  mclothcfiaconitruendacftjquxre 
igUtir  columnam  hulustonj  &iuxta  cam  appliccs columnam  dauiuaL*. 
vtinmar«incj>atct. 

Quinto  ,accipeprimam  Mularirhmiprin  m  numcrorum  ,  vidcli- 
cct  5  5  3  5  5.  &  vidc  cui  iitera?  in  columna  clauium  refpondcant ,  &  inuc- 
nics  refponderc  CC ACC,  imprirne  igitur  in  pemagnarnmo  cantus  duo 
pun&ain  fpacio C,  &  vnuin  A.  in  difcrctis pro  tribusfyliabis [Nuybi,bus\ 
fpaci^vtvidesidcmdeduoahanunftainfpacioC.cjufdeirt  pentagrammij  in  difcrctis 
pro duabusfy llabis|>/m] fpacijs. habcbjfquc  pro primaflrophaconfonantiaruraloca 
dctcrminata,j . 


F 

8 

E 

7 

D 

'  6 

C 

5_ 

B 

4 

A 

3 

"G 

2 

F 

1 

3-- 


wmmmm 


20 


.0.  *        •  ▼  *   o  $ 


Nubibusatris       condita  nullum  fundere pojfunt     /ider*  lumen. 


Sextd,pro  Altoaccipcfecundam  Mukrithmiprimi  nnmerorumferiem  3  2878.  &  vi- 
dequibusincolumnadauiumJitcris  hinumerirefpondcant,  &repenes  AGFEF.in_. 
fccundoigitur  pentagrammo  Alto  in  tribusfpacijs  difcrctis  fpacio  AGF.  corrcfportde- 
tibus  triapunclaimprimcs>deindc  vnurn  Ipacio  E.  &  dcnique  vnum  itcru  m  in  ipacio  F. 
habebifqueloca  harmonicain  pentagrammo  Alti  detcrminata  . 

Scptimo,  prorenoreaccipetertiamMufarithmiprimi  numcrorura  fcriem  55- 123.& 
videquibusnamlitcrisincolumnaclauium  illarefpondeanr,&inucnicsCCFGA.ira- 
primc  igiturin  totidem  fpacijsdifcretis  puncla  in  locis  quibus  litcrcj  affixeTunt ,  vidcli- 


Digitized  by  Gooole 


LikFllL  MufurgiaMirifcd. 

cetprima  duo  punclainfpacioCjtcrti^in  F.quartuminG.&quintum  in  A.habcbif- 
quc  loca  harmonrca  Tenoris  deterrriina"ta_» . 

Octauo,  accipc  pro  Bafi  quartam  Mu farithmi  pr  imi  numerorum  fcriem  876 5 1 . &  vi- 
dc  quibuinam  in  columnaclauium  Jitcns  rclpondcat,  repericfqueFEDCF.imprime^ 
itaque  pun&atotidcm  in  fpacijs  difcicrisjatquc iri  locis,  qua?dauibus  correfpondcnt 
in  pcntagrammo  Bifli.  &  habcbis loca  bafis  decerminata,  vt  in  prccedenrifchemate— > 
patet. 

Non6,pofitispunctis  notas  ijsfuprapones,  ea  qua-fequitur  methodo,accipe  in  calcc 
columnaequamcunquc  notarum  fcricm,  norafquc  fingulasfingulispunctisapplicabis, 
ita  vt  omnes  notatin  fingulisquatuorpentagrammis  vnifyllaba?  rcfpondentcsfintciuf- 
dem  valoris;  apparebitque  prima  ftropha  harmonica ,  vt  in  fupcriori  fchcmate  patet . 

Decimo,  reliquas  ftrophaseademprorfusratione  &  merhodo ,  quaprimamexpedi- 
uimus,  expedics .  Ncque  enim  vlla  diucrfa  operandiratio  in  illis  occurrcre  poteft.  Da- 
to  igitur  metro  Adomo  tetraftropho,  &  dato  tono  cantilcnam  aifiqnauimus,quod  crat 
faciendum__. 

Nota  in  fragmatiam  feraclam . 

NOta  prirao,in  huiufmodimetriciscompofitionibus,eafdcm  prorfuscautelasrc- 
gulafqueobfcruandas  efle,  quasin  pnecedcntibus  iocanonibustradidimu6. 
Quosvt  felicius  in  ncootio  proerediaris,perfcde  caJlerc  dcbcs,  vt  fi  difficu  Jtas  aliqua  oc- 
currcrit,  quid  faciendu  fit  deliberare  polfis ;  Soluimus  cnimin  illis  10  canonibusquic- 
quid  in  vniuerfaMufurgia  occurrere  poteft  difficultatis.  Vcrum  in  iequentipropofitio- 
nc  aliquas  particularcs  rcgulas  aflignabimus ;  quibus  quicquid  hic  omiflum  eft ,  vber- 
tim  recompcnfabitur. 

Nota  fccundo  ,  huiufmodi  mufarithmosquibuslibettonisaccommodari  poflc ,  ex- 
ccptisijs,  quiobtritonumaut  femidiapenteeosnon admittunr. 

Notatcrti6,fcdcsfignoruraaccidcntaIium  obferuandas.fine  hiscnim facilc  crror 
contingere  poflet. 

Nota  quart6,vel  per  vnius  mufarithmiad  diuerfis  tonisapplicarionem>eundcn__ 
cffeclum  prodire,  qui  pcr  4  diucrfos  mufarithmos  diucrfis  ftrophis  accommodatos. 

Notaquint6,admifturasronorum  anificiofius  in  2  &  j  ftrophainfercndas,ordinem 
columnarum  naturalemferuandum;  ita  vt  prima  columna  ftrophar  prima»;  fecundafc- 
cundac,  tcrtiatcrtia:;  quarta  quartar  correfpondeat,hoc  enim  paclo  omnis  in  miftura  to- 
norum  error  vitabitur;  &  cantilena  naturaliproceflu  conXtituta,  dulcius  aures  fcriet . 
Qux  omnia  fummoftudio  obfcruanda  funt . 

SequiturPinax  Mufarithmorum . 


MVSI- 


389 


g  o  Jrtis  Magn*  Confoni,  ffc?  Diffoni 

MVSIC./E  R  H  Y  T  M  I  C  iE' 

P  I  N  A  X   I  I  I. 

Mufarithmos  continens  pro  Adonijs  &  Da&ylicis  aptos . 


Gaudia  Mnndi. 


Adonia. 


Not*  Metrometr* 


... 

?tt?? 

of  j>oo 

<j>OfOO 

?-??°? 

-ojjoo 
£?tt?? 

tttTT 


o.j.  o 

OOOOOJ. 

qoo  oa- 
Oo^oa» 


ft?* 

????r 


rtt°° 
., .  ■ 

?H?? 

offoo 
?afoo 

?-T?°? 

;?tt?? 
TttTT 


O.O  OQO 

ooooo— 
qoo  aa. 
OOO  oo» 


?-tt00,  ?'tt°° 

^'tt^0  0*ff0< 

?m?  ?tt?? 

o^yoo  o^yOc 
oO?oo  ?OoOO 


?*??*? 

U.O*|00 

*?«?? 

TttTT 


©•  j.  obo 
ooooo— 
a  ooaa 


°?? 


?'??*? 
... 

£?tt?? 

tttTT 


©•O  OqO 

ooooo-i. 
aoo  aa> 


os«|Oo<j>  oa. 


tlrT?°?  ?*t  ?°?|?*t  ?°? 

?????■"  ^????*!?????* 

1???°?  Y??°?  lmc? 


Tollitc  Principcs. 


JJactylica . 


5J5JJJ 

88(778 

JJJ**J 
iii  W 


666jJ J 
888g78 
444  >U 
4445JI 


J  f  T  5 
8887  7  8 

$44*13 
8441»  I 


bn88» 
JJ*J«7 
87Jt56j 


JJJJff 
b'H*88t> 

JJJ  3*3 
in  iti 


JJJJJf 
»»*»ii 

777777 

JJJJfJ 


J44»iJ 
888778 

666H  f 
644JJI 


J4.<>»J 
88(778 

J«JfJJ 
«5'f J« 


JJJ'87 

4JJ544 
877"» 


6f5««f 

088888 

8j;88j 

43344» 


,  66(5666 
1 11881 

444JJ4 

111(56» 

444J34 
818818 

666J56 

444H4 

35 j66l 
8*11(87 
Jf»j4j 

87766J 

6JJ443 
88887« 

45f*45 
4;  3  *Jl 

4JJH* 
888667 

(  JJ-MJ 
4 1 1  »1 1 

3JJ  J3J 
818778 
6665J6 
6663 J6 

888778" 
666*  f  5 

VVW  J  J  1 

|44  »*3 
64*5JI 

4JJ-»« 
888666 

«5J114J 
411  l»J 

1 11  lll 

FfJwTw 
Jfffff 
ffffff 

666  666 
lll »11 
444  444 
»11 ill 

66655J 
88887  ■ 
4441 >J 
44*f f ' 

JJJ'87 

811861 

5JJJ45 
877  66J 

666  Jj6 
888778 

JJ3  *3J 

666  336 

JJJ661 
S21JB7 

Ji*J4J 
8776'  % 

5  J  J  f  4f 
8ii  881 
5JJ667 
87 766 J 

J44JJ4 
ll»88l 
766  666 
jl*66» 

666JJ6 
888778 

3J3  JJJ 
666336 

JJJJ4J 
lilili 
777  767 
ffff»f 

566JJJ 
881778 
J44l»J 
1  8445  51  1 

-JijJl 

67*5 J* 
JJ6778 
6J4 33* 

J6»f ff 
888778 
544  »»J 
8445JI 


555J55 
888778 

JJJ  *»J 
11155» 


3JJ  »*J 
888->78 
5J55JJ 
1551 


«JJ44J 
888885 

4lJ*6  5 

#2144'' 


;4J*»J 
888 778 

f*JJJf 
84JJJ» 


J6CJJ5 
888778 
-•44  **| 
844  Jfl 


ttt  5  5  5 
8S8878 
444 *»J 
444  5  5  • 


>J5J>$ 
888  77S 
JJ3»:J 
I'55i 


*55  44J 
:  i  778 
45  5  645 
4J J**i 


6J5  44J 
£88  8S8 

4J5  66J 

4JJ44» 


Not*Metroractrx. 


O.yOO.yO 

n0?*?* 


?-trTt?rt?rt?rt?rt?rt?rt? 


°???? 
^°tt?-t 
?ttrt? 
tttt-r 


•  yOO.O 


O.^OO.jO  C.yOO.j>< 


?'t°?-tC 


°????C 

•°???*?° 

£?ttrt? 
tttrr 


>????' 


£?ttrt? 
ttt  rt 


oOO  OOO 

o«y°**o  o 


00  0000 
OijOCoO 


aooo  o  s«  bo  00  oq. 


?*t°?'t 


000000 
'°???*?° 

*?ttrt? 
ttt  rt 0 


tt  ?tt?tt?t??tr?tt?tt?tt , 


00  00  o  o 

O.cjO  o«oo 
RCOO  O  B. 


t??  ?*t  ?  ???  ?'t  ?  ???  rt  ?  ?rr  rt  ? 
????????????  ???????????? 

n??*T  ?  ?'T??'T  ?lrT??*T  ?  ?'m#t  ? 


vOO  OOO 
O* 000*^0 

nooooti 


Digitrzed  by  Googl 


Lib.  Vlll.  Mujurpa  M  irtfica . 


it 


Propofitio    I  I. 

Dato  metrolambico  Eunfed<co,    dato  tono  quolibet  fufra  illud 
quzmltbet  harmomam  componere. 

IAmbicum  Euripcd xura  mctrum  hectafyllabumeft,  cuius  Mufarithmos  in  quatuor 
columnis  PinacislV.  Syntagmarisfecundiordine ,  velutintoridemcctiaft.opha^. 
otdinauimus,vt  tituluscolumna.um  demonftrat .  ArTumamus  pro  thcmate  mctrivul- 
gatiflimurn,  facatiffimumqueilliimhymnum,  quiJcquitur. 

Aue  maris  sltlla 
DEl  Matcrabna 
Atquc  femper  Virgo 
Felix  caliporta . 

Supcr  hunc  itaquc  tctraftrophon  quifpiam  defidcrabit  componcrc  modulationcrru* 
quatuor  vocibus  dccantandamj isita  proceder .  Primdcolumnas  rcfciflaseo  ordine_*>> 
quo  volucrit  ordinabit  vclctiam^Mufarithmos  quatuor  ftrophiscorrefpondcntescx- 
ccrpct  feorfim  i  Sint  autcm  quatuor  Mufarithmi  ordinc  iuxta  ftropharum  ordincm ex- 
cerpti,  vt  fcquitur . 

II.Toni 


G 

8 

F 

1  7 

E 

b  6 

D 

_l_ 

C 

4 

b 

3 

A 

2 

G 

I 

I.  Srropha      II.        III.  IV. 


)t»r>  :un 


Mufarithmi 


1 

< 
I 


113413    »45545    3*8313    534»23  7 
578878    7*5**7    57&777    55^45  5"  LtCuaftrop. 
318855  **3345    3  S  *  *  7 ■ 


L  876458    543**5    87*373    334*5«  J 


ExccrptisMufaMthmis,fcIjgeronum,qui  fitv. g.fecundus,  hiccnim_, 
cxcitanda;  deuotionimagiscongruus  cft.  deindc  applicetur  columnc. 
toni  fecundi  columna  clauium  vt  c  laterc  appar  ct .  Curn  vcrc»  tonus  mol- 
lis  fit,fyftemati>phonotac~tici  fingula  pentagiammaappropriatis  dauibus 


rau:r 


I  I. 


1  I 


I 


t-?:  


£0 


i 


Aue  maris  ftella   Dci  Mater  alma  atquc  fcmpcr  Virgo  felix  ccli  porta 

L  Prx- 


91  Jfrtis  M*gn*  Confom ,  &  Difiom 

Prxpararo  phonotatficofyftematedifcretifque  profingulisfyllabistotidero  fpacijs, 
compoiitioncm  ordieris,  vt  ieqnitur.  .... 

I'jitu6 ,  cxpedies ftrophc, pnmx  Mufarithmum ,  deinde  ordine  reliquos .  Vide  igitur 
quibuslitcri-s  m^ohnnnaclnUmnuefporldeantprirriiMiifarithmiprima  numeroruau, 
fcncs  12, 413. &  inuenfrs  GABCAB.  harumhtcra-ium  loca  quxre  m  pentagrammo 
Canrus,  ibique  puncla  imprimes.  vt  vidcs,demde  vide  quibus litcris  in  columna  clauiu 
relpondeatlecunda  numeroruminprimoMufarijhmolcncs  V7SS/ &  repcrics  DB.» 
GFG.harum  htcrarum  Itxaquxrcrapcntagrammo  Ak»,ibiquc  punfoimpritnc  :tcr> 
rio vide  quibus  literis  refpontrCHteimT>umerorum  ferics  $zi  1  ?f  in  eodcm  Muia- 
rithmo,  &  reperieseam  rciporfdcre BAGGDD.  harum  htcrarum  luca  quxrc  m  penta- 
grammoTenons  ,  ibique  punela  imprimc .  Quarto  videquibus htens  m  columna  cla- 
uium  Bafis  Mufarithmus  8764y8reipondeati  peritfqneGFECDG.harum  lireraium 
loca  in  pentagrammoBafisdihgentcr  nota  ,  ibique  punclaimprimc .  Quibus  imprc:hs 
accipe  quamcunquc  notarum  mctrometcaruin  (quas  in  taicccolumnaiuminucnics) 
feriem;camque vnam  &  eandem  fmgulis  quatuor  vocibusaccommoda,vidclic:ct  »fu- 
prapuncta  fingulispentagtammisimprc  fla  .Namhxcpunda  oftcndunt  fpacia  in  qui- 
bus  notxnumero  punftiiquccorrefpondeDtes  poni  dcbent,habebifque  prioiam  ftxo. 
pbam  compofitami  Reliquaso.rdinc  ftrophas  cadcm  prorfus  rationecxpedics  .Dato  i- 
gitur  IambicoEuripedxotetraftropho  &  dato  tonoqucfito,datam  melodiam  compo- 
fuiraus,  quod  erat  facicndum_j . 

J^ota  in  Pinacem  IV. 

I  V  7Tftropharum  mclodiafinccrioi  habcatnr ,  mufirithmi  exftropbarumcolum- 
V  n's naturali  ordine  difpofitis  excerpantur .  Quod  ideo  monemus  nc  mulun- 
thmi  hinc  indcfine  vllofelcdtuexcerpti,quofdam  fuppcditent,  quiminusfuaui  mc- 
lodia  influant.  hinc  prouidimus, vt  muiarithmi  naturali  ordinc  deprompti  femper  per- 
feclara  harmornam  ,  qucinexaciatonorum  miftura  confiftit,  cxhiberent.quod  «fu* 
pramonuimusVSein  omoibusiccuturis  pinacibusobfeii.an.dum  cft.Hoc  non  ideodi- 
clarn  velJm',quod  in  promilcuc  depromptismuiarirhnus  nulla  haimoniaprodcat  ;ea_, 
rnlw fetnper,  quocunque  ©rdine  eos  depropfcris emergct,  fcd  quod  ij ,  non  crTcctum_. 
parcmijs,  qui excolumnisordinc  naturali  dcpromuntur  ,exhibeant .  Si quis tamcru* 
inhocncgotioexercitatior  fiicritiiscx  difpofitionenumerorumfacile  quoqucinten- 
tutn,  hmc  inde  eos  deproracndo,  effcftum  confequetur . 

II.  LocaS&>.  fummo  ftudio,iuxtaprxceptainprxcedcntibustradita,  obleruan- 

da  funt . 

III.  Velvnicusmufarithrnus  fufficictad^ftropharum  perfeftamharmoniam  ;u  vti 
m  prxcedentibus  diftum  eft,  per  bacillos  tranfpofitorios  diuerfis  tonis,  vei  quod  idem 
cft  diuerfisliteris  in  columna  clauiura  applicetur .  hoc  interim  obferuando ,  vt  vltima., 
itropha  femper  primx  quoad  tonum  rclpondeat. 

IV.  Hofccprxdtftos4ftropharummufarithraosomnibustonis  in  capitecolumna- 
rum  defcriptis  applicarepoteris;hoc  camen  obfcruando,vt  fiin  voce  quapiam  vox  al- 
uor  aut  dcprcifior,fuerititamcumalteravocc  >vtin  canonibusdiftum cft,commutcs. 


PINAX 


Digitized  by  Goog 


C3 


n 

E 


1 

B 

rt 

E 

_> 

o 
u, 


S 
I 

_P 

S 
I 
•i 


Lib.Flll.  MufurgiaMirifica. 

P   I   N   A   X  IV- 

Iambica  Eurjpedaea  penultima  longa. 


S»rophi  I . 

Stroptu  1 1  . 

Stropha  1 1  I. 
T7ui.!iuv.rxT£ 

S.roplu  1  V. 

T  I. II. III  /V  IX  X. 

T.ui.in.ivix.x. 

T.  I.IMII  IVIX.X. 

8  7  5  7  7  7 

J » J 45  * 
8  j  87  i  i 

I 43  »4  * 
7  7  5  7  8  7 
3  »  3  5  8  J 
3  7§5df 

»  5  4  J»  J 

7  7  7  J  7  7 
3  J  »34» 
3  3  7  8  7  1 

5  4  *  4»  J 

7  7  >  0  J  J 
3*  3  '  71 
378451  | 

j  r  j  j  5  f 

8  8  8  7  8  1 

3  3  3  »33 
i  i  i  f  i  i 

333  3»» 
7  7  7  7  7  7 
5  5» J44 
33  33  77 

X  »  1  1«  7 
7  7  7  7  1 J 
444  4  J  * 

7  7  7  7  8  J 

5  5  4  J  »3 

77  f)   >  > 

J  J  >  »  7  i 
J  J  4  I  %  1 

8  %  j  6  5  f 
J  7  8  8  7  8 

J  4  8  4  *  J — 
•  '  «  4  »1 

7  6  7  J  »  » 

x  4  J  $  4  5 
7  8  J867 

J4J  «»  » 

7*3  5  45 
5  7  8  7  7  7 
348J 1 J 
87*37 J 

7  7  6  8  78 

1  >  4  i  >  5 

3  3«  «*3 

J  J  46  J  1 

3  »3  »  «  7 
•  7  J  7  J  J 
1  5  5  4  3  » 
l  \  3  4  8  » 

j  iS 5  4  J 
J  7  • 7  7  7 
J  4«  J  »3 

876  J7  J 

5  4  J  4J  x 
7  7  7  *  •  7 

J  *  J  4  5  5 

373x17 

»7««78 

J  J  «  J  »  J 
6  J  4  1  5  1 

'  »  3  4$  » 
878x77 

M  S»J  J 
Ul?3» 

3  -  3  5  »  3 
5  7  »  7  0  5 
3  48 J  47 
8  7«?  J  4  J 

5  44J45 

7»3l87 
5  7  3  J  8» 

J» 1 7* J 

8  81  J  » J 

114555 
4  j » 1 5 1 

5  5  5  4  5  5 
1  8  7  8  7  8 

3  J  »  «  »  J 
•  I  J  6  j  1 

3  »3  »  45 
»  7  8  7  7  7 

3  4t3»  J 

87*J7J 

5  4  5  4  3  x 
7  77787 
J  »  J4  J  J 
3  73  t  «7 

3543  *  3 

■  7  0  )  I  1 

3  3 « 17  « 

6  J  4  I  <  1 

5  5  5  5  5  5 

*>  e  0  7  *  ** 

3  3 J  »3  3  1 
88*J88  1 

5  5  5  5.4  4 
1 1  7  7  7  7 

3  3  3  3*» 
33  3  37  7 

iitiji 
77  775  7 
4444J5  , 
7  7  7  7  8  J  I 

5.»  ->3  i  3 
7  7*  »  I  5 
J  J  '  1  7  • 
J  3  4  1  J  I 

5  5  5  5  44 
7  777  77 
3  3  3  3*» 
3  3  J  3  7  7 

5  »  5  4  j  » 
77775J 
113187 
»  3  3  7  »  5 

J»3J  45 
5  7  8  777 

J4»J  »  J 
87*3  73 

*5<>4)  5 
8  88878 
8 J4  8x; 
43  4*  J  1 

5  5  4  •»  5  5 
776878 
3  1  «  '  »3 
3  ?4<'  ' 

J  4  3  »  4  * 
7  7  5  787 
J» j  j  8» 

J  7*i  *  » 

$  5  4  3  *  3 
7  7  7J77 
J  3  »J  45 
3  3  7  8  7  3 

5  4  i *  5  5 
7  7  J  «78 
J  »J  4  *  3 
J  7  8  4  J  1 

J  ♦  5  4  »3 
8  7  7  6  J  J 
J4J878 

1 »3  4»  l 

3  *  3  »  *  J 
5  7*7*5 
3  4*347 
H7654J 

»4*5  45 
7»3  *  «7 
5  7  J  J  «  » 
J  »17  6» 

«8»  3»3 
*J7l7  « 
8  8  455  5 
43  »  '  »  1 

Not*  Temports . 

O.y  y  y  O  O 

?*T  Y  ?  0  0 

????°° 

T  T  T  T°° 
T*t  TT?? 

MCt  OOOOO 

©•^  0  «jj>  O  O 

fTV?°° 
?  TY  Y 00 
TTTT°° 

rtrrtt 

—0  00  0  0  0 

Y  ?  ?  *  0 

m?°° 

??Y?°° 
TTTT°° 

rtm? 

_o  00  0  0  0 

1    1  I 

m?°° 

???Y°° 
TT  T  T  00 

rtm? 

-yO  0  O  O  O  O 

£?TTT?° 
0  «p  0  0  0  0 

£?T  TT?° 

©  0  0  oOO 

_?TTT?° 
0  0  0  y  0  0 

a  0  a  0  aa. 
_oo  a  O  a 

0  0  0  0  c  a* 

_o?TToo 
0  0  0 000 

q  0  a  0  Do» 
3  _o  0  a  0  a  a. 
*     0  0  0  0  a  0« 

ho  a  0  d  a* 
—0  0  a  0  a  a> 

00  O  0  H  Q» 

a  0  a  0  a  a> 
_©o  a  ©  a  a. 

0  0  0  0  a  a* 

O  y  O  y  O  O. 

3  ????°°* 

— 0  0  O  y  0  ©• 

O  O  O  y  O  O. 
OOOOOO, 

J-o  0  ©  0  ©  ©• 

C  y  V  j,  O  O. 

?  ?  ?  ?  ^  W* 
**"?  ?  ^  ?  ^  ^* 

0  y  0  y  0  O» 

????°°" 
00  0  0  ©• 

V>t0 

iiu  Jtb 
A  I 

I  .1! 

70b  2Uf 

JU 
rs5  >ti 


Pro- 


1 


Digitized  by  Google 


fjf  Artis  Magn*  Confom ,  Difsoni 

Propofitio  III. 

Dato  tetraflrofho  monocolo  Anacreontici  metrijuper  id  quamuid  har- 

moniam  fetitam  comfonere. 

Slt  datura  tetraftrophon  vtfcquiturduplex  Anaciconticumproprie  diJhirm&Boc- 
tianum-.- 

Oterquatcrqtxfchx  Habet  omnu  hocvohiptas 

Cicada^fupremis    AnaCrConticum    SttmuUs  aghfurentes  Boctianum. 
Jnarborumviretts      71     reu  Apwmquc per  volantum 

Cantarc  dulce  gaudc:  Ferit  acJacordamorfu. 

Quicunqucigiturftipcr  hocmctrum  harmoniam  defideratcomponerei  isitaproce- 
daLfittoDusVIII.datusproformacantus.  Ton.VlIT. 
L  Accipe  quoslibctMufanthmosmxta4.ftrophasdilpoutosinictiue- 

tipinace,vtinferiuspatet. 

II.  Sionenturpentagrammapalimpieftiphonotaclicbaracteriimocan- 
tus  duri  prout  oftauustonus  rcfert . 

UI.  AppHcata  8.toni  columna ad  columnam  clauium,punc~hto  in  fin- 
gulis  pcnta-rammis  fcdcs  dauium  per  Muiarithmos  appropriatos  indica- 
tas,  caprorius  mcthodo  &  induftria,qua  in  praeccdennbus  docuimus .  & 
omnibuspcractis  prodibit  tctraphonium  fiue  quadricinium,  vtiequitur . 
Notc.  raetrometrc,  ijs  applicatc,  Unt  ex  fcriebus  temporis  partim  pcrfctfi 
partim  impcrfccti . 

Mu&mhmi 


3131123 

1734»7» 


I  I. 

3426676 

8876888 

8456414 


1  1  1. 

3^66134 
8128281 
6113166 
6526762 


I  V. 

7447677 

8825878 

3465413 
8423451 


F 

X7 

'E 

6 

D 

7 

C 

4 

B 

3 

A 

1 

G 

1 

F  ' 

7 

Tctraftrophi 


[■■l^*.|fli.*W<M3 


SliiiliSii 


O  ter  quaterqifelix  Cicada  quc,  fupremis  &c 

Videsin  hoc  paradigmate  vtrumque  tcpus  imperfeclum  in  primis  duabus  ftrophis  i 
perfeftum  fiue  triplam  induabusfequentibus.ftrophisiMeliusautem  fccies  fi  toturn-. 
tctraftrophonfub  eodcm  tempore  vclperfc&o  velimpcrfeffo  exhibcas. 

PINAX 


Digitized  by  Google 


Ltb.VllL  MuJurgiaMirijica. 

P   I  N   A  X  V 

Anacreonticapenultima  longa . 


5rropru  l.jStroph.  II. 
Tco.I.a!lt-  T00.I.II.III. 


))i«S78  J54J  »** 
8l7«v,y  17775707 
555J4»J  JJ1J545 
8S5645'  S»5 

55555  55  \Wi 
8888788  |7777  77T 

Jj?J»?J  fffff*» 
8,88  JU    3ij<  JST 


IV.1X.X. 

JSJ4J») 
77«* 555 


iv.ux. 

JJ1«777 
««7*  J4J 


»J|S»7«  ff S4J  j»J 
Jj8485«  ,»»5  37J 


T56JJ»; 
77888,8 

»M5U5 
554J'J« 


JJ*«76$ 
8»76  545 
SJ JJ>»J 
8856  34J 


JJ4541J 
«•77655 
514387« 
111)451 


55  5  ♦J»J 
k78  555 
3»J««7» 
IJ34  »5» 


J454J»J 
I&JTS?! 
8»*»555 

I4J»IJ» 


Jj»«6j5 
JJJ  4iJ 
887«87« 
1150  5' 

5J5<J»J 

778^J«5 
»JJ«878 
5J«4i J» 


JJ4J4H 
«8776J5 
5J4J«78 
tu)4J» 


JJ44  3» 
778*  867 
»»»5JiJ 


.stroph.  II 1  j> i r o i> h- 1 V. I  Sitopha  1 .1  Stropb.iL j Stroph.Hl 

iv.ix.x. 


Torj.Ut.in. 
1V.1X-X. 

JJ4j»4» 
777«i«7 
JJ4J  J«J 

JJ»i  /6j 

5J5J54J 
88;«  777 


Ton.Ml.lll. 
1V.1X.X 


8««»J», 

66J7«7« 
44J4  J  J  5 
44J»  «51 


JJJ4J»! 

.7776JJJ 
3J»»J*3  !J;J8I78 
«8j  ■  J7J  j;;?4  1  Jl 
iixi  »87  7776878 


Too.MLIl! 
IV.IX.X. 

J»J8  3»J 
JJJ6JJJ 
87 II  87« 
•J34U» 


7777  755 
4144  4Ji 
777 7«5 


1J4J  »«7 
777JJ35 
jj»«7«» 
3J7«J6J 


JJ43  3*3 
7717  «77 
5565  445 


5J67  8*5  j.34j67J 


.J»8  761 
7*.5  545 
JJ43  »1» 
J'ii5U 


J65J654 
8878  886 

54»«  434 
8^56484 

»jt>  7t>7  '  J4j8  8«8 
787J54J  8876656 
JJ4J  11»  JiJ,4l4 

j-»3JyJ 

JJ2«767 
7775 J4J 
JJ4J  »»» 
>J7«J»J 


JJ43»4» 
7 ; « »  8  7 
JJ45  585 
j:»8  75| 


JJ4J  l*i 
7*  ,877 
J5  J*4J 
3i-»J  67J 


.84J6484 

K  j  .4  i*j 
'7777577 
jjj*  3+5 

3337*71 
555JJ»J 
8478777 
»1  5nJ 

t>  8  y  ^>  7 : 

Ui»  7oj 
887*  J4J 

5» JJ  «J 
4850  j,J 


J5J4  }J$ 
33}l  1*3 
3334  651 

888  L|aj 

66J7  «7« 
«»J4  JJJ 
443»  1J» 

JS44  J»J 
7766  jjj 
»»»«  «78 
JJ»4» 5» 


J4.4J1  | 
J6J7»7« 
88S1  555 
»4J»  iji 

!j*J4 ?»3 
8876 55J 
JJJ8  878 

,«*J4  15» 
J»87  6$t 
87*J  48J 
JJJJ  878 
»J63  45» 


i»«7  *JJ 
876$  4»J 
JJJJ878 
8joj  4J» 


)i8o  878 
87  >  4  J J  J 

*4js  «*; 

t»S4  651 

«J4J41J 
6877  *SJ 
4j4j  878 
4I»J  4)  I 


814;  6J5 
5787 878 
J48»4»J 
876J  4JI 


J4JJ •S4 
887«  t>6 
56JI  454 
14 J*  41  » 


7  J  »8  767 
5»7$  J4J 
»J4J  »*» 
J1»J  J»5 
jji»  8»» 
887*  J*7 
JJJ4J1J 
IIJ»  J»J 


btroph.IV. 
T00.IIMII. 


343«  ««> 
«876  6 $7 

J6JJ  4J4 
845«*4>4 


i)»8  767 

,7»7J  J4J 
J  J4) »»* 
JI14  JiJ 


8^76 J5J 
J6J4 J»J 
J3J8»78 
«6)4  »5  1 

J0J4>»J 
»876  5  $5 

JJJ»«7« 
itj4  »5 1 


8*a»  jlj 

63J7  »78 
88j4  J  J  J 
44J»  »$» 


34*4 J4J 
!>8M  888 
56J6  56J 
MJ4  14» 


J4J4 J»J 
J*J7»7» 
b«8i J5 J 
»4J»  ' J' 

J454 J»J 

J6j7  878 
8»oi  J5J 
»4, I  U  » 


» ji J  J4J 
7877  767 
JJ4J  »»1 
J»»i5*J 


J5J4  J»J 
•776  J5J 
J»J«  87« 
I4J4 IJ  1 


Jjl.  «*» 

JJJ4  J4J 

8«/6  Ji>7 
'»<»3»J 

344J  J4J 
8887  7  $ 
51,» Jli 
«165)4» 
«i4J 6JJ 
$7«/»/« 
j4i»4>»J 
876J4J' 

»j»«767 
7b  >5  5 
1J4J  »»* 

$•»3  J»J 


IV.1X.X. 

iv.ua. 

$JJ4  ?6$ 
8818  78« 
JJ»4 J»J 
86  6  $41 

J44J  J*J 
«67187« 

l»»J JJ5 
U»3  »JI 

.88»)  J4) 
JJ78  7«» 
3'4l  J6$ 
8876  541 

*JU4»J 
••77  6$f 
C$4J«7« 
4I*<  4$» 

34Jj  »88 
8878 7J6 

J'54  4J4 
8456784 

ji86  87S 
«7J4  JJJ 
5<.««»J 
»*34eji 

:  h»j )44 
157«  /  M. 
JJ41 5*5 
387»  54» 

J4j4«7« 

«776  ;j$ 

J4;«»»J 

iaji  6ji 

)»86  87» 
»754    5 J 

J4J»  »»3 

h.mM' 

Ji8w  878 
»71^)JJ 
J13»  «»J 
1»)  6$  1 

1  Jl8  7<7 
7«7I  545 
JJ13  *»» 
J»»3  5 »5 

JJiJ  JJJ 
878  «7« 

3»«»J»J 
*1*J IJI 

Sb»b  878 
J-.J  5JJ 
J44J  J*J 
»4iJ  IJ» 

3-9->  «7» 
•  /76  JJJ 
J4J8  kl) 

lljl  6J  » 

$  54J»J 
•«/  5JJ 
J)>»«7» 
|6>4  U  » 

j4S4  3H 
8  888  888 

J6$6J6J 

14. 4  »4» 

801SI  8 

.$•71  1$J 
J44J  J»J 
8-.ij.Ji 

4J4J  4») 
««77  6$J 
«J4j  «7« 
4*J4J» 

>.»w  87l 

«7J4  3$J 
J4J««»J 

»»J4  6JI 

J6J4}»J 
88765$$ 

JJ>»»7» 

«6)4 »5  8 

Notz  tctnporis . 


I 


•°W°Yw'r.  i' 

yooo  y  ool  j,o«>  00  00 

?TT  TT  y0',mTT?° 
YT-tT-tf0'rrlTtY 

°?*TTT?00?'T  TT? 

^mr^Tmr 

TYTTT  ?°,TYT  TT  Y 


o  oc 


c 
oc 

>o 
,00 

o 


oocauBO.  oocaoaet 
HaOacPH.'oooBOaB. 

oocooc  a 


?Y?°Y00' 

ioO|.oo. 


oooooco 

f  Y?°  Y^*** 

j,O^OyOO» 


"lYf 

OOO  j  Cl 

tt 

rT-trt,0 

r0???00 

°?*T  TT?° 
£TTTn0< 

t?  m  ?° 


j>oCOo  «^JY^*0  V 

Y<-c<ioco  y^^^y''0 
rTT  TT?°  flTtti* 
iTtT't?°  ?TtT't?c 

OOCCCpO  cPOCCOO 

HTVT00 
TUTT?° 


lNot»  1  cmpcns 


°?'TTT?° 
TTfrro 

T?TTT?° 


Tlt  TT  YttTtttT  ??  Ttt  TT  ??  ftWffittnft 

— —      ■  — ■  — ■  "~    "  —  _  mm        J\  .    h  w  <n  m  «1  trt  «O  □  □ 


ccobooo  ooooono'cocBOBH 

BBOaOBaloBOBOBH^OBCBOBO 

ooococb  oocovoolocccooo 


Y?Y°?oc 

OCyOyOC 


coooyoo.jyooojcc 
c  OyO  yOC  . !  oOy  oyO  O 


m 

■OCOvOC 


iTTTT  t* 

iTtrir 

i°??Y°° 
°?*TTT?° 
TTT?'T°° 
T?TTT?° 
Ttt  TTYr 


o    v  ] 'f  i  c' V  c 
^ceoooo 

YTT  Hi° 
?TtT*t?° 

?°m°° 

VTT??° 
TTTi'Tc< 


COOBOBO 
BOOOOBB 

ccocooa 


yyyCyOO. 

yC0O0©*« 


COCBOBB 
BBOBOCR 

oocooca 

yyyOyOO 
yOy  OyOO 


y  yy  CO 
yCOvyOO 

mtttc 

YT'tTtr° 

COyyycO 

°Y*TTTY° 
TTTY"ToC 


mtrvf  m  n?° 

TttTT  ?Y  TttTTYY 


OOOBVBO 

bboocoo 
ccocooa 


yyyCyOO 
yOyOyCO 


Digitized  by  Google 


16  Artis  Magn*  Conjont ,  Dijfoni 

Propofitio    I V. 

Dato  Tetrdftrophomonocolo  metrilambici  Archilochici4atoquetono 

harmoniampetitam  componere. 

DAtum  fit  Tetraftrophon  fcouens,  hymnusfcilicct  in  Ecdcfia  cantatiffimus 
Vexjlta  Regij  prodeunt 
Fulget  cructs  myjlerium 
Qua  vita  mortempertulit 
Et  morte  vitam  protuht . 
SitqUctonusprimusdatus,fupcrqucm  quifpiam  defiderabit  compo- 
nerc  harmoniam,ita  proccdct. 

I.  Applicacolumnamclauiumcolumn^  toni  primi.  Deindc  fi^nabis 
quatuor  vocum  pentagrammijs  in  palimpfeftophonorafticoiuxta  tonum 
primum,  quicharadterifmiduri  cft. 

II.  Accipe  4  Mufarithmos  quofuis  cx  Pinace  fcquenti  ex  quo  nos  4 z- 
quales  muiarithmos  4  ftrophis  corrcfpondcntcs  accepimus . 


I. 

85766555 

33334**3 
555*8778 

88564558 


I  I. 

f77ff44? 
33281221 

5  5487667 

33785215 


III. 

58765443 

33^7777 
m3314f 

88563773 


IV. 

77766555 
33388778 

fff43«3 

3334«yyi 


l. 

Toru 

F 

3 

E 

2 

D 

8 

C 

*7 

b 

b6 

A 

5 

G 

4 

F 

3 

SpgBSg  gBw  g*g6?s£; 


$55--- — 


— *. 


VexijlaregisprodeuntFuiget&c.  * 


#53 


Deinde  opcrare  punclando  pentagramma  ,  vt  in prxcedentibus didum  eft,  deinde 
applica  punftisquarumc  unquc  notarum  in  calcc  columnarum  fericm,  nos  hic  triplam 
ciegimus,&prodibitharmonicum  tetraftrophon  quarfitum;  vt  hic  apparet;  diligentcr 
ob(cruando,pofiriQnttn fignorum c  hromaticorura  X  &  b.  locis  oportunis  facicndam. 
Quomodoverd  huiufmodicantilenaru  Copofiti  oncsinfinitis  modis  variari  poflint,dixi- 
musin  canonibus,  quosconfulc,&inpropofitioncprima  pinacisprimi .  Intcrim  cc  su- 
mo  ftudio  notarc  vclim*  quod  & fupra  in Canonc II.  monuimus ;  Si  voccs  in  aiiquo  to- 

nopIusa?quoaltiusautprorundiusdcfcendercnt,caspermutandasinter  fe  ,  vt  cirato 
locofuscdocuimus. 

PINAX 


Digitized  by  Googl 


Ltb.Flll.  QftlfiJUrgta  Mtrtfica. 

P  I  N  A  X     V  I-. 

Iambica  Archilochica  o&ofyllaba  penultima  breuia . 


.5 

CU 

CO 


u 


.  <  ifirj 


o 

I 

"5 

a. 


Stroplu  I 


To.V.VI.VIIl.Xll. 


5  f  S  43 

»  7  *1  8  77« 

J  *  3  6  J  55< 
*  ?  3  4  i  5  51 


3  1  4?  J  »»J 
«7  *  8  3  77* 

I  5  »  !  'Hl 

3  3  iT*778 
8*6565  55 

5  M  I  1  »»3 


Stropoi  i  1 .       Scroph*  UI. 


T0..V.VI.VHVXII 


**r«5*M» 

5  6  5  3  6  5  56 

845641 14 


3  i  *  3  5  5  41 

I  1  S  J  5 

*  C  S  87  *6J 


;  8  8  1  j  isj 
|6J  6*77* 
*  «  M  J  55S 
I  4  3» 1  SS 1 


8*  8  8  3  »ij 

J  6*  65  J55 
J  '  J  8  8  77» 
86 J4  1  5  fi 


J  »  5  4  J  1  »J 
8  7  **  8  77« 
f  J  S  65  fft 
'  M  4  '  5  5' 
>88*}»*J 
J  «"  J  6  8  77* 
S»f  45  jjf 

JJUULLIIL 

3  4  3  8  4  JJ4 
t  3  7  6  KoijS 
t  6J  3  6  55- 
•  ♦  5  {  4  tI4 


3  *4  J  Ji»J 
8718  8778 

ii*s  sssf 

I 5  -  ?  1  JJI 


3  3  5  *  J  »»J 
8  8  8  8  8  778 

5*I«Mil 
*  6  j  4  1  551 


55587667 

J>  »  3  5  4  45 
887651*5 


5  5  4  3  »»  *» 

»3  »  8  76  67 

7  *  *  I  $  4  4J 


j  j  tlltll 
8*  7  65  667 

r  f  5 .4  5  4.45 

'  MM  \*f 


5  6  $  4  6  5  5  6 
887888*8 
J  4  1  »>'4  3"J4 
J*4f 64  '  '  4 


8  7  8  7  3  »  »3 
5  J  3  5  5  5  5» 
J  1  1  »  1  7  78 
0(6(1  !  51 


i*4i  i^-i 

8  7  »  8  *  7  78 
J  J"M  J5J 
»1  5  J  3  I  5  f » 


i  3  »3  5  5  4J 
88  7  8  »8  *» 

5  5  5  5  5  6*  7 
38587*65 


3*433  *»i 
87»88778 
5  5  6  5  5  J  JJ 

>  5  1  J  1  5  5  l 


t».  v.vi.vni.xn 


J  »J  43  »  »3 
i<  7  8  1  rf  7  73 

s  I J  6%Sjkl 

1  ffl  M  5  5  ', 


311:  1  »  »  » 

,»7>6|*>7 
5  J  5  4  5  445 
*  5  J  »3  »  »5 


J  5  4  4  3  »  *» 
8  7  8  x  8  6  67 

3*  «JJ44J 
*  J  678  »  »  5 


3  *  s  5  4J  3  J 
87*7  »7  78 
55336S54J 
»  5  63  *  3  36 


I  •  »  4J  4  4J 
J5f 67**8 

J  J  I»  J  66j 

887  6J44I 


s  4  j  »»  »  x* 
71867667 
5  6  J  6  J  4  4  J 
5  »34 J  »» J 


5  6  J  4  6  5  56 
8  8  7*  8  8  88 
J  4  »  84  i  34 
JM  5  M  »  '4 
j  8  81 J  »»3 
5  6  j  58  7  78 
888  41555 
1  43  »1  5  f> 


3  5  443  **  * 
7  S81  8667 

576JJ44J 
85  67*»  »5 


35118*1» 
•  876  5  667 
JS54J44  J 
IM  »  J  *  »5 


'A 


oph»  I  V. 


6.  V.VI.VII1.XU. 


5  4  4  J  »*»3 
8  8» 88778 
J  6*  J6  j  ff 
1  4  »  J  4  5  5  i 


0  8  4  J  3  *  *J 
J*V*  8«  778 
3  4  «  5  5  5  55 

1  4  »3  I  5  5  1 


J»  8  8  41  5  1 
865 6677 8 
f  438  8  1  ij 
J»J46j  51 


43188778 
886 J 6 f f J 
6%  4) *  **  3 
4I»34f5» 


3  »8  8  8  7  7* 
86 J6j  f J5 
f 4J88»» j 

I  »J  46  f  Jl 


3*888778 
«76S6JU 

1 J 5  3**» J 
I  f  6  J  4  5  5  1 


3  1  S  84  5  J5 
86  566778 
J  4  J  *  8  *  »J 
1  *3  46JJI 


t  5  43  »»»J 
3  3  »3  8  7  78 
8  8  6  5  6  J  JJ 
I  I  »  3  4  5  J  1 


J  »  8  *  8  7  7* 
86  J  6  J>  Jf 
f  4J3  8  a»j 
1  »  J  465  fi 


J  6  J4J»*J 
88**8778 
J4f<J  J  Jf 
I  43  4  1  J  J  I 


YTTTTT*t° 

©ooo.oo.  [° 

utnm 

mnrt° 
*.n.mrTo 

Mtfrtrr0 
?°?TTrt° 


Notae  tcmporis 


tjOOOOOO  o 


°?mrT° 

TTTTTT't° 

oOoO.j.0.  |0 

TttTTTt  ? 

T?mrt° 

^ffTTtfT0 

?°?ttrt° 

"oooB^qoq. 
[aouoonoq. 


3?fr?ooO. 
°????°  ?  °* 


°?mrt° 

TTTTTft0 

4^O^0«>  j*^*^1^ 

TttTTft? 

mfm? 

-TrTTTfT0 
cTTTrt?-t° 

T°Tttrt° 

ooopooJfpT 

^OOCOOBOB. 


tjooooo-o  •  I  pOOOO»>0© 


3???0rf 

°?m°? 


,oc.  c . 


jTTfTf* 

•Ofoooyc. 


°??m*f° 
Tttnrt0 

ooo*«oO»oo 

tttTTffT 
TTTTtrt0 

*tttrtrt° 

?°?TTT-t0 


oocaooOB- 

|bOOO*BOB* 

a  00000  o  o 


1     t  t 

tJtt 

4  "\ 


t&  Artis  Msgn*  Conjbni,  &  Difioni 

Propofitio  V. 

Z)^/<?  ^Tetra/lrofho  metri  Enneasyllabi  datum Jufer  eam 
Melothtftam  ferjicere . 


S 


ItdatumTctraftrophonmonocoIumcnncafyllabuni>vtreqDknr. 

Aue  Regitia  Afigclerut» 


Aue  mcdtlapopulurum 
Salut fons  i  'iu falue  port* 
Ex  qua  lux  mundi  twbis  orta. 
Sit  autcm  fupra  hoc  mctri  gcnus  componenda  harmonia ,  tonufquc  Vll.  datus  fit ; 
Prxpofitisitaque fignatifque pentagrammis  palimpfefii ,  iuxta tonum  da  tu  m . exccrpc 
ex  Pinace  VII.  quoldlibet  Mufarithmorum  tetraftrophon_» . 


G 

8 

F 

*7 

E 

6 

D 

5 

C 

4 

fi 

3 

A 

1  i 

G 

r 

I. 


1 1 1. 


IV. 


3*43*5355  551354?"  3***34545  5543*5555 

886887678  88x87*867  876486567  886887678 

53454»"3  334***545  33*4325»2  7345621*5 

111345651  887652115  856782325  111345651 


Excerptis  Mufarithmisapplicabiscolumnam  dauiumad  columnam_ 
toni  VIL&  deindc  opcrarc  vt  in  prcxcdentibus  docuimus  fignando  fin- 
gula  pentagramma  fuis punctis ,  quc,  deindc  notis  vt pnus vefties .  cuiuf- 
modi  nos  hic  notas  tripla?  minoris  acccpiraus,pro<Iibit  petita  harmonia_. 


Tctraphona  vtpctitum  erat,  ficicquitur , 


illilililiiffi^lflil 

iiiiiiiiiffiiiiiiiiii 

AucRcgina  AngclorB  Aucmedelapopuloru  Salue  &c. 

Atquehocparadigmaitcrum  alijs  infinitis  modisvariare  poterisiuxra  difta  in  prx- 
cedcntibus,fed  nceidem  fcraper  repetere  cogamur^Lectorem  ad  canones  Sc  fchema- 
taremittimus .  Dato  igiturtetraftropho  &tono,  harmoniam  pctitam  confccimus. 


PINAX 


Diqitized  by  CjOO 


i 

I 


'5 

V 

rt 

6 
«-. 
o 
u, 


Lth.  Flll .  M ufurgiet  Mirijtc*  t 

PINAX  VII» 

Iambica  EnneafyJIaba  penultima  Ionga. 


Stropha  I . 
To.V.VLVnj.X.JU. 

Strophi  I  1. 
To,v.vivm.x.xn. 

1  Srropru  1  f  I. 
TcV.vi  VIILX.X11. 

I    Stropha  IV. 
T0.V.V1.VH1.X.XH. 

JJ  »3  1  7  8  7  f 
«fof  61  }  1  f 

5*43  »»f»  i 
"  »J4f  6  5  i 

31 f8  76  f  4f 
•  8  f6»  x  7 1 1 

fi*J  J  4J  6  7 
88  76  f»  3  »5 

»J  x»  »  J  J  4f 

l\W  t&    7    Jt  *  l 

/  m  /v  /  •  <i  *  ♦ 

ff  14  117*7 
_J  1 f »  f  «  f  »  f 

J4|*f54f$ 

$6  J4  J  J  I  *  J 
M84  I  S6  S  I 

i*  54J»*7f 
«7  88  87  f  U 

M  34  I  5  1  1  I 

3*  f  4  <S  f  43  4 
88  7*  8  8  8  8  8 
J4*i  4  J«  f  6 
>4  5o4l4M 

f6  J4  6f  6  J  6 
38  7888888 
34  »1  43  4  J  4 
84  J6"  4  l  4  l  4 

34  4J  J  1  4  f  f 
i  b  •  s  ><7  8  7  8 

f6  6f  ff  1  »J 
84»  J  1  f  6  5  1 

3»  45  «5*4*  f 
8i  8i  4*8*3 
J5<78  7I7I 
876$  4$  6  1  I 

»J  »«  76  8  7  « 
7t6f  f4f  4$ 
Jf4J»»J  »J 

J  1  »J  J  »  #.» 1 

3f  443  »  »  »* 
81  81  86467 

f7*5$  4  f  4  f 
8f  67  8»  {  1  f 

J3  »8878  7  8 

10  /  r  «  ff 
•  s  r  j  t>  J  3  J  J 

f  $  43  *  *  '  »  J 

11  »J4$6f  I 

J$  3»  J  *  878 
»88787  y  1  f 

71 $f  f f  !  »J 
$1  if  «f  «  f  1 

88  «1  3  *  4  J  f 
f°56«  7  87  o 
3884  5  fi  *J 
14  J»  l  f  65  1 

Jf  44  J  »  (  »  » 

8»  11  8  6  «  6  * 

J7  6f  f  45  45 
8j  67  t  »  }  i  f 

J6  4J  %  J  87  8 

•  8  »«  O  f  J  f  5 

»4  6J  4»  I  1  j 
S4*34f  6  j  1 

J4  4j6f  J  1  J 
88  88  88  S  7  8 

J66f  43  J  J  1 
864* 48  1  $  1 

J4  43  66  4  J  4 
88  88  8  8  18  » 
f66f  446  66 
86  48  4  4  1  6  j 

»»8i  3  »4  f  5 

76  16  8  7  8  7  8 

*»  J4J  5  l  *  J 
J4J»  1  f  6  f  1 

88  8»  J*4  5  5 
5*Jo>7*78 

Jl  «4Jf  l  »  J 
(43»lf#fl 

88  i83  7  8  7  | 
f  6  6<  <  <  |  «  c 

J44J  J*8z  J 
'4      1  f  6  f  1 

j6J46f  434 
H  .  78  8  8  8  8  8 
54  »14  J65  6 
84  S64  1  48  4 

>*  81 3  1 4  f  f 

•  __  < *  8  n  8  7  8 

1»  J4  f  f  1 »  J 
f4  J»  1  J*J  * 

J436  5  f  4  f  5 

vvfiUBDO_o 

.«•••ffljQ 
5J4J3113 

14  84  1  8  6  f  1 

J4  4J  4J  |  »  J 
8888  81  3  1  % 

»6.6f  6  j  5  5  | 
86"  484  1  1  f  1 

J*  f4  J44  f  J 
8t  88  8  8  8  m  j 

ff  56566  7f 
85  34  86  6  j  1 

J44  J664  j  4 
83  88  f  2  18» 
f 66f  44  666 
8648  4  4  »  6  » 

J44J  J  »4 J  5 
88  iS  8  7  8  7  t 
f6  6»  5  f  l»j 
84»  J  I  f  6  f  I 

55  Ji JJ  »  »  5 
78  8/  88  87  8 

*$  JJ  5J  «  J  f 
f  J  lf  l  •  4  f  I 

Jf  43  »  »3  »  » 
131876867 
78  6f  f  4  5  4  1 
$'  »3  f  »  1  *$ 

f6f46  f  4  J  4 
887* 8  8  6  88 
J4» l 4J4 J6 
8456  48  »84 

J3  *8  87f7  f 
8t6j6f  J  J5 

554.111*3 

'«  »3  4f  65  1 

88  »8  87  »78 

$66$  J$  3  J  J 

J"54«*  54  J4 
tf  78  88888 

35  44  Jif  »» 
8» 8» 8 6 f  67 

*°  «»  3*4  5  $ 
$6  568  78  78 

J44J  J  ttiij 
14  »J  1  f  6  f  I 

54  »1  43  6  5  6 
84/641414 

$7  6f  54  f  4  5 
8f  678*3  1  J 

1«  »4  J  JI»  j 
M J»  1  f  6  5  1 

«8  »g  878  7  t 

ff  f4  »8  7  6  7 

8818  87  878 

34  4  i  »  7  8  78 

f6  6f  6f  355 
J4  4J  *  »8  »  J 
S4»J4  S  6  f  1 

?•  7*  7f  f  4) 
»3  1»»  J»!  X 
Jl  5»  f  I  J  »  5 

$6»f  JJJf  J 
J44JJ  »1  *} 
M»  J  -  J  •$  f  I 

ff  »f  6JJ  J  J 

J6  6f  4-1 1  1  j 
f4  »J  4  J6  f  I 

NotcMecroroccrc . 

°??f ???  00 
00Y0?°f  00 
?TT???*t00 
?TTTTTt  ?? 
Ttttttt  ?° 
T?T?T?t?° 

tttmt?? 

°f ?????  °° 
°f ?°?°?  °° 

m??rr°° 
?nt  m?? 

TttTTTT  ?° 
T?T?T  ?T  ?p 
Ttttttt?? 

^oooaoaoaa* 
^oooooooaa. 
aooooaoaa* 

°??????00 
°??°?°?  °° 

?TT???*T°° 
?m  TTT  ?? 
?ttTTTT  ?° 
T?T?t?T  ?° 
Ttttttt?? 

°mm 00 

mw-Too 

?T  TT  TTTf? 
?tt  TTTT  ?° 
T?T?T?T  ?° 
Ttttttt?? 

j*uoo«uoqq. 
^00  oooooacf* 
aooooaoaa* 

^oooaoaoaa> 
oooooiooaa* 

Z 

aoOooaoaa* 

^oooaoaoao* 

jOOOOOOflOB' 

BC^CaOBB* 

B 

_  yy  j>Oj»o^oo. 

■"Wr-?0?00- 

3?r?w?°foc- 

•»0  OOO0O0OO  • 

3???°?°?00* 

-w??0?00* 

3???0?0?00" 

l2n_MID.'IO 


,  i  £3Ciuqn 


1t 


tpq_>oH 
nnwni  of> 


M 


Digitized  by  Coogle 


tfk  Artis  Magn*  Conjont ,  Diffoni 

Pjropofitio    V  I. 

Dato  nserfu  decasyllabo,  fiue  Iambico  da&ylico,  harmoniam 

fetitamconfcere. 

SEqucns  Pinax  VUI.eft  ordinatusprometris  Iambicis  Alcmanijstrimctris  brachy 
catalecus  cuiufmodieftfcquens  vcrius . 

Spernis  decoros  Virginis  thoros . 


ToniVI. 


Siquisigiturftfpcrhuiufmodi  polyftropham  barmoniam  contcxerc-* 
veUet,isfibiprimd  pro  ratione  thematis  eiigat  Mufarithmosjdcinde  ope- 
rctur  vt  in pra?cedcntibus  diftum  foit , Sc  coniequetur  intcnrum  luurtui . 
Nos  hocloco  tantum  vnicam  frropham  exhibcbiraus  paradigmaus  Ioco 
compofiturus  igitur  fupra  hoc  v.  g.  the mi_# . 

Magn*  creator  rerum  omnium  . 
Accipequofuis^ex  totoPinacc  Mufarithmos',  yidcli 


ffff  J34"3 


cctfcqucntes,deindefeIigetonum  vthicnosVl.deinde_->  7787888778 

applicata  columnaclauiura  columna?  toni  lexti .  operare  2331356??? 

iuxtaprjcccptatradita;*  piodibit  harraoniafcquens.  51 

Tcmpus  impcrfcdum 


F 

8 

E 

7 

D 

6 

C 

5 

B 

4 

A 

3 

G 

2 

F 

1 

-5= 


Tcmpns  perf<clum . 


Maffte  crtator  rerum  omnium     Magne  crtator  rerum  omnium. 


Hocparadigma  dcjndcconfequcntcrperfuasftrophascontinuarcpotens.  Seruan- 
dointerimprc1cpu&  rcgulasin  pracccdentibusfuse  tiaditas.  Dateignur,  &c.  quod 
cratracicndum. 

■*€  i  O*.  t  •f^t*f    I     1  T  I'  ?  i  * " 

i     t        f  III"11  .      .  . „  ......  .    taff«*M«  .    i  t 


•  aso' 
•■o  . 


PJNAX 


Digitized  by  Google 


V 


s 

3 
C 

E 
o 

E 

S 
I 

U 

U 

« 

•4 
rj 

E 

*E 
*-« 


Ltb.FIll.  MuJurgiaMirifica. 

P  I  N  A  X  VII  I. 

i 

Metra  Decafyllaba  penultima  breui. 


Sfropha  I . 
v.vlvh  vur.  jci.  xn 

887888778 

f  S  *  5  5  J*»J 
S 11 »  81 j  51 


uh«« jj  j 
888888778 

665644113 
<4l«44l  f  I 


4 J il i 1 778 
88788  6 j  5  5 

<tJJH:U 
4'Jii4jn 


8«78 j  5  5  4  j 
56 55818 3i 
J »»  * J »  367 
345887665 
r 


Strophl  I  I. 


v.  vi.  vii.  vhlxi.  xn. 

3  4  4 J664J  I  8 
8  88  8  881881 

J66  5  4466«« 
864844»  6  61 


J 3  J  4 J  4  7  66  7 
5  5  »67  6  J44  5 


5654656556 
887S888888 
J4 1 »4  J4  J 14 
8456414884 


II  »  5  5  6 j6  5 
7  77  78?*  88 
1111)8888 
5  J 5  5  » 4  J  4  » 


?  J  J  j  1 »  87« 
8  8  8  8  6  5  6  j  j 
J  5  J  5  4  J»i J 
I  I  1  I  »  J  4JI  l 


JJ»J  5*555 
8-97f-8»r7« 
I 5  5  5 J4»i J 
?  1  J  1  8  4  j  j  1 


»3 (418778 
<5  J6  J  J  j  j  j  j 
4  j  8  8  7  «  1  »  J 
1 J  4  I  |6  J (  I 


44 J J?6|  5  5 
HIIM7  7I 

66  J  J  3  4  1  1  ) 
41}  I84J  5  I 


188788778 
4  |  »  I  1-411*3 


»  »  5  4  5  }  1  »  1  1 
78  11187667 

5  576»J544f 
58  J»  5  8  5  »  »  5 


1418768667 
7»*J  *  4  5  4  4J 
j 5  4  J 1  1 J  111 
j  1  »  J  J  1  1  x  if 


565  4-6  J4J54 
8878888888 
J4l  I 4  J6  J  J6 
845641  4884 


»  j 18768667 

7  3  6SJ4J44J 
J  5  4  j  1  1  J  1  1» 
j 1 i j  j  a  1 115 


S  rnplu  1  !  T. 


V.VL  VII.  VIII.  XI.  XII. 


* J 1  * »j  5  44  5 
787678x111 

5  J  5  4  5  I7667 
5  «  5  »  J  8  5  1  1  j 


1*  5,4**54  J  J  4 
8  878  8  8  6.1  8  8 
i  4  *  I  4  J  4  J  5  6 
8456481 8*4 


l7»8»e4J 3 4 

J  5  *6  5  6666  6 
8»4J»J*88  1 

6  5  *  6761661 


j J44J»8aii 
8181865667 
1  7M  54J44  J 
85678 »  j  1  1  j 


8  8  8  » J14 j  j j 
$  6568787  78 
J  1  «  4  J  J  I  »  »  J 
J  4  3  «  I  5  ff  J  j  1 


S«ropha  IV. 


V.VI.VIL  Vltt  XI.  XII. 


i 4  J6 5  j  4J  5  5 
S  8  88  8  88  77  1 

56J4JJ  II» J 
1484186551 


88  8  »  j  »4  555 
J6j6  878778 
i 8S4  J5 8»»  J 
I43iif6j<  1 


?  3  1  8  8  7  87;  8 
886 J  6  J  j  J  J  J 
5  5  4  ?  »  *  1  *  »  J 
1  1  1  ?  4 5*55' 


j  4  4  ?  6  6  4  j  J  4 
88888818  81 
J6M  4  4«*  666 
864144  »66» 


1)  llljtlll 

7876787  66  7 
5  5  5  4  f  5  5  4  4  5 

5  '  5  »  5  '5  *  »  5 


8  7b  8  J  »  »77  8 

5  J  5  6  5  »  i  55  5 
?  »  3  88  7  •  »»  J 
8jj4»j6  J  5  I 


j6f  46  5*5*«* 
8  »7kS  8  8  8  8  ! 
3  4  1  f  44  4  3  3  4 

84564  14884 


5  6j  465  4J  J4 
8878886888 

J  4  *  I 4  J4  5  5  6 
8  4| 64  81884 


35443*8»»» 
8*81865667 
5?6J  j  4  5  44  5 
8  5  6  78 1 J  »»J 

8  9  8  »  j  »4  5  5  5 
J    5  6  8  7  »  7  7  « 

j  I  1  4  5  J  I  »  »  > 

1  4  J  »  *~f  6  5  4  1 


8718184 J J  4 
J  i<rt,1  6***4 

1  »4  ?  n*»  « » 

6  j  16 1  &i  6  6  » 


J  4  J  6  5  5  4f  5 5 
8888888778 
5  I  5  4  j  ?  1  »  »  J 
2  4  8  4  1  86551 

»  j  ?  »  I  5  6  5  J  $ 
7  «87  5  8  8  7  78 

$5  5  5  5  J4*»J 
5  3  »  J  «  »  4  »  5  I 

"  18  1  J  j  4  5  5  5 
Jtj6iJ88778 
HJ4JJI1SJ 

I  1  ;  i  1  8  6  j  j  1 


J  4  ?  »  5  4  j  1  1  J 

887676  j  j  J j 
5  6  5  J  Ji  8  7  7  8 
8  4  J  4 J  4  «  J  5  I 

»88*3 »455  5 
J6  j  6  87  87  78 
3t845  5l» »3 

142156551 


JJ  »88787 ,  8 
88  6  J65 j,,, 

55  4J»»»»»J 
'  'M4  (o|5l 


5  <■  5  >  1  J  77  8 
»8  »8653  j j  , 

J  4  •  5  4  »  1  »  »  J 
8  4  1  j  4  J  6  J  5  I 


Notar  Mctromctrx  „ 


oo»o-^o«^»|o 

?T  Tt  TTTft^ 
T^Tt.MftT0 
ttltftlTT0 
Tt  tf  tt  Tfl° 

tttttt  trt? 

•tttrftrr 

00»^OyO«^Y«|0 
fO  ^*^* 

rttt  tem0 
tttftrttr 
?tit  trtr  f° 

tt  ItttTft* 

tttt  tt  trt? 

jBvoeoBoaca* 

oocqecoa  cb« 

z 

3?rt°?°t0  ?°- 

±tm?0?0.'0' 

3t??°f°  ?c?°* 
"*????  ?**  ?**  ?** 

°?"ft?t?rfo 

?°'/°  V0!0*?0 

tt  tttTtrt0 

ttTtt?  ttt° 

trtttrtrt0 
tttttttrt0 
tttt  tttrt? 


^avoooaoa  oa> 
, cccacaoa  oa* 


0tttttf?'t° 
c  *■  ■  j  1 1°'  y  I  *T° 

?ttt  trtrr 

tffTTtttt0 

trtttrtrt0 
tttfrtttrt0 
rttttttrt? 


^aooOoBoa  oa« 
oooaoaoa  oa» 


3?r?oYOc*?o. 
.m??oooto. 


3mooooooo. 
**ttfff  0  ?°  ?°* 


9t 


V  i 


auwx 


M  * 


Pro- 


Digitized  by  Google 


9* 


Jrtis  Magn*  Cohjow,  $  Dijfoni 

I  Prbpofitio  V  I  E 

Dato  HendecasyUabo  trifirofho  fetitam  fufra  id 
harmoniam  confcere . 


Slt datum  Hendccafyllabum  triftrophon  ex  Horatio } vt  fcquitur . 
Ttrnos  Tftufti  congios faJerni 
H aufit pvttntwn  Romult  nepotum 
Rfgnator  audax,  arbiterque  Regum . 
PrarparaPhonota&icum  palimpfcftum  &  pcntagraraa  fuis  clauibuc  & 
fcalc,  iuxta  tonum  datum  (qui  vcrbigratiafccundustonus  fit )  adapta_». 
Columnam  colum  nc  toni  dari applica ,  & dcindc excerpe  quofuis  ordine 
cx  Pinace  Mufarithmos  fequcnti  3.  deindc opcrarc  iuxta  rcgulas  datas . 
prodibitquC  harinoniaquacfita., . 


lI.Toni 


I. 

553*334**4* 
77^7«  '11517 

335555*'"* 


II. 

113WH*** 
77777775545 
3f5453»«7*7 
33373378515 


I  I  I. 

C5C6C117171 
777>7655455 
3333143***3 
33j6j4i5^5» 


G 

8 

F 

X7 

E 

b  6 

D 

5 

C 

4 

| 

3 

A 

2 

G 

1 

misgiiigiii 


Terno$  vciufti  congiosfalerni&c 


1    1  1      111  'ii      1  1  1  %  1»" 

Hoc  para4h*mi  qtii  ratione  minffnirum  variari  poffit  percipies  ex  traditis  in  pratce- 
dentibus  reguJis;  qua  ratione  quoquc  dato  vnoMufanrhmo  illum  per  mixturamto- 
norum  variai^oflTiBJ  quando&vbillocaponenda  jibidcmpercipies  Vides  igitur  , 
quomodo  dato  merroHcndccalyllabo  ,harmoniainde  defidcrataiclultct.  Dato  igi- 
tur  tctraftropho.ricndccafyllabo>&c.  Quod  crat  faciendum  • 


•  uo  aai»Cv.)4 


PINAX 

Digitized  by  Googl 


c 

o 
o» 

n 

TJ 

o 
E 

e 

o 
1» 


es 


8 
O 

H 


Lih.VlU.  sMufurgU Mirfca. 

P  I   N   A  X  IX 

Mufarithmos  Meiothctic  os  Poeticoscontinens 
pro  Phaleucijs  Hendecafyllabis . 

FormaMctri.  OVir&ogloriofaMattrEEl . 


Stropha  I 


5  S  J*  ii  4  J  »»  7 
7  7«7I  1451*» 
*  J  S  S  S  S  4»  »JS 
J  J  M  18  J  876  f 


JJ  JUM4J»! 

87  76  f  f  7*  5  f  f 
3138  87  71  «  7  8 
if  J4  1  f  J  «I  f  » 


S1  S14J  J  J4»J 
SB  8  S  6f  J  6«  ff 

IJ  ij  >J  J  »  '7  1 

II  U  4J  J  6  4|  I 


fl  JJ  JJ  4J  »  »  » 

1111711*167 

JJ  JJ  »J  4»S  4S 
gt  jl  5  1  4  7  8  *  S 

JJ  >j  J  1  4  *  l»J 
17  II  77  »  f  f  4  S 
j»  JI  U  67  I  77 
lf**JJ  4f*7J 


JJJ»J»  S*4J» 
17  »>7MJ7fS 
J»J»74»  i  »  •  7 
IJ  8?  Uf  J  71  S 


fj  J*  JJ  »J  »'  7 

77  17  1 '  7  f  J  6  7 

»J  JJSf  fl*  Jf 
JJ  Ij  18  f  *  76  s 


ff  J4J  »  J  4J  *  l 
»7  7*  » I  7  0  J  f  f 
j»  j«*7«8  87  8 
IJ  J4I  J  J4l  f  ' 

JJ  f»  JI  5J  4  }  » 
«7»*76f  f7f  J 
J*J»74  »  i  *»  7 
»5  »7  J4  f  J  7  1  f 


Stropha  1 1 


JJ  J4  f  J  4J  *  *  * 
77  77  7f  Tf  f  *7 
JJ  J4  JJ»>  7  6J 
JJ  J  7  JJ7«f  »1 

J»  J  J  J'  1  J  3  »  i 
»7  76  1*1  «7  77 
I»  ij  J4»  •  J  4  J 
«7f6  J4f  •  57  J 


JJ  »1  Jl  1  4  4  J  4 
S J  J6  76  j  7  7  f  4 
11  »J  J6  f  »  »  II 
tt  76  J4  1  7  7  I  4 


JJ  JJ»J  J»  »  >  7 
77  77  77  1  6667 
Jf  JJ  4J  f  444  4 
JJ  JJ  7  J  I»  J  47 


«J  4J  »J  *  4  j  »* 
f  f  6l  »1  76  I  6  7 
JJ4S  »f  14  J  4f 
Jj  «I  7»  f  »  1  »5 


Stropha  1 1 1- 


fUJ J«'7I7I 
77  71761  J  4S  f 
JJ  JJf4J*  »  x\ 
JJ}6J4«^1  ' 


JJ  f4  4  44J  »  '* 
77  7776  4  J  7  «7 

jj  J»  »8  77  7  •  7 

J3  J7  74»  J  ?  4  7 


Jf  f  ff  J  JJ»»4 
77  7  77  77  »76  J 

JJ  J3  J  J  H  747 
66 66  J»J  6  f  4  > 


Stropha  I  V. 


JJ  JJ  J4J  »»  »J 
77  7»  76  J  f  4  J  f 
Jf  fj  J»  »7  I  7  » 
JJ  36  J4  1  f  6  f  1 


77  1»  41  »  44}*  » 
1»  17  6f  16*7  » 
44  I»67  114»  J 
77  6J  4}  »4  4J  » 


Jf  J4  J»  Jl  i  *  J 
77  77  J77«76J 
JJ  J*J4S  J747 
JJ  37  «7  J6-  S  4  J 


JJ  J4SS4J*»* 
7777  7J  7J  J  6 7 
Jf  f  4JJ  »  1  76  J 
JJ  37  JJ7«  J  »  J 


J»  fj  i»  fJ  J  *  J 
J7  76  j6  jt7  7  7 
t»»f  S4  »t  f  4f 
17  f6  J4  J*J7  J 


JS  J4J  *JI  J  »J 
77  77  J7  7  «7  6  J 

JJ  J*  J41J  74  7 
JJ  31  »7  J  6  J  4  J 


jj  j» 1  1  7  •  ' *J 
JJJ4M  JMi* 
JS  f»»J  J  4J»I 
K8»77_J  4'J' 

jf  j«  }» 141  tt 

I»  87  S7  7*  f  7  » 
JJ  J»»7  744  JS 
1 1  I  j  t7  J  4  6  J  '_ 


Jj  JJ  J»  '7  »7  I 
777I  76  f  J  4f  J 
JJ  JJJ4J*  »»J 
»  i6j4»f  0  1  ' 


J$f4  44  4j  »  »  * 
7/77  76  *f  7«  7 
ljj»»«77f  tl 

J3  J7  74  *  J  7  47 

TiTiT*  s  4 1 » » 
tn  »7  f  ? 1  f  7 » 

i|j»i  7744f  f 
11  1  J  «7  J  f  6  f  t 


4I»4JJ4J  »  »» 
7«  74  J  J  4J  «7  « 

7i  j8  JJ  »7  4*  J 
7»f4J  1»  j4f  ' 

J1  JJ4J  J  »'7  » 
7;  77  777  7  «  »8 

JjJJ  »J  J  J  J  J  1 
JJ  JJ  7J  1  f  6f  1 

JJ  »1  7*1  4  J  5  J 
Jf  fi  »674171 

fj  »JfU  4  J  »  » 
8876  J4 J  »  »  f  » 

jj  j»»  1  7  1  »  *  J 
Jf  J77«  J*  J  f  J 

11  1»  »Jf  4  3  *  » 
88  87  76  j  4  1  1  ' 

JJ  J4j»f  4  »»  » 
88  87  f »  7  C  t  7  • 
jj  j»  17  7  44  ff 
II  if  «7  J46  I  I 


J#  J3  1  4  J  »  '  *  J 
77  71  7*  1  1  4  f  ' 
ff  JJJI  If  lf  I 
3J  36  J  4  '  S  6  S  » 

4»  »4  f  J  4  J  »  *  * 
7«  74  fj  4J  6  7  « 
7}  1«  JJ  »74»  J 
7*  J4  3»  »J4J  l 


33  Ji  1  7  7  4  4  5  J 

8ai7  j7  76  f  7« 

ff  fjjftf  4!»I 

«I  »f,8f  j4»  f  I 


NotaeMctromctroe . 


•rm-m00 
o??o?ek??'tT<><> 

°??  ?Y°  t°  ?°° 

^TTrn40 
o????0*???00 

©©©  ©Y©©©«|00 

o?n'°Y°ico 

•ttTYTi00 

O????o«moo 
°t?  °Y0??*t°0 

^????0?0?00 
©^©  ©?o  ©©  ©00 

©?rrr©.vr?o© 

"t?0?0??*!00 

YtTYtftT  T?? 
TttTt?*TTT?° 
Ttt  T???Ttr° 
TTt?T??TTi° 

?©©  ©?©©©»?00 

•©©■©©©©oaq' 
m  a  00©  000  ©0 a  * 

?Tt  ?T?  TTT  ?? 
TttTTfTTT?0 
TttTT??tT?° 

T???T?.?TT?° 

,  ?IT  YT?TTT?? 
Ttt  TTfTTT  ?° 
ttttt??tt?° 
Tt  ?  ?T?  ?TT?° 

nOO»00O0'^0O 

?tr?TYm?? 
ttittrttt?0 
ttt?t?m?° 

t???t??tT?0 

?o©  ©?©oo«?od 

^©©©noqonooq» 
©c  onoooooo a. 
aaoooooooan» 

coononcaoaa' 

©ooqooooooa* 

cnooooocoaa< 

oocnoaon«n»f 

^OOCPCOOOOO»' 

qric>0Q09«O««" 

93 


« * 

>fi 


Pro 


Digitized  by  Google 


94  Artis  Magn<c  Cmfinu^  Di/soni 

Propofitio    VII  I. 

Dato  carmint  Saffhico  triftrofho  dicolo  illud  in 
harmontam  antmarc , 

INfequentiPinaceSapphicosordinauimusMufarithmos,prima:  trescolune,  triftro- 
phoncotincnt.  4verocolumna  Adonij  Mulanthmi  contincntur,  quia  Adonia_» 
poft  tnafapphica  femperadiuugifolcnt. 

.  Si  igitui  quilpiam  hoc  metn  genereMuficis  omnium  aptiffimo  componerc  vellet,is 
non  alitcr  operabiturac  hucufq;faftumeft.  Scd  rcm  vnicoparadigmaredeclarcmus. 

Sitigitur  themaMelothefi^fapphicumtriftrophondicoloncclcbcrnrausillchymnus 
decantatiiTimusS.  IoannisBaptiit.fcftocantarifolitus, 
Vf  queant  laxis  refmare fibris 
Mirageftorum  famulituorum 
Sokie  polluti  labij  reatu  m 

Sanele  Joannes , 

Prajparatoigiturpalimpfcftofignntiiqucpcntagrammis  vocum>cxccr-, 
pc ex  pmacc  fequcnte  quofuis  tres  Mufarithmos  cum  Adonio  ,  quos  de- 
mdcapplicata  columnadauium  columna*toniaifumpti(qui  hic  lccu  dus 
tonuseft)in  haxmoniamanimabisjopcrando  iuxta  prxcepu&  rcgulas 
traditas,  prodibitque  fequensharmonia  vocum . 


Toni  II. 


I  I. 


111.       Adonium . 


G 

5 

F 

T 

b6 

d" 

5 

cr 

4 

a 

l 

A 

2 

G 

i 

55122222171  313171125445  54723117123  34123 

8887777755*  8876^577877  7755*66*355  5*457 

333*74443*3  *654a33433*3  31177441171  32171 

«865577785»  «63458875673  37853445651  S66yi 


ifSiiiifiliifi 


iSiiii^iSiiiTPiiP 


Iftc  Confeffor  Dni  facratus 


t>  b  b  0 

Pariinduftria  infinitis  modis  hoc  vnicum  variarepoteris,  fcd  dc  hifcc  legeiCa 
&  rcgulasfuperius  craditas .  Notarc  tamen  hoc  Ioco  tc  veliui  prarcedentem  nJn:i< 
huricprofapphicispromifcuefumi  pofle;  Mufarithmienim  vtriufque  vcl  fa 
tro,&pbaleucip  accommodnri  poifunt .  Uato  igitur  &c.quod  eratfaciend 


PINAX 


Digitized  by  Googl 


Ltb.VlU.  &tufurgi*  Mirifca. 


P  I  N  A  X  X 

Pro  Metris  Sapphicis . 


Adonia.' 


Scropha  I. 
Ton.MI.III  IV.IX.X. 


}>•  18  768  8  870 
88  76  14  5  6  45 
55  5J  J8j4t* 
88(6«4  8  4  6  f 


»3  }*  }  J  »  4$  4 
78  87  88  1  876 

5?  15  t8  7  6  f  1 


78  I;  88»}'  1 
55  51H  $88  7 
»i  11  }}  »  1  4  » 
5J  I  f  18764  1 


j{  j  j  ij  t  4  6  5 
88  7878x887 
15  II  55  li  4» 
««  1«  18  7  6  J  I 


i*  34  15  41  J  » 
87  «8  77  8  7  8  7 
55  5«*4«544 

15865}  4  167 


878»  J8  77  »  8 
15  67  76  1  5  7  1 
J»J4!4»  J4J 
U»M4|  J7  I 

»}  tl}J  »46  I 
78  87  8S  »887 
5  1  5  5  5  1  1»  4  » 
51  15  187645 


}J4!  »  »**  8' 
«8  87  77  77  5  1 
jf  1.5  44  4  J  » 
88  *!  57  7  7*1 


8786  87  3  8  i  1 

II  54  5  5  !«  !  $ 
j»jl;»  8  8  8  7 
II  }4  15J4I5 


:}^»7  6  8887 
83  76  J4!  6  41 

I!  UJI  J4  '  * 
88  f*  14  »4  6  1 


Srropha  1 1 . 
Toa.I.lMIMV.IX.X- 


88788«»  8  8  67 

$1  fl'67  7!  14! 
JJ»}J44}}*» 
1 1  f  l  17  7  l  I  »  5 


51 5»  !4J}  5  4  5 
77  78  77  7  S777 
JJ  }8J»  f  J  J  »  } 
J}  ?«J7  1  6J7  } 


1!  f4  1J4J»  »  * 
7777  777  8  7  6  7 
JJ  J*  JJ4'!  4! 
?J  ?T  »J  »  '  5  »1 


JJ»4J44J  J*» 
887881  18  867 

51 16  f»» 1545 
88  1487788»« 


77  78  U  768  6  7 
51  45  75  !t  !  4» 

JJ  4J4J  *»  J  *  * 

]J  ai  7  »  5  *  '  »* 


1!  !4J»|8j  »  J 
77  77  f '  76767 
J}}»}4  5  J7  4  1 
}J  J7  8  7  }  6  14J 


51  14  57*  J  »»» 
77  7777  78  7  6  7 
JJ  J1JJ4W  4! 
.M  J7  U  *  '  !  *  ! 
J414VT4  144! 
8878  78  »7  8  7T 
)ij6f!»J  J»J 
«6j4f87  5  Mj 


JSJJ  f4  J  J  f  4  J 
8i  78  7878777 
ff  «1  J©-  !  I  }»J 
87  f6  34f*}  7J 


88  78  8»  1  8  8  6  7 
If  II  67  7!  !4f 

JJ  »J  }4  4]  J»  » 
I  I  51  «  77  I  I  »  f 


Srropha  III* 

Ton.I.IUlMV.IX.X. 


»J  J»J4»46f  f 
72  87  88  18  87  8 
J5  55  5!  5'4»  J 
f  }  15  18  7  64  5  1 


JJ  J4  !'»  8  8  7  8 
88  81  7675  5  I  f 
1 1  5  >  »4  4  J  J  *  J 
11  16  f4  »  J  I  1  I 


JJ  J8  76  8  7  8  r  8 
77  7614  1  !  4 !  1 
Jf!J  J«J  »»  »J 
3J  J<  J4  II651 


;j»IJ»!4J  *J 
77  77  77  7«  1  !  1 
M  4M4J8878 

»  7J  37  J  4i  1  ' 


88  8»  »}  f  4J  »  J 
ff  67  78  76  f  f  f 
JJ  }44l  J  8878 

88  87  76  }  4  1  1  l 


JJ}>  J4f  44!  f 
8887  817  6  f  7  8 
f !  f  1  !  I  J  1  i>-} 
«'  if  87  J  46  f  1 


}J  Jl  7*  878  7  8 

77  7«  J4  I  I  4f  5 

I!  !J3»  J»  1  *  J 
jj  jtf  j4  I  1  6f  t 


ja  87  }»8  787  8 
77  5  f  766  j  45  5 
f4J»  144»  I  »  J 
J7  8!  J44  f  6  4  1 


»4  }4f?  »18  7« 
78  78  817  !«  !  f 

44  5«!I4J  **  J 
7614  J«  »J  45  1 


13  J»3J  »46f  f 
7887  II  »1878 
Jf  f!  55  !M»  J 
54  15  187«  45« 


omfo.ooooo 
o  j?o?o  mo* 

tTTrttt  tTf° 

?n??rtrr 00 

TttTT  ??  TT  ?° 

°yVT?  0  Y  °i'  00 


^oooaoaonoan* 
,  oooaoooooaa* 


Not*  Metromctrae . 

*????***???** 


Toni  I.  W. 
IIMV.  IX.  X- 


nm0*???00 

©00000  OOO  00 

?rr?r  ttrrr 

YTT?iT'tTT  00 
TttTT  ??TT?° 
0????°?  °?  *° 

OooqcpcBOoc 


00000,0  y0^°O 

?tt?t  ttrr?° 
^rrm-trr00 

TttTT  ?t  TT  ?** 

°mr°?0?00 


j » 45 1 
8»87  8 

f  1 1  *  j 
87^51 


88878 

1  1  «!  f 
J  J  4*J 
884  !> 


88  }»  } 
66878 
44f  5f 

4  4  «  1  1 

J  J  J  »  J 
88878 

5  15  5! 
8  8  8f  t 

7  8  8  7  8 

f  !  !  !  ! 
*  J  J  *  I 
f  3  '  1  1 

1  J6  ff 
7  8  8  78 
J  I  4»  J 
J  64f  I 


8  »3  »  J 
5  7  8  7  8 
J4f  1  I 
J  »  I  J  I 


68878 
4f  1  t  1 
I  »  »}  » 
4  JJ  f  I 


J  »4f  f 
8  »8  78 

f  f  '  »J 
8  76  f  I 

6ff6f 
8  8  8  1  8 
4  3  3  4} 
4l  848 


00  . 


3???0,?0?00 

???°??m00 


oooaoooocaa* 
oooooo*oooaa* 


C.JfOO 
0«||0» 

?TT°° 

.100000 

*?tt°° 

y  |OOo 

1  rttrr 

, oooaoooooaa»  ^©«ooao 
aooooo.yoooa*  ^oooao 


^???0^0?0?0^ 

???°????r00. 


o©. 


3???0?0?0? 

fYrtmtoo. 


3???°? 


9* 


*Artu  Magn*  Conjom .  Dijfoni 
Propofitio    I  X.  \ 


Datoquotlibct  Jlropbarum  Jfclcpiaddofptperidharmoniam 

fetitam  conficerc . 

Slt  thema  metri  diclum  illud  Afclepiada-um  Horatij. 
Mcccenas  atams  eiue  Regtbus  &c. 
Lubeatilludharmoniciscxornaremodulis,ita  opcrare  ;  Excerpc quotlibet  cxfc- 
quentipinacc ftropharum  Mularithmos .  Dcindc  applicata  columna  clauium  ad  colu- 
nam  toni  qucm  prothcmatc  aiTumpfifti>opciarciuxt3prarccpta&rcgulastraditas;ha- 
bcbifqucintcntum  .Exemplum  hicapponimus,  rcliqua  induftrix  &  cxcrcido  Tyronis 
Mclothetc;  relinquimus. 

Atqueh^cfunt,qu?dcpraxipinacurafiuctabularumMufurgicaiQbrcuitcrdcclara- 
da duxi ,  In  quibus  vbi  fe  induftrius  Tyro  aliquantulum  cxcrcucrit ,  non  dubito  quin_, 
maximafacUitate>quafuisiibiimpofitascompofitioncsnnllop^ne  negotio  fir  confe- 
clurus;Nihil  enimhjc  aliud,  nifi  excrcitium  continuum  requiritur.  luadco  tamcn_j 
vtdiligcntirlimcpcrpendatcajqu^dcrcquifitis  adhancartem  fuse  in  principio  tradi- 
dimus .  Ca noncs  quoq;primd,vti &  rcgulas  Mufica?  poetica?  fibi  familiarcs  faciat .  Qui- 
bus  inflrudus  nihil  in  Contrapuntfo  fimplici  tam  abditum  crit ,  quod  vt  dixi  non  facili 
ncgotio  fit  pcnctraturus . 

fl       3(4i  344  4J'  'J    331334533121      J3J4343  3  i»»3 


8x1    8818887788878887886*7     8628  78778778 


c  J  66  66  6  6  f  f  f  5  S  5  SS  S  &  5  f  S  4  4  5      555*  7*556*5$ 


I  y  16  624  41  c  51  8858  863782  2j  887654534*  <  I 
M ecenas  atauis  &c . 


PINAX 


Digitized  by  Googl 


-ibxj:o. 


Qc 


„U  m 


Ltb.Vlll.  oMufurgU Mirifca. 

P  I  N  A  X  XI. 

Dodecafyllaba  penultima  breuia . 


Strophl  1. 
T.V.VI.VIIVIIIXIXII 


j? )%  »3  ?%iS  tl 
«»«7  71  8x8»  *3 
55  fl  11  11  «778 
*«»J  Ji  «7*5  5' 


14.41  16  Jf  J»»j 
88  88  88  78877S 

+g  *4  1U1U 


•  Stropha  1 1 . 

V.VLVII.VIJJ.XI.XIL 


)-  J-  *J  x} *i»i 
8f  8778  7«  76  47 
5©5J  5f  55  {445 
*4«5  5  8  51  5  »»5 


J4  J*  »3  ?»  81  73 
88«7  78  «6  f6  jf 
f6  55  55  54  3-  *3 

«4«m»  ix  j4  n 


>;  H»  )t  .1;  »77«, 
«7  <    !•    .  •    >  r. 
J5  J4  Jf  65  41%) 
»5*4  ij  1J4UI 


9%  1I8»  83  3 1  »3 

66  66  6*66  87  7« 
J4  4J  14  44  f  7  S  y 
-64  16  6*4  +  1  f  f  1 


ft  »4  43  J4fJ»i3 
8888  88  88877« 

;4  ^«J  5*55  JJ 
»4  J4  4i  14  15  5» 


J»4?  J4  44  3»  *} 
8»  18  8;.  88  8778 

67  6666  66  jjj  y 

65  %66i  44  15  5» 


3*8831,;  ii  13 
8706  87  1(87  78 

f 5  J4  5j*5  6jff 
«5*4  H  13  4f  f  f 


J5  43  1444  3»  13 
81  »81»  888778 

67  66  66  66  i  ,  s  j 

<J»tf  6*  44  lf  1 1 


J5  4J  f  J  33  ?*  »f 
Si  8»  18  88  87  7« 

5  f  67  7f  5  5  55JJ 
87  6j  58  11  15  51 


JJ  »i  JJ  44  44  J4 

88  78  81  »1  »1  8« 

5f  J5  51"  »»»xftf 
88  58  88  77  77  84 


ji  88  J»  43  »774 
876087  »8  6f5J 
JJ  J4  Jf  <5  4»  »3 
8f  64  If  »J  45fl 


43  1»  »3  aa  1»»» 
18  87  78  76  7*67 
61  6f  11  5454  4« 
»J  4f  5»  f»J»»J 


3  5  »J  J4  44  J»»» 
8878  88  8  8  8667 
f  5  55  5*66«  54*1 
■88  f  8  84  44  81  *f 


Srropha  1 1 1. 
v.vi.vilviil  xlxii. 


»»  »»  »»  44  j»»j 

77  77  77  8887  J8 
5J  JJ  ff  66fi5f 
55  5555  44  15  5  1 


JJ  I434*j  »»  aj 
88*878  78  87  78 
»5  J*7*JJ  «ff  f 
«B76  54  fj  4ff  1 


66  6A  J6  f  j  j  j  if 

8«  8888777707 
44  44  J4  11  iti, 
44  44  8  4  ff  5f  »f 
66  66  56  5  j  ,  j  4j 
8«  88  88  77  77  61 
4444  34  H  :i  i» 
44  448455  55  »5 


66  f  6  64  44  4}  J4 
83  88  88  8**8  88 
44  3446of  jj  56 
44«4  44  *>7«84 


btropha  IV. 
v.vi.  vn.viiLxi.xii. 


33  JJ  I»  ?J  »778 
S8  81878865  ff 
55  5J5I  55  4»  »J 
888785  JJ  4ffl 


Jj6f  Jt  66*5f  Jf 
.88  87  78  88  8778 
ff  4»  i/ 44  41 13 
88  »f  5  1  4445  fi 

JJ  f434»3  3» 13 
88  »8  78  78  8778 
J5  J6  76  5J  jf  55 
88  7<f4  5  3  J5  51 


6f  44  Ji  *J  »»»3 
87  3*  87688,77« 
4i  1  5  5  5  JJ  65J/ 
45  ^7  «5  <J  45  5  1 


JJ  »3  84-44  44  J4 
88  78881»  11  f  8 

jf  jf  jt  »a  j»f6 
88  5«  88  77  77  84 


<J  »1  J4  5J3»  1» 
8878  88788-67 
11  11  16  11  J44J 
iS  f8  8<  3881 lf 


4«  »7  7«  7676  67 
*8tJlff  74  54  4* 
65  4»  »3  »*»*  a* 

»J  4f  J  I  fl  flif 


33^334  7J  3»»» 
88  78  887886  67 
55  55  J6  f f  J44f 
88  j3  80  388*  »f 


44  J»  »3  Jf  J54J 
8*8778  81  »8  81 

66  5»  1J  5J  »367 
44  "5  Jl  87  76S5 


JJ  J+J4  »J  »»  »3 
881878  77  8778 

55  f6  76  fj  6f5f 
88  76  J4J3  45  5  1 


JJ  JJ  J»  J3  »*»3 
88  8-  87  88  8778 
55  55  55  f 5  6f5f 
88  87  8*  Jj  4f  f  1 


44  3444  44  4J  J4 
88  88  88  81  »888 

66  56  6665  5f  16 
44  14  44  67  78  84 


66  f.  66  6f  5ff6 
888888  8**888 

44  J4  44  44  43  34 
44  ■  44467  78  84 


44  J*  *J  «*  »7  7« 
8887  78  66  65  5J 
««  JJ  51  |4  4**J 
44  »5  f  1  «445JI 


»1  3*  »3  88  877I 

77«7-7«  16\6\  fj 
j5  jj  jj;*»i  *j 

5  5  J5  U  34  4151 


JJ54  J4JJ  11  »J 
88*178788778 

55  l6  76  55  6555 
88  76  54  5f4jrr 

"77  67  7«  »8  8778 
fj  4f  ff  56  6*« 
*»  1113  ji  *»»j 
5J»5  Jl  J445  5i 


»*  »*  »3  3»  ix»» 
77  67  7««8  «7  7l 
55  4J  JJ  J66Jff 
55  15  1 1  J4  4J5I 


5J4J  J»S8  8778 
77  67  77  5*<J  JJ 
XX  11»»  J»  »»*j 
55  »f  ff  J4  4  f»  I 


J4  43  34  66  54  43 
88  88  88  83  18  88 
36  6f  j5  443665: 
8648  84  44  14  4« 


NotiMccrometrjE . 


w?°rtt?T 


TTTftfTttTT 


°mrr  tt  n° 


?°??-T°?nrt?  rtm  tt  rt  ?  ?°?rT°?  tt  rt  ?  ?°?  ?-r?tt  rt  t 


?ttrt?ttt  rt° 


o.m.Too.fn.r  o.trrtoo.TTf.to 
?*ttrt??ttrt°  rttrt?Ttt  rt° 
m?rm-?r?t0,mrt?r??rt°???rt?rT?r? 


wt°?*tt  ?r 


?ttt*t?t  ttrt° 
O,ttrtoo*ttrt° 
?-ttrt?ttt  rt° 

o 


;tttrttrttrt°;tttrt  trt  trt° 

jOOOO"^oo«o  oooojOooo«^oo«ooo-oo 
«»0  000*0000000  ojvtoaoo.  00  oooooo 


tttrt  trttrr 

0000*000.^00 


'??rrrtt  ?.To 


°'rtri°°'rtrr 
rttrtTTtt  rt° 
?m*T??'t?rT0 
mrtTrtTrt 


^oo«oo;ooo  j.ooo.ooo.o1 
-^noo.ooooooooj  -^ohoo.oooooooo 


3?m'T??*T?rT?  m?'T  ^^-t??*??  ^^YrT^rTrrf?;????^?^  ?n? 
*?°??'t  mtmfnrrtri  rtrtrrm  ?mm,*?e??'T  ??????? 


97 


N  RtguU 


Digitized  by  Google 


Artit  Magn*  Consoni ,  & Difloni 
HeguU  in  Mufurgiam  Pobttcam. 

NE  fempcreademrepcterccogamur,  hicrcgulasquafdam  poncmus,  quibusin 
Mclothcticisoperationibus  dingamur,  fcopulolque  difficultatum  occurrcn- 
tiumfacilius  vitemus. 

Reguta  prima.  Cum  MufurgiapoStica  pcr  pcriodos  polyftrophas  inccdat;  Notan- 
dum primo  eft  hos  numcros  harmonicos  bafis  y.i.vd  5.8.vbicunq;  occurrcrint  cidcm 
tono  applicacos  idcm  fcmpcr  produccrc \.  g.  in  fexto  tono ,  fcmper  cadentia  ex  C  in  F. 
fignificat in  fecudo tono  cadcntiam  cx  D  in  G.  & fic  de  costcris .  ne  itaq;  idem  femper 
fonustonufque  pcrcipiaturi  MeJothetaTyro  intcr  Mufarithmos  bafis  alios  prxter  di- 
Ctos  quxrct  harmonicos  numeros  ,  quales  funt  hi  2. 5.  vcl  7. 3.  vel  6.  5.  vel  quicun- 
quc  alu  occur rcrint ,  atquc his  femper  pro  lecunda  vel  tcrtia  ftropha  vti  poterit ;  Prima 
enim  &vltiraa  ftropha  fcmper  tonum  ioitio  aflumptum  tenercdebcnt ,  vt  tanto  raaior 
in  harmonicis  modulatibnibus  varictas  percipiatur;  Exemplum  dcdimus  m  prxceden- 
ticompofitionc,vbividesinMu£arithmi$2. &3.bafis  vltimas  notas  di/fcrcntes  eflcl 
notis  Mufarithmi  prirai&  vltimi.  exquo  confcqucntcr  nafciturharmoniaaitcriusto- 
ni,vci  dictum  cft.  Nampriraaftrophiafccuridi  toni  formatn  habet ,  fecundaftropha_i 
vero  formam  noni  toni  habet ,  tertia  ftropha  formam  quinti  toni ,  quarta  dcpiquc  itc- 
Expedifjrj.  rumreflC(ftirurininitioaflumptumfccundumtonum.  Hxc  itaquc  re^ula  diiigcntifli- 

ttomuuodi      •>  r  j>-         iv  *•    r-  r  '1      i    ^  <U  >  O 

iooos.  melcruandaelt.  bienim  quis  fcmpcr  accjpcret  pro  iccundo  tono  cofdem  numeros 
harmonicosjislemper  eundemtonumfacerct,quodq_amuisliciturafit,aun_iustamcn 
nonitagrarum  accidit  quamfi  mixtura  variorura  tonorum  interueniat  jvtifupraquo- 
que  canonefcxto  docuimus .  Si  quisvcrodiuerfosnumcrosnOn  inucniret,  is  vtctur 
praxi  omnium  faciilima in  canone  fcxto  indicata, promouendo  vidclicct  aflumpti  toni 
Columnamiuxtacolumnamclauium  applicatam  vno  gradu  velduobus  vdquatuor 
vel  quinque  "radibus  altius ,  &  Mufarithmi  continud  in  aliara  Tonorum  formam  abi- 
bunt .  atquenxc  omnium  cxpeditiflima  ratio  cft  mixturxtonorum .  adeoqucapta& 
oportuna  cft cuiufcqnquc  vartctatis  conftituendxyvt vd  vnus Mufarithmus immobilis 
pcrquatcrnam  columnx  nurVierorum  ad  alios&  alios  gradus columnxclauium  pro- 
raotx  applicacjoncm  in  quatuor  ftrophas  harmonicas  fcmpcr  diuerfas  emergac .  Sit 
c.  g.  Mufarithmus  bafis  pauldante  addu&us  87645- 1,  vnus  eifdem  per  variam  tonorum 
mifturam  in  ^uaruro  ftrophis  exhibendus ;  Ita  procede,  vltimum  Mufarithmi  numc- 
rum  1.  vcl  S.applica  fupra  tonum  aflumprum  fcilicet  fecundum  tonum ,  vcl  quod idem 
eft  lupra  G.&  prodibit  compofitionc harmonica  ftropha priraa  fccundi  toni .  I tcrum_, 
applica  primum  veJodauum  nuraerum  vltimum  Mufarithmi  primi  bafisfupraD.  ir__ 
columna  dauium , &  prodibit  ftropha fecunda  fupra  nonum  tonum  compofita .  Ap- 
pliceturdeindeidem  numerus  fupra  B.  ex  compofitione  numcrorum  fadta;prodibit 
tertia  ftropha  fupra  quintnm  tonum  compofita ,  applketur  denique  in  columna  nume- 
rorum  numcvus'.  pnmus  vel  octauus  fupra  G  vt  in  principio,  &prodibit  iterumfc- 
cundi  toni  ftWf_la  vltima;  feruando  interim  diligenriflime  hafce  duas  rcgulas. 

Regula  JtfUfvii.  Qtiandocunquecantusfucritdurus ,  numerus  pnmus  vcloclauus 
nunquam  ft_tirf  tfebcnt  fupra  B.  vcl  fupra  F.  &  non  nifi  rard  fupra  E  &  quidem  cum  ar- 
tificio.  fuprareliquas  vero  omnesliteras  illospromouerc  poteris. 

Regula rertU .*  Qtfa_docunquc cantuseft  mollis , numerus primus vel o<flauus inco- 
Jumna  numcrorum ,  nu  nquam  appiicaridebent  Jiteris  A  vel  E;  reliqui  omnibus  impu- 
ne  applicari  po«ru/i« . 

Regula  quarta.  de  pofuione  fignorum  Chromaclicorum  b  b  quad.JJ  vidc  qux  fusc 
diximus  in  Canonc  noho  rcgula  prxcedentis  capitis,&fupra  S.  IV.  de  pofitionc  carum- 
dem  rigu raru m .  Vcrum  netemper  cogaris  accedere  didas  regulas ,  hic  alias  poncmus 
multo  brcuiores . 

Quandocunque  numeri  5. 1.  vd  quod  idcm  eft  5. 8.  correfpondent  in  columna  da- 

uiura 


Diqitized  by  Oc 


Lib.  FIIL  tfMuJurgtaMtrtficd.  99 

uium  litcris  C  F  vcl  G  C.  vel  F  B.  fiue  cancus  durus  fucrit  fiue  mollis  1  tunc  nunquarnj 
dauis fcu litcra  quz feptimo  nuracro in  columna  numcrorum rcfpoadet  arfici  debet  li- 

Quandocunque  verdnumcri  fi.vcl  y8.Mufarithmi  bafis,incolumna dauiumlitc- 
risDG.  EA.  AD.  rcfpondcrint,  tunclitcra  ,quxfcptirao  numero  refpondet ,  iure  fuo 
poftulat  iignum  X. fi  tamen  nota  poft  nota hoc figno  affedta immcdiate  afcendcrit,  vel 
finalisfuerit;dcfcendentc  vcro  noraimmediace  iequence,omicccnda  cft  .  Rationem_» 
omnium  horum  in  prxcedcntihbrofusc  dcmonftrauimus . 

Porro  quandocunqueiu  canru  molh  5.  1.  inciderint in  DG.  tunc  litera  qux  6.  refpd- 
dct,  ipfa  fcre*  fcmpcr  erit  b  mollc , fiue  notx  in  chorda  £ ,  icmper  b.  prxfigendum  eft > 
fiver6  fuericcanrusdurus&  numcri 5.  i.inciderint  in  literas  A D.tunc pariccr  liccra_. 
qux  6.  refpondct  ordinaric  b  erit,  fiuc  nocx  in  chorda  B  poncndx,  b.  molli  fi- 
gnandxfunt,  vidclicctin  tono  a.&  r.  Quasregulasfifcruaueris,harmoniamproduces 
nt>lloprorfusdefec~tuobnoxiara .  .  . 

E  x  hifccfequitur  primo.fingulosMufarithmostctraphonos,  iuxtaprodu&as  rcgulas 
per  Konorummifturamquaccrvariacos,  produccrc  quatuor  ftropharum  harmomano  Coroll.1* 
omnibus  numeris  abfolutam  , etfi  enim  in  fingulis  ftropbis interualla  notarum  fint  ea- 
dcm,propter  tonorum  tamen  diuerfitatcm  eflcntialitcrmutantur,  gratifliraamque au- 
1  ibus harmoniam  fiftunt, quod  tamen  non  rir,  fi  Mufarithmos diuerforum  interualloru 
vni  tono  tantum  applicarcntur  .Tanta  vis cft  in  tonorum  diuerfitatc . 

Rcgula/juinta,  de  mutatione  metriin  mctrum  aliud .  Sequitur  quoquc  qua  rationc_-> 
ex  lambico  Euripxdco  Cataleclo ,  Hypercacaledtumfiac . 

Eftaucemlambicum  Euripedeumhypercaralctfuroilludcui  vna  in  finc  fyllaba  ab& 
dac,  vcin  hocfequcncicccraftropho  apparct . 

Aue  Virgo  Virgmum 
Aucvir.i  c<cltcum 
Aue  lux  ctcleilium 
Vrta Jpes  terreslrium . 

QuicunqucigiturMufarichmoshuiusmecri  in  tabulamparticularcm  transferrc  cu- 
pit  .ls  nihilahudprxftabir,nifi  vcpenukimum  numerum  in  omnibus  Mufarithmis  Pi- 
nacis  IV.  IambicisEunpedxisaccommodaris,  duplicer  ,id  eft,  numerum  datum  bis 
ponatjhabcbitquepinacemMufarithmorum  particularem  Iambicohypcrcatalecto  ac- 

commodatorum,fit  v.  g.Mufarithmusitrophcprim?  PinacislV.  vtfequitur. 
Catalctftus  »"f  t  ?  •  9  11$ 5  55  Ex  cacalefto  fic  hyper-  11 11$  11 

Aue marit flelUt  Mufarichmus  88877S  catalccnjsduplicatione  8887778 
Hypcrcacal.         t    y  t°  catalcdcus    333*23  penulcimi  numeri in fin  3331223 
AueVtrgoVirginu  88855-1  gulisMufar.vtfequitur.  8885551 

Pari pacto  notarura  metrometrarurn  penultimam  m  fingulis  fericbuS  vcl  duplicabis, 
vcl  pcnultimam  in  duasxquiualenrescibifecabis.  habebilquc  notas  quoque  mctro- 
metras  Iambico  hypercacalctfo  accommodatas ,  vt  in  prxccdcnti  notaiura  exemplo  . 
patere  potcft . 

Hmc  patccquoquepauloantecompofitamcompoficioncm  Iambicam  cataleftam  > 

fdcillimo  ncgocio  cocam  in  hypercacalcftam  mucan  poflc  i fi  fingularura  ftropharum_.  Coroll.IL 
pcnulcima  noca  in  duas  fimul iumpcas  diuidacur  dictc  pcnultimx  xquiualentcs . 

Hincpatetdeniquequomodo  vnus  &  idcm  Muianthmus  diuerfismetris  facillimo  CoroI1  IU> 
negotioaccommodaripoflir,fola  notx  initialis  aut  finahs  diuifione  in  duas  fimiies 
diuifx  xquipollcntes.  Acquehxccum  primis ,  ancequaro  vItcriusprogrederer,anno- 
tandaduxi,  vtMelotheta  Tyroinftruftusin  omnibusad  praxim  fcle  expcditiusaccin- 
gcret.  Multa  hoclocode  multiplicationc  Mufanthmoru  atqi  varietate  c6binationum 
prope  infinita  diccdacrariVeriim  quiahxc  omniafuse  indcce  canonibus  prxccdentis 
capitis  tradidimus ,  ideo  Lectorem  ad  eosrcmittimus ,  Nam  quxcunque  ibi  diximus, 
huicMufurgix  quoauepocticx  accoramodaripotcrunt.  Quare ad alia_». 

N    2  APPEN- 


/  o  o  Artis  Magnat  Confonis  &  Dijfoni 

APPENDIX. 

ln  MufurpamPoeticam  fiue  Rhytmicam* 

oui  oiut  t  vjbnfxrtii  OTitrua  omnq*;  xup(  6t:?jiI.tfuniKui^noqi>t.UA  Ati  tKl^ii 
*Ra&auimus  hucufque  de  Mufurgia  poetica  monocola  id  eft,  qua  induftria  quod- 
uis  mecri  genus  homogeneum  MuiicismoduJis  animare  poliimus,  uim  vero  oiK  - 
dendum  cft  qua  ratione  Sc  induftria  hctcrogenea diuerfi  genchs  metra  fimul  iuncla_. 
(qux  Profodiographi  nunc  dycola  a  miftura  duorum  venuum  diuerfigeneris.iam  tri- 
coia  atrium  metrorum,  tetracolon  a  quatuor  veriuum  diuerfi  gcneris  miftura  appclla- 
re  folent )  ad  maiorcm  Mufurgicarum  opcrationum  vanetatcro,conftitucndam  ,  con 
uefrtcndafint.  Totum  negotiumpaucisfynthefibusabfoluemus. 

Syttthe/isl.  Si  itaqucMufarithmosexcolumna  I.  Pinacisl.  appofueris  mufarithmis 
columnx  I.  Pinacis  III.  habcbis Muiarithmos  pro  mctro  Phcrecratio,  cuiufmodi cft  U- 
ludicqucns . 
>  ._fiii.ii r  ti  rrttnti        Grato Pyrrbafub antro 
-iUJnFi  :uui£>:  Nigris  dquaraventis 

-ut  j>:  Sperat  ntfcttu anr* . 

Syntbefis  1 1 '.  Si  I.  CoJumna  Adonia  PinacisIII.  bispofueris,habcbisMufarithmos 
pro  mctris  Anapa»fticis,vcfequicur. 

Chtgite  vates  tempora  Imro . 
Synthefis  III.  Si  II.  Columna  Dacty  hca  Pinacis  III. duplicaucris  ,  id  eft  bis  pofueris  > 
habc  bis  Muiarithmos  pro  mctro  Alclepiadaro  Choriambico,  vt  fequitur . 

Quod fi me  Lyricis  vattbus  inferis 
Sublimi feriam  fydera  verttce  . 
Syntbe/sslV.  Sicolumnam  primam  Pinacispnmiadiunxeriscolumnaefecundae  Da- 
flylicc.  Pinacistcrtij,habebis  Mufarithmos  pro  metro  Glyconico,  vtfequitur . 

Spirans  Aetbera  vocibus 
-  u  i  jiiittaiv  tu  j  AUspegafus  induit . 

Synthefis  V.  Si  columnam  primam  &fecundam  Pinacis  tertij  fimul  iunxeris,habcbis 
Ak manicu m  dactylic  um  fiue  Horatianum ,  vt fequitur . 

Videt  vt  alta  Jitt  muc  candidum 
Sorafk,nec  tamfuflweatonus. 
Sjntbefis  VI.  Sivnicxcolurarus  Pinacis  V.pr^fixerisprimamcolumnamPinacisI. 
habebis  Mufarithmos  pro  Iarabico  illo  mcrro  viuelicet  pro  tertio  verfu  Odes  Hora- 
tianx. 

Sylud  laborantes  geluque . 
Synthe/ss  VII.  Si  priroam  columnam  Pinacis primi  prarfixeris  vni  ex  columnis  Pina- 
cis  VI.  nafcxnrur.Mufarithmj pro  mctro  Iambico  Alcmanico,  vt  fequicur . 

Spernis  decoros  Virginis  tboros . 
Synthefis  VIII.  Si  vni  ex  columna  trifyllaba  Pinacisl.  poftpofueris  columnam  Pina- 
cis:  V.  hiabeUs  Mjjfarichmos  pro  Sapphicis  &  Phaleucijs  hcndccafyllabis ,  vc  fcqui- 
urrv  >    >ifl  mu.tlti. 


Veterno  refinaquepigriores . 


Syntbefis  IX>  Si  columnam  quartam  pentaiyllaborum  PinacisLprxfigas  columna* 
Dactylicoruro  Pinacis  tertijihabcbis  Mularithmospro  inctris  Horatianis cuiufmodi sut 
quej  lcquuntur .  . 

Odtprofanum  vuigus  &  arceo . 
SynthefisX.  Sibinascolumnas  Pmacis  V.  velduas  columnas  hepcafyliaborum  Pi- 
nacis  II.  iimuIponasjhabebisMufarithmos  pro  pcntamccro  dacTylico. 

Borridus  ore  fcatens  feruet  Auernus  aqttii . • 

Arque 


Diqitized  by  Gooole 


LibVUL  MufurgiaMirifica.  toi 

Atqtic  hacprixiconiungendo  columnascolumnis  >fempcrdiuerfa  &  diuerfame- 
trorum  nafcentur  gcnera .  Exempligratia  ex  pinacis  primi  &t  fccundi,in  quibusMu- 
farithmos  polyfyllabos  defcripfimus,  varia  combinationeQmnisgcncus  nutra  nalcc- 
tur,quxficutiininfinixumpropeexcurrit  dictacombinatio,  itainfinitam  quoquc  va- 
rictarcm  mctrorumfpeftat .  Coiumnc.  verdpinacis  primi  &  fccundi,  cum  columnis 
poericxmetricx  con.bmat.e ,  itcrum  innumcrabilem  variationisharmonicj»fobolem 
pariet.  Vtyelhincimmcnfam  artificij  noftri  vaftiratcm  intelligat  Leclor. 

Polycola  vero  fiue  diucrforum  mcpbrorum  mctra  fiuc  Odas  hc tcrogencas  habcbis» 
fidiucrfasdiucrforumpinacumcolumnasconiunxeris.  V.  g.  fiquisluper  lllam  Hora- 


I 


tianamOdam  datam  vcllctharmoniam  componcrc, . 

Vnks  vtaita  fttt  niue  candiMtm 
.c.v    >  •  Strafte  :nec  iamfuttintantauut,  ,  :  icr.  miloHurr 

Sylua  laborantes  ;geluqut 
Flumina  conihterint  acuto  • 
Ita  operabitur ,  coniugesprimam  &  fecundi columnam PinacisIII.bis; hifce apponc 
vnam  excolumnispinncis  VI.  deinde  vnacolumnam  fccundam  Pmacisll.  demque-» 
vnamcxcolumnis  Pinacis  V.habcbifque  MufarirhmosproOdedaradifpofitos. 

Non  fccus  alias  Synthcfes pcrficies .  Poflunt  autcm  aflignari  od.e  polycolx  purat  vcl 
nonpurx.Odxpolycolxpurxdicuntur,qu<j  fingulos  vcrfus  habcnt  heterogencesT 
Vt  iiquis  lambico-Euripedxo  Anacreontica,  arhgeret  lambicum  Archilochicumi 
&  huic  dcniquc  Adonium ,  is  habcrct  tetraftrophon  tetracolon .  Odx  non  purx 
dicuntur,  quando  vmusgenerismetra,  bis,tcr  ,quarerponuntur ;  &  deindealiuddi- 
uerfigcnensmctrumadiungitur,  vt  /itinHoratianisOdis ,  vbi  duo  prima  metra  funt 
eiufdem  oeneris,  duo  vero  fcquentia  funt  diuerfi °cnens ,  vndc  tetraltrophon  tncolon 
diciturvrp3tctinOdcpaul6  antecitata.  ita  in fapphicistribus  verlibus  ciufdemgcHC- 
ris  adneftitur  Adomura  diucrli£encris,vndctet&iftrophondycolon  dicitur. 

Eadem  in  omnibus  noftrx  PoeticarMufic?  refpondent,  fi  quis  enim  vni  ex  colum- 
nistetraftrophisPinacis  IV.  qui  mufarithmosEuiipedcosc6tinct,&huiciteru aliam  ex 
Pinace  V.&huicaliamexPinaceVl.dcniq;huicfubneaerctprimam  columnam  Pina- 
cis  III.  is  haberctMufamhmos  pro  retraftropho  tctracolo  ,  quorum  videlicet  finguU-. 
metra  diuerfi  gcneris funt,  ordine difpofitos.  quorum primum  eiTct  lambicum  Euripe- 
da?um,  alterum  Anacreonticum,  tertium  Archilochicum ,  quartura  dcnique  Adoniu  . 

Ex  quibus  omnibus  nifallor  dariflime  patet ,  inftnita  quxdara  vis ac poteftas in  mu- 
tuadiucrfarum  columnarum  combinationc  cluccfcens.  Veriim  hxc  omniafufius  cum 
in  fcquentibus,tumin  Artcnoftracombinatonafi  DEVSvitamannuerit,demonftra- 
buntur. 


Qe  Verfibus  Hexametro     Pentametro . 

HExamctrum  fiue  Hcroicum  rocrrum  fex  pcdibus  conftat .  quorum  quintus  fcm- 
per  daclylus  eft,  reliqui  omncs  vcl  Daftyli  vel  Spondxi;  Pentametru  vcro qum- 
quc pedibus conftat, quorum  omncs  vcl  daftyli funt  vcl  Spondxi aut Chorxi,Pyrrichn; 
Vcrum  cum  hoc  mctri  genus  ob maximam  varietatcm,  quam  admittit ,  inconftans tit, 
ncquc  pcdes  ccrto  loco  fixos teneat  >  ided  illud  tanquam  Muficx  minus  idoncum  rcij- 
cimus  ;  Siquistarocnfuprafimiliamctrorum  genera  fyraphoniam  conftruere  vcllet; 
Is  intentura  fuum  racile  obtincbit,  ii  primi  &  iecundi  Pinacis  Mufarithmos  iuxta  metn 
pcdes  ordinaucrit ,  V.  g.  Si  quis  fuprahoc  dyftichon  quippiam  moliretur . 

Omnia  funtbominum  tenui pendcntia filo 

Et  fubito  cafu  qu*  -valuere  ruunt .  .  . 

Siinquamfuprahofccvcrfustctraphononcomponere  vcllct  ,isiuxtapcdcs  vtnulq; 
verfuscxcolumnis  Pinacis  L  &  11.  Mufarithmos  cxccrpet .  pro  pcde[0/»m<i]accipe :  co- 
lumriam  IL  Pinacis  II.  hic  enim  habet  poly  fyllaba  penultima  breuia;  pro  altero  pede^ 

[funt  • 


/  0  2  Artis^Magtus  Confini,  &  Dijjoni 

\funt  hotninuni]  accipecolumnam  III.  Pinacis  eiufdem .  pro  [tenui]  accipe  iterutn  colu- 
nam  II.  Pinacisll.  pro  [pepdenti*]  columnam  IIl.Pinacis  II.  pto[jfb  J  deniquepriraam 
columnam  Pinacis I.vci  II.  Coordinatis  bac  induftria  columnis  quamhbet cranfucrsi' 
Mufarithmorum  fericm  pro  Melorhefia  pctita  feligcrepotcris  ;  &demdc  opcrarc  que- 
admodum  in  prxcedentibus  prxicnpfimus,  piodibitquc  hexamecrum  muucis  modulis 
ornatuni>vcpecieras.  Eadcmprorfusratione,Pencamecrnm  cxpcdies,  cft  cnim  in  om- 
rubus  cadem  operandi racio . 

Confcflarwm. 

EX  hispacet,primi&  fccundiPinacis  columnas,  cam  folucat  ,quamligatar  oracioni 
feruire  poltc .  Dato  fi  quidem  quocumquc thcmate  vcrborum  >  fiuc  ligatoru.-n_. 
fiuefolutorum,fcmpcrintracolumnaspolyfvllabaspedes  datithematis  aiHgnabuntur. 

C    A    P   V    T  VI. 

Syntagmatis  II.  explicatiofiueMufurgiametrica 

florida  &artificiofa. 

/^VVidfirContrapundusflloridusin  prxcedentis  fcxti  libri  principio  affatim  demo- 
V^/  ,  ftratum  ruic,  tum  itaque  hucuique  rarionem  contrapunAi innplicis  in Muiur- 
gia  noftra  mctrica  tradiderimus,hoc  Capitc  modum  oftcndcmus,quo  quiuis 
etiam  Muficejmperitusnonfimplici  tantum  Contrapucto  quamuisimpofiram  fibi  Me- 
lothefiam  perficcre,  fed  eriam  qua  rationc  artificiofo  quoque  &  florido  ftylo  fuas  can- 
tilenasadornarepoifiti  ncMufici  infima  nos  tanrum  artisMelothetuaeprincipiatradi- 
diiTe,  nobis  obijcere  poiTent ,  Vocamus  autem  Mufurgiam  floridam  &  artificioiam  ,eo 
quodinca  nonpuncto  contra  punctum &notacontra  notam  ifobaro  gradu ,  vtihuc- 
ufquepra-ftitum,  vocum  proccdatfluxus  ,fed  quiidem  varijsdiucrlarura  vocum  dimi- 
nutionibus,  nocarumquc  confonarum  diiTonaiumquc  certa  concordia ,  veluticolori- 
bus  quibufdam  depictus  concentus ,  fingulari  gratia&  voluptatc  aurcs  aufcultantium-. 
rqtrlcerepoifit.  Pofuimusautemadhunc  crTe^tum  VI.  PinacesMufarithmicos . 

J^-rmiaPwMXContinecMuiamhrnos  floridos  &  arcificiofos  pro  mctris  Adonijs  & 
DacTylicis  hcctalyllabis . 

Secundus  P/iMXConrinec  Mufarichmosprolambicis  Euripedxis. 

Trr/iW/Pm^concinccMuiarichmos  floridos  &arciriciofospro  merris  Anacreonti* 
crs  hcpcafyllabis. 

QnartusPinax  concinec  Mufarichmos  floridos  &  arcificiofos  pro  metris  Iambicis 
Archiloclucis  . 

Quintus  Pinax continctMufarithmosfloridos  &  artificiofos  pro  metrisEnneafylla- 
bis  &  decafyllabis . 

Scxf«/?i»axcontinctMufarithmosfloridos&artificiofos  profapphicis  &  quibusli- 

bct  hcndccafylhbis. 

Ecce  hifce  fex  Pinacibus  exhibemus  tibi  Mufarithmospcculiares  ,harraoniolasfuc- 
culentas,&  Ecclefic.  apriflimas  fymphonias  concinences . 

Noc^ MetrometT^ vnicuiq;vocisMufarithmofuntpeculiares,in quo  diflerut a  nocis 
Mecromccris  in  I.Syntag.craditis,  ibi  cnim  cx  1 1  feriebus  notarfi  metromctraru  vcl  vna 
fufficic  fingulis  4  vocibus  comu  nisi  Hic  vcrd  vniufcuiufq;  Mularichmi  vox  pcculiare  fibi 
vedicac  noraru  fcri£,qu$  mutan  no  dcbec.Sut  errim  ita  conexe,  cu  numeris,  vt  ab  inui- 
ce  fcparari  ncc  poflint,  nec  dcbeat.  Hinc  quot  funt  in  vno  aliquo  Mufarithmo  numeri, 
toc  in  corrcfpodcncc  notaru  ferie  nocas  repcriri  necefle  eft .  Coetcru  modus  opcrandi, 
numerofque  Mufarithmicos  harmonicis  modulis  exprimcdi , in  nullo  prorius  dirfert,  a 
modo  in  preccdetc  Syntagmate  ri adito .  Imo  multo faciliore  in  hiice  qua  in  prioribus 
opcrationc  Tyrones  Melothctas  rcpcrturos  corido .  Cccterum  hifce  obiter  fic  declaia- 
us  iam  tandcm  totum  ncgotium  ahquot  cxemplis  dedarcmus. 

MVSV&- 


Digitized  by  Goo 


Lib.yilL  oZMuftirgiaMirijica.  19$ 

MVS  VRGIiE  RHYTHMICiE 

SYNTAGMA  II. 
Mufarithmos  Melothefias  Floridae  Sc  Artificiofiecontinens 

PINAX    r.  MELOTHETICVS 
In  quo  numeri  barmonicipro  metris  Adonijs  &  DacTylicis  indquati  quidem  ,fcd Florido» 
&  Artjkiofo  vocum  progrejfu  difponuntur . 


Toni  V. 

Siropiu  1. 
Vt.  VII  VIII.  XI.  XIL 

3117171 

55555 
87651 

-r-O- j  jQO 

o.Trj>o?o 
■0000 

543*3 

—COj,Ou 

338*7878 

55*1345  5 
88451 


8886187878 
66655 

44443*3 

44451 


345343**171 
823888655 

5*543*3 
845678451 


nwoc< 
o*|ono 


t*TTTTTT?T°? 

r<|OOft 


311878x433*3 

8666618878 
5443465555 

1126*33451 

8432117! 

666*5 

8284331U3 
4445« 


TTTfTTT??0 

TTTT0??0* 
©oorroo 

°TTTT??co 

•trutf???"5*5" 

cf|Coo?f00 

Oq^OOo^^OO 


?rTTT)T° 

0«|COO 

u? 


6656545 
80888 

441484323 

44*4' 


8884323 
666717671 

444*345  5 
4445' 


£?T°9'TT° 
U?T°TTCTT° 

£O|CO0 


r^coooo 

£?T°TrU00 
^f^TT00 

JtO^OBO 


4444323 

88817878 

44451 

55455 

7787678 

12813 

5565« 


£?T??*T?° 
*?T??T?T° 

JtO^OOO 
JCj^OOO 

ilr"" 

TT?*U?° 
TT?°° 

TT?o, 


Stropba 
Toni  V.VI.  vii. 


1  1. 

VIII.  XI.  XII. 


7818767 
567654545 

2122  2 

543*5 


22322 
7788767 

5554545 

5JJ2L 
3334545 
j  1 1 171 22 

55565*7 
88825 


8i3453*3 
55587M 
3*8*3455 
87651 

f5655  " 
888878 

334*3 
8845  1 


443*3 

88887678 

66555 

44'  5' 


8882787678 
66655 

444433*8*3 
4445« 


444321171 

888655 

66654323 

4445« 


3143243*3 
8666465  55 

5428782878 

1 2262345 1 

22322 
7711767 

5554545 
55»*5 


?«r  c»r  r©© 
•T?TT?°?° 

??a*> 

••jtO 


j  -  .oao 

^,.  jOj?GO 

?.To?o?o 

)'jOBO 


rnn00 
nt°i00 

?*r  oao 


Y*r°oo 

T*T°Tf* 

i^j^OOO 

rtooo 


ftTYTTT0 

rt°T?T° 
?.forll?o 

•  ••To°o 


?Tpo- 

Ttf?UT° 

mfto 

TTT°° 

?'T????,Il?* 

y  jC  OO 

rtTnm00 

?<j>orio 


£?TTTTT??° 

£fT??oo 

?TTTTT°° 

i|j>COO 


Oooo?o?o©  f 
^??0??000 

°?fUT0,af° 

0??00?«j)00 


?.To«o 

Y*  j0??00 

y.  jO  yOyO 

?.jOao 


10  + 


drits  Magn*  Confoni,  &  Difsoni 

Adonia,&  Daflylica. 


c  V  M 


Suopba  111. 
Toni  V.  VI.  VII.  VTI'.  VT  YTf. 


3Z!7I 
I765656 

33333 
6J436 

33433 
6665656 
«812878 
66*36 


•  OOBO 


55543i8;8i 
77766 
1115434 
5  5562  c 


21321 

7788767—, 

5556454X 

55'M   , 

881878 
66675676 

33433 

66136  

45:565 
8888g  

6j|543 
4J34» 


33 


TT 

o*f  O0O0O 

n*??00 

Y'|oao 


7788767 

5556454? 

12367811 

551*5 


TTTTTTtT 

o»  j  cbO 

rrt0?00 
rt°°° 

O-f/OBO 

o*f  03000.  

rim°?° 
f;fOB.° 

o«fO'oco 
rm?ooo 

0*|OBO 
ftt°°  ' 

rrt°° 
?-rt°* 


117671» 

765454545= 
111767 

54315  

3334545 

18888782» 

11 115 

8881717^ 
66655  . 

4444313 
4445 1 


— 


rrm°?° 
rrm00 

o*»f  «o 

e'TT??T?T° 
*°Ttt?° 

rrc?TT°° 

?"T?°?00 

ypqo 


— 


^mm0  ■ 

j;  j>|0«o 

*?f  tt"T  r° 

£  jkf  OOO 


TODi  V.  VI.  VII 


356Z3^J 
8*87878 

555455 
87651 


1 


.vnr.  xi.  xir. 

o.poooo- 

000 


1113818» 
77766 

5555434 
5556i  

33333 
1765656 

31878 

65436 


'Y,.'.'< 





35543*3 

8187170—; 

51381345* 
8765»  

65543 
88888   

'433^ 
148841 

345543*7 
813187171 
55555 
87651 


1  ■  ?*••?♦• 


rwmo 
rrTt? 


OaO 


ff.©0j>OO  ££.>f ' 

o*f  oaol  \  l  *\  •  «  J 
©oobo      I  -  — 


5565* 
88827171 

3344313 

884P  

8T343187878 
66655  — 

443184313 

4445»   


tf 


3453654313 
$23888817171 

543655 
845678451 


e:trn 

tttv 


— 


6656545 

88888 

44345341134144313 
44841 


?'T?-trr\ 

?*T°T?T° 
?-Tr?Tiir 

y.fOOO 

rtrF 
«tr» 

Ttt?° 


o  C 


rt?rn?° 

T*tTllt?T° 
?TT°° 

rtt°° 


0'fO*o  " 

?-Tt?f°1° 

C-f  0.^000! 
o^ftoqo 

?-tltTTTT?rc 

o«»oco 


o 

rllTT?-T?° 

0*fOOO  I 

Tm°?rr?° 

TTTT°?TTT?T° 

OOOOOO 

°TTTT??00  

jtofOBo 

£.TT*rTTllllU?TTT0 

.Cof  OBO 

 .  1 


$*8si  I 

Pro- 


/ 


DigitizecLby  Goog 


Ltb.  Vlll.  Mufurgia  Mtrtjica . 


19  j 


Propofitio  I. 

Datometro  lambtcoEunpedao  f$  tonoprimo  Melotbefiam  fufer 

tllud flortdo  (lylo  conficere . 

EXpedics  hanc  propofitioncm  opcrationc  dupli,fimplici  Sc  mifta,  vti  in prexedenti 
factumeft.  Et  fimpliccm  quidcm  inftituere  potcns  vcl  vnico  Mufarithmo  vni 
mctri  ftrcphx  refpondenti,  qui  dcindc  per  tonorum  mutationcm  replicatus ,  impofita 
Melothcfiam  aflignet,vtiinprimaprcicedSti  operationeprarftitimus  jvclplunbus  Mu- 
firithrais,  quorum  tamcn  MufanthmusbafisduosvJtimosnumcros  habeatdiffcrentes 
a  numeris  5.  i. vcl  5. 8.  vt  diftum  eft,  primar  vcro  &  quarta:  ftropha?  tonus  idcm  fit»ha- 
bcbifquc  qu^fitum.  Scd  dcmusparadigmapromilcuum,  nc  iemper  duplicis  opcratio- 
nis  cxemplum  darc  cogamur. 

Sit  igitur  nobis  Mclothefia  florido  ftylo  perfTcienda  fupra  Mctrum  Euripedarum,cu- 
iufcnodi  Hymnus  eft.  AucMaris  ilella&c.  exccrpantur  Murarithmidiucrforum  tonoru, 
cui  ufmodi  diximus  eflccos ,  quorum  numerivltimi  inMufarithmo  bafis  funt  diuerfia 
numeris  j.  1.  vel Ji  8.  vclfi  non  reperiantur ;  vnus  Mufarithmus  pcr  diucrfos  tonos  rc- 
plketur.  s^T? 

56718767  1382878  77fS77M7     578765*  7^1 

78*34*4318»         5*743*3  SW*1  i"543*3 

 »876567654321*5  77665*  71876541545  34565687878 

f4378<  5344T1  378815  8763458 

Ecce^Mufarithmos  4  ftrophislambicismetri  correfpondentcs,  nosob  fpacij  angu- 
ftiara  notas  mctromctras  vnicuiquc  inpinacefequentiappofitas,ftudioomifimus,quas 
tamcn  fummo  ftudio  Melotheta  puntfisin  pentagrammis  impreffis  fuper  imponerc^» 
dcbet,vtdi&ura  cft .  ln  harmoniamigitur  petitam  dictosMuiarithmos  animaturuso- 
pcrarc  ,  vt  in  prjeceden tibus  docuimus ,  &  prodibit  fcquens Mclothcfia  tetraphon . 


iilSii&^I^Ms 


AueMarisftcIIa 


Recordare  in  hoc  paradigmate  rcgule  de  pofitioncX  b .  Ccetcrum  nihil  reftat  hoc 
locoamplius  moncndum. 

 PINAX 


/  o  6.  Artis  Magna  Consoni ,  &  Difiom 


P   I  N   A   X  II- 

MufarithmiMelotheilas  Florida?  fiue  Artifkiofepromctris 
Iambicis,  Eqripedjeis,  Heftafyllabis , 


inv  orr 



Aut  Ma.ru  fUUa . 


Strbjpha  1 


."1  >L 


24J2I5I767 

7654328J, 

»27755 

l2i2Jl  

7332717« 

*5665  5 
28844323 

5J44JI 


•???TT°Tf° 

°*?tfe*rr 
*"???°° 
*'???OB 
©. 


Stropha    I  1 . 


57728767 

3457*5 
82343212 

'737'? 

888121717 

555555 

33^3  2 
888785 


?*?t?f  c?° 

°*t???  ?°° 
,IMtt  |°-???"^' 
— j°*mriio 

o.???ov 

r'fff"  .  ' 


>  do  zon 


0'?ooao 
••ooodo 

0«?©©ho 


54332  U2344437I  -'ffvffnrtrr* 
6715456765I  ^rnnrr^ 
81^8782878878  ^r'rrt°fTmtt0 

lXO-?????O0OO 


3ll7655 
176541432$ 

553388 
'56341  

?23347  ' 
55'7^S 

3*833**:nut 
876543 


55543181 
771*11717 

»55555 
5X77_85  

8»3545 

558777 
328332813 

«76J7? 


87666545 5 1 
667x171 

444555 

882323 

44»i5l 


813 £1121 

jj  16767' 

345545545- 
888715  a 


43**7»7*7' 
87656555 

543184313 

321445151 


*?ff?r* 

"?fm; 

°"???*>° 

°*???00 


23-3 
S$7"7» 

532  151  

32171767'. 
765455 
J421232113 
34565«   


Ttmriif 
-mrt??00 
-trrm-r00 
imr?m°l 

?*t?>00 

rrtm0  ;* 
mr° 
tf?f°° 

0*mr*ti?0 


2318288767 
7«564545 

5443" 
567S225  


443 3  2 3 
111117671 

66555? 

44»«yi   

™  


°*??TTUi?° 

0*00000 


°*?0*?ui?° 

©•?0«0^  O 

o»?o«?©o 


3345*5 

567878888 

3282345665554343 

87£5434J  1 

888767 
5565545 
331112 
884515 


832643254334332123 
71761771765 

343J5432»23'*345 
565476587666543 


311111 

176767 

7545545 
,a345678ii78i5 


©•???00O 

o.?WT©Tr 

°*f  ff  oa 
0*?f?°* 


°'?ff°° 
0*f?f  00 

°*fft.?f0 

*??f 00 

0*???°*TT° 
°*fmTT00 

°*#rt?° 
°*f ??B° 


ffrr6^ 

ffff°° 
t?f?m?° 

mt00 


n????oo 

©. 00^00 

f*Tttrfff° 

©•  ^©9°* 

0,ff*Tf°f0 
°*ttt****    *  ""*****' 
°^?f000 

o.?©oao  ~ ~ 

?trf  f0O**° 
?*?tfm??tmr 

?«T??oono 


?.T??oo 

fT????° 
f*T?t00 

?.f??oo 


??.T??.T?rT©?mTf©o 

"""ffttt0?  ^0"0 
m'Tf?'Ti'tTTTTnt,° 

~rYT??'Tr?'T????*,° 


°*ff°° 

co^?©o 
*°???° 


iir.bior»*"' 
zutlqcacoso 


Digitized  by  Gc 


Libyill,  Mufurgia  Mirifca.  /07 

Iambica  Euripedcea  ftylo  Florido  omnibus 
toniscommoda. 


Stropha  FlR 


»544311 

71111767 

543*56^545 


54345545 
7471117. 

f6^4^z3i8z 

32*765 


»-»?45  545 

5  4^6767 
3  28222 

876525-  

rs$f|4J 
«8*787 

884y6y  . 


7*j  1 1 767 

575<$4554f 
1433** 

33333*3 

771777 
553545 

346 

17li*7 
543*318» 

318765 


553545 
171777 
3183313 

«5*373. 

33*J7?7i 

^5455 
5543x8x3 

845651 


nr?H> 

•m??°o 
«???h 


mrnr 

m??°* 

,ui?'wt° 

rtrrrT 
rf?r 

oo??oo 

???°»_ 
rfftme0 

rTf?oo 


r.".. 


o.fmfro 

o»j-??no 

©•Oo jHO 


Scropha    I  V , 


318x7171 

»75655 

543843*3 
113451 


5443x343455 
17765  67171 
54311712113 
87654345 »565« 


553iii5  53'3V 
8875567171 

55381823453 
8;-7,-tf58 


711341431117171 
5765455 

1711765676117313 

541x3451  

881323 

6541 -5#V* 
211*1171 

4311!» 


°*??f^°0 

^0*???00 

[?*r?mf 


-»- 


'•>???? 
"***???  00 
°'?????T0 

©•???oo 


1 171171 

66 > 45 5 
4418x3 

4456j_i^ 


?'T??co 
????°° 

??m?° 
m?°° 


551x3125431217: 
88567565671655 
55823843x3 
885675645 1 


431175171 
666655 
844181311 
445651 


*T???V 

OOOOOo 

m'm°* 

00000« 

IO,?????vTf 00?0?0 

°*?????°?*f  B0t*00 

J10*0?????*00 
3° "?????  00  00 


444323 

666555 

11171171 
44ri5« 


«35443*3 
5587655 

3*83817171 

8763451 


5565414313 
11176545 
334888 
884341 


°*.??*tT?f° 

**???°° 

'•«rf???0 

o.moo 


IT0*????ttil00 

XO«o^OO*|OOoO 

"°*r??0?t??0<* 
o.ooo«|  j»oo?yj  cc 


?*??T°°?*?  ????"* ' 
T????*?00*?0 
:?*t??°tttt 


co 


ooo 


_YT?? 

tTTttT?*??*!!0?0 

?totiitttttt??° 

oooo.?Too 


????°° 

l?tt?°° 

??tt???0 

ggtp*-  _ 
0,m??° " 

*oooo° 

(«OOOOO 
i>00000 

-.?ornf?o 
oo?o6o 


°*tt?m° 

0«y  OO 


0«y  (''1'YY?CO 
0«???0Bo 

0,????*t?°?0 

o.???©wo 


0*??r-tt0tt° 
o*??ttt° 
°*???B° 

©•©oo©* 


1L>mI'»i«  *»J.»fiL'_> 


O  3 


Pro- 


Digitized  by  Google 


io 8  Artisoftlagn*  Coufoni ,  & Dijjoni 

Propofitio    I  I. 

Dato  Anacreontico  &  tono  fecundo  impofitam  pbi 
M  eiothefiam  Tlondo  flylo perficcrc. 

^EquiturPinaxIII.prometris  Anacreonticis  floridoftyloconcinnandisiln  quopn 
|3  nacc  cadem  pror lus  tibi  obferuanda funt,  qu.e  in  praccedenti . 

Sit  igitur  iupra  aliquod  huiufmodi  metri  triftrophon  Melothefia  inftituenda ;  cxccr- 
ptisMufarithmisvti  docuimusquibuslibecvnacumnotis  vnicuiquc  Mufarithmo  ap- 
podtis ,  operationem  fitnplicem  vcl  miftam  inftitues ;  Mifta  autem  opcratio  inftitui  po- 
terit  per  Mufarithmos  fimplices  ex  PmaccIV.  anacreonticorum  prccedcnris  fynrag- 
m  :tis  excerptosjfloridis  huius  pinacis  Mufarithmisaprc  infertos .  Tandem  hoc  mone- 
mus,  vtrcgulasinpratccdentibustraditas  diligentcr  ferucs,vt  ad  propofitum  finerrc* 
tandem  pertingas.  SedExcmplumad  rqeliorem  rerum  ciucidationem  apponamus. 

Paradigma  Melothefias . 


Amor  cflc.fhs  aulx  amorfcliciratisBeatOJUtn  cunAa  mundibonafpernunt 


>i  Hij?i'iJ[':i, 


^Ei:tlifJI:S!|S:*r 

— -(j-j  —  • — 


cunfta  mundi  ij. 

.1  i  <> 


pinax 


Dicjitized  by  Gooo 


Lib.FUl.  Mufurgi* Mirifical  'jfg 

PINAX  III. 

MufarithmosMelothefias  Florida?  flue  Artificiofe  cohtinens. 

Pro  metris  Anacreonticis. 


O  ter  yuaterque foUx  . 


Stroptu  I. 
 Toni  t.H.HT.  I V_IX _X. 

8782317  VtlT^ 

^5^7765  °rmco 
3134*4*  <rt??*° 
858^345  *rm°° 


«223+55 
54511117 
3228832 
8877655 


33*>43* 
•»77655 
5 445 1 7 1/ 
a6734fs 


^3-3345434? 
77111.7 

55554311 


311321443112 

5555543144 

5fL57£547:  


788731717? 

5545655 
111144313. 

553654345 

x  1*1717 

3374181 
888456? 


1345443*3 

7^7b^\ 
5543^7-7-J 
5113451 

8436)4313 
65486^5$ 
8888888 
"4341  

843J17> 
677-755 
81543*1 
45 5 6/ 345 1 


°?????? 

°?????? 

°?r???? 
°m??? 


°??n09 
°?m00 
°?m?°* 
*????*° 

fmtTUf5 
?m?00 

?TTTT0?° 
?TT?-TC° 

°ttrt??TTl?T 
Tttrt?TUT?T? 
Ttt?*TTTY°? 
Ttt?-t?*ll0? 


°f fY0??0?0 

OOy©??00© 
°??  i 

tTT?"7??!!0- 

?tt?*t00 

?TT?*T00 

?ttrr°  

-?TTTTTT?° 
°TUTT°° 
°TTTT11tT0 
°T__T00  __ 

?°??00?T0 
00???i'0* 

°????°" 


^oooo  j.O 

°????BO 
^o?o©oo 

°?????"T°0 


Stropha 
Toni  i.  II.  III. 


I  I. 

iv.ncx. 


7813117171 
55677^55 
13454431? 
587345« 


8123131813 

5677775677 
3454345 
87654345*7873 


23221 171 

7177555 

5545313 
5123451 


781354323 
J567655 

5^73451  ♦ 

55565145 
1 1 11717 
3334*8^ 
8884565 

8233545 

5677*777 
3425331113 

8756373 


°r??-iit?r» 

°?TT??00 
°?'???tt?0 
°?  *T??°° 


*?t?o??*n?0 

?'TT?°?TT*QO 

•ooooo* 

0TTTTTTTTr?°0_ 

TTTTTTT0 
?TTTT?° 
?TTTT?° 

mrtr  

°??T??T?° 

»|.JOj-» 

o??T?m?ra 

0????©© 


?TT??^° 

?mr° 

?TT??°* 

?TT??°° 

[Y-Tjf00 
?*T????°° 
^Tmrll?0- 
'ftf?" 


2322 1 171 
7177555 
55435*3 

Ulhfl  

8281222 
5717767 

3444545 
876-^15 

5760545 
82823313 
31445677 

8  67773 


£TTTTTTT° 
£TTrTT?° 
£TTTU?* 
?TTT't?° 


32554132113 
1771777 
555366545 
«556773 


•rt??00 
°rTr°?° 


?TTTT?°  ' 
f?TTTTTT° 
?TTT11?° 
?TTTT?° 


?TTTTT?U?° 
?TT??°° 
??TT?TT°° 
?TT??°° 


lto 


ArtU  Magn*  Consoni ,  &Difoni 
Anacrebntica  flyloFlorido . 


_ 


^trophi 

Toni  f.ll  Ifl. 


1  1  I. 

IV.  IX.  X. 


311761767 

87654454545 

543H  2567812 

8675^45^34^^? 

777311131211 

5  5554345545^767 

122171344 

555157*347 


?*?m?rf 

?*???TTTT?T° 
????  iTTTlXf0 
?TTTTTllTTTT00 

TttttttTry0 

TttnilTTTll?'f0 
Ttt  r  *TTT 0  01 

ntrttur 


3121711521 
777556767 
5443254545 

1244765 
5712227 
3424254345 
8767525 

1231777 

5776545 
3425332123 

8/56373 

77777767 

4445434 
2227712 

7773* 17  

44443 1 5  44443  3" 
I222i877ii»2ii7(57 

"777755*8855554545 

777785566778825 

78217171 

5577555 
1345313 
5 17345 I 
5366545" 
78823177 
2 1443323 

53543*3 
7^76555 
33311171 

3634151 


l°??0)M0?f0 

Ovj  ^O  .y.v^O 
^f?0???0?0 

"Ttt^mrt??0. 

°?;f:?,t!^ 
Vfft!:. 
°TTnr-m° 
?-rr.t.co 


5tr-phi   I  V. 

loni  £  II»  III.  IV.  IX.  X. 


55554545655 

l 1117671765717/71 
5S554?*I;34J4Ji'432j 
88887654  jtf7if5<J545  1  jTTttTTrTTTTT??TT?0 

—  — 


5  00 


JTttTTTttf 
xTttTTTTTllf?°??T* 
T 1 1 T  T  f  ??  *11Y-11????T  ?' 


111:323 
66671 171 

44445  5 J 
4442151 


ftf?00 

0O| j,Oo 

tTrr?-tt?° 
rr?tr° 

TttTTTT? 

Tttfff? 
TttTTf? 

TttTTrr 


5567765 
1113327 

^5567765545 

.  SS'>33M43856f8i5 

5556543*3 
777^76555 
3333S171 


54432343*3 

177665671765676X7171 
54432121^51 


TfttT?? 
rtttTTTf 
TttTT?? 
TttTT?? 


- 


r"TttTT?° 
^TttTT^ 
^TttTTfTT0 
TttTTTtTTftllt?» 


^rrrrTt?00 

:tTT?*T?f^ 
£TTTt'Tr'i 


4U 
-  z 


rTTTTT??TTTTTT 


00 


(33323127167171 

'  [7777*54555 
5554>5JM273i3i3 

3337564534151 


,53453l,73~7i 


£TTTTTfTTTTTT?T?°  ; 3 7 i  ^  7 1 47 J 1 7^ y*7<55 5 45 5 
xTTTTT?fTTTTTT 


*??'it°r* 

°????''.°. 
°????0°; 


53453**34554ll"P3 
_  53453*51 


??t  r 

tTTTTY '  * 
?TTTTTT° 
?TTTTTT° 
YTTTTTT* 


•4345455 
5i7<57i2i7i 

»4325425132121 

5x76651 


^Ttt??TT??t 
*TtfTTTllI*UlrrTT?'TT 
tttTTTTTTlillTTTt??? 
^TttfT-lltt??  :■  

TttftT-trm?T° 

Tttr?rTT?° 
TtttlrtlTltTTT?0 
TttT-tTtT-tTT?0 


XXiTTTT_T??TT  r*Tr 

^TTTTTTTmurmii???0 

^rTTTTTTT-trTTTTT-trr 


TTTTT??° 





°?"T??' 00 

Tf????° 

orm00. 


5554i2J 

777651^ 

33}<i7i7l 
3334S51 


1214311132127x71 
567176545677*17655 
i-343:ii7-J45443*l 
ii_4j_5J  


T?T?° 

T?r?mrTo 

T?TTTTT??T11?0' 
rTYTTT?° 

£TT????? 
*TTT???? 
£TTTTTT?T? 

"^TTtTTyTtrrTtTfT0 
TttuTTfrmmr0 

^TttTTTfTTTTTTfTi0" 
^TttTT00 


•Ttmti 
** 


i¥i**i  in 


1  r 

°Tii;;,a 


**{  *  s>  (  *!! 
Pro- 


Digitized  by  GoogU 
.4  '  .Jt 


Lih.yJll.MuJurgiaMirifca.  trt 

Propofitio  III. 
Daio  lamhico  Archilocbico  mciro^  tono  quouis petttam  Melotbe/Jam 

Florido  slylo  concitmaMm  exbibere . 

SEquensPinax  competit  mctris  Iambicis  Archilochicis  >continetqueMuiarirhmos 
florido  ftylo adaptatos  ;Cui  igitur  animuscft fupra  hoc  mctri  genus  canttfcnas  a- 
dornare  .iHiccxcerptosMufaritbmos  pronumcroftropharum  in  harmoniam  animet, 
operatioqe  fimplici  vel  mifta  pcr apphcationcm  feguTarum3canon^jmguc  io  prteccden- 

tibusprfftriptorum  .  "flitrU*!         .      .         (riltgrd  j  F 

Eftautemhoc  metrigenusharmonicis  modulisaptiflimum  ;  ^paiUm  in  Breuiario 
Rornano  obuium; fiquidcm  omnes  fcrc-  hymni  hoc  mctri  gcncrc  conftant.  Vti-.Iam  hu- 


nifi  vtpenultimum  vniufcuiufquc  vocisMufarithmi  numerum  duplicct.  Notam  verd 
numero  correfpendentem>hdc  eft  pcnukimam  diuidat  in  duas  diuifa:  cquipollcntes ; 
&  habcbit  Mufarithmos  pto  Iambicis  Archilochicis  qu^fitos.  Excmplum  <kmus;vt  Ty- 
ro  habeacquolecxcrccat. 


Stropha  I 


Raradigma .   x  a » - 


Stropfia  -"1,1. 


Ettfc 


giiiiiiiEiiiiiiiiiiii 


llllIiliPH  liljill1! 


Stropha    III.  atropna    x  v.       t  p 

iliiliiliii^iiiii 


Stropha    I  V. 


Digitized  by  Google 


112 


Jrtis  Magna  Conjbm,  &  Difsoni 


P  I  N  A  X  IV- 

\klothefiasfloridae&  artificiofse  Mufarithmoscontinens. 


tinr. 


Pre  Iambicis  Archilochijs . 
Verti  Creator  SptritM. 


Stropha    I . 
Toni  v  vi.vrr.  vrir.xi.xn. 


17233213 
5 5 6785I 171 

154311551 


15*456.6543231343**17671 
58671443*17*7 171*16455 

i534536543*8>3 
C06784651 

55543li3 
87888878 

3*365555 

I534I551   


3331311171 
JI171655 

5555543*1*3 
88853451 

314331*3 
8721117J 

55*5*555 
»5*3455» 


5  5  543  «3 

88877665366655*5 
5554*33*3*8*2l7r* 
888776  i86543i345*355'_ 

34345 T45 
11111117 
565113181 
8488766_5_ 

*3443"3 
71  ili 171 

55655555 
5j£78_55J_ 

8ii38i343*353443*43*»3 
5  6675671156771645 5 1  

f 444312 3 
»f  1*1 171 
76655655 
56678451 


•?TTTT???° 
°???TTn0 


*°-????Tf'ir 


OOOQ»0?^f  ?»  Q  yv> 

cn?TTm?*ll**?H??tro 
J-0°-??°?00TTTT~ 

H^r?????00 

°°'????*T9 

©o^^ooooo 

00,????t0 
*°"????*T0 


?TT?*TTT°?° 
?TT?*T°°° 
?TT?*??*TTT?° 
YTT?'?000 


°?????*r 
°????t?0 

o?w??o 

°???'???0 


*~m??rr 

"r"LTttTTT*tTTTTTTT't° 
■"■TttTTT't???T  ???'?* 
TtttTftTYTftHIItTft0' 

°????tf* 

o?m?r 

°?????TT° 
??????° 


?????*r 
Wftn0 
■**?m?tt0 
°??tttt0  

^TttTTmfTT*" 
lTttTTllTTTtt° 
TttTTTTTllfTTtTtTllTT0 
^TttTTTTT*ttTttTT?T,t° 

r?ttTTT*t° 
*TTTtTTT° 
*TTTTTTT° 
?TTTTTT° 


Digitized  by  G< 


Lfb.flll.  Mufurgia  Mirifica:  jij 
Iambica  Archilochica . 


Scropha   I  I. 
Toni  V.  VI.  VII.  VIII.  XI.  XII. 


33) )45005 

88287117  < 

5/5*321234545 

11765125 

"r-tftTfTTtt0. 
•yf00?**0 

1 5  5 °> 4343*3 2 343*343  5 i** 3 
488117171765 16711171 

8)"565436545555 

488287851 

i.1*????^0?^?*?000 

ii—mn??*0 

1 44  ■>  ** 

66665666 
31281334 
64167662 

TTT 1 TT 

WTr?* 

°t?????° 
°??t?r?°  . 

*3°> > 55> 
71 121171 

55443223 
51671551 

fTTTTTT" 
?TTTTT't* 
tTTTTTT0 
?TTTTTT° 

343214434 

8b'76888& 

56f365«;S 
845641 14 

o?TTm?° 

°?TT???° 

o???f??° 

55587667 
332362222 

55-554544? 
88765225 

°?*T?T?"T° 
°?*TTT??*r* 
°??TT?rT0 
0?*Tr??*T0 

3?f54523»2» 
8828765667 
55132824545 
117654321225 

•rT?r?rTT*t° 
orT°rttrT° 

°?*TfTT°T?T° 

•n°rttTTTT° 

12 3422121321 1 t 171 

567 17 167 17 176586565445 

823432815454354311213 

567812343121 

J*Y??^0f?  ?  ??  ?*  *  ?°*  ?  0 
°  T?°??  0  ?°  t  °  *?°????0"  ?°  *  ?° 

I""4??0*?°TTTT*0????0*?0"?<' 

^^■t??T????0•?*,?0 

1144322} 
56671171 

33**3455 
86455551 

°?????*t* 

°r?????° 

°???TTrT0 

°????r?° 

54321771 

876567555 
5432382323223  - 
876567565434551 

xTttTTT't? 
— TttTTTiTf 
-**TttTTTTT?TTT? 
UttTTTTttTTrT?  • 

P  lara- 


Digitized  by  Google 


iij  4rtis  oftlagn*  Confini ,  &  DiJJoni 

Iambica  Archilochica. 


Scropha  III. 

Tom  1.  II.IiI.iV.lX.X. 

1                  Stropha    I  V. 

To  i.  1. 11. 111.  iv.  IX.  X. 

135545223x22 
7x217766667 

5*  5 13 *  »2545445 
«/876521227 

°?'t???*r???*T0 
T?0?-????*?0 
«TTm?????*?0 

^•t00???*?0 

777  I  2,2  AfV  «. 
77768878 

3333«3i3 
33366571 

Yttttft?*t° 

iltllill  9 

?tt????° 
?ttr???° 

?tt????° 

71117766667 

555545545545 
23x32 i 2x23x22 

587655x1x27 

*f?trKtirP 

'ttwittttr 

orrm?Tfff*ro 

°TT??*ftfrr° 

222I7I222327I7I 

777554545565557 
554328767845x23 

5371134532534551 

^r?^?????0??0?0 

II    lllll     II  1 

W0?????00??0 
°??°??  *T??  QO???° 
°??TTTT??0??00,?t 

55534555 
77788878 

33366751 

m0'?rt0 

?tT°*???° 
?TT°*???° 
?TT0'??T° 

71  J/1.R82.17JCC/1C 

57767425678787678 

27117678x33x83x3 
743218651 

T?TT???*T  TT??'T" 

??r?????i2ttrur 
?m*u??t?rii??0 

°??0?0?00 

3x7176717671 

«674545575 
74213131x3 
1476341751 

°?????T?T1?° 
°??-T????*T° 

°??????rr> 
°????????° 

)")})) 7)*} 

88787675 

34x88888 
84563411 

°?m?°TT° 

°???*T°00 

o????000 

°????000 

343232887671 
8S878675 
6675543x23 
641734'5  5« 

•0000,000 

°?t????rTo 

0?r??m*T° 

X I 2 17? 722X2  Z 

56778888*78 

34435556555 
14231184751 

°???TTr???T 

°?mT?m° 

OoOOJyO^OOO 

°??m????° 

■ 

7IlS4544j2«7< 
5765*5*5545 
271x76712343x1x23 
543x186551 

TtTT??rT?T°*t0 

1  ■  1  ■  1  1  9     ■  1     1  § 

?m??°?'ta 
????•!!  ?tm?*u?-to 

\  00<>Ov>0000 

72878687678 

555554555 
3x32383223 

3715341551 

*???m°° 

°????m*T° 

°????m?° 

43212  2343434 
286666711167111 

65434456745  7* 
23456228412 114 

?T?f°°??Y0?0 
rt??o?-f???ft?-To 
rt??oo?????To 
rttf?^o???frto 

k6k j kaz 2878 

5  u>  ^ )TJ  ' 
8878765555 
34X8887323 
845634I5I 

°m????0?0 

°???T??°'?° 

°????o??co 
°??????Ho 

56735432x3 

887876,755 
3421 1176778 
8476*4i75« 

mttttrt0 

YTTT  tTT?  T° 
?TTTT?*llff° 
?TTTTTT??° 

77217384717« 

55755566557 

2353X882X3X3 

537I234534551 
3278767878 

8654545555 
74*8383223 

145*534*5  5  1 

?tf??*ftffrfc 

?tt?rmrro 
mirtmr 
?ttiiii?-r?r 

r 

3432333*«»7i 
11711167777 

56555545223 

847111x34551 

?tIlTftfTtt° 

^mttttrr» 

?tt?ttttft° 

jrtmtmft0 

?nr-rii?r? 
?rrrrrrrr? 
mtmrt? 
rtmnm 

»33211171 
78864755 
5554328323 
53146551 

?ttutrr° 
mrttr 
°tmiitt°( 
ffttfft° 

71223171 
'6655475 
166788x3x3 

| 5443651 

°????°"?° 
•'m0?00 

ffTrrttr 
^????0*^0 

Pro- 


Digitized  by  Goo 


Lib.FlIl.  oZdu/urgiaMirificd. 


HS 


Propolitio    I  V. 

Dato  metro  Enncafyllabo  &  quouis  tono,fetitam  mckthcfiam 

Florido  Rylo  concmnare. 

SI  cui igitur  animus  eft  huiufmodi metra in  harmoniam animarc,  is operabitur  iuxtt 
rcgulas  in  prjccedentibus  traditas ,  cxcerptisprimo  Mufariramis  metrocongruis  » 
dcinde  notas  vnicuique  Mufarithmo  appofitas  aptc pro  impreflis  in  penagrammis  pii. 
^tis  diftribuat .  Quibus  omnibus  rite  pcraclis  petitam  fortieris  Melothefiam . 

Pro  dccafyllabis  mctris  penultima  brcuibus  habebis  Mufarithmos,GpenultimamJ 
vniufcuiufquc  Mufarithmi  lequcntis  pinacisduplcs,notamque  pcnultunam  corundem 
in  d  uas  diuilc  zquipollentes  partiaris. 

S  ititaqueforma  mctri  datai^/iff/^MWJ^nct^iaffignatufq.TonuslI.Ejtcerpes 
ex  pinace  fcqucnti  quoslibct  mufarithmos  vni  cu.n  nocis  vnicuiq,proprijs,vt  fcquitur. 


Stropha  I. 


Stropha    I  I. 


Tonus  II. 


34543»« 
56517655455 

II I 171 1 JZI 3 3 
143413651 


°?r?T?° 
•?Ttt°?rr° 

•??°YTTTtt?0 

°??????00 


7111776x67 

555*4545545 

58765171*$ 


°?#t#?m* 
°?m°???0* 

•ft^TTtTr?00 
0?*T00?TT0* 


Stropha  III 


565-54313 
117176)55 

34x111711 


•rmrr* 

•??rT??0* 


Stropha    I  V. 

5*53543456*545  •WWrrTTT 

117 1765671 1»  •wrwTV 
34x111443*3  c??00nmo 
«45^3414«  W 


G 

8 

F 

*7 

E 

b  6 

D 

5  m 

C 

7 

£ 

3 

A 

X 

G 

1 

Hofcemufarithtiosprimoinp  opriavocum  pcntagramma  cransfercs,  deindi  iu- 
xta daues,  quos  numcri  indicant  in diftorum  pentagrammorum  interuallis  pumfta  im» 
prrmes,  quibus  nous  fingulis  mufarithrc  is  refpodentes  fupc  r  iraponcsi  &  habebis  quod 
quxrcbatur  i  Nam  vt  fopra  diftum  cft,  habent  finguli  mufarirhmi  tot  notas  i  regionc 
correfpondcntes,quot  ipfi  numeros  habent,  vndc  fi  pun<fta  pentagrammis  imprcfllu.» 
vcl  plurafuerint  vcl  pauciora ,  fignum  tibi  manifeftum  fit  alicubierratuna  cflc  i  vnd^ 
operationcm  tamdiu  iterabis ,  donec  votistuisfatisfiat.  Excmplum  in  compofitionev 
non  cxhibemus ,  vt  Mufico  Tyroni  aliquam  cxercitij  occafioncm  prjtbcrcmus  • 


P  * 


PINAX 


i 


Digitized  by  Google 


tidf 


Artis  Magn*  Coh/ohi>&  Difsoni 


P  I  N  A  X  V* 

MclothefiasFlorida?& artificiofa?  Mufarithmos  contincns. 
Pro  mctris  Enneafyllabis&  Decafyllabis. 

csimant  ruencna parricidd . 


Stroph*  1. 
Toni  r.n.ni.  iv.  ix.  x. 


713x1123x3 

55554345*55 
11117111767« 

J31S18471 


34543117671 
56517655455 
111171x32113 
M3415*5i 


I17176717671 

5*543454555 
34:131134323 
I456341 51 


ftmt?00 
m-tTm?0 
*??????tu?0 

0??°?"T??° 


tftT??'U?° 
•?TU??fT°° 

??°?TTTU?° 
«Wttf*0 

ttfTTtt^TI?^ 

'?TTTT???°° 
°t???TTTU°° 

°??????cc 


154323x1171 
7121717655J 

5555543*3 
5*78s34'5'_ 
34713*171 

J*455455 
1 12 15 171 2323 

14*345*5* 


344533**3 
76711117671 
1125556655 
142318451  ^  

5545433*3 
111177655 

33x13117171 

^54345J[  


5671131171 

345*55455 
1 1 1 1712523 

1434*5*5* 
72 1716712313 

55J5543455 
J212317171 

37*534*51 

7123411x4345545 

57*54*50-7*7' 
»711767123x123 


f?'TmTT0?0 
fT???TT?f°° 

°v??m00 
r??????°° 

°??0?*TC0 

°??TTfffT??0 
»oorf?ro 


°?rffffcc 

W???*!!?** 

°ff????tt0 

°?T0"rTTt0 
°?t????co 

°mmT?f° 
o??r.r??co 


c?TT??fcf° 
C?????-T°° 
'??°fTTf?0 

m???°° 

°?mTTTTf?°" 
0?m?TT°* 

°????°TfT° 

°ff?mo° 


Stropha  II. 

Tonl  I.  II.  III.  IVIX.X. 


3Xli7U234543»iJJ 
I7*56555*776y*77 
543^3343*345 
**345l87?7873 

713345555 
5556711171 
XUX3X133X3 
531865751 


7121776767 
5  5  554545545 

23X3XI 22X2X 
58767X71X5 


*3554f*3*» 
71 2 1776667 

57x3x1x54545 
787672127 


171x5x33x3 

5  5  5*77*5*77 
,3*34543*15 
r*345* 87^7 173 


TTTTT?ffTTT?'T?oc 

t??????'!!0'?0 

????'U?TTCTT00 

©^OCj^OOO 


I7I  243  I  I7I 

555425455 
311I7IX3X3 
853XXI6S 1 

11 71 76716 5 6 

5  5  54545*43*34 
34x13 1 1 1 1 

845*344*4 

*345457***5 
71X17XX3X7 
533x1x545545 
78765x1x5 


7*77*77*'* 

554445444 
1321x7767 

53742  3747 


1171767123434 
56547476547656 
34x131111 
847634^x14 


ffTTmTUhTUf 
?-UTT??TT?r"TTT°' 

fTTTttt????00 
fTTTfffffff00 

rrrTur 

°??*U?TT?° 
tTT?*Utt?° 
cf?fftTfc  

ft°ffrr 

oYm°?f??° 

0fTiTT?c?°° 
°f  t^fjf00 


f 


•*?TTTTf?T?° 
cTT?f  TTTf° 
cTTTIlffTfT° 
cTTf°TTf°  , 

°*?c??mt° 

°*?? -Ttf  TTTC°- 

°*tT??f?co 

?*TTT???????00 


c?m????° 

o?????.?vo 

°?????"T??0 
°m??r?° 


-  •TTTTtoc 
^fftfTTTfU?0 

°?r????°° 
°f??f??°° 


0TT°?fTf?C0 
c?*T°?'T?i9C 

-mtr??????0 

*  '?"TC°??  °v 


TTffmco 

o??????oo 

°??fm?° 
o??????°° 


wm*TTTTTTTT° 
°??*T?TTTUTT?° 

c??????°° 

c?m?*uo* 


Digitized  by  Goog 


Lib.FUL  MufurgU Mirific** 

Enncafyllaba,  &  Decafy llaba 


1/7 


Stropha  III. 

Tooi  1.  II.  III.  IV.  IX. X. 


Stropha   I  V. 
To»i  i.t 1. 111. IV.  IX.  X. 


71x1171»!*» 

5555454545 

»3x^212765767 

5«76j>3»j 

°r ???°?°f° 
°???Tt?????r 
*??**?? 00 

7771x7171 
555665555 
3333443*3 
33i64555i 

77*»I7,*»3*3 
5575545455655 
»34311767171 
537**3453*5345« 

^O  jXOO^OoOO* 

?°?°*T?T????* 

0000 0  o«  j o^° o# 

?°???TTf?0????0 

5553443*3 
7771171171 
3333'*3455 
33366555« 

11  17167171 

55  45543455 

3jii»3ii3i3 

8665-34651 

°????TT°?° 
°?Y???TT*° 
•?Tm?'T??0 

°??????°° 

712171 17671 

565445455 
1676561321x3 

543111651 

5653543*3 
117176555 

3411 11711 

145634151 

°??????00 

°m'r?t°0 
°????°*??? 
°??m?°° 

5*  35434566545 
1 1 7176567  11« 
34111144313 

845634*4« 

»34545*3« 
711776717767 
»53211545545 
58655x1x5 

°TT*??0?00 

°°°??TTTT??0 

r^TT?*?????0 

3 ,43332I7«7* 
567111655 

n*55543*3 
142318451 

»3x1x7767 

5544t5444 
7776772 IX 

5374*3747 

omr?0?0 
o?m??°o 
°imrr* 
°???r??°o 

711716717671 

555554555 
323x31323 

37«534«5« 

5556  5455 

XI7II  ;  1 113 
5332XI65I 

°??rii??,ii?0 
°????n°° 

°'°??'TTll?0 

*??mr0  .•  *  - 

56535434I43'3 
11  1765654) 

3421311 1 1 

845634141 

3454^*3*5 r*J*3 
17656^5671777 
543H7i7»*J43^545 
1*345 ig7>6773 

?*TfYTf?0??°t0 
?'?llf°?*T  00000 
?TrTTT?TTT??00?°0 
?*???0?iv??0000 

772173x7171 

557555655 

X343X14313 

537«5345» 

5055443*3 
I 17171171 
34x13x1x3455 
14566,551 

•??r?r?°v 
°??°??f?° 

°??TTTT?TT°° 
°??????°° 

3455443*33 
5876665455 

888888888 

163441111 

X32121776567 

7;7675344 
554443»l7ix 

537473547 

°????TT?'11?° 

m????°° 

°??r??TT?00 

mm?00 

1177642323 
565545565  5 
32112717671 

°45 34345« 

??T?*??°?* 

?rr????°° 

?TT?T??°0 

^??????00 


^TT0'???00 
?TT0,???m 
?TT°*???T°« 
???°'??f00 

°rov??rii?° 

oo??T???,ir>° 
^*?0????00 


O??????urmo 
•m'tT?rrr* 

°??eor?TTT° 

m????0" 

°?????TTT?t* 

°??????00 

0??????'fr° 
000000000 


°????TTrH?° 
??????00 
00?????°0 

c???m°° 


??T?T??TTCTT° 
??T?T??0,TT0 

m????0*' 


?0??°0??0?0 

OOyj-OvOoTO 
0,00000©»© 

°?????TT?? 
°?"TmTT?? 
°???????? 

©J 


WtfTTf 


°???TT??0V 
*????????0 
°???Wil?° 

m°???° 


Pro- 


Digitized  by  Google 


II/ 


tArtu  lAdgft*  Confoni,  &Diffom 


Propofitio  V. 

Dato  triflrofho  Saffhico  ft)  tono  quouit  imfofitamftbi fufer  eum 
harmoniam  Ilortdojlylo  conflruert^ . 

SApphicum  merrum  cmniummuficis  modulisaptiflimum  eft,&  tbeatralibus  fcfti. 
uiiqueconcentibusidoneum,quodfiquifpiam  muficis  modulis  concinnarc  vel- 
lct;  is  Tcnorcm  rcgularum  in  prjeccdcntibu»  pracfcriptarum  conftantcr  fibi  fcruan- 
dumfciat,intemumqueobtinebit.  Ciimautem  Sapphicahcndecafyllabafint;  Mufa- 
xithmihic  defcriptiPhaleucijshendecafyllabisauoque  applicari  finc  yliolaborcpotc- 
tunt .  Si  quis  igitur  fupra  fequcns  Horatij  Sapphicum  componcrc  vclit . 

lam  fatis  T crris  niuis  atqvt  dird  Terruit  gentesgraue  ne  rediret 

Crandmis  tnijit  pater  &  rubente  Seculum  Pyrrha  noua  monjha  queft* 

Dcxtera facras  iacuLtus  arus  Omne  cum  Proteus pecus  egit  altos 

Terruit  Vrbem  Vifere  montes 

Is  cligat  cx  fcquenti  Pinacc quoslibct  mufarithmos, eofque  tono cuilibct applicatos 
in harmoniam.  iuxta praecepra  in  pratcedentibus  tradita  difponet>&  obtincbit  intcntu, 
V.g.  Sit  prinwe  ftrophx  mufarithraus,ColumnasIlI.Toni  applicatus ,  vt  fcquitur. 

f564$54i$454m3*i77*543*i*«    *tr  TmT??T0?TTlillTllillTTT  • 
334143471132132176*543217171  ^TmTTTn^TmUTTlUlTft0 

ii  «7484764378  23451  'rrtTT??m0m?o#Q 

Signatis  itaquepentagrammisCantus,Tenoris,Ba(fi  congruis  claui- 
bus,  iuxta  numcrorum  feriem  fingulis  pentagramroijs  punfta  imprimito , 
quibusfinguliseregionccorrcipondentcs  notas  fupcrimpones  &habe- 
bisquaefitura  • 


JIl.TonL 


I. 


I  I. 


A 

8 

G 

Z  7 

F 

6 

E 

5 

D 

4 

C 

3 

B 

2 

A 

1 

^_C~;^*TJ  fcfcfcfclj +-r*T'T  


Iam  £1  tisTcr      tis         at   quc     ni  11U 


PINAX 


Digitized  by  doogl 


Lib.FHL  MufirgiaMirifca.  II9 

P  I  N  A  X  VI- 

Mufarithmos  Melothe/ks  Fiorida? 8c  artificiofa?  continens. 
PrometrisfapphkisquibuslibetHendecafyllabis. 


Vt  queant  laxis  refinare  fibris  # 


otr.  pha  1. 

  Toni  LIL  ifi.  iv,  nr,  x. 

3i35434554?42?i5 
87887587656,177 
T533282382536545 
85-865345673 

°VTvTT  v°o*o<>t  toto> 

TT  r-i-ir  Y  tYTTYTt 

cTT?TTY°T?TT?Tf0 

^??0?0???00 

y  <r-4?23  3  32J44. 

77-2I7886765t57 

55  55555*7*1 
337*5334541 

VT-TvWf  TTT00 

TI  HTT  l\LL 

muvtmir* 

?TT??T*tTT0<> 

8788735436545 
55545556581323 
323282887345677 
»5865345673 

iT  TYr?Y  ?T? 

°?°tt??°?f?ur 

°??0?of ??°° 

33345432117671 

5556517^55455* 
88888778:  3IH3 

I434I55665I 

0.  to  j *ot»t »  o»T  T  O© 

?TT?r  ?mr  -LJ-Y 
?TT?T11??Y*T00 
°????TTT-tTH?° 
°????TTTT00 

44 1 3  255421l823322R}5  *  -7  r  c  /l  •»  7  171? 

77587337777577777558766577I7f554345 
44534554531333135543182 

775873375876544333115,565 

TTTTT  1 11  ITTTY  TTTY  1    TTY  TTYYY 

m*T?m?rT?m'T??m??*To?mrT?*iir 
i""????  (rrm-nm^rnr* 
i^rmriwtm-mmm00 

88887447777                                          "  ' 

555^5065545 

333313*8113331813 

IHIf4434y67J 

?ff>?"?*T??00 
Tll  TTT  IM 

?TT??rr??o°- 

^TT^TfllTT^fTlir 
?TT???-TTTTr°° 

76787881,313 
565555565677 
2223233834545 

545»5334»73 

itTTT?T"ttTTTT? 
£TTT?TttTll°? 
^TTTfTttTTTT?? 
£TTTfTttTT°? 

2321717123x5434323 
777554555767v5655 
55432833i4543438*87878 
537I563331I7345I 

rT???°m°?rit?'r?0 

?'T???*TfrT°?rii000 
?.T?w???mT???.lir?To 

n????t?'tf¥<0 

33321215841732115171 

55171767167556555 
8885653411844313«»' 

5I475N55I 

^TTTTTiT?fr???'llTT0r0 
^TTTT^lWm^r?000 

•^rrrTWfrrT??00 

I-.?y?t???o<o 

777ii;3»7i7i7i 

555545845543455 

1221776566733281813 

fTTr^-r?^0?0?0 
?rr????rr?0rr00 

??T?*TTllTT?'TfTT???* 

?TT???m0*,° 

Digitized  by  Google 


120,  ArtisoHftlagn*  Confini ,  & Dlfloni 


T    \  T  \S\ 

Phaleucla ,  &  Sapphica . 


• 

1 

Strophx 
oni  1.II.H 

l  li 

1.IV.IX.X. 

5  543112X76667 

77ialT54f45 

5  56754328»23«' 
2  3786.78  5 

133128766555 
77877554443l3a 
454443* 1 '7*7 
756773344515  r- 

7I134881431I71? 

>7654*554>5 
271176711331813 

54311865 1 

0?*rrn?0r??00 

^Tt??0?*!!???00 

-nt???0??00 

YTTTTT-tTTr° 

0TTTTtTTTTllo0j 

fTTTTT  tttt 

fTTTTTTtn00 

rtTTfTTf-trTTTfUf 

m???°?*t°° 

???Y  tttTTtt  11 

^?!0?0?0- 

—  ..  - 

332177111767 

776555545545 

55543*"321 
334551115125 

^TTTTTT??00 
*??TTTT????° 
°TT°f!!???0 
0f?Tt!!???r0 

5554328133347 
777756771765 

333234533*o23 
5J17I726543 

°??ffll??0?0<> 

??????  XI | 
°f yft0?0?00 

13321554323181 
7777777^555 

«7c6-7-72?4."iI? 

■cTT*tTTTT??M° 
cTT'tTTTTf  fTT°TT° 
^TftTtTT??^ 

ni»733354$ 

5f55577f777 

33*325533323 
"7J5336373 

^TTTftVTfT  ?° 
£TTT???'ttt?0 
£tTT???  TTTTT 
£tTT???'TTTf° 

88873317117" 
f  545  5  66y  5  5>5 
33181884323 
RrsAc  jiAf  1  <;  1 

°fT???f????0 

^ffffMtft 

TTTTTl  T 

o?"T???m-°  -  - 

431814334J4321?1?1 
117676765671131765455 
4*181557654318x3 
76*4443x1 112245651 

^•llTT0fTTTTTXlT?t° 
fllTTT?illTT??TTTTTT?0 
fUfttfilTllTTt0 
fUtffllYfTTTTTT?0 

88278665555- 
56655-444323 
344431171171 
8445J445M1 

fTTTTTTTT^ 
?TT??TTTT°°  1 
?TT?fTTTTf?° 
?TT??TTT!0° 

■  — c  

**7"*CTT  **    •  *  f  t  *  ? '  i  TTYi 
Mr<  '  :    II.»*»»»  iiiii 

Digitized  by  GoOQ 


Uh.Vllh  sMufurgU Mirifca. 

Pinax  rcfiduus  pro  Phalcucijs ,  3c  Sapphicis . 


Stropha  III. 
Toni  I.  li.  J ii.  IV. 


IX.  X. 


3x171671x171 

77555443455 
543*388813282) 

378)34466^1 


344443z77i767i 
56677165455 

88822542823 

'4*34556651  

233*35556*5 
78887888887878 

r 55 5 5333443*3 
53151888451 

565354433*3  " 
x 1717665  555 

342838888878 
145634411 

33*87823655 

7775555*'7'7i 
5  543J3*843*3 
,33785876452  

3332171127171 
77775556655 
55543*3843*3 
3337«53445j_  ( 

333**345543*3 
55677176555 
333448833,7, 
8887763^,5, 


333*87721287671 17333 2171143x3 

55  5  5455777654345457777555655 
5 57 1122 1765 5 5 54323 12717 1 

888765  5  5333  853445 1   


56543454843i3 
88888868888 
343656566545 
148414344,! 


332171176553541717327171 

7775  534543*377755345655 

5543^83127171532328384323 

3378566345133785663451 


•fwrtftfir0 
•tmttft00 

*t???Ttt*ttlI?* 

fTttrTTT00 


°TTTTrtTTriir 

mtTrtff00 
^TTTtrtft00 
0???*TTTTt 


00 


°????0TtTTT?r 
•ff^rttttff0 

©OoOO|.£||»© 


°tfffTTTT*' 
0m?TTTT°° 
°???i»TTTT??°! 

*Tf??Tfrt°° 


tTT?fT'tTT00 

?TT??T'tTTT?T° 

?TTm*tT?T?° 

?TT??rtn°° 


£TTTTT??TTT?T* 
£TTTTT??TI°° 
*TTTTTm?T?0 
£TTTTT??TT°° 

TtmrtTnrr" 

TttTTf?TT?° 
TttTTTTTT?'T* 

TttTT??tT?°  

'T-mmrtrrtT-rTmtTTTTTnrr 

*T-tTT't?TT*tTT?Tll?TTT-tTTTTT000 
"T'tTTTTTT*t?TT*tTTTTT??m0 
^T'tTTTf  tot£rtTTTTT??°0 

^tfVitrtr 

^tff^ttft000 

•^ttVf^tTT0 

?°?°?  ??  00 


m^m^rm0*??^??0?0??0?0 
+tt'wr<tr<irr~tt'ttttt"m* 
mwmTTm^m^ff0000000 
m7mw00-?rrffrT0*00 


irj 


NOTA 


Digitized  by  Coogle 


/ja  Artis  M^lgn*  Cenfom,  & <Dfiom 

RfE^ulas  de  commixtionc  diue  G  gencrismetxorum  in  appcndice  capitis  quarti 
traditas  hifce  pinacibus  quoqueappItca.ipoffc.itaPhaleucium  cum  anacrcon- 
tfco^odulismuficisaptifllmumcft.  Veriim  videquxindiSa  appeadicc.fuse*  dchuiui 
cfcmbmationis  ncgotio  traclauimus  - 

Abfoluta  itaquc  de  Muftca  mctncaeiufquc  ad  varios  verfus  accommodatione  tra* 
clati,nihilrcftatnifivtmod6oftentiamus,qua  ratione rccenfiti  Mufehrai  omnibus 
linguiscommunescflcqucant  ,atqueadeo  nullalin-ua  ,nullum  idioma,  intotovni- 
ucrip  fit  tam  barbarum,quodnonhifccMufanthmis  noftris  adoinnc  genus  metrorura 
harmonicis  modulisanimandum,,  vu  poflSt . 


Propofitio    V  I. 

DatU  mctris  Jdontjs  vel  Datlylicis  fctitam  fufcr  ca 
lMclothe  fiam  ferficerc . 


D 


r  ^Vplex  ope  huiufmodi  Mufarithmorum  opcratio  inftitui  poteftiSitrfplex  vel  rnifta, 
U  vel  quod  idera  cft  homogenea ,  vd  heterogcnea  i  Simplex  fiue  homogenca  eft, 
cum  Mufanthmisvniuspinacis  tantumvtimur.Mifta  fiucheterogencaieum  Muiarith- 
mos floridos  mifccmus MufarirhraisContrapuncli fimplicis  ex  lupcrioris  Sy ntagmatis 
pinacibuscxccrptis .  Explicemurvttauiquc  methodum. 


t  i 


D 


Prima  opcratio  fimflex . 

Iximusfimpliccm  operandimodumeflc, cum  vniu» tantumPinacisMufarithraisi 
jl>t  vtimur ;  Verum  ciim Mufatithwiinpinacibus fubindc  ferc omncs ,  eandem.  tei- 
minarionem  habeant.id  eftcadentia.seafdem  iempcrpr?beant,fextt  vciiccundi  vcl  al- 
tcriustoni  iquod  cognofccs  ex  duoljus  vltimis  numcrisMufarithmtbafis,  qut  fempcr 
cruntifi  VCI58.  vcl^S.auam  rcm.auubus  ing:atam  in  pra-cedentibus  oftendimuss 
Htncvt  varictatemin  Mufica  requifitam  obtineas ,  Canonem  fextum  de  mtxtufa  to- 
tiorura  diligenter  fcruabis,  Scd  tn  gratiam  Tytoniseum  lioc  IocorCpctaraus. 

Paradigma  I. 

1  j' . TTTT *  \ '  * ^  %c%^v        •* ^ •  I  ■ 

It  itaque  iupra  coaceruata  adoniaquejnauiMelothcfia  quodam  ftylofloridopcrfi- 
cicnda  .  Sintquc  veiba fc qucntia. 

Gaudia  muttdh  bhnda  rtmittit,  follicitudo,  relligiofa  .lf>V 
Adharc  verbain  harmoniam  floridamanimandam  vnusMufarithmus  fufrkerc  po- 
tcft  hoc  pafto.  Sit  Mcrtarithmusflprzdus  fequcns  (tonufquc  datus  VI.)  ex  fcqucntipi- 

iiacccxccrptus.;  <.*.'  ,'    1  ?1  '       .  ©  ' 

Accipe  colurnnam         fiuc  bicncmbrem  in  canonc  y^-x- 
fextopropofrtamftatuatuicjucnumtruspriiiuis  vcl  cxfta-    327517671    ""TTTT  f*tt  i 
uus  columnar  numerorumhjpra  Fin  columna  clauium  ,    5-fS11  xrtl 
quifcxtiv.g.  tonicharacler  cft.  Dcindevidcs  quibusli-    87651  °*tt"v 
tcris  Mufanthmusprima?  vocis  543H  rclpondcat  ,& in- 

ueniesrefpondercCBAGA.Inpcntagrammoitaquc  primarvocis  fiue  cantus  totidc 
punaaimprira.es  i  quibus  finoulis  finotas  e  rcgione  Mufarithmi  iam  rcfoluti  appofitas 


s 


Digitized  by  poog 


Lib.Vllh  MufurgUMirifca. 

vidclicet  "♦'tt^ordinefuperponashabebispriraam  vocem  compofitarn,vtinfequcn- 
ti  paradigmatc  patct .  Nota  hoc  loco  hacc  ""Iigna  denotare  paulas,  quas  diligentiflime 
obfcruabis  hifce  enim  omiflis  tota  harmonia  in  confufionem  merito  abibit .  Verum  ne 
hifcc  Tyro  a^m  haJlucinetur  fuperius  allcgata  hic  repetara. 


Valorpau-  - 
farum  Z 


»34 
■ — i — . .... 


7  S  9  10  11  ixij  14  15-16 17 
-  ~-|— 


r 


UL. 


TJc 


5  Z  Tempus 
-|-  paufaru. 


10  9876? 


5t  4 


i 


21 


1  M. 


Vidcsinpriinoloculamentofignnmhoc  3"GE  10  panfarumvalo- 

rem  notare,in  fccundo  Ioculamento  g.  in  3.  oilo,  in  4  feptcm  ,in  s.fex , 
in  6.  quinque,in 7.  quinque cum mcdio.& ficordine ,prout  nuracriad- 
fcripti  indicantjta  Iignuminlocularacntoi^vnumtaclum,  in  iy.lo- 
culamento *  notat  f  temporis  vnius  partcm  ,  &  fic  dc  coetcris  ordinc . 

Quandocunqueigitur  inter  notas  metrometras  paufa  occurrcrit ,  illa 
diligentiflime  ponenda  eft ,  parum  autem  inter eft  in  quanam  pentagra- 
morumlineacaraponas,polTuntcnirriin  omnibuscolfocari, vius  tamen 
obtinuit ,  vt  vcl  intra  meditullium  lincarum ,  vcl  faltem  intra  fpatiu  quod 
notapaufam  imraediatcfequerrsoceupat,ponantur.  Sed  h^cbrcuiter& 
generaliter  dicla  dc  paufis  lufficiant . 

Porrofimufarhhmosrcliquarura  vocum  fequentium  fimili  ratione-» 
per  applicationem  columnac  Dimere,  &  applicationera  notarum  ijs  corre- 
fpondentium  inharraonicas  formas  refolueris ,  prodibit  fingularum  vo- 
cum  cantus  vt  fcquitur  in  vno  Adonio  dcmonftratus . 


Lmutario 


Columna. 

G 

8 

bE 

D 

b  6 

C 

5 

li 

4 

A 

3 

G 

2 

XF 

S 

bE 

x7 

D 

b6 

xc 

S 

bB 

4 

A 

3 

G 

X 

1 

indi 


m 

blanda  reraittit 


m 


follicitudo 


re   li  gio  ia. 
pnuiid7  AWNi  Wft 
Porrofi  continuarcvclisaiTumptaprothemate  Adonia  hunccundcm  mufarithmu 
in  aiium  tonum  mutabis  hoc  paclo:  applica  incolurona  numerorum  1  vcl  8.adliteram 
C.&habebis quarfitum,Nam  nuraori mufarithmioiuxtalitcrasquibuscorrcfpondct, 

%  in 


1*4  Artis  Mqgn*  Conjont ,  Dijfom 

in  pentagrammatranslataacper  pun&afignata  ,&  dcniquc  notis  correfpondentibus 
intignkaj  dabuntaJtcum  mcmbrum  adonijharmomu,  \t  in  paradrgnutepatet. 

lterurn  fi  promoucas  numerum  i.  vcl  8.  lupracharacurcm  I)  in  coiumna  clauium  \ 
Sc  dcinde  Mufarithmos  in  harmonicas formas  luxta  prxdicta  rcloluens,  nafcetur  tertia 
mcrabn  Adonij  h.rmonica  claufula . 

Sidcnique  velprintumMufarithmum  repetieris  in  fine,  vel  alium  qucmuis  ex  pina- 
ce  acccpcns,  «Sc  repctito  VI.  rono  iuxta  prxccdcntes  regulas  Cjjcris, i-rodibitpro quar- 
to  Adonio,quarta  hafmonica  claufulaiquxlita,  vt  patet . 

Inhoccxcmplo  dariffime  patct,  quam  gratiofaharmonia,  velcx-vnicoMufaritbmo 
fecundum  diuerfitatcm  fiue  mixturam  tonorum  cmergat  Vctum  nc  vllum  amplius 
dubiuinoccurrere  poJTit,ncque  vIIaTyroni  hallucinationis  occafioeilcpofli^hicprimd 
per  ahquotrcgulascum  pramunire fta.tuimus. 

Regula  I.  ln  cantu  molli  numerr  i.vel  8  in  columna  numcro- 
rum  ,nunquamapplicaripo(Tunt,autdcbentincoIurona  ciauiu 
litcre,  B/ib  m/finum.-fincolQnaapplicatoria  refp6dcrit  E  firo- 
plicitcrfinc  addito  b  mollii  nequc  applicari  poteft  numerus  1 
vcl  8.  litcrae  A.  fi  numerus  y.  rcfpondcnt  Iitcrx  E  cum  addito 
molli  fic  b  B ;  maximum  emm  cmnm  committcrcr  Mclothc- 
ta,  quihanc  applicarionem  in  muratione  tonorum  adhibereti 
In  rcliquis  vcrobmnibus  interuallis  apphcare  impune  potcrit, 
cftque hxc  regula  vniucrfahs ,  Vjdc  qux de  huiufinodifusc  tra- 
didimusrnCanone  V.  dcprohibitisintcruallis  . 

Regultll.  In  cantucharaclerifmiduri  numeri  i  vel  &.  nun- 
quam  applicaridcbcntautpoflunt.  I)  quadrato  in  columnaclauium  iitavt  c. numerus 
rcfpondeatFin  columnaclauium.ncqueBmoIIiapplicari poiTuncfi  4  nuraerus  refpo- 
derit  E^  In  reliquisomnibusclauibuslibereapplicatio  dictorura  numerorum  contin- 
gcrepcrfeft.  vtproindeh<j  dux  regul$vniucrfales  fint. 

Reguialll.  Quandocurqucigitur  incantu  molli  pro  tonorum  mutationc  applica- 
tionijmftrorum  1  veJ8,  flr  mB.  runcEnotam  requint  b  molli  arTeclam  ,  &  quando- 
cuBaqucappIicatio  ficrin  A  tum  E.  nccefljriocarebit  b. 

itcrumcumiu  tantu  duroafcplKationumerorum  1  vel  8  fit  in  B.  tunc  hoc  B  ncccf- 
fariorcquirit  fibi  pralixum  b.  Si  vero  appJtcatio  1  vel  8  facta  fuerit  fupra  E  tunc  B  ne~ 
ceflario carcbit  b  inolli. latjoncprorfus piionbus  oppofita , vtin  columnisapplicatorijs 
patct . 

RegulalV.  Vt  vcrofcias,  quandoin  mutationetonorum  fignum  Xchromaticumpo- 
nendum  fit,  Canoncm  V. lartsa  nobiscxphcatum  confulc  :  Vbicumquc  cnim  in  dua- 
bustftlumnis  applicatoi  ijs  ,  tam  in  coluinna  clauium  quam  numcrorum  duo  X  j  oc- 
currcrint,tunclircrcillinecciTari6apponcndumhocfignumXco  taraen  paclo,li  fe- 
quens  nota afccndcrit,cum  vcrd  vnum rantum  in  altciutra  columna  occurrcnt, tunc 
omittcndum . 

Regula V.  principium  &  finis  claufularum  fcmpcr dcbent eflc  eiufdem  toni,raedium 
pro  hbitu  variarc  poteft  tonos,  prout  dictum  cft . 

Regula  VI.  Siin  contcxru  vcrborum  notxMufarithmis  appofitx  fyllabis  non  vfque 
quaque  rcfponderenr,  in  dcfcclu  vnius  ly  Uabar,  notam  vnam  in  duas  partiri  potcris ,  vt 
derk-ic-nti  lyllabxlocusdetur,  vclfiabundarct  fyllaba,  duxin  vnam  contrahcndx  cf- 
fcnt.  Scd  hunc  dcfcctum  facile  Cantorcs  fupplerc  poflunt. 

RegulaVII.  Si  fiotas  alicuiuSdaufiilx  duplominuas,  habebis nouasmodulaminum 
variationes . 

Regula  VIII.  Vbicunquc  occurrcrit  in  Mufarithmis  bafis  numcri  5.1,  vel  5 .8  ,  fignu 
cft,vnius&ciuiilcmtomclaufuIas,  vbivcroinueniuntur  in  Muiarithrris  bafis  25.  6<f. 
7  j.fignum  cft  diucriorum  tonorum  ibiclaufulaslatcre.  Hj:»  jgitur  ad  varietatcra  har- 
monia:  finc  vltcnon  mutatione  toniper  appiicatoriam  woiumuam  iacicda,  vti poteris . 

-  '  Regula 


A 

8 

A 

G 

7 

G 



F 

6 

F 

~r 

bE| 

5 

E 

4 

Di 

4 

D 

C  1 

3 

C 

z 

B  i 

l 

B 

I 

A 

~T 

A 

Digitized  by  Googl 


Lih.VIll.  MufurgiaWtirifica .  12  f 

RegulalX.  Vbicunque  hi  vltimiin  Mufarirhmo  bafis  numcri  4.1  vcl  4.8.occurrerint» 
horum  numerorumdaufulas  nunquam  inprincipio,ncque  pro  mcdio/ed  fcrapcr  pro 
fineaccipies. 

Regut*  X.  Diligenter  obfcruabisCanoncm  IV.  v  t  voces,quando'periliquam  muta- 
tioncm tonorum plus ^quo afccndcrcnt vel defccndercnt , commutcs Cantum  vclTc- 
norcm  in  Altum,&AlNJm  inalterutram>vti  in  diftoCarroncprclcnpfimus. 

RegulaXI.  Siprxterca  contmgat,  vt  cantusplusarquodekendcret,  nonintcrrum- 
pesrluxum  ciusin  notis,fedintegrajucIaufuIaab$Uupra  ordicrisiqujectiam  obfcrua- 
da  funt,  ficantusplus a?quo  afcenderct,  non  intcrrumpcs  fluxum  cius  in  notis ,  fcd  to- 
tam  claufulam  ab  8.  infra  ordicris . 

AtquchxrcgulxabundcadperfeclioncmartisfulTiciunt,  quarc  reucrtamur  ad  in- 
ftitutum  noftrum j  Poftquam  igitur  oftcndimus  qu>d  fit  opcratK)  fimplcx,fiuc  homogc- 
nca;  raodooftcndcmus  quoquc  quomodo  operationcm  mifiam  fiue  beterogcneam-. 
inlritucicdebcamus.  ".-lr- — T.. 

Paradigmall.  Operationismixt*. 

Slntigitur  cadcm  aiTumpti  thcmaris  vcrba  ,operarione  mifta  fiuc  hetcrogenca  cx- 
pediendaiita  opcrare  pro  principio  clau ful a?  exccrpe ex  pinacc  Iil.prcxedetis fyn- 
tagmatiscontrapun&inTmpIicis  Mufarithmum  adoniura  qucmuis  incolumna  prima_» 
contentum;profecundavcr6claufulacxpinacc  piimoContrapunclifloridifyntagma- 
tis  fccundi  Mufarithmum  floridum  adonium  cxccrpes,  &  deinde  iterum  fimplicis  Cdn- 
trapunctiMufarithmum  pro  tertia  claufula  ,  &  tandcm  itcrum  Mufarithraurafloridfl» 
pro  quarta  claufula,  ftabuntque  Mufarithmi,  vt  hic  vidcs . 


Mufirithmus fi/tykx 
66555 
88*78 

%  44»  5  « 
Gaudiamundi 


Tkridu\Mufsr. 

Simplex 

44321 

5554? 

6786787$ 

77867 

666655 

2232» 

44458 

55"5 

bJandaremittit 

follicitudo 

Floridus . 

1445*54345*5 
45678888 

665434*05434$ 

44414« 
religiofa 

i  t  v- 


Videsigiturinhoc  vnicocxemplo  quomodoMufarithmj  fimpliccs  floridis  mifceri 
dcbcant.  Quisautcmimmcnfamcombinationum  multitudinem  &  varietatcm  exhac 
Mufarithmorum  permixt;oncfatisddcribat?Ccrtc  earumcombuutiones  totfuutvel 
jn  vuopinaccvttotusOccanus  plurcs  gutras  habercnon  pofiit  ,quotdiuerfas  muta- 
tioneshabebunt  fingularpcrmixtionum  combinationcs.  Nam  numerus  harum  cora- 
binationum  longecxceditnumerumarenarum  ,quarum  totusterrcnus  globus  capax 
eft .  Qua?  fane  racrito  aJfoam  rcputai  1  poilent ,  ndi  ureftagabwMathcmauci  fcrutini/ 
vcritate  illa  iam  dudum  confirmaiTemus . 

Excerptis  itaquc  mixtim  Mufanthmis,  cx  pinacibus  appropriatis,  applicatifque  iuxta 
conura  datumcoluranis,transfernumerosvnacum  notis ,  luxtarcgulasin  prxteden- 
tibus  traditasin  pcntagramma  vocuun  ,  &prodibir  iequens  Mclothcfia. 


rrr 


rcr-a 


*E1 


.  llliiup  i 

ui  twilniri'}  ' 

Ciau- 


Digitized  by  Gooole 


MM6 


Artis  <&iagiue  Conjbni,  &  'DiJJom 
Florida       Simplex  Florida: 

^iliipillliliiii; 


Claufula  Simplcx 


1M ity J TO,      liy.  .j 


Gaudia  tnundi    blanda  remittit     follicitudo         reli    gio       o  fa 
Ecce  paradigma  opcracioais  mijte3haud  fccus  in  omnibus  alijs  fecuturis  operabcris. 

C   A   P   V   T  VII. 

Panglofr.a  Mufurgica  ilue  de  Applicatione  Muferith» 
morum  ad  omnes  alias  linguas  totius  vniuerfi . 


§.  I. 


Di  Ungti*  Hehraic*  ixrfibus  &  Rhythmis ,  ad Sacree  Lingtue 

Societ.lESV  ProfiJJorcs. 

toriflul 

-•JJi-  iliUil 


Oe  pedibus  Verfuum  Hebraorum . 


Llngua  Hcbraica  vtfons  &origo  omoium  cceterarumlinguarum  eft  itaprimordia-r 
MuiurgicjrArtisabeadcmiumcrcvifuineft.Et  vtperitiiisquoque  hanc  Hebrai- 
cam  Mufurgiam  traclarcpoilimusi  Dc  proprictate  hc.braicorum  metrorum  breuirer 
noonulia prxrnittemus  i  Poeiis  Hebr?orum  antiquiffima  eft,  vt  alibi  demonftiauimus, 
cuius  mcua luispodibus &  fyliabis  cooftanr,  vt  in  latina \ Pedibus  in  verilbusiuis  duo- 
bustantum  vtunmripriorem  vocant.  yian  Themaid  eft  mutatio ,  conftatque  vnt_> 
fyllaba  loga  j  Alter  vocatur  nn*1  iathed  hoc  eft  clauus,&  conftat duabus  fyllabis ,  vna_» 
breuialtcra  longa,rcfpondetquenoftrolambojvt  *jV  lecha  tibi,  "HDD  mefor,tradc  . 
Atque  ex  hifce  variepermiftis  fiunt  alij  tres  videlicet  Spondcus ,  Bachius ,  Crcticus ,  vt 
fequitur. 

Creticus      Bachius  Sponda?us 

Cortmim       Deuarim  Debar 
Quibus  omnibus  fua  carmina  mctiuotur  Hcbrari . 

Hcbrxi 


Digitized  by  Googl 


LtbiFIll:  MufurgutMitifca.  tif 

Hehrocicaimcn  vocant .  rva  baith  id  eft  domum, &pJerumqucadfinem  vfquecar- 
nainis  binos  verfusconiungunt,  vt  in  noftris  elegijs  &  dy  ftichis  fieri  folet .  priorem  ver- 
ftim  nVn  daieth  id  c/tportam,poftcriorem  oiYi  lcgor  id  eft  claufuram,quiacarmen>-j 
claudir^appcllantiVtrnfequenti  verfupatct,  :j  r  i 

;n  -oV  rnV,,c?  ano      Maria  quar  peperifti  nobis  gratiam 
pT  "jrnN  irncf      Carmen  noftrum  te  laudabu . 

Porrbcarmen  ficlcccm  verfus  non  cxccdit  dicitiir.  p"»DS  pafucSivero  dcccm  cxcc- 
dit,  dicitur  "Ttf  fchir  fiue  canticum . 

De  RfythmuHebraicu . 

L .-.[    -*■*? olqnnib  irt  iiiqli! rr  ? «t ?n  '.upxaUa^d - H sHioibM ndibov^ao;!!» 

HEbrc:  adlua  c.t;mina  condcnda  Khythnuini  quafi  falem  adhibcnt,  Fit  autefrt-. 
Rhythmtis  rrtbnsfcreroodis .  Prhno  cum  fols  liter*  fimplicesfiuc  plures  fiue_j 
vna,  nuJla  habita  punftorum  ratione, conucniunt .  vt na  -jan  vocaturque  Rhythmus 
nay  abcrhocelttranfiens  fiuevuIgaris,quod  ita  tranfcataurcs  vt  vix  intcHigatiir . 
Quartdo  confpicuus  Rhythmus  fiuc  clegans .  vm*i  Raujdicitur,cura  in  woquc  RJiyth- 

■  £cnu  ■•  nr»M  fi  i  '»i 

r.iimembrafimHitcrdcfincntiafuntiVt  *p3  TH  . 

TcrtioRhythmusnaic^o  fiue  laudabilis  dicitur,quando  duxfyllabxfimiliter  defi- 

V    .  aurcv,  cfli 

cicnter  fiuntivt 


ctnaira  fcha  rwitn 

0>£O  D}  O^NfcW 

AfTelrbfcf  gam-  capha  un 
.-  EIGraiofchcubelchamann 


Leuabo  cor  meum>  etiam  manu* 
Ad fedentem  in  coelit 


•tv 


Vcrumquicunquc  pluradc  varijs  hebraicorum  verfuum  formisfciredcfiderat,legat 
l^hccmH.liamLcuitam&K.Kimchi^aliofquc;  Nosne  Jimitcs  Artis noftra:  tranfilircw 
<v  i  dcaihur>ad-i'iiEitutum  reucrtamur .  ^ll???^  "  rxlJ  I*P 

Propofitio  I. 

Dato  metro  Hebraico ,  tonoque  quouit  Mclothefiam 

petitam  perficcre . 

""""      0'  't,r  */ff',V~*"' 
^lt  rgitift^AWf  rura  hebrajcum  fequcns .  Tonus  verodatus  fit  utyn  cffcr 

*^ 7p  nTlK  Ero  lenis  insl.tr  AquiU  &  bitnuU 

fgfa  iy  OJl  Emm forfis  vt  Par<b"  tm  uo 

V  £7(13  ^3  OWH  Ponjmfactcm  meam  -vt/ttcem,  — 

ffff\SFf$ff9  c  l'tfaciam  iuXtavoluntatemDEI  Patrismci  

'  Pofito    I  !l 


c 

B 

A| 

rt 

G| 

F 

1 

~E 

D 

X 

Digitized  by  GooqIc 


I 


t»S  -Artii  MagnsConfint,  &  Dtjfom 

Pofito  mctroi  ordinabis  phonotafticum  fyftema  prorfus  contrano  modo ,  quo  huc- 
ufouetVtumcft&paradigma&tisdcmouftrat 

Cum  ieitur  hoccarmcn  fit  tetraftrophon  &  larcbicum  ,  Archiloch.cum.accipe^ 
Pinaccm  V.  Contrapunfli  firoplicis  excerptis  Mulawhaus  quatcrnis  lcorfina,vtic- 


quitur, 


I. 

77857555 

75671887 
5543788« 


557*5555 

zx5  43"3 
77511771 

55348558 


1  I  I. 

57765445 
32783313 

>4587777 
8f563773 


1  V, 

77764555 
333888x1 

55541113 

33346558 


D 

8 

C 

X7 

B 

b6 

A 

5 

G" 

4 

F 

3 

E 

X 

D 

1 

Hoc  pcr  afto ,  opcrare  per  Regulas  &  Canones  in  prxcedentibus  tra< 
ditos,&  prodibit  Melothefia  hebraica  cju  jrfita,  vt  in  fupenon  excmplo  pa- 
tct  Quod  fi  Florida  defideres ,  Muiarithmi  ex  Pinacc  II.  Sy ntagmatis  II. 
excerpti;  &  m  harmoniam  luxta  regulas  lbidem  prxfcriptas animati , da- 

bunt  ouifitum »  „ 

Nota  cum  Hcbr?i  ficuti  omnesfcrc  Oricntalesa  dcxtris  ad  finiftram,  morc  cftens 
contr3rio  fuas  Iiteras  Jcg3nt ;  fignationem  pentagrsmmorum  ,  vti  &  notarum^, 
flQXum,contrariumfitum  habcrc  pecelTarium  erat,Hincretrogrado  ordine  mclothe- 
fia  cantanda  eft .  In  quo  tamen  hoc  mirabile  accedit,  vt  cadcm  retto  ordi ne  cantata_, , 
aliara  toto  ccelo  diucrfam  mclodiam  proferat  ,fiuc  igitur  rctfo  fiue  rctrogrado  ordinc 
iilamcantesjfcmperMelothcfiafuaconftabitperfcclionc. 

lAelothefia  Hebraica  tono  hyfodorio,  redo  tf?  retrogrado 

ordine  cantabtlu . 

I  ||i|fll  I  H|l'll  I  Hilll  I  llll'!  I 

bgiiiiiiiisiiii 


r 

I  t 
c 


De 


Digitized  by  G( 


UkVUL  MufurgiaMirifie*. 


§.  II. 

De  Poefi  Sjriaca  fiue  Chaldaica fiue  de  Dcrftbus,  &  Khythmu 

Sjrorum ,  $  Chaldaorum . 

Ad  Societatis  IESV  in  Syria  Patres,  &  praefertim  Maronitas  Mon- 
tisLibani  incolas;  quibus  Syriaca  Jingua  propriaeft  . 

Dato  metro  Sjriaco    Tono  quouis fufer  eum  melothefiam 

fetitamconfcere: 

ETfi  multa  ac  varia  apud  Syros  in  libris  pra?cipuc  diuina  officia  contincntibus,rcpe- 
rianturcarminumgenera;tamennciniiliscnuraerandis  fine  neceflitate  tcpus 
tcramus.  curn  ex  ijs  quc.  dicemusfacile*  coIligipoffint;duo  duntaxat  cligimus  tanquam 
omnmm  nobiliflima,  frequentiflima ,  maxirac  ncccflana  ,di"  naquc  de  quibus  agatur, 
quibufquepotiflimumopcradcturi  Quorum  quidcm  alterum  aSancloIacobo%lte- 
rumaS.EphremoeloquentiffimisDottoribus,  ac  max  mistotius  Oricntis  luminibus 
iuntconftituta,fibiq;  nominafuntfortita,priuscnim  )i<^ax>^*  Mfibucbtho 
iaaVuboitboM  eftca  men  lacobiticura  ,alteru  n  J**ao;V  Epbreimoitbo  id  cft  Ephre-» 
miticura  dicitur .  Conftat  autc  n  carmcn  S.  Iacobi  cx  tribus  paufis,  vt  Syri  Ioquuntttb 
«juorum fingui*  4  fyllabarum cfle  debcnt ,  vt  in  fequcnti  S.  lacobiRhythrao  paccc . 

Dachlopbeihun  Churbaalotho  Curbacbtobe 
Quod  pro  illis  Rcipicc  in  facrificja  Refpice  in  pcccata 

Vcrum  vt  metrumpcrfct"tum  abfohitumque  efle  dicatur,poeticxque  orationisfen- 
fascantufquerite  perficiatur  •  duofcre  carminafex  videlicetpauliscompacla  confici, 
lcribique  iblentvtex  loco  cirato  patct .  Elegantius  tamcn&venuftiuscompa  cbunt, 
C  QMttMat  id  eft  in  fimiiiter  definentia  verba  tcrmincnt,quod  diuerfis  modis  fit ;  Pri- 
«no  fi  prima  vnius carminis paufa? primae  aitcrius paufa?,  fccunda fccunda: , &  tertia  tcr- 
tixrelpondcat . 

Uo?Q^?  t&o|Zf-^o|  :  ^lj^x» 'aaa 

Cmofagyn  ,  bolcn  thebre  iognbotutho 
Cmo  Vahltn    Holen  rebte    Dobroiutbo . 

Videsquomodofingula?  p3ufa*,Gue  membra  vcrfuum  i^potvt  dcfinant;  VeltertiaJ 
dunraxat  vniuscarminis,  vel  alteriustcrtia,vel  certe  omncsvtriufque  carminispaufac: 
vel  denique  nulla vllius  carminis,  vtaltera  fimilitcr  cedit .  Verum  vt  dixi  quo  maior,ac 
frcquentior  eft  paufarum  defincndi  fimiiitudo,eo  elegantiora  atque  vcnuftiora  haben- 
tu  car mina ;  Eit  vix  lingua  vlla,  qua?  maiori  gratia  Rhythmos  fuos  exhibeat,  quim  Iin- 
gua  Svriaca  ob  firailiter  definentium  terminorum  muititudincm .  Scd  hxc  obitc/  de-» 
pocfi  Sy  rorum  difta  fufficianc . 


j/t  Artis  <&dagna  Conjbni,  &  DiJJoni 

Propofitio    I  I. 

Ddto  metro  Syriac$,/iuc  Chaldaico  tonoque  quouis Jufer  eum  fctitam 

mclothesiam  ferficere  . 

SlquisigiturSyriacoraetroMufarithmisnoftris  vti  velit,  isprimdraetrum  compo- 
nat,  vcl  cx  di$isSS.PP.  dccerpat  corapofitum.Nosfequcns  met  ume  Jib  o  SJ}- 
phrcmi  de  amore  fcicntix deprompfimus>  Eftquc  tetraftychon  Anacreonticum  htpta- 
rylJabum,  vt  kquitur . 

/hho hab  iulfono  Deus  da  ioclrinam  J    «ftV^  c*o»  JoC^ 

Laino dorchem ialfono     Qui cnim amat doclrinam  J  yw* y  1— u JJ 

Vairabo  dmalej fchafir    Et  Magiflrum  quidocetjbcnum,  i  Jk*«S^o  9^i\* 

'Abdoih  rabobemaUutock  SeruMseritmagnusmregnotuo.  )Jt&- aiSaft.-»     a»  w»  « 

Ciim  igitur  ditfum  metrum  tctrafticum  anacrconticum  fit ;  excer- 
pcs  4.CX  Pinacc  IX.  Contrapun  cli  fimplicis  pro  Mufarithrciis  anacreo- 
ticis,  operarc  vt  in  prjccedenribusdoctuses,  &prodibit  JequensMe- 
lothcfia  Syriaca,  in  tono  VI. 


5*54**3  5543***  555345*  *543*J3 

MuJarithmi  *6?V7*  7*^7&7  *^7*   ?865®7*  Tctraftr. 

WU            345*355  »345545  3*»3433    *345*5$  M 

1431151  5123711  85*3136  41*1431 


tWehthcsia  Syriaea  tono  hyfiolydio,  rcclo  f$  rctrogrado 

ordine  cantabilis. 


Abctoh  hab  matcutock  Valrabo  dmalcf  fchafir  Lainodorchem  iulfono  Aloho hab iulfooo 


Hac  methodo&induftria  Syriace.  lioguf  pcritus ,  omnis  gcneris  carmina  quattis 
componcrepotcrit,&dcindcluperdatametra,pctitam  rocJothefiam  perhcerc,  Qui 
•         vcro  JlbifamiJiarcm  reddere  vojueritu  artem ,  potcrjinc,  nuueros  MuJarithmicos  uu» 

numc- 


2J 

c  t 


-  JL 

TTF 

o»  5 


B  ? 

4 

A  ^ 

3 

21 

X 

TfT 

I 

Lib.Vlll.  Mufurgta  Mirifiea.  .  iji 

numeros  Syriacos  >  qui  nihil  aliudfunt  quam  7. primc,  litcroealphabetici  Synaci  >  rr  in 
columna  apparct>&aruhcium  erittotum  Syriacum>etiam  pro  fceminis,&IdJotis;etiafi 
nuproruisexlatina  lingua intclligant ,Melothcfiaficcxhibita  ,reclo  «Saetrogrado  or- 
dine  cantari  potcnt  feraper  optima  cum  barmonia . 

§.  III. 

DcPoeji  Arabica. 

Ad  Societ.  IESV  Patres  in  ^gypto ,  Syria  &  tota 
Alla  commorantes . 

ARabica  Poefis  argutia&elegantia  verfuum  nullialtcri  videturcederc ,  neauead- 
modum  difficihseftifiquidemapud  nullamNationem  maioremincudendis  ver- 
fibus  liccntiam,  quam  apud  hanc  gentem  rcperi  ;Quar  omnia  fuse  decIararcpoiTcra-*, 
nifilimitum  tranuliendorum  metus  ab  ea  rnc  tradenda  compelcerct;  B>euiter  igitur Sc 
fummuJatim  eius  rationcm  accipe . 

Quemadmodum  igiturapud  Latinasfic  Grarcos  ex  fylhbU  pedcs,ex  pedibus  metr«, 
ka  &  apud  Arabes  ex  fyllabis  qudque  pcdcs  >  cx  pcdibus  verfus  nafcuntur .  Et  pedes 

Suidcmduo  apud  Arabcsfunt ,  quorum  pnmus  vocatur  ^-u*/ifciiidcftchordaJ, 
ltcroJ^^4WidcftpalusfcupaxiHus>fimilitudinedefumptaa  ftruSuradomus  feutc- 
torij,itaftruclurampocmatisdicunt ss*a>  beitb  alfchaar.  Expilis  enim&pci-  v^tpud 
libusanimalium  fibi  Arabes  tentoria  tingunt ,  ficutienimdomus  feu  tcntonum  opc->  *rlb"  e6" 
«hordarura  &paxillorumcxtendirur,ita  ftru£turamerroruro  opc  pcdu,quosipfichor-  »«nl  • 
das  &  paxillos  dicunt ,  perrTcirur !  Chorda  conftat  ex  duabus  cx  duabus  litcris  confo- 
nantibus  quarum  prior femper  habct  vocalem,  vt  in  hifcc  ^men  quis  \  lamjd cft  non, 
patet;  pofterior  vero  vel  vocalem  babet,  vclnon  habet;  fi  non  habct ,  vocatur 
%JlaJl&  *+*Ji\  elfabab  clhafif  id  cft  chorda  leuis  >  vt  in  pridiclis  vocabulis  patuit  >  fi 
verovtraquefitcfi  vocahtunc  dicitur  J>-xiu3l  elfabab  eltahl  -  idcftcaot- 

da  grauis.  vt  in  hifce  parct      Ubo pater  <v5  Abo  illi .  \oa*  hade  hic . 

Paxillus  vero  conftat  cx  tribus  conlbnantibus,quarum  duc.  habcntvocalem,  vna*. 
eft  priuata  vocali ;  Sihabentes  vocalera  funt  immediat*,tunc  vocahtpaxillum  conmn* 
Aumvthadehic,fiver61iteraquiefcensmediaintervramquenotam  vt  J^;  ragb 
vir  —  ,tumvocatur  paxillus  diftinttus .  Qua|uor  itaquc  apud  Arabcs  fuxit  pcdcsnec 
plures  ncc  pauciores ad Cortftrucnda  quoru mcumque  cnrminum  gencrVAtque  ex hjS 
alrcrnatimfibiiucccdentibuschordisA:paxilJispatre5Coniponuntur .  . 

-I— I  •.  ■  ~'r.-T  88r88°'      '  OuM 

De  KbythmU  siue  fnetrit  particularibu* 

ETfi  igitur  Arabibusmulti  formcs  verfuum  fpcdcs  fint;magistamencum  vulgl- 
ribus  verfibus  quam  cum  Larin is  cortcordar c  vidcntur ;  habent  prarrerea  maio- 
rcm  in  pangendis  vcrfibusIicentiam.^u^vUr^iaj  gfptcs,&  neinfignemaliquam& 
&  acutam  in  vcrfibus  allufionem  neghgaht,  neque  integritatcm  quidem  metri  obier- 
uant .  Italisauterrjcadem  fcmper  eiLmcnfura,&  hendccalyUabisvt  plurimumvtutur> 
aut  izvti  ijfuntverfusquos  fJrucciclt  dKunt ,Vri  autem  luiific  &  Arabesvcriusiufl: 
gunt binos  ita  vt  tcrmini vrr .  fquc  m  fnwrw  fiuc  firaihter  fonantapCdesterminen- 
tur;  qucm  Larini  Rfc)  thmum,  Arabcs  a_ kapbieb  appcllant terminus  quidem_ 
prioris  vcrfnsdicirur  ^W^!  alka*#fr>i&  eft  propdiitio  ,terminwm6-«ttr!us verlus 
fimiliter  definens  dicitur  i^yiA)  altarab id  eft  pulfatio  ,  vtcrque  aatcm  dicitur 

mefraa— ideftianua.  , 

R    5  Vcrum 


Digitized  by  Goo 


h3Z  Jrtts  Magn*  ConjoHt ,  f$)  Dijfoni 

riVfcriJm  Cfuide  hifcc  plura  defiderat  ,legatdoCliflimorum  Arabum  poetls  Catrcgi 
Almcdwum  ,  Locmanum,Dic~tionarium  Camus,Haii  EJchaliJ,  aliolque  complures. 
Vcriusautem  diftinguunt  in  ccrtot  circuJos ,  vt  ajius  circulus  fit  B^foJLt  *m.  AJUjg 
mochtalfct  al  daitretb  circulus  varius; circuJus compofitus,circuJuslimiliscuiusitcrum— 
trcsfpccicsfunt. 

JEpjH  clragifci  elrammcli 

fiueSatyra  Carmcn  brcueficuti 

improuila  modulatio.  arcna  ob  lucciiaslyllabas. 

ReJiquadevarijsmetiorumformi$,vtdixi,  Lcclorcuriofus  confulatP< 
citatos . 


clhazagi 

Cantilcna  fiuc 
Madrigaic . 


>oetas  Arabcs 


s 


Propofitio  III. 

CDm  mctro  Arabico  tcnoque  I.  lAclotbcfiam fupcr 
illnm  pctttam  concinnarc. 

It  Rhythmusfequens  Arabicus  fub  forma  Euripedati  heptafyllabi . 

Deusmifcricors  AJIaelrahminp 

Creauithominem  wUtfl<iU  ChaUallinfchina 

Docuiteumintdiigcntiam  ^l^yJfU*  Almoholbiina 

Etpofuiteuminiibravoluntatisfux  ^aU*  Gialoh  bcmizina 

r  "°ciSi??Ie^  f*ccrr*  PinaccIII. 

Connapucnfimpi.asquatuor  Mufarirbmcsdatis  quatuor  Khyrhrois  rC 

rWn^ntCi,apD ^S^^n^lauiumadco/umnamTin.  1.  opc- 
rtte-vt  haftenus,  prodibitquc  lct/ifcns McJothc  fia  Ar:bka .  Qui  verd  A- 

£w  12nJrosL,at'n,tat,s  'nhacMufurg  a  nofha  -mftrucre  vohTnt  ,muta- 
oonr  Mular.thmospmacnro  in  humcros  arabicos ,  cuiufmodj  coiumna_ 
flumcroiumWCdppofitadocet. 


TonusL 


r'«dzr 

A*,ton»g  Snfc  III. 

5rrm  w***  44443* 

Mu/arithmi  m7ff  777777  7775f 


I  V. 

5745x8 

J*8878  Tct«/rychi 
334*51 


F 

i" 

fc 

H 

D 

A 

C 

V 

b~ 

F 

A 

0 

G 

f 

JJJ377  77778f 

Meldthe/ia  Arabica  reflo  ordine  cantabilis . 

inBafiexhibfta. 


(__rn 


iiiiiipii 


m^hmiao   ChaJakallinfchiM  Almoholbi^GXohb^ 


rm 


Mth- 


Digitized  by 


Lib.FllI.  lAuJurgialAirifica .  n$$ 

QPMclotbcsiaArabtca  tonoDorio  reclo  tyrctrogrado 

ordtnc  cantabilu. 


iililiSliiliSlm 


IfpIIpfSiiilliia 


Vidcsin  hocparadigmatc  infigncmfacilitatem  componcndarum  Arabicarum  can- 
Qonum>tamre<ftoquam  rctrogrado  ordincconcinoandarum . 

§.  IV.  ;  V,  /. 

DcTocsiSamaritanal 

-\  .  

SAmarirani  in  omnibus  Hebraica  armul5tur>quamuis  vix  inueniaturlibri  apud  eoc. 
poctici,  fi paucos  hymnos  quos  Gazcj  in  facris decatarc  folft  cxcipias .  qui  nefcio 
quid  Iambicum  oleat,  &  ij  quidcm  6mp9^( confonant  > fed  in  fyllabarum  identitate^ 
nonfibiconftant.Verum  hocidioma,vti&omniaalrafacile  ad  mctra accommodari 
po(fct>fi  cflcnt  qui in  huiufmodi  poefi inftauranda  rabora-cnt,vc  in  fcquenti  tetraftycho 

patct>quod  nos  ad  Rhythmorum  norraam  hendccalyllaborum  owfohett copofttimos.- 

.  juaottt aujo.3  iDn»a>rin '>r>:iu  j  m  j  j. !•_  jA  xup  .tuoxiosb  w»CD«ib£ii.q 

Samaritanum  tetraftrophon  Rhythmicum . 

nmx^*>  j&n  2^  ^n^rt  711 

Schib'<h><  elvba  colamme  haarez 

Sehibbbu  talmez  bearcha  colma  fhariii~n'. T  *' 

Ki  huhu  malca  colmabafmatm 

Hupooelcotmabeauir  xemaim. 
Laudatc  Deumomnesgentesterrae 
Laudatc  fadorera  omntquod  in  tcrra  fcrpit . 
QuiaipfeeftRexomnium  inccelo 
Opcratorque  omnium  in  aerc  &  aqua . 

Super 


h 

Htn  fion  %up 


f  Digitized  by  Google 


/  34-  -ArtU  Magn<e  Conjbni,  &  DiJJbm 

Super  hoc  i«itur  tetrailrophon  Saraaritanum  compofitamquc  cantilenam  cxccpcs 
cx  Vlil  Pinacc  quatnorMurarithraos  quotlibct  .quosfi  iuxta  rcgulas  traditas  in  har- 
momamanimes,prodibitfcqucnsmelothefia,  Muiaj.thmicx  pumaPinacisVHl.ic- 
riccxccrpti  funt  Icqucntes. 


irib 


^313313111  33345543HX  55533fl7i7« 

77171 185577  77777>7f54?  777*7655455 

135**541-35  555*33*"765  33335431Il3 

53151858765  333733785»5  333634»56S* 

JUclothefta  Samaritana  11.  Toni  reclo  &  rctrogrado 


Xihuhu  malca  colma  bcfamaitn  Schibbhu  tainiM  bearchacolma  kbuez  Schibbhu  eiona  colammc  haarei 
Hu  proel  colma  beauu  vemaiin 

Videsigiturmoduminperegrinislinguisproccdcndi,  Atquc  huc  vfque  excmpla-. 
dcdimusdchnguisoricntaJibus,  qux  contrarium  occidcntaUbus  linguis  in  lcgcndo 
icnbendoque  roodunjfcquuntur;  Iam  vero  quarundam  ctiam  orientaiium  hnguam 
paradigmata  dabimus»  qux  nobifcuia  cundcm  legcndi  moduro  habcnt . 

Z)f  Pa*/*  JEthiofic<U> . 

Ad  Socier.  I E  S  V  Patres  111  iEthiopia  l 

^TtlTvS.  l^^£^Tffi^T£OV:5 
A  Pud £thiopes alioshymnos  non  reperi  ,  nifi eos, quibus in  facris vtuntur,  homo- 
£\  phonique  funt  uplurimum  .&  Rhythmici,  nuila  tamen  quantitatis  aut  numeri 
lyibbarumhabitaratione,vtveI  hincpatcat,  nullam  Nationem  adeo  barbaram  cfle_->» 
quz  noninfitoquodcm  inftinclu  Pocfin  & Muficam  inbymnis  fuis  affcclet .  Vcrum_> 
vt  fpccimc  aliquod huius  imgua?  videas , tibi  fequens  tetraftrophon  /-thiopicum  com- 
pofuimus  ad  formam  Anacr  contici  accom  modaturo . 


Gition 


Digitized  by  G( 


Lib.  FIII.  M  ufurgia  Mirifiea . 

£A7 :  fttfl  Jl  :  :  gihonfalach  famai 

Nilus  fluuiusccckfhs 

H  SL$f\  ft :  <Z)*7bf :  D  <f &: :  W 

Qui  lrrigat  falubribusaquis 

<P%C:f<fflT\f  %(\.[[<)t\\lMadurtamUhtbaut 

Terram  rcplcns  di  uirijs 

0+6*0 hl  fihf)i:Z  watamlafaaUnu 

-    Nos  vcro  abundantia  fatiat 

Compofirurus  igitur  fuper  huiufmodi  linguam  cantilenam  jex  Pinace 
IV.excerpatquatuorMufarithmosquacunque  fcrie.  vt  fcquitur  .deindc 
aiTumptotono  quouiscosin  harmoniam  animabis  iuxta  ptccepta  tradi- 
ta ,  prodibitquc  fcquens  Mclothefia . 

M  clothc/ia  JEtbiofica  tertij  toni  Rhythmica . 

2*543*1  5  543»**  6*4?«3  345*543 

8674878  7865767  88658  8  k«S8h88 

3456355  X345545  ^325655  50543*5 

143x151  51*35*5  4»*345i  8434841 

Mclothcpa  JBthioficaFlll.  toni,  reelo  retrogrado 

ordine  cantabiits . 


*3S 


F 

7 

E 

6 

D 

5  . 

C 

4 

B 

3 

A 

X 

G 

8 

F 

7 

llilllSliilliililFp 


Cibcnfakcb/amai  ZaiflaiW  atubtmai  MadurtaUbebaU  \fataUfaaUnu. 

Ecce  paradigma  Melothcfias  £thiopice;  ^  eode'  prorfus  ingenio  artificiofam  &  rlori» 
dam  fupradifta  metraMelothefiam  componcs,fi  floridose  Pinacc  lll.Syotagmatis-lL 
Mufaxitkraoi  cxcerpfcm,  &  tradita  mctaodooperatusrucris. 


S.  VI. 


Qigitized  by  LiOOQle 


Artis  Mdgn<e  Conjbni,  &  Dijsoni 


§.   V  I. 

De  Poeji  Armenica . 
Ac}  Soc.  IESV,  aliarumqueReligionumPatres  Armcnos: 

ARmeniin  fuametrica  facultate,  in  omnibusfequuntur  Gr$cos,a  quibus  vtirituSj 
itaiacultatesquoquefuashaufcrunr.  Intcr  reliquos  tamcn  Poetas  mcrito  pri- 
mastenct  Nic-rJcs  Armenorum  Pat  iarcha  Sc  Poeta  gentisfux  celebcrnmus.  Ex  quo 
Mclothcfias  noJtrc  thcma  deprompfimus  Tnftychon,,  hcndccafyllabum  ,  vt  fcquitu:  • 

Triftrophon  hendecafyllabum  Armenicum  . 

7imH.ufa.uy/ (3-  ^mmta  **nnua.k  mJ~cmwmu  /mjm 
M^uumthnm-  mplfujffuflt  [ym  b-mr  a.Lu*  t/uifnju 

Garrach/ttparraz  nuruchefmidaz  lubs 
AnfdiezJet  ariecbagan  lubs  dzacbia  bucbus 
Ptrchiz'etpuguriz fefa  puta  pircbel . 

h0C  cft :       SpkndcrghrU  rcnouat  mentis  lumcn 

Increati  itaquefohs  lux  qrire  huic  aninu 
0  Redemptor  Vnxucrfibanc feftma  redimere . 

Quicurxjuc  igitur  fupra  hoctriftychuhendecalyllabu  componere  dc- 
fidcrat, is fibi exPinace VIII  tcligae tres Mufarithmos, foliioque tono o- 
pcretur  iuxta  rcgulas  prxfcriptas  i6V  prodibit  fequcns,  Mclothcfia  Ai mc- 
wca.-fintticsMularithmifcquentcs,  tonufquc  tit  lccundus, 

*55*  54*««*  35434?i33iz  xiiaiTjn^i 

1-117765877  55682176167  55577S7<*55S. 

313125673x3  53457554545  3?^4654311 

15865345673  33117152125  88677634151 


G 

8 

F 

7 

E 

6 

D 

s 

C 

_4 

B 

3 

A 

z 

G 

1 

Mclotbefia  Armenica fecundi  toni . 


lilSiiliii^iiiiilS 


Garrachat  parraz  nuruche  fmidaz  luhs  Anfdieziec  aricchag»  luhs  dzachia  huchus  Pirchiziet  puguriz  ftu  puta 
\  ptrchcl 

V*. 


Digitized  toy 


Lib.VUl.  MufurguiMvrifca.^  t37 

S.    V  I  li 

Dc  Mufargia  Graeca : 

Dato  metro  Grtco Juper  iUud  Melotheftam  petitam  adaptare . 

DE  Poffi  Grjrcorum  non  eft  quod  loquar,  ciim  &  latina  &  omnis  alia  ab  illa  pro- 
fluxerit ;  Sed  exemplum  tantum  fubiung3m,ne  hanc  lin^uam  praeftantiflimam, 
ex  qaa,quemadmodum  dixi,ccu  cx fonte  omnes fdentia?, facultatefquc tum potiflimil 
Mufica  profluxcrc,contcmptim  praEterijfle  vidcamur . 

Anacreonr.Od.I.  «fc 

E?«7*  wl,»  »;t#i  H^«An*  At f\  *  M*r«f  j>t«<  «cTh 

Cornpofirurtis  igitur  fupra  fequcns  anacreonticum  metrum  ftylo  Florido,  modula- 
tionem  i Seligat pnmd tonum  qui  em  v. g, fccundus. deindc  cx Pinacc IIL  Mufurgix 
Flondac  cxccrpat4  fequcntes  Mufarithmos . 


Mctrum  Grjrcum. 


555776s  53453**  543*1x713*? 

87S2387  75577587^78  5f5'76777 

323454^  »8*3555  3453*45 

»587345  5873451  8756373 

ppropriatis;  operare  Vt  dotfuses,&prodibit 


5554534*3I27t*321 
777776655443555 
33323117167567171 

3337564534^3'J1 


Exccrptis  Mufarithmis  vna  cutn  notis  3 
fequcnsMcIothefia_. . 


tflirtq  jv  * 


liifllililiililililiSlii 

Manc  Melothcfiam  iterum  multis  modis  variare  poteris ,  notas  duplo  grauiores  po- 
ncndo,  tel  tranfponcndo  eas  in  triplam  vel  pcr  tranfpofitionem  ,vcl  per  translationcs 
G  in  diuerfos  tonos,  vt  fupradocuimus. 


Dc 


Digitized  by  GoQgle 


i  tt  ArM  Mtgme  Conjoni ,  $  Dijfom 


§.  VIII. 

Dc  reliquu  idiomatuOtcidentalibus . 

OCHdentalesIinguar  funt  &vocanrur  fl!iproprie,quibusEuropavtitur;Suntquc 
ferc  HifpanicajGallicajItalicajGermanicajCiufqiFiJicCwBelgica^AnglicaiScoti- 
ca,Illyrica,a  qua  vcnifir  Polonica,Kuthcnita,Bohemica.  Hzomneslinguatfuasinco- 
dendis  verfibusraerricaslcgesferuat ;  Ita  tamcn  vt  plerumqidatametralambicisfint 
fimilu,tamheptafylJabis  ,quam  hcndecafyllabis.  Hexametrumenim,Pentamctrura, 
Sapphicu,& omniaquxdaaylis&anap^ftisconftant  ncgligfit; habcnt ptartcrea omncs 
Nationes  hoc, vt  Rbythmosfuos  faciat  homophonos  idcft  fimiliter  definentes,  vclim- 
mcdiate,  vel  in  alternarim  fib i  fuccedftibus  meti  is ,  adeo  innata  vcl  ab  ipla  natura  ho- 
minibuseft  Rhvthmica  Pocfis;  Veriim,  quac  mctra  Mufarithmis  noftris  maxime  qua- 
drent  ,iam  videamus ,  Itali  raaximc  amant  coniunclioncm  Anacrcontici  cum  Phalcu, 
cio,  id  cft  heptafyllabi  cum  mctro  hcndccafyllabo . 

oMetrurn  Anacrconrico-Phaleucium  Jtalicum  hcxaflrofhon . 

Otd  dolce  harmonia 
Cou  bcne  altcrnata  meUdia 
Imaginifon  <x>cre 
Delraggirardtlle  cclefle  sferc 
Chcgirando  la  su  cofrot  contenti 
Fan  chegodan  qna  giu  Chumane  menti . 

Compofiturus  fupra  diclum  metura  Mclothefiam  Floridam,accipe  trcs  columnas 
ex  Pmace  1L  MufurgiatFIoridar  &  VLSyntagmatis  II.  iuxta  numcrum,  metro.  umque, 
quatalternatim  fibiapplicantur  proccflum  ;  ita  vt  prima  columna  fit  Anacreontico- 
rum,altera  hendccafyllaborum.  Tertia  Anacreontico-um.  Quarta  Hendccafyllaboru. 
Quinta  deniq;Anacreonticorfi  &  vltima  hcndc  ca  fy  llaborumjQuibusita  ritc  collocatis 
exccrpantur  Mufarithmi  quo!ibctordine,vti  nos  hos  cxcerpfimus  nulloferuato  ordinc 
prout  primdoecurrerunt,  operationeque  pcrafta  iuxta  regulas  praefcripras ,  prodijt  fe- 
quens  Mclothcfia.  Hocintcrim  fummoftudio  obfcruandos,  vt  notas  chronomctras 
fingulispunclis  numerifquccorrefpondcntesfuperimponas,  prarpofitispaufis,fialicu- 
bi  occurrcrinn  Notatfingulis  Mufarithmis  rcfpondcntes,  totlunt,quot  numeriin  mu- 
fanthmo  ,cuircfpondcnt;vndericiIis,  ficrratumalicubifuiflet ,  corrcAiodatur.  At- 
que  haic  tanto  ftudio  peragcndafunt,  vt  nifi  omoia  ad  vnguena  fcrucntur >  dcfidcratus 
compofitienis  fcopus  obtineri  non  poflit. 


TlSythniUi 
Itilkus . 


Mck- 


Digitized  by  Googl 


Ltb.  VI II.  Mttjurgia  Mtrtfica . 
Melottbefia  Jtalica  mctro  adaftata. 


139 


Cosi  dolce  harmonia  dolcc  barmo 
Cosi  hcne  alternata  mclo 


nia 

dia 


Ima  gini  fon 
Dd  ra»°irar  dc 


ilililpilltilli 


piil^jlSiliiiii 

 r   r*\  ■  «_  _i   r.. „   ..  .: 


vcrefonovere  Chegirando  !a  -,u  co  fuoi^contenri 
lc  cclefti  srtrtf    Fan  chc  godan  qua  giu  r  htfrrtati  e  menri . 

§ .  I  X- 

<2>e  HilfamtcfMctro . 

Hlfpanieadcmprorfusrationc  cum  Italis  vcrfusfuos  febricarefolent.videhcetper 
^cP^ftKWW;VStf*MtfClarq^^^  v*'  h<tcro4:ol*»>RJiyt- 

•j^^quacUmconionantia  #/.t#*#»w*i«perfetfa,  vt  in*c^«<ntiparacU&n»iWep»tet. 

S/  d  Homero  la  Odiffea  tan  nombrada 

Si  las  Eneidas  d  Maron  famofo  C/nr  de  honor  etemoj  bclicofo 

Tienen  la facra frente  delgenerofo  Tbero  con  mil  batallas  •vicloriqfo 

Laurcltan  iufiamente  coronada  Igualando  laphtma  con  lafpada. 

S    2  Vides 


ychon 


n  ic  umhrf;obM  supiidmoiq  tzi 
No  menos  ejfa  obra  dedicada 


R  hy  thmus 
Hiipjnuus  . 


Digitized  by  Goo 


/  4  o  Artis  Magrtct  Confom ,  &  Dfsom 

VidcsigmirrationcmpocfcosHifpanic^i  Siigiturquilpiamfupra  eaMufarithmosno- 
ftros  applicare  vellet, is coniungat coJumnas  iuxta  polyiyllaba  metri ,  opereturque  vt 
diclum  eft,prodibitque  Mclothefia  quatfita.  Melotheiiam  nonapponimus,  fcd  canu 
exerciho  Tyronj  erucndam  rehnquimus. 


M 


l 

§.  X. 

DemetroGalltco. 


mhii  aliud  mficxemplum  rcquin  vidcrur . 

Dccaftrophon  Gallicum  Rhy  thmicwn  oclo-emcafyllabum . 

De  Gloria  Paradifi .  ;--  $ 

U  les fens fondent  tn  deliees  Accordans  leur  lutbs  &  leurairet 

Elmtatl  faxj    pompf     ig  boribeur  Chantept  leshs&U  vitloire 

Lante  triomphe  auec  bonneur  Dont  tant  de  genereux  guerriers 

De  U  defaite  de  fes  vices  Ont  fait  dans  le  temple  de  gloire  ' 

La  ks  Anges par  des  concerts  Fleurir  leur  noms  &  leurs  Lauriers. 

Superhuiufmodi  igitur  metra  beteracola  compofuurus  Mclothcfiam  excerpe  cx  Pi- 
nacibus  metrisfinguhs  appropriatis  Mufarithmosmetriscorrcfpondentesvelfirnplices 
veifloridos>operationcqueiuxta  prxdidas  rc^ulas  inftituta prodibit  dclidcrata  har- 
moma_» . 

§.  XI. 

Dt  Gtrmanitomtiro . 

~~"m~~'^r  s\ "J^'     J -■'  "  *"~.X  l  ~"i"X  *      '  ~T """v ~~\ 

Gftrrnanicum  idiotna  vcrfitof &  Rhyrhmis  aptuTimura  eft, vnde  irrnumcTa  fnc  in- 
uemunturhuiufmodi  Germanicis  Rhythmis  compofita  voJumina,in  omni  ma* 
teriar  jjenerc.  Quod  autemdc  Germanico  dicimys»dc  Bclgico,  &  ApgHco  quoque«/ 
hwus  Jingux  filiabus  inteDigeodum  funt.  Scd  vide  cxemplum  fequeus. 

Tetrafiycbon  Qermanicum  Rbythmicum, 

?^tchts  irdifch  filt  dej  menfche»  hertt., 
jthythmu*  Kein  fre\ffl^eiiluft  efsJiillet; 

Der  luft ,  dw  frfvMi&ldmtibfcto 
Dto  Gott  allem  efs  fullet . 
ztz  w.lw/.saM ntv.M  >ouWn»"  faiul  mui  snotiaiatn'  o*j  mab-.->        [  T 

ffivcrfusftsntlambici  A*chttochici  ocWyllabi .  Cah^funrsi^ 
modihaftndrriam,  accipe  »prtacibosquin*o€^rrtrap«nfl!fiinp!icis  velreitroCon- 
trapunc^i  floridi  Mufarithmos  datis  verfibus  corrcipondcntcs,  operarcque  vtdoftus 
tsy  prodibitquc  MclothefiS  pctto;  Kstmphifh  ktii  tibs fryto  erucrc  poterit . 

<\fv\iA  iMciA    «I  »\wu\  (woAfikukiift^ \t\\Z 

De 


Germatucu» 


Digitized  by  Gc 


Lih.rlU.  MuJUrgiaMiri/ea.  /41 


§.    X  I  I. 

De  metro  lllyrico. 

ILlynca  linjua  multa  fobolc  gaudens  (nam  &  Polonica  &  Bohemica  aliarquc  plures 
cam  agnofcunt  matrcm)  vcrlus  fuosnon  abfimili  modo  Rhythmicefiueper  mctra 
fimilitcr  dcfincntia  conficit ;  Vt proirtde  nihil  aJitd  hic  opus  fit  nifi  paradigmate, fupra 
quo pofito:  fi  quis MeJothefiam  defiderct, is  opcrctur ,  iuxta pra?cepta  tradita  &  potic- 
turfcopofuo.  Atque  hcfuntpra?cipucJmguctotiusEuropje  quibus  Ars  noftra  Mu- 
furgica  applicaripotcrit .  Si  qua?  veioaiic;  lingux  fueiint ,  lcias  eas  fcte  dialcftos  cf- 
fcvniuscxiccenlitisJinguisjvndedifficuJtatera  quoquc  nuliam  habcbis  inMufarith- 
mfe  ad  diclas  dialcdos  accommodahdos .  Linguas  vcro  Amcricanas  non  adducocum 
carum  norrriam  ncn  habeam ;  Quarc  hoc  loco  tantum  Afi$,  Africa? , &  Europc;  prexi- 
puascVOricntaJesIii.guas,  quarum  inteJIigcntiam  diuinabonitas  mihi  conccdcre  di- 
grrata  cft,  addticcre  volui  i  Idquc  in  gratiam  Patrum  Noftrorum  aliorumque  Religio- 
lorum prohonore  Dcr  in  diucrfis  mundi partibus  defudantium^quc; omnia  vtad  hono- 
rcm  Dei,  VirginisMatris,proximique  falutcm  vnici  cedant,obnixe  voueo. 

CAPVT  VIII. 

i  MufurgiaRhetorica . 

PROOEMIVM. 

TAmetfiRheroricarouJqum  in  aoimis  hominum  inquamcunqucpartemiafleften- 
dis  concitandifquc  polfit ,Muficarn  tamen  maiorem  in  ijfdcm  pcrmouendis  im- 
preujonem  obtincrc  is  loJusignorarcpoterit  ,qui  vetcrum  Scriptorum  monuraenta_» 
non  lcgit.  Namaudrta  quadam  hatmonica? modulationis  dtucrfimode infbtutc,  cfS- 
cacia,  ex  ruriofis  manfuetos,  ex  UbidinofiscaAos  >ex  grauiuiraisinfirmitatibus  ad  inte- 
gramfanitatem  rcductos,aD*mo«<:deniqueinldfos ,  libcratos ,  lcgimus ;  De  Rhc- 
torica  vero  firailja  raro  pcrcepimus .  Maioi  ergo  vis  fub  Mufica  Jatet,  maior  cncr- 
gia  &  in  mentibus  mortalium  varieafficiendis  cffnacia,  quam  in  Rhetorica ,  cuius 
rei  rationem  cum  huius  loci  non  fit,  in  Mufurgia  Phyfiologica fufius  traclabimus.  Cum 
igitur  hucufque  de  Mufurgia  Poeticafcarifc»  $  inuifaoiethodo  traclauerimus,ordo  po- 
ltulare  vidcbatur,  vt  &  Mufurgiam  Rhctoricam  haud  abfimili  methodo  profequentcs , 
noua  quoque  6;a  mukis  huculque defiderata rationc  tiadcremus»  quod  diuini  Numi- 
nisaffiftentia mehac  in  ptfrtccffeclurum  confido,  &ne Jongiorcsfimus,rem  ipfamag* 

S^fe^^v  :,v.,.   .  ,  ..ul  .loiift.*.  '  utoaainoTS/-! 

I  * 

jr>jcitiuicH.3v  wa.tlun  .  .  -     ;U-!3uoii<  u  •    i  L >r?tu  loifjuA  Jfl  smtxtm 

De  fartihus  amflUutnnbtu  Mufurgiam  Rhctoricam. 


Sltiftci  e»  fylHkifcpcdefc  tx  pedrt us  metra,  ex  metris Oda? ,  &  deniq uc  ex  ha omni- 
businfign  e  poetica»  compofition js «diricium  confu  git,  ita  cx  verbis,nominibuf- 
qtie  apte  di^voftris,  vafra*naA:untur  enunoationes  5  cx  h »s pcrroch  , ex  pcriodorum  ar- 
t  lriciosc  per  tropos  figurifuc  contextarum  tandem  nafcitur  oratio ad  perTuadendumu. 
appofita,  qua?  quidcm  tnplicitcr  inftitui  pott  ft ,  per  genus  iudiciale  ,  dcl  ber  atiuum  ,  & 
encomrafticum,  Mulurgia  vcronoftra  parallcla  quadam  ratione  procedens»  &  durru. 
MufarMhmos  vcrbis  adaptat ,  pto  fignificationc  eorundcm  ta rtones  varias  producit, 

vcluti 


Digitized  by  Google 


/  $2  Artis  Majpue  C  onjbni,  &  Dijfoni 

vcluti  e  nunciation  cs  quafdami  Ex  quarum  continuationc  harmonicx  nafcuntur  pcrio- 
di,ex  hifcedemumartificiose  perMuiarithraosfloridos  &  coloratos  ccu  per  figuras 
quafdam  &  tropos  contcxtis  refultat  cantilcna^Kl  variasanimi  afFc&onesproafTurapti 
thematis  fignificatione  concitandas ,  cfficaciflima : Et  tribus  quidcm  di&i*  dicendi  ge- 
ncribus  apte  refpondent  tria  modulandi  generai  DeliberanuumEnarraonico,Iudi- 
cialc  Chromatiqo,Encomiafticurn  dcniquc  Diatonico  .  Scdhxcabbifufiuspcmactt- 
uimus. 

§.  1% 

De  'vartjs  animt  affeclionibus  ad  quas  mu/ica  inclinat . 


SIcutiRhetorica  varijsargumentis&rationibus  velutiper  fjgurarum  troporumque 
varium  contextumanimum  nunc  dcleclat,  nunc  contriftat,  nunc  adiracundiam  , 
iam  ad  commifcrationem,  modoad  Mignationcm,  vindicum,  impetus  vchementcs, 
aliofqueaffetfusprouocat ,  &  dcnique  perafla  mentis  commotione  tandcm  3d  idj 
quod  Orator  intcndit,t;onfcnticndHm  Auditorem  inclinat .  Ita  &  Mufica  pro  vano  pc- 
nodorum  contextu  tonorumquedmerfa  difpolitione,varieanimum  agitatiMouctau- 
temanimam  noftrarapertres  potiflimos  afFcctus,  cx  quibus  tanquam  cx  radicequada 
alij  poftmodum  naJcutuuriSunt  autem  hi  tres  afle#usgcncralc$iequcntes  >  pnmuseft 
lxtitia,qux  fubfe  continct  aifectus  amoris,  magnanimitatis,impetus,  defidcri),  quiex 
fanguinc  originem  fuam  nancifcunrur ,  fi  vero  fxtitia  diflbluta  intcmpcrataquc  fuerit » 
gencrat  aflectus  proprie  ch.oIencos,irx,  odij,  indignationis,  vindittx,  furoris .  Setuduf 
rcmiflionisaffcclus  gcneralis  cum  tardo  motu  gaudeat ,  generat  aftcclus  pietatis ,  amo- 
ris  in  Dcum,  itcm  conftantix»  moddtix,  ieuewaris,  caftitatis , rcligionis  ,  contemprus 
rerum  humanarum,adamorcmdeniquecxIcftiu  mouct  .Tcrtius  efl  mifcricordix  aflc- 
ftus,fubquamancntomnes  ijaflcftusqui  a  phlegmate&cholera  nigra  profluunt,  yti 
funt  trifttix,plaruftus,commilcrationis,languoris,(lmiIefque,quiad  hancclatTcm  rcuo- 
cafipolfunt.  Quomodo autem huiufmodi  affecrus  viMuficx  cxcitcntur  inanima,di- 
cetur  in  phyfiologia  harmonica;  modotandem  oftendenduin  eft,qui  toniquxuc  clau- 
folx  tropicx  fint,  qu»  figurx dicfjs  affe Aibus  concitandis  proprix  unt ,  &  pnmd  quidfc 
dicemus  dc  duodccim  tonis;dcindc  dc  totidcm  tropisfeu  figuris  harmonicis  proutap- 
titudincm  lnlc  habcnt,ad  animam  nuncad  hos,nuncadillosaffeftus  concitandam . 


nuij 


£  .     I  I  I. 

■Mi  I 


-tm 


D 


Deduodecim  tonis ,  eorumque  natura  ftf  frofrietate . 


E  Tonis  eorumque  difpofirione  fiise  in  prxccdentibus  libris  aftum  cft,vt  proindc 
nihil  aliud  hic  opus  fit,  nifi  vt  paucis  natunm  cuiufuis  dcdarcmus.  Cum  vcro 
maxima  fit  Authorum  de  tonorum  natura cont,rouerfia,  nos in  nulhus  verba  iurantes, 
tonosiuxtaf»mpriamopimoncm  noftrartthicdetcrminaraus-,  uatainea  vt^nicuiquc 
fuom  ''nhociudicium  relinquamus. 

Temujgttur  Primus,  g  i  mteofior  fit  &  duTolutior  A  natura  apruseftchorci»,  f«Uiti«S> 
feftiuistripudijs.lircmilTusfucritpietati&amoridiwkocccleftiiimque  defiderioiido- 
neusquoquc euepotcm,  fuper hiirKtonHm  compofita  eft  Antjphona:  AlmA&edtm- 
pforismater.  ,  .  .,.:nu^?,?.nr  . .-  - 

Secunaus  tcnus  ,Tcr\ciitudif\'i  aptq%  eft,  pertinetque  adafTc^.mifcrjcordLr  Cxpii- 
m$ndo$,qui4intenfior  fit  ,adaflcAus  lxtitixkruire  quoqucpotcrit. 

Tertiustonujj  ad  afTctfus  tcrtij  ordmi*  incJinat,  naceftitix,  luchr  yinis>c^mmiferatio- 
niaptus,  fuper hunctonum  compofitusefthymnus:  tahtAegina. 

Quartus 


Digitized  by  Googl( 


Lih.  Vlll.  sMufurgia  Mirifica.  i+j 

$u*rtust*nus  ,  in  oronibus  fere  firaiiis  eft  prarcedenti,  ciufdcmque  claflis  affcftus 
planctus ,  follicitudinis  ,calamitatis,  omnis  gcncris  ad  mifenas  exprimendas  apta  pa- 
thcmata  cxcitat.  r  r 

$ui*tus,  Ecdcfiafticus  cft,maximo  dccore  refulget,habct  cnim  ncfcio  quid  grauita- 
tis,&heroicx  maicftatis ,  qua  mentes  hilarcs  &  ad  resgraues&arduas  prouocare  vi- 
dctur.  r 

Sextus,  ad  affcftus  in  prima  dafTe  contcntos  follicitat,  ferociar  militaris,fi  duToIutior, 
fi  rcm  i  ffior,  ad  omnes  affeclus  concitandos  feruire  potcft . 
Septimus ,  Modeftiam,  iucunditatem,  vifloriam  fpirat . 

Oftauus,  aifrAibus  fccundx  claffisin  animis  hominum  cxcitandis  fcruit ,  «rauitate, 
&maieftatem  afFedtat.  ° 

Nonus,  fibi  vcndicat  verba  lafciua ,  voluptuofa,  minacia,  qui  fi  intcnfior  fucrit,furo- 
rcm  quoque  St  perturbationemfufcitat . 

Z3rr/ma/  ,Modcftiam,  manfuctudinem,  cceleftium  rcrum  mcdirationem  ,amorem_, 
ciuinum  fpirat,  rcbusdiuinis  cxprimendisaptjffimus . 

Vndeztmus ,  Vcrba  requint  dulcia  ,  fuauia,  amocna  &  matcriam  deletfationi  pra> 
bcntia-..  r 

Duodecimus ,  Eandem  proprietatem  cum  fcxtofortitur . 

Atque  hec  cft  proprietas  duodccim  tonorum  iuxta  opinioncm  mcam ;  Quarum  om- 
nuim  rationcsDco  dantcaflignabuntur  inphyfiologia  Mufurgica. 

§  tm 

De  Partibu4%httoricte  \Aufurgic<e . 

VTi  Rhetorica  tribBSconftat  paitibus,  inucntione,  difpofitione  &  clocutione,ita_» 
& noftra  Mufurgica Rhetorica j  Inucntio  Mufurgic?  Rhctoricae  nihil  aliud  eft, 
quim  apta  Muiarithmorum  ve  bis  congruorum  adaptatio;  Difpofitio  vcro  cft  pulchra 
quardam  eorundcm  pcraptas  notarumapplicationcs  cxprcflfio.  Elocutio  demque  cft 
ipIaMclothcfia:oronjbusnumcrjsabiblutjE,tropis  figurifquc  cxornatxpcr  cantum— 
cxhibitio.  Quibus  quidem  tota  artifkjj  noftriMufarithxniciforma  patet. 

De  Exordio  Melodi<e . 


EXordium  melodix  eft  moduiatio  Auditoris  animum  idoneum  ad rcliquarcddffs. 
eritque  probafi  Auditorcm  cxcitct,&auidum  ad  rchqua  faciat.hoc  autcm  fier, 
fiexordium  fit  graue  ,  faaue,  lonorum  &  harmonica  grauitatcplenum  ;verbis  con- 
gruisab  afTumpto  tono  claufulas  ordicnsjvitiofum  cnim  effct,  fi  quis  aiTumptx  fupcr  VI. 
tonum  Mclothcfi;  urincipi  um  ab alio  quouis  tono  ordirctur,ita  vitiofum  exordium fa- 
ccret,  qui  immodjcjs  vocum  diminutionibuscanticum  inciperet,nifi  forte  verborum_» 
thenualiudiuadcret,  vtin  iftacaruilcnaMontcuerdij,/7*^ fuge  dilecJemi.  inquadum 
fugamcxprimit,fugamvocum  minutiiTimisnotisadornat.  Vitium  quoqucfbret^iquis 
claufulam  finidcbitam^ninitio  cantusponerct. 


JBi 


jAj.  tArtU  Wiagrue  Confoni .  Diffoni 

§.  v  i. 


<De  Ornatu. 


ORnatus Mufur*ix  noftrx  in  hoc  confiftit,  vt notarum,interuallonimque cotextus 
verborum  fignificationi  refpondcat,  vt  fi  cclcrcm  ammi  motum  fignificcnt  ver- 
«W  °-  ba,curnoriscclcrLs,fitardum,tardisaptccxpnmat.  Contextusautemmelodicus 
tu»  Muficus.  >  innuS)  fint  periodipcriodisbcne  coha-rcntcs,  vitetur  corundera  intcruallorum 
p  opinquitas;  Verba attendantur,  quorum  alia,  dum  alus  confonant.ora  rcpenuntur , 
confonantiorem  quoquc  harmoniamemcient,  ita  voces  [  tmmanes]  [  concelebrare  J 
[Jvllkitudo.-]  (conturbabuntur)  mcliorem  mclodic*  dilpouuonis  cfifedu,  quam  {mavnus ) 
[con  cittcre]  [cura,]  &  fim  ilia  forticntur , 

§.  VII. 

CDefigurti  fiue  trofis. 

FI*uras  in  hac  Mufurgica  artc  nos  aliter  accipimus,ac  Rhctores;  Nam  hic  pro  cadc 
tc  fumimustropos  & figuras.  Confiftit  autem  figuraRhetoricain  vana  eiufdem- 
vcrbi  additione,  gcminationc,  multiplicationc  fiuc  rcpctitionc  ,per  modum  dloquen- 
tis,  interro-antisSncrcpantis,  proponentis  rcs  roagnas,  altas,  admirab.les,  viles ,  mdi- 
£nas  Quc  non  itacommode  noftro  inftituto  fcruire  poflunt ,  vtpote  vocibus  concor- 
3antibusharmonicc,niniium  dimparis:  ctfi  ftylorecitatiuo id  genusfigurarum  melius 
quadrct,  dum  vidclicct  vna  vox  maiorem  commoditatcm  habct  eas  cxpnmendi . 

RhctorcsporrovocantTropumlermonisa  propria  fignificationc  m  aliamcuravir- 
t!utemutationem,quicumMufurgii  noftrx  difficultcr apphcanpownt,  nos  troposa- 
Utcr  furacntes,  nihil  aliud  efle  dicimus ,  quam  ccrtas  Mclothefix  pcnodos ,  certam-, 
animi  arTcftionem  connotantes ;  Sc  tales  luxta  duodecim  tonorum  diucrfitatem  duo- 
decim  quoque  conftituimus.Nam  hmc,&  antiqui  tonos  non  aliter  ac  tropos  appeiian- 
dosccnfuerunticum  diuerfi  diucrfosanimiatTedtus  denotent,&  funtproprij  ^ullc^"» 
funtquc  fcquentcs:  amoris,gaudij,  exultationis,  diltolutionis ,  odij ,  fcrocix ,  impetus  , 
grauitatis,  modeftix,tcrapcrantix,  rcUgionis,compaflionis,!uaus,  plandus,  m  ti t  x . 
v       i  Figurxvcro,quibusnosproprievt^ 

{£T     Com°plexus,  Polyfy  ndeton,  Syrapioce,Om,oioptoton,  Ant.thcton,  Anabafis,Catabafis 
uuKXttott)  Fuga. 

§.  v  1 1 1.  :t 

TJ?  T*  * '  l  .'!.)'.'  'tl  L  t*'  *  t  ■         '.  'Illl''  I2JC  £  r '  J  )!  Jt'J  tSfJtklJ'.  1  U t.  C'J«)tC  3H  ^2. '.  ?    l  M 

Explicatiofigurarum. 

.IV  •>(«.;  i:c.-.u:.-   Up  i;  f-.z  niiiiaai         -  •"jzi:„i-  honai  r. —  vr:^....>; 

YlaZtnt.  "  I.n«C<ncidequod  quieseft,Paufatunccomode  adhibetur,cum  vnapcrfonano  mul- 
ticcnfcntur  loquii  fitquc  tuncoportunciCumquis,vclintcrrogat,  ycl  ad  interrogata_J» 
refpohdet,  vtfitin  dialogisharmonicis  Viadanx.  Adhanctcuocaripotcft  •«»- 
ucfufpiratio,  dum  perpaufas  fufas,autfcmifufas,qux  &  ideo  fufpiria  vocantur,  gcmen- 
,tis,ficfufpirantisanima:arTcauscxprimimus.  r, 

rtjfczm  jj  Dicitur  aV«foe*fiuerepetitio,cum  adcnergiam  expriraendam  vnaperiodus  ix- 
piiis  exprimitur,  adhibeturqucfxpc  in  paflionibus  vehcmcntioribus  animi,fcrocix,  co- 
tcmpti!S,vti  vidcrc  cft  inillacantilena  v\oxX:AdArma,AdArma  i&c. 


5'^ 


III.  Vo- 


Digitized  by  G( 


Ltb.Vlll.  MufurgiaMirifica.  jff 

III.  VocaturClimax  fiue  gradatio  ,  eftque  pcriodus  harmonica  gradatim  afcendes  «ajW. 
adhiberique  folet,  in  affe&ibus  amons  dimni  &  dcfidcri  js  parrix  ccelcftis,  vt  iJlud  Orla- 
di.(Qucmadmodum  defidcrar  ccruusad  fontes  acmarum)adhancreuocanpoteftfte- 
oafinus  id  eft  fufpiratio,qua?  varijsfufpirijspcr  paufas  ,fufpirantis  aniini  aflfedus  natu- 

raliterexprimit . 

IV.  2t/M«-WfiuecompIcxuseftperiodusharmonica,  quavoccs  quafiinvnufico-       .  •  x 
ipirare vidcntur, adhibcnqucfolet  in  affeaibusmachinationum,vtilJudClementis no  W/*  **' 
p3pa,  AftiteruntRegesteira  aduerfus  Dominura,&  aduerfus  Chriftumeius. 

V.  O^Mmw  fiuefimiliterdcfinensfigura,cftpcriodush3rmonicaqax*fimilitcr  iwl0Wfm. 
dcfinit  in  iarpiiis  rcpetita,  adhibcriq;  foJct  in  fcna  aJicuius  tci aflirmatione,  negatione , 
autincrepationcvtillud  Pr^ncftini;(Nbsinfcnfari.)        '  \t 

VI.  Antithcton,fiueContrapofitum,efrpcrjodusharmonica,qua  oppofitos  arTc-  a>t>9i7b/. 
&us  cxprimimus;ficuriilIudIacobiCariflimi ,  quem  Hcraciiti  rifum  &  Democriti  plan- 

«ftum  intitular,  &illud  Leonis  Leonij.  Egodormio,  &  cormeum  vtgilat . 

VII.  Anabafis,  fiue  Afccnfioeftpcnodus  harmonica,quacxaItationem,afcenfio-  .  , 
nem  vel  resaltas&eminenres  cxpnmimus,  vt  iiJud  Moralis  (Afcendens  Chriftus  in  al- 
tum&c.) 

VIII.  Catabafis fiuc dcfccnfus pcriodus  harmonicacft,quaoppofitosprioriarTc<ftus  n 
pronunciamusfcruitutis,humilitatis,depreiTionisaffcclibus,atq,infimis.rebus  expri-  * 
mendis  ,  vt  illud  Maflaini .  Ego  autem  humiliatusfum  nimii,  8c  iJIud  MaiTentij ,  dcfccndc- 

runt  in  infernmn  'uiuentes . 

IX.  K«;*x«cniluecirculatiocftpcriodusharmonica,quavocesquafi  in  circulurro  KwtAuwf. 
agi  videntur,feruitqueverbisa<ftioncmcircuIarcm  cxprimentibus,vtiilJud  Philippide 
.Monte ,  Surgam&circumiboCiuitatem  . 

X.  «t;>i}fiucfugapcriodushariv.onica  eft,  vabis  fugam  indicantibus  apta,  cuiuf- 
modiiJIud:  Fuge  dilecle  mi \  leruit  quoqucaftionibus  iuccefliuis  expiimcndis,  cuius 
quidem  omnium  frcqucntiflimus  vluseft. 

XI.  OpoMMis  affi.mlatio  eftpeiiodus  harmonica, quaaffaonesrcrunr.proprie  cxpri-  OpoiW>c 
muntur,  vti  dum  periodi  fingularum  vocum  diucria  rcferunt,  vti  illud :  (T>  mpanizant, 
Cyrharizant,pullant  nobistulgmt  ftoliscoram  iummaTrinitatc)  in  hac  cantilcnaba- 
fisTympanum  g  aucrcfert,  ccetcras  voccsomnisgcncrisinftrumcnta. 

XII.  Repcntina  abruptio  eft  pc  iodus  harmonica ,  qua  rem  citd  pcraihra  exprimi- 
mirs ,  &vt plurimumlocum  habctin  fine,vtiIJud  (  Defideriumpeccatorumperibit.) 

Ecce  hi  iunt  tropi  &  figurx,  quibus  Mufurgi  vr  plurimum  vti  folent,quibus  cxpofitis, 
iamadpraxin  nosaccingamus . 

SYNTAGMA  III. 
Mufarithmos  Mufurgiae  Rhetoricapexhibens. 

PRafmiflis  ijs  qux  ad  Mufurgiam  Rhetoricam  pcrtin£r,  nihil reftat  nifi  vt  mod6  quo- 
que  vidcamus,quomodo  prxdiftis  applicari  poflint . 
Quemadmodum  igitur  in  Mufurgia  nctrica  fiuc  poeticaper  \6.  Pinaces  Mufarith- 
roicos totarn  artcm  comprehcndimus;  ita  &  in  hoc  tertio  Sy ntagmate  abfolutam  Mtx- 
furgi^Rhctoricaerationcm  &mcthodum  dcmonftramus, quod  vt  commodius  forct 
Syntagma  totum  in  to.Pinacesdiuifimus.  Qjprum. 

1.  Pinax bimembris  eft,continetquc  Polyfyllaborum,prior quidem  penultima  Ion- 
gorum,poftcriorpcnultima breuium Mufarithmos ,idcmquc cum coquem in  primo 
byntagmate  cxhibuimus .  In  hoc  tamcn  differt ;  quod  notas  pleonaftice  deduSas  an- 
nexasbabet. 


T  LI.Pf« 


Digitizcd  by 


wjfi,  Artts  Mtgtue  Confoni ,  &  Difsom 

PINAX  PLEONASTICVS- 

Mufarithmos  Rhetoricae  Muficae  eontinens  pro  Contrapun&o 

fimplici  varie  adornando . 


Uba !  p,eoiufmos  notar.quf  \F^fl1 
fliumtmotu  diliuneto.  I  Da* 


5  5 
78 

»3 

II 
5  5 
78 
»4 
5  4 

65 
»7 
43 
21 

55 
77 
22 

5  5 

43 

68 

45 
1 1 

T8 
5  5 
78 
ii 
56 
78 

14 
5  4 

43 
68 

45 
2 1 

5  5 
78 
2  8 

ii 

65 
88 

43 
4« 


m 
111 
111 

IV 

V» 

IV 

V 
u 


VI 

V* 

VI 

III 

u 
III 

IV 

u 

IV 
V 

u 

V 


VI 


VI 


m 

u 
III 

VI 
u 
IV 

V 
u 
V 


VI 
u 

VI 
u 
VI 


VI 
VII 

VII 


n,° 
rt,? 
?°,? 
t?,t 

t?V': 

mv. 

'tm,? 
°??rT,° 

Tttft,? 
*tttt?,? 

T,T? 
?,°? 
*?,rt° 

n,°? 

TTtt* 
^TjTT?? 

T,ttm 


411 

876 

653 
456 


555 
878 

3*3 

858 


5  54 

876 

15* 


34* 
887 

365 
645 


3*3 
87« 

555 
»5» 


555 
878 

3*3 

858 


545 

868 

3*3 
818 


*tt,m? 

Notar  lequeotes 
fluunt  motu  con- 
iunclo  per  repett- 
tionem . 

rtt,rt? 

??T,T?° 

*?rt?,'?rt? 
tt??,tt?? 
Trrt?,ttrt? 
^Tm^rmt 

rttttrjttrttjSjg 

?tT?*t°,?tt?to|4M 
cttTT??£ttTT??i4*s 


555 
»78 

3*3 
858 


1 1. 

Pleonafmus  notaruai 
fractus. 


Uil??,llll?? 


tttTT??ij. 
TTTTT't?ij. 


543 
888 


Tetnfyl. 
Uba. 


III. 

I  lconadnus  notarum 
IraSus. 


Pcntafj  ]■ 
laba . 


IV. 

Plconafmus  lwehis . 


1111 

u 

IIII 

V 


VI 
u 

vl 


VI 

VI 
VI 


VII 
u 


VII 

VII 
Vh 
VII 


IV 

u 

IV 

*V 

u 
V 

v*T 

u 

VI 

u 

VI 
VI 

VII 
u 

VII 


*?,rt,? 

??,°° 

tr,rv. 
ttt,?,? 

?,TT?,? 

£rrr,?,? 
?tt,?v 

£T,TTT't,? 

T-tTT,?,? 
T't,TT?,? 

o,?,?r,° 
TT,rrr-t,? 

????,?'T,° 

rttrr,?,? 

•??•??,  v 

T?TTT,?,° 

llconalmus  imc 
gernoiarum  moiu 
ilophono  procedc 
lum. 

'TT't?'ij. 
TTT°i).ij. 
TTTt?  ij.ij. 
Ttt?°ij.ij. 
TttT't?  ij.ij. 

£rrrrt?ij.ij. 

fttt??ij.ij. 
ij.  ij. 

tTTTT't?ij.ij. 

rttrmij.ij. 


345 

848  VIII  TttTTT"T?ij.  ij 


5  55  5 
7878 
2313 
5858 


5535 

8787 
3212 

8565 


6523 
2778 

2555 
2351 


33*3 
8878 

3323 
8858 

*54*3 
5678 

3*55 
3458 


54*8 
8878 

3853 
8458 


5  535 
8787 

3*12 

8565 


6523 
a778 

*555 
2351 


5  5  5  5 
/878 
*J*3 
5858 


4505 

8888 

6543 
4848 


VI 
u 

VI 
VI 

— 

VI 

VII 
u 

VII 
u 

vn 

VII 

VIII 
VIII 

VIII 

VIII 

V 

V 


?,?,?■?/ 


j  v°  *  u 

1,1,, 


?,tr,TV 
m,°,V . 
??,??,V 

TT,TT,?,?, 
TT>TT,T't,? 

TT,T,T't? 


??,??,v 


w,?>v 
°??r,?,?*?,° 

T,ttTT,T't,? 

°??°,??,V 


°??°?,?,V 

pleonalmusinteger 
noiarum . 

TTT'r  ij.ij.ij. 
T????ij.ij.ij. 


88888 

33434 
86484 


25413 
45678 
43128 
*345i 

56555 

88078 

343*3 
84858 


1  UtTTTij.ij.ij. 
Yi  TttT't^ij.1,.!,. 
3000*'?"  ij.ij.  ij 


VI 

VII 

u 

VII 


VIU 

w 

VIII 
VIII 


TTTT??  ij.  ij.ij. 
TTTTT't?  ij.ij.ij. 

TttTT??ij.ij.i,. 
TttTTT't?ij.ij.ij. 

rtt?rr??ij.ij.i,. 

^ttrttrt? 

mttrt? 


55543 
07765 
3*388 

'534* 


5  53  5* 
87872 

2122 

85652 


56654 
88868 

33434 
86484 


S7872 
32122 
85652 


25423 
45678 
43128 

*345» 


56543 
88888 

345*5 
84348 


Vll 

u 

rtt,r,T,?? 

VI 

?,T,TT,i»? 

VIi 
u 

TT,T,T,T't,? 

T,T,TT,T't,? 

VII 

T,tr3TT,?,T 

VII 

r,?,TTr,r,* 

VIII 
v"' 

Ttt,T,T,T*t,? 

VIII 

T,tr5TT,T't,? 

VIII 

r,tt,TT,r*t,? 

IX 
u 

?tt,T,?r,rt,° 

X 

X 

rttrr,r,tt,?/ 

Fleonafmus :  nte- 

ger  nourum. 

VI 

T'tTT??ij.ij.ij. 

»j- 

VII 

TTTTT't?ij.ij. 

ij.ij. 

vii  ?ttr???ij.ij. 

lj.i,. 

VIII 

TttTTT't?ij. 

ij.ij.ij. 

VIII 

■ 

fUTlfmij. 

ii.ij.ij. 

VIII 

ij.ij.ij. 

IX 


mmrt0  ij. 

/j.ij.ij. 


Digitized  by  Goog 
1  •  * 


Ltb.Vlll.  MufurgiaMirific*.  147 

II.  PinaxcontmetMufarithmos  MelorJicfias  Florid^  varijs  primz  claflis  aftcclibus 
conciiandisaptos,verbi/qucpolyfyllabis  penultima longis  accommodatos. 

III.  Pmax  continet  Mufarithmos  melothefias  floridx ,  varijs  idem  fecundx  claffis 
affedtibus  concitandisaptos,  pro  varijs  verbis  polyfyllabis  penultimis  breuibusaccora- 
modatos. 

IV.  PinaxcontinetaliosMufarithmosfloridos, fy ncopatos,diminutos,artificios&  rinacesArec 
Iigatos,pro vari]sarTc<flibustertia;claffisconcitandis,aptos , verbifquc polyfyliabis pe-  Muiurgic* 
nultimalongaaccommodatos.  reicium. 

V.  PinaxcontinctMufarithmosproijfdemarTcclibus,fedverbispcnultimabreuibus 
accommodatos . 

VI.  Pinax  MufarithnioscontinctMoteclico,EccIefiaftico,&Madrigalefco  ftyloac- 
commodatos. 

VII.  Pinax  Mufarirhmos  continens, fugarum  artiriciofarum  conrextum  exhibet. 
VHI.  PinaxMularithmosPoIyphonios,id cftin  5.6.7. 8.12. 16. vocibus tam fim- 

plicis,  quam  floridiConrrapundhcxhibet. 

IX.  Mufarkbmos  ftylorccitatiuoexhibct.   .  j 

X.  Mufarithmos  chromaticos  &  enarmonicos  exhibet . 

AtquehifuntPinaces,  quibusArca  noftraMufurgicaconftat  ,adperfe<ftam  com- 
ponendi  notitiam  perduccntes,quostamen  inhoclibro,partim  nemultitudinererum 
opusplusxquo  grauarcruusipartim  nc  arcanumtamnooilecuiuis  aperircmus,con- 
fultd  pmifimus. 

EXPLICATIO  PINACIS  PLEONASTICL 

Contrapun&i  fimplicis  pro  Mufurgia  Rhetorica . 

HAbct  hic  Pinax  quatuor  columnas  quarum  vnaquxque fcries  irerum  in  trcs  tri- 
partita  eft;  Prima  feries  vmufcuiuique  columnx continet  Mufarithmos  Contra- 
pundifimplicis,in  biflyllabis,  trifyllabis,  tetrafyUabJS,pentafyllabis  ,vtfericscoIumne 
vniufcuiuiquc  oftcndit.  Sccundaferics  continetnumciospolyfyllaborum  penultima 
tamlongorum  quambreuium,  &breuiaquidemitaexhibemus.  ™  noc  e^  trifyllabu 
penultima  breuc;  'J  quatrifyllabum  pcnultima  brcue  i  %  pentafyllabum  penultima 
breuc&ficdccceteris.penultimam  vcrd  longam  ita  exhibemus  .  ™  trifyllabum  pc- 
nultimalongai'V  quatrifyllabum  penultima  longa,  ^pentafyllabum  penultimalon- 
ga .  yj  heclalyllabum penultima  longa  &  fic  dc  cceteris"  Tertia  fcrics^notas  continet , 
polyfyllabis  fingulis  correfpondcntes ,  quas  notas  nos  plconafmosvocamus  ,atquc_-» 
nihilaliudeft  quam  multiplicatio  Mufanthmorum  in  noris  rcprxfcntata .  Produximus 
autem  Mufarithmos  in  hoc  Pinace  a  tr  ifyllabis  vfque  ad  pcntafyllaba ,  eo  quod  hic  4. 
Muiarithmifumcientidimi  fintadomnes  quofcunqucincantilenis  verborum  contcx- 
tusexprimendos.  Verum  mirificumhuius Pmacisvfumdcclaremus. 

Nota  igitur  Melothctas  non  fcmper  ijidem  cadcnrijs  fiue  interuallis  vti,fed  eandem 
claufulam  iuxtavariam  tonorum  mifturamvarie  rcpctcrc  ,  proutfupra  in  canone  fe- 
xtotraditumeft.  Sienim  quifpiam  tum  exhoc,  cum  cx  fequentibusMufarithmiscon- 
tinuatim  claufulasiuxtadatithematisfyllabicatn  quantitatem  dccerperet,isquidem_* 
ficcret Melothefiam  omnibus  numcris complctam ,  &  artificiofo  floridoque  procciTu 
adornatam;  led cui gratia &  nitor  dcfit .  Idemque faccret ,  quod  Tyro  Rhctoricx , qui 
dum  variosflofculos  &  elegantiascoaccruar,  orationen  quidem  floridam ,  fedcuico- 
textusanima&decor  harmonix  defit,  componcret.  Hinc  Muficipcritiores  &iudicio 
policntes,  vt  ingemofa  periodorum  concatenatione  cantilenam fiue  motedlu  aliquod 
adornent,  floridis  &  artificiofis  periodis  fimplicis  Co  ntrapu  ncli  clauiulas  admifcere  fo- 
lcnt,  cafqucper  varia  interuallarepetitas,  &  fic  tandcm  cantilcnara  fuis  numeris  abfo- 

T    z  lutam 


Digitized  by  Gooolc 


jjff  Artis  Hagna  Confintf  &  DiJJbm 

Jutam  conftituunt .  Hos  nos  imitari  voluimus  totiufque  artificij rajionem  in  hoc  piria- 
ce  expreflam  demonftr3re,  nc  quicquam  ad  Mufurgiam  noftram  quouis  modo  peiti- 
nens  obmiiuTe  vidcamur . 

Regula  I. 
De  Pleonajmo  Mufarithmico . 

PLeonaimus  Mufarithmicus  nihilaliud  eft ,  quam  multiplicario  cuiufcunque  Mufa- 
rithmifiroplicispropofiti.  Potcft  autcm  hxc  multiplicatio,quemadmodum  wpra 
oaWcoo.  quoquc  in  canone  (>.  tradidimus,  dupliciter  inftitui>  Pumo  per  Plconafmum  fiuc  mul- 
&feu  &  di.  Jplicationem  fraftam,  fiuc  quod  idcm  cft,  difiunclam,  dum  vidclicct  polyfyllabiahcu- 
U°  US'  ius vocabuli  notv  pedometrxin diueria intcrualla difcriminantur . Secundo per  Pleo- 
nafmum  fiue  muUiplicationem  integram ,  fiuc  coniunclam ,  dum  vidclicct  polyfyllabi 
alicuiusvocabulinotxpcdometrxm  eodera  intcruallo  conftituuntur.  ytrumciucin_» 
columnis  exhibuimus ,  vti  infcriptiones  doccnt .  Hij  igitur  propofiris ,  iam  columnas 
Mufarithmorum  interprctemur  •  Prima  itaque  columna  habet  Mufarithmos  bifiylla- 
borum  ,quxinrigore  nonrefbondentnifiduabus  notispcdometris,vti inpinacc Syn- 
tagmatis  prinuContrapuntfi  fimplicis  oftcnfum  eft .  lam  vcro  vt  Rhetorica  Mufurgia-. 
varictatisamans,  maiorevbcrtatc  luxuriarctur,huncpinaccmita  difpofuimus  >vtco; 
lumnx  Mufarithmorum  non  tantumbifiyllabis,trifyllabis,tetrafyllabisautquatroIyl- 
labis prxcisc  refpondcrcnt, Sed  vnufquilque  cx  diclis omni  imaginabili polylyllabo rc- 
ipondcrc  poffiti  ita  primx  columnx  Muiarithmi  per  Pleonafmum  fiuc  difiuntfum ,  fiue 
coniunclum,  3.4.  5.  6. 7.8.&quotcunquctandcmvoluerisfyllal>arumvocabulo,fiuc 
pcnultimam  longam  habeant,  fiue  brcuem,  accommodari  pofliint .  Idem  dicendum_. 
cft  dc Mufarithrms  III.  &  IV.columnx .  Veriim  paradigmatc propofito  res  clarior  cua- 


det. 

Sit  itaque  Mufarithmus  biflyllabus  liic  5. 1.  in  notis 
reprxfentatus  vt patct  ;  Hic  Mularithmus  in  rigorc  tan- 
tum  bifiyllabis  vocibus  rcfpondct.  At  nos  hicafleri- 
mus  ,eura  omni  polyfyllabo  dato  applicari  pofle,  quod 
ita  oftcndimus .  .Si cum  primo  trilyllabo  applicare  velis, 
poter is  id  multiplici  rationc  in  efteclum  duccrc  dupli- 
cando  vidchcct aitcrutrum  numerum  vcl  notam ,  itfu 


Bxemplum  J. 
.  fc-U- 


5 


Exemplum    I  /. 

y  J  i        5 1 1 III  55'  Ul  5** 

U 


— w  $-u~  -  J  S  ~«h  -u-e-d  ■$H — 


Plaudite  Plaudite 


Plaudite  Plaudtfe 


Videsin  fccundo  excmplo  triiyilabum  penultima  breuc  in  voce  Plaudite  exhibitum  cf- 
fepcrMufarithmum  y.  1.  fi  primum  numerum  huius  Mufarithmi  duples  hoc  paclo 
j  y  1.  &  deindc  notas  pedometras  quafcunque  huic  pcdi  correfpondcntcs  appliccs. 
Hoc  paclo  omnes  feries  illarum  metrometrarum,qu£  in  Pinacc  U.Syntagmatis  Primi 
in  finc  columnx  iccundx  co  tincnrur ,  huic  trifyllabopenultima  brcui, applicari  pof- 
funt.  Sit  itcrum  propofitusMufarithmus  5  1.  tnfyllabopcnultimalongoapplicandus, 
fiet  hoc,finotas  columnx  mctrometrasincalcecolumnxfccundcpinac.  1.  Syntag.I. 
cxbibitas,  multiplicato  Mufarithmo  ffi*  applices .  vt  hic  tertium  cxeraplum  docet . 

Exem- 


Digitized  by  VjOOgl 


Lib.Flll.  MuJurgiaMiri/ica. 


ty 


Bxemflum 
III  Jll 


/  /  /. 

Jdem  Pkonafmw  fub  altjs  notis , 


=8 


551- 

5  n- 


Viftori  Viclori 


Noniecus  jfiMufarirhmipropofiti  5  1,  vltimam  notamdupicshoc  paclo.  5  1  ijvcl 
5  8  S.deindenotasiuxta  trifyllabi  quantiratcm  oftcnfapauloantemcthodo,Mufanthr 
irricis  numeris  applkaucris ,  vcin  hoccxemplopatct,habcbisalumvariationera. 


Exemplum  IV.  Per  Pleonafmum  coniun&um . 


55 

7« 

»7 


55  5  ^H*"f:±Zr 

778  r!fi=:iste 


223  — 


*8     5*8  PiW»><r  .iW/t 


-pcn.br. 


Vifari  Vifton 


—  pen.Io. 


Siverdpcr  Plconafmumintegrum  fiue  coniunftumprogredi  cupias,totum  Mufa- 
nthmum  trifyllabum  5.  i.dupbcabis,  itavt  pnmoMuiarithminumcrusfimilitertripli- 
cctur,  hoc  pafto.  5*5  5  1 11  ,deindc  hifce  numeris  iuxta  trifyllabi  quantitatem  notas 
iuetromctras  pro  libitu  in citatiscoiumnis  contcntas,  apponere  poreris,  vt  in  excmplo 
patct.  &  hxc rcpetitio in  omnibus  reiiquarum  vocum  Mufanthmis  a?quali numcrorum 
proportione  multiplicanda  cft.vtin  aiTumptoMufarithmo  patct . 


?imp'cT 

55 
78 

58 


Multiplxarut  i  Plconafmus  coniunclus 

55  5  555!  vcl  fic  555  555 
778  vel  788i  r 

223  fic  233 

558       j88<   555 


coiun- 
tfim-t 


777  888 
222  333 
111 
1 


5 


Pleonaf.difiunclus 
vcl  di-  555555 

fiuaim  777778 
222213 


itcrurn 


Difiunttus 


ve.55S555vei  555555 
™788888  2  778888 

tcr2"3J3  tCf  «3333 


55555*1      511111  J5IUI 


Vidcs  igitur  quomodo  a  binario  numero  paulatim  crefcat  Mufarithmus  buTyllabus 
tam  pcr  difiumfta,quamperconiundtainteruaila;  Vbi  nota  quartam  feriem  per  con- 
iu  nctum Pleonafmum  iterum  vigefies  multiplicabilcm  eiTe  >  quarum  nos  3  tantum  po- 
nimus  vtiin  5.6. 7.fcric  apparct .  Verum  notas  vnicuique  corrcfpondcntcs  appona- 
mus. 


Excm- 


Digitized  by  Gooale 


IJ9 


\Artu  Magn*  Qonfom .  &  Dtjfoni 


h 


II. 


III. 


Exemplum  I. 
IV.  V. 

r»^^rynyg  — ~* 

PJauditcVi<loiiij.  plauditeij. 


VI.  VIII. 


>J. 


ij.      ij.      ij.  vi&ori. 


Videsigitur  vcl  ex  paruo  fpeciraine  inexhaultas  Rhetorica?  noftrx  Mufurgicx  diyicias . 
Notjcauterninbafipofita;dcbcntciTce*dcrn,prout  numeri  Muiarithmorum  inrclj- 
quistribus  vocibus  declar3t.  Quicunq.vcrocuriofiusdcfiderat  fcirc,quoticshic  Mufa- 
ritbmusbilTylJabusin  vnotrifyllabomutaripoiTit,  isadeatprimam  partcm  buius  pro- 
blcm.3.  combinat .  vbi  mira  &  prorfus  paradoxa  circa  dicta  reperict .  Denique  quaecu- 
quede  vnico Muferithmo 5. 1. propofito  dicta funt  ,dc fingulis  in illacolumnaMufa- 
rithmis  bifiyllabis  intelligenda  funt . 


Exemflum    1  I . 


S 


I  rporro  Mufarithmus  trifyllabus  ex  fecunda?  columna?  gSZ!!Z:_.*_~ 
primaferie  propofitus  6  4  5-quartus  in  lccunda  colum-    if T  JS— 
is .  Hic  MuCirithmus  trifyllabo  rcfpondcns  fim-    3i— — — — —— 


naMufarithmus. 

plicitcr,  ficin  notas  refoluirur .  Pleonafticc  tamen  in  querauis  6  4  J 

polyfyllabumrefolubiliseft,veIpcr  notas  coniundas,  vel  pcr 
difiunftas.  Vtfihunccitatum  Mufarithmum  quadriiyllabo  applicarc  velis ,  duplicare 
pQteris,  veJ  1.  velz.  vcl 3.  vtin  cxemplo  fequcnti  patct . 


I. 


II. 


III. 


IV. 


V. 


111 


IV 


IV 


V 


V 


VIII. 


H— 


Videshicin  fecundaferie  primam  duplicatam,in  tertia  veroferie  fecudam,in  quar- 
tarertiam  ad  pronunciationcm  tetrafyllabiformandam  >in  quinta  veroferiepcntafyl- 
Jabum  duplicat  primam  & fecundam,  in  heclafyllabo  fingulas  duplicar,vt  in  V I.  ierie_^ 
patct.in  VII.  ferie  pleonafmusintegcrcxhiberur;  dum  rrifyllabum  (Crcator)  in  fin- 
gulis  notisreplicatur.  VIII.  ferie  verdidem  difiunclimponitur,vrexdjitinclionepa- 
tet,quimodusin  infinitum  fere  variabiliscfti  naminhoc  exemploprima  notarcfpon- 
dctprimacinMufarithmofimplici,  3  verd  notannfecundadiuifione,fecQda?nota?Mu- 

farith- 


V 


Digitized  by  Googi 


Ub.VUl.  MufurgiaMirifca. 


ftnthmo  fimphci;  &  qumq;  notar  in  tertia  diuifione ,  tertia?  notae  Mufarithmi  fimplicis 
correfpdndent,qui  modus  ininfinitum  ferc  variabiliseft,vt  in  primahuius  Ubri  parte 
fuse  oftendimus,  hifce  pofitis  hanc  formabis  rcgulam . 


Regula . 

DAto  polyfyllabo  quouis  ,Mufarithmum  querauis  trium  nu- 
mcrorumexcolumnafecundapinacis  huius  depromptum 
in  datum  polyfyllabum  Mufarithmum  conuerterc  ;  Sit  pcriodus 

3[U$d3mEnneafyllabadata  jhoceft^.  fyllabarum  ;  vti  Vcni  Re- 
cmptor  Fioicuum,c\m\  Mufarithmotcrnario  exprimcs,  vel  per  con- 
iunciura  velper  difiunctum  pleonalmum ;  fipcrprimu,  fin°;ulitres 
numeri triplicati  dabunt  quaefitum ,  vt in  hic  patct .  Hifcc  fi  vnam 
exfcriebus  notarum  metrometrarura  in  columna  Enneafyllabo- 
rumPinacisprimi  vel  fecundi,  Syntagraatis  primi  applicaucris, 
habcbis  quaefitum .  Si  pcr  fccundum,  operabcris  vt  in  III.  IV.  V.  cx 


SimpkX  Mufaritb- 
mustryfyUabis. 

I.  6  4  c 

II.  666  444  Cf  5 

III.  66666451$ 

IV.  666644475 

V.  664444445 


empl.  patet . 


I. 


TnfyUabuml. 


I  I. 

Fnncafy  Uaba  pcriodui 
Pkonafmo  coniunclo 


I  I  I. 


Pkonafmodijsunclo . 


Crcator      Veniredcpcor  fidelium  ij. 

liSiiSllSiiii 


Vidcs quomodopcr  multiplicationcm  Mufarithmi fimplices in  quodlibet  polyfylla- 
bum  niutaripoQlnt,  &  quomodo  nor*  ijs  correfpondentesaflfiaipoffint ;  atquehocin- 
finitismodis.  Scdrem  aliquibuspropofitiombusdcclarcmus. 

t 

Propofitip  I.  

<Dato  Mufarithmo  fimflici,^) quolibctfolysyllabo  fimflici fiue com- 
fo/ito  ^mufarithmum  ad  datum  folysyllabum  accom- 
modare ,  Dt fequitur . 

Slt  Mufarithmus  fimplcx  4  numerorum  vt  fequitur  y  147.  fitquethema  polyfyliabu 
8  (yihbarum  {Gaudeamus  inDominoJvclitquc  qutfphm  componerc  fupra  datura 
themain  fecundotono;is  duplici  methodo  propofitum  exequctur.  Prirao  per  Plco- 
nafmum  intcgrum,  fiue  interualla  coniunfta .  Sccundd  vcl  Plconafmum  fra{tura ,  fiuc 
intcruaila  difiunda,  vtrumque  paucis  cxhibebimus. 


Si 


1. 


Digitized  by  Goqsle 


>OSh 


IS2 


j4rtis<£Ma*nx  Cmfinij&Difloni 


2  £  2  2 

5  M7 


Siitaque  quifpiam  pcr  coniunc"tasperiodos  rem  prinad  renta- 
revolucrit,isPhonota<fticumSyftema  primo  in  quatuor  partcs 
iuxtaquadrupliccm  Mufarithmipropoiiunumerum  diuidet,dein- 
dc  cx  columna  4  pinacis huius quemuis  cxcerpct Mufarithmum  > 
nos  nonum  propofito  noftro  conuenientcm  aiTumpfimus  >  vt  f  C44 
hic  patct.  Dcinde  appl  cata  columna  clauium  ad  columnam.,  7*87 
toai  fecundi,in  fingulis  pentagrammijs  vocurapundta  imprimcs 
ita  vt  fingula  fpacia  pcntagrammorum  vnum  punclum  habcant. 
vt  fcquitur .  Hoc  peraclo  defccndc  in  fccunda  feric  coluranac 
tertix ,  vfque  dum  ad  ^  fignum  oclofyllabi  >  vidclicct  aiTumpti 
thematis,perucneris,&accipe  lbidcm:  V.g.penultimam  notarum 
feriera,  quam  applicabis  vnicuique  note,  cx  quatuor  fcquentium 
vocura  nous  vt  hictaflum  vides  ; 


^Alufanthmi  fimflices. 


ILToni 


G 

8  . 

r 

^7 

E 

b6 

D 

5 

~C~ 

4 

B 

3 

A 

2 

!G 

1 

— —  | 

J  M4 

7887 

»312 


— 

5  '47 


I.  Exemplum. 

Per  Pleonafmum  coniunftum. 


mm 

liiffi 

5 

Gaudeamusin  Dno  ij. 
Sequitur 


9. 

1  >tii 


ituriamvt  videamus>qua  ratione  hi  4  mufarithmi  firriplice$per  pleonafmum 
um difponere poflimus .  Qu od  quidcra  cxcmplum  fequens  tc  meljus  >  quam_ 


difiunc"himaup 
multa  vcrba><iocebunt. 


JI.Exem- 

> 


Digitized  by  Google 


Lih.Vlll.  MuJUrgiaMirifica;  iss 


I  I.    Exemplurn . 

Per  Pkonafmum  difiunttum  : 


Gaudeamw     in  Dno      ij.  ij.  ij. 


In huiufmodi  igitur  pieonafmis  fiuc  difiun&is  fiueconiunftis  accipe  quamcumque 
notarum  feriera , vt nos hic vltimam  TTTttftf.  Quo  perafto  fpacijs  Mufarithmis 
corrcfpondentibuspunftaimprimesjfingulifque  pundtisnotas  aflignatasita  applices, 
vt  lftjc  oc~to  notae ponantur omnes  in  chorda, quam  in  qaalibet  voce  punclum  obtinet 
in  di&is  punctis ,  vti  in  excmplo  patet;  prodibitque  melothefia  vel  per coniuncla  vt  iru. 
prinio  vel  per  difcreta  interualla,  vt  in  altero  exemplo  patet. 

Videsigitur  replicationem  oclofyllabi  compofiti  quater  iuxta  4.  numeros  Mufarith- 
tni  fa£taminprimocxemplo,in  fecundovero  eand£  replicatione,atdiuifim;  Nam  prirai 
Mularithmi  notac  refpodent  y.  nota?  TTTtt  in  D  bafli.  Sccundi  Mufarithmi  nota?  relpon* 
dent  3. in  G.  T*t? .  Tertia?  rclpondent  aliae  |.  TTTtt .  in  C . & tres  aliar  in  F.  quartse  de- 

niqueMufarithmi  notarrelpondcnt.  VJtimam  vcrdperiodum  floridam  ex  colum- 
na  VI-  Syntagmatis  II.  Mufarithmos  floridos  pro  oftofyllabis  continentis  exccrpfimus 
ad  maiorcm  harmoniara  cantilenae  conciliandam ,  quodfemper  optime  fiet ,  11 Mufa- 
rithmis  data  rationc  multiplkatis  repetitifque  dcindc  floridam  ,&  artificiofam  claufu- 
lam  polylyllabo  refpondentcm  infcramus ,  vt  iam  diccmus. 

Notse  in  Pinaces  Arc$  Mufiirgica?  referuatos . 

CVra  iuftisdecaufistertij  fyntagmatis  artificiofar  muficar  pinaces  ,  hic  omittentcs 
Arc.v  Mufurgicaecosreferuaucrimus  ihoc  locotantura  Notas  quafdam  poncrd 
vifum  cft;vt  qui  Arcant  Mu/urgicam  habuerinr,aliquam  vfus  horum  pinacum  notitiam 
acquirant. 

N  O  T  A  I. 

In  Pinacem  Pleonafticum . 

EX  hisfufius  forfan  quam  pareratdi<5tisfatispatet,quomodopertnaphoram  fiue 
repetitioncm  quam  nos  inter  tropos  Muficos  repofuimus ,  cantilcnam  aliquam 
ordinare  poflimus ;  Eft  enim  hoc  nihil  prope  in  cantilenis  communius>adeo  vt  vix  vlla_. 

V  occur- 


i 


is4  drtis  Magna  Conjbni,  &  Difsoni 

occurrat,  quae  non  huiufmodi  rcpetitionibusfcateat,ncautem  qualibet  repetitione» » 
coganturintegrumverborum.  contextum  repetere  Mufici  ,hinc  ponercfolenthuiuf- 
niodifionaij.vel  ij.queis  &nos  incolumnapinacispnmihuiuspartisvfifumus;  prae- 
fertim  in  Plconafmis  integris  notarum  ,'vbnn  3.columnar  tertia  ferie  hoc  fignum  bis 
ponitur  ij.  ij.  per  Pleonafmosconiunftos  ,adfigniiicandumnourumpraecedcntium 
aggrcgatum  bis  repeti  deberc  ;  vbi  verd  \y  ij.  ij.  ter  ponitur,notas  prxccdens  notarum 
aggrcgatumtervbiij.  ij.ij.ij.  quatcr  repctidebcrefignat;non  tamcnintelligas  vclim, 
hancrepetitionem inftitucndam  fupra  eandcm  chordam ,  fcd  fupra  cas  chordas,quas 
notxnumcri  Mufarithmi  dcnotant ,  vt  in  prxcedenti  exemplopatuit. 

Porroin  notisPleonafmiinterruptividcbisnocas  variediuifas,omncs  tamcn,in  tor, 
quotMufarithminumeroshabenti  v.g.in  4.colunapinacis  i.poftnumerum  quihcpta- 
fyllabum  brcue  notat  yj,'  reperies  hasnotas  Ttt,T,T,?,?,vt  vidcsfubdiuifas,quoofte- 
dimus  3.primas  Ttt  pcrtincread  primum  nuracrum  Mufarithmi  jquartam  vero  Tpcr- 
tincrc  ad  fccundam  ;quintam  T  ad  tertiam  ;fextam  ?  ad  quartami  fcptimam  dcniquc 
ad  vltimam  Mufarithmi  figuram  fpeclarc.  Atquc  hac  ratione  accipicnda  iunt  notarum 
difcrimina .  Nam  fempcr  tot  difcriraina  inucnics ,  quot  Mufarithmus  notas  contincr, 
&  noteinter  Singula  ipacia  difcriminantia  pofitae  ccnfendae  funt  ad  cam  Mufarithmi 
ndtam  fpeclare,  quam  ordoindicat.  ita  notae  omncs  in  primo  fpacio  contentae  ccnfcn- 
tur  ad  primam  Mufarithmi  notam  fpcftarc ,  omncs  in  lccundo  fpacio  content»  ad  fc- 
cundam;  &fic  dc  coetcris. 

N   O   T   A  II. 

De  Pledna/mo  'vfitato  Ecclefiaflico,  quem  'wlgo  [  falfum  Bor- 
donem  ]  nos  Ifobatum  dtcimus,  Docant* 

E Xhis  clariffimepatec,  quomodo  nullo  penc  ncgotio  Falfi  (  vtbarbarcloquar  ) 
BordoncsficripoiTint,expcdiriautc  totura  ncgotiu  potcrit  Mufarithmo  yelvni- 
co.quacuor  vcl  f.aut  quotuis  numerorum.  Sunt  autem  falfi  Bordones  nihil  aliud 
quam  claufulx  quaepiam  certarum  notarum,  quarum  prinia  nota  pcr  longam  aut  ma- 
ximam  exprimatui  ,rcliqux  verd  fcquentes  in  claufulam  abeant  finalem .  Eft  autcm 
hujufmodiplaJlendijat»omaxime  yfitatain  pfalmis,  quorum  verfus  cura  bimcmbrcs 
plcrumquefint>hincfit,vtoinnesfaUiBordonesbimembres,id  cftbinasclaufulasquo- 
quc  habcant ;  prima  pars refpondet primx parti  vcrfus alicuius pfalmi;  fecunda  fecun- 
dar.  Cauendumquoque  ne  infalfis  bordonibusdaufulxfinto^pid»-f#*iwideftfimiliter 
definentes ;  fed  ieraper  prima  aliam  tcrrainationem  fortiatur,  ac  fecunda.  Sed  rem_ 
excmplo  doccamus. 

Tiata*     Propofitio    1 1. 

Dato  Mufarithmo  quatuor  numerorum ,  fkonafmum  *vfita- 
tum  Ecclcfiaflicum ,  fiue  [  falfo  Bordone  ]  fiue  *u/  nos  di- 
cimu4 1*>  baton  conflituere  ^ 

J.    A  T  O  VI 

Slt  datum  thcma  ( Dixjt  Dominus  Domino  mco : fedc  d  dcxtris  mcis)  fupra  quod  pleo- 
nafmura  vfitatum  conftrucrc  oportcat . 
SintqucMuiarithmifinguli  quatuor  numcrorum ,  quifequuntur  8^7,731$  i.cx 
fColumna4.huiaspinacisdcprompti  ,rcferantqueBafsu;  reliquos  enim  vocum  Mula- 
tithmoibrcuitauscauUoraittimus,  SutaquehofccMufarithmosinnotwrefoluas,ita 


Digitized  by  Goooh 


Lth.FUL  MufuriisMirifiea:^  §rs 

\r  primo  cuiufuis  Mufanrhmi  npta  fit  longa>  vej  maxima,  rejiqua»  vcrd  incJaufuIas 
abcanc  ,  habcbis  quzfitum ,  vt  infequenti  paradigmatepater, 

Exemplum  Pleonafmi  lfobati  Eccle/tafli& ni  1   21 :  c  j :  ^ 


DixitDominusDomi     no  meo      Sede  a     dcxrris  meis. 

Reliquas  voces  iuxtaMufarithmosvnicuiqueproprios  expediesj  vides  igitur  artiff- 
cium,  Siverd  pervnicum  Mufarithmum  negotiumcxpcdirc  vis,tuncaflTumptoquouis 
Mularithmo  cura  in  fuas  notas  refoluas  fiuc  fimplices ,  fiuc flondas ;  Quo  perafto  mu- 
tata  columna  toni  vno  gradu  vel  4.  aut  $.  Mufanrhmos dcnuo  in  notas  rcfolues ,  pro- 
dibitqjpcr  huiufmodi  tonorum  mifturam  pledhafmus  pctitus,vbi  tamen  fciendum,  in 
boc  negotio  Mufarithmum  eligendum,cuius  duo  vltimi  numeri  bafis  habeant  nu- 
meros  5.1.-  - *  £8 a.  itind  rwnun  ir.m  rv . '-:  xxizi 


N    O   T    A  III. 


Deyfufmacum  SjntagmatU  l.  Arc*  Mufurgic*. 


/1    f~"  llt^H 


VII 


OtaomnasMufacithmos  pinacum  quorum-    Afnfarithmus /smplexhcpt.fyUabus. 
cunqucin  Syntagmatc  primopotirorum, 
huic  nc«orjo  noftro  ,  fiuc  aniplincationi  Mufurgix 
RhcroriLasfcruirepolTci  NamPIconafmi  mcmo- 
rati  tam  coniuncli,quam  dtfiuncliin  qucuisdato 

f>oIy  iyllaboafifignaripoflunt.  v.  g.  ftqucns  cJaufu  - 
a  exMufarithmispinacisheptafyliaboru  fyntag.  I. 
cruta,tuicunqueiententic>autpcriodo  inrinitisfere"  modis  accornmodaripoteft. 

/.   Exemplum  ter  pleonafmum  coritunttum. 

_  ^j^i^  ^i^^  ■     ^        ^.^  ^  ^   ^ 

CantcmusDno      ij.  ij.  canticuranouura. 

Exemplumll.  perdtpan  flum. 

canticumcanticum  nouum. 


iiilliifiiiiilllp 


CantcmusDomino  .j. 


Sit  enim  melothefia  pcrficienda  fupra  hoc  thema  [Cantemus  Domirto  canticum  nouum\ 
&  fupra  Mufanthmum  ex  pinace  heptafyJlaboruro  extradrumi  vtiprimaexemplife- 
ries  oftendit: potcris  quotJibet  in  primx  nota?  fpacio ,  &  quotlibct  in  fecundar ,  quotli- 
bct  in  tcrtiic ,  &  fic  dc  coetcris,  notas  continuare,  vt  in  duobus  cxcmplis  hic  appofitis 
patct. 


V  x 


KOTA 


Digitized  by  Goqjjk 


/  Ams  Magn* Confom,  tf!  0gp<M 

N   O  T   A     I  V 

Pinacis  II.  in  Arca  MufurgicaExplicat;ioncmexhibcns. 

Ploax  II.  continet  Myfarithmosflptidos,&  artificiofosbifyllaborura  trifyllaborum, 
& tetrafyllaborum,prout frons vjniu/cuiufque  columna:  demonftrat ;  Nota  taracn 
quod  fi  quis  cx  hoc  pinace  decerperet  varios  Mufartthmos  themati  appropriatos,is  qui- 
dem  harmoniamproduCturus  fitartificiofam;fcd  ob  eadem ,  &W#a»«  mterualla  ncc 
iudiciofam,  nec  auribus  apprimc  grara  exhiberet,  nifi  quis  vnoMufarithmu  vti  in prar- 
ccde ntibus dcc/|i;ra.tu fuit,  pcr  varias  tonorum  mifturas  deducerct ,  tunc  cnim  harmo- 
nia  yigorcm  decpremque  iuum  rctinerct:  Seruict  igitur hic  pinaxpotuTiraumclaufiilis 
artinaofis ,  &  fl^ridisjcontrapunclo  fimplici  pleqnalhce  dcdufto  mferendis,  vti  in  pa- 
radigmatepropofirionis  primx  huius  vltima  pq-fpcjo  patct ;  Qu*  claufula  florida  pul- 
ci^ claudit  Mejpthcfiam  ex  vnico  Mukritbmo  pleonafticc  deauftam;  polTunt  autem-. 
jilaWulx  huiufmo.di  vbiqueinterfcrivelin  principio,  vclin  medio,  vcl  in  finc  >hacta- 
men cautela , vt  tunc  numeri  bafis 48 &  Ji femper  finem .  41 .  vcroprincipio ,  mcdio, 
&fini>rcliqui  numeri65.  xi.  tantumprincipio,&raedioappliccntur. 

N   O   T   A  V. 
Pinacis  III.  IV,  V.  in  Arca  Mufurgica  praxin  exhibens . 

IN  hoc pinacc  contincntur  Mufarithmi  floridi  Ecclefiafticocantui ,  &  moteftico  fty- 
lo  maxirae  proprij;  Sicui  ig;tur  animusforctMelothefiam  exhibcreftylo  Eccle- 
fiafticp,is  bpc  pinacc  maxime  vtatur ,  habet  autc  hic  pinax  duas  celumnas,in  quarum 
vnaquaque  ,Mufarirhmi  vnacumfuis  notiscorrefpondentibus  cxhibcntur.  Sitigitur. 


Sv. 


Propofitio  III. 

Dato  qualicumque  facro  verborum  themate ,  fufer  Hlud  Melch 
thefiam  ordmare  Jlylo  Ecclefiafltco  conucnientcm . 

Shthcma  vcrborum  v.  g.  Aue  Virgogloriofa  fupcr  prmcsfpcciofa  vclifquc  id  cxorna- 
rc  modulw  harmoniciss  ita  age .  Sekcto  v.  g.  tono  111 ,  cxccrpanrur  cx  fccunda 
columna  octofylUbormn  ( totcnim  vnum  mcmbrumthemati^at>etfyllabas,quarura 
penultima longa) Mufarithmiquilibet,  quideindcpcrapplicationem  co- 
columnxclauium  ad  coluranadati  toni  ,in  modulos  opcfyftematis  pho- 
nota&iciammabunturca  prorfus  rationc,quahucufquefemperfaAum_» 
cft(  Nam  in  modoopcrandi  nulla  prorfus  a  Contrapunclo  fimplicj  diuer- 
fitasoccurriO&prodibitfcquensha  moniaEcelefiaftico  ftylo  accommo- 
data.  Summovcroftudiocurabis , vt  notascorrcfpondentibus vocum_* 
Mufarithmisappliccs,& nihil corum,  quat occurrunt,  vt  funt  punfta no- 
tisaffixa,&caudi  fufarurn fcmifufaruraquc  omittas,  quar  tamcn  Muficx 
pratoimpcnmdiaalint. 

rmifjijv  ,  mu&siUB  atB*&&(bmp&  guffltt]  >j  m*t<n  ijittn 
-iboop  ••;  ■  .-ujut  ni  ijdi»; ou|  "  ;  «.Jon 3  mi<|mi  di!»oup?m3<  .. 
?xdboq      .1  wlqfl33X5i"<i'",'>  'i;  "'<^i-?ir~ir.03  2n3ou^  1  «Jaoj  sbail  At 


A 

8 

G 

f 

6 

E 

f 

D 

4 

C 

3 

B 

a 

A 

1 

ffl-0! 


Excm- 


Digitized  by  G( 


ZJh.PlIL  lAtfirgiaMirifcg:  tfj 
ExemfUtm  fiylo  Ecclcpaflico . 

■<wi»»<'»»yi*«».     — T.*.^..-^  ~  "{t~*"  ",""x"  "~",,">  'f***f>**r"  ♦•"-•">■*»••—•    ••t..— . 


Gau  dc  Virgoglori   o  fa  ii. 

.Ulrw •i.tfllu-,  c:i!Jil"!{j|!j  j.wv.thtxvCL "J  010 ;v.;:/riH03 •». 

i|i||i||i||||ili:si||i:l? 


te 

rv 

Superomnes(peciofa   ij.  ij. 

Vidcs in  hoc cxcmplo  modumproccdcndi  i n  ali js, Nota  vero,  Qu6d  fi  poft  pcriodu 
vnamatqucalteram  Contrapuniti  limplicis'MuIarithmos  ex  pinacibus  appropriatis , 
(v.  g.  cx  Pinace.V.  iuxta  thcma  vcrborum  aiTumptum  oclojyljabum  deprompros)  varije 
tonorum  mifturx  infcjucris,  non  tantum  harmoniam  fuauiorcm>led &  p  odudiuxcm— 
rcddcs:v.g.  hatcciaufulacxPin  ce-odtofyllab.Con- 
trapuntti  fimpiicis  deprompta  Se  infcrta  intcr  pi  lmam 
&tcrtiampcriodum,gratiorem  rcddCt  harrrioniam_, 
praefertim  u  claufula  ruerit  altenus  a  priori  claufula  to- 
ni,  vti nos hic  cx  tono  111.  m X\. defleclimus. pommus 
autcm  hic tantum  bafis clauhilaro. quod  enim  dc  vno, de aliarum  vocum  Mufarithmis 
quoque intclliueodum eft.  AtqucexJjoc  vuicocxcmplo liquet ,quomodo  in rejiquis 
proccdcndum^Eftcmm  hicmodusinfi:  itisfcre  vanationibusaptus,quas  tamen  peri* 
tiorcsfeci]iuscapient,t]uaraego  vcimtiltisvcrbiscxaggerarepolfim. 


illflii 


ims..  3 


Digitized  by  G 


tArtu  Magrue  Confoni ,  &  DtJJom 


N    O   T   A  VI. 

Pinacis  VI.  VII.  VIII.  Mufarithmos  fugarum  con- 

tinentis,praxin  exhibens. 


Icpinaxcontinetartificia  fugarum ,  cuicunque  igitur  animuseft  fingularielo» 
qucntiaMclothefiam  quandara  pcrficere,  is  cx  hoc  pinace  MuUnthmos  fibi 
pccercpoterit  jVcrumrem  vnicoparadigmatcdcclarcmus. 


H 


Propofitio  IV. 

Dato  themate  verborum  quorumcu?ujue  M  elothefiam  ar- 
tificiofis  fugarum  texturis  ferficere. 

" •    f "  y  . —    -     5   . .  •  t- 

£Mt  thema  verborum'datum :  LaudatcDSminum  ornnes Gcntcs ,  &  Tonus  VIII.  Pra?pa- 
O  rato  phonotaftico  fyltemate  ,applka«fquecolumnis  inuicem  ex  hoc  Pinace  Mu« 
iaritlimos  exccrpcs  vcrbis  conucnientesi  v.  g.  pro  Laudate excerpes  Muiarithraum  in_» 
prima  cellula  prim* columnxs  pro  [Dominum]  mufarithmupnma?  cclluljeTccund^  co- 
lumnjcquosfiiuxta  pr$di<ftas  regulascanonefqucin  notasvnicuiqueadiuniftas  rcibl- 
ueris>prodibrtfcquensmelothefiafugata ,  S>i  quiivcrd  in  fincartificioseclaudcrc  vclit 
«mnesgcntesi  is  accipiat  cx  PinaccII.buiuspartis,  e"x  columna  tetrafyllaborfl  quamcun- 
queclaufulammufarithmicam,  Sc  habcbis-carrtilcnam  omnibus  nuraeriscomplctatn_»j 
vtfequituj.  (  m  }  •  2  »      m  '«£[ 

Mclothcfia fugatatono  Vlll.ideli fitga  fhwtotjtue 
~ZZ  .per  fecundam  afcendcns •. 


liilSiipiifii 


 «    .  .  


Ziil^  _  Laudfltcf  ij. 


Pominum  ij.  ij. 


;^:tr;  :t:  iJ. 
omncsgentes 


Videsinhocexemplo  gratiampeculiarcminfugafcum.prQceiTu,  fiigitur  canturaaU- 
q ucm  a  fuga  inciperc  defidcres ,  fuppcditabit  tibi  bic  pjrarfcns  pinax , quicquid  circa fu- 
^is  volucris  :v:g*  fi  tibi  mandatum  elTct ,  vt  fugam  componeresdiateflaron ,  id  eft  pcr 
quartam  aiccndcntcm,  dabit  cibt  coJumua  fugarum  diatcflaron  qutjfitum  J  Nam  Mu- 
larithmusindc  depromptus,  &  torjoXelc&o  acco;wuQ<iatus  dabjt  fugam  in  hyperdia- 

A  i  O  ■  tcfla- 


Digitized  by.GoogJj 


Lib.VIH.  MufitrgiaMirifica.  zjf 

*ciTaron;  Itafugasinhyperdiapentcfiuepcrafcenfuminquintatn;  Hoc  pafto  fugas 
bypcrdiapafon, diatonamque vti  hcc  prxfcns  cft ,  venabcris .  Columne;  cnim  huius  pi- 
nacisoftendent  proceiTum fugarum  pcr  fingula intcrualla,  tam  aftendendoquam de- 
fccndendo,  &  fi  quidemfuga  dcfccdcnt  tunc  capro  [HypoJ  cxprimitur,ulis  hypodia- 
pafon  fuga  eft ,  que.  per  lntcgra"  oftauam  vei  compofitam  vcl  incompofium  dciccndit . 
5i  vcro  fuga  afcenderit ,  tunc  per  particulam  [hyper  J  exprimitur ,  vt  hypcrdiapafon-» 
fugaeftpcr  oclauam  velcompofitamvelmcompofitamaicendens.  Vcrum  coluranae 
totum  ncgotiura  clarc  exponur.  Singulorum autem  paradigmata, nc  immcnfum  opus 
ctefca,  tomittcnda  confultd  duximus . 

N   O   T   A  VII. 

Pinacis  VIII.  IX.  X.  PolyphoniarumvocumMufa- 
rithmos  continentispraxin  exhibens . 

Plnax  VIII.  continct  Polyphonia,  id  cft  rationcm  qua  non  quatuor  tantum,fcd  plu- 
rium  &  quotcumquc  vocum  melothefias  quis  pcrficcrepoflit :  Vt  cnim  mufurgia 
noftra  eiTct  omnibus  numeris  abfoluta,&  ne  mufici  nobisobijcerc  poflent,  A^wov  qui- 
dcm  quadriciniacomponcrc  ,  fcd  vltra  pertirgere  minin  epofleiEamobrcmhunc 
pinacem  Polyphoniorum  oidinauimus ,  vt  non  4 tantum,  fcd  &  j. 6.7.8. 1  a. i6.vocum 
cantilcnam  componerc  quis  poflir,etiamMufica?prorfusimpcritus,  &eadem  prorfus 
facultatc ,  qua  quadricinia,  fi  itaquc  cuiquamanimus foret,ad  componendam  5.  vocfi 
cantilenam ,  is  fibiexcolumnapentaphoniorum  Mufarithmos  appropriatos  exccrpc- 
rc  potcrit ,  &  in  notas  congruentes  animare,habebitque  quxfitum .  Ita  ficofdem  Mu- 
furathmos  ex  columna  heptaphoniorum  hecaphoniorumouc  exccrpferit  prouenict 
Melothcfia  6.&  7.  vocum.  Vcriim  quandoquidcm  ha?  dua;  polyphonia  non  ita  frequcn- 
tatafunt  vt4&  j.  vocum  jhincillaomittcntes  ad  0A0  vocum  cantilenas  componcn- 
das  caJamum  conucrtamus.  Eftcnim  ofticinium  nihilaliud,quam  replicatura  quod' 
damquadricinium,  in duosChorosdifpertitum,ita  vocum  n.nihil  aliud,quam  qua- 
dricinium  tnplicatura,in  tres  choros diftinaum,vti  praeccdcnti  librosdc  Nodo  Mufico 
dcmonftrauimus.  Vcriim  qui  modum  proccdcndi  in  oclovocibus  bcnc  pcrcepcrit» 
alios  ignorare  non  potcrit,  cit  enim  cadem  prorfus  in  omnibus  proccdcndi  ratio  ,  fcd 
rcm  vnico  paradigmate  dedarcmus . 

Propofitio  V. 
Dato  verborum  themate,  oclofhonam  melothefiam  conftruerc . 

ANtequaro  viteriusproccdamus:  NotaPrimo.  Nos  in  pinacc  boc  plurium  vocura 
M  larithmos partim Contrapu ntti fimplicis ,  partiracompofi  i  fiue  Floridi  po- 
iflc  i  Nequc  quiipiam  fibi  pcriuadear,  oclophonam  compofitionem  in  hoc  conliftcrc, 
vt  tota  cantilcna  petpetuo  oclo  vocum  pcrfonatione  continucru- ,  Abfit ,  forct  c- 
nim  hoc  aunbus ingratum  |  Sed  aitifTcium  hoc fpeitare,vtChori bini,in  quos  quatuor 
voccs  diftribuimusfeartificiose  &olternis  Chons  infequantuti  &vbialiquantulumie 
infecuti fuerint,  & dcindc pro  rationc  verborum  omncs o<3o  confonent ;  quod  vcl  ra_> 
principio  vel  medio  fien  poteft;in  fine  autem  omncs  femper  confonare  debcnt,&  quod 
deoftovocibusdiximus,dci2.& i6.quoquc  intciligendum  eft. 

NotaSecunao :  Choros diuifos,fiuc quod idem eft  quadnciniapoflc eflc, velContra- 
punfli  fimplicis  vcl  Floridi :  &  proindc  omncs  hucufque  propofitos  pinaccs  huic  poly;- 
phonc  Mclothcfix  fcruire  poflc .  Mufarithmi  vcrd  ia  hoc  prafcnti  pinacc  difpofiti ,  ta- 

tum 


Digitized  by  (j 


idt  Artii  lAagfue  Confom,  &  Dijfoni 

tum  tuncfcruiuntjCumvoIucrirausS. vd  12.  vel  16.  vocesfimul  componere.  Verum 
pajadigma  omnium  rationcm  fecilc  oftendec . 

Si  quis  jgitur  fupra  hoc  thema Qmnes  Gentessplaudite  manibus>  Mclothefiam  odopho- 
namconcinnarcvelJctiisprimoduplicctfyftemaphonotadicumjid  cftvbiprimd  4.C0- 
ftitueratpentagrammia,hico#o  conftituat,eacharaclerifmorum  clauiumcjuc  llgnatio- 
nc,  qua  in  fequcntiparadigmatc  fafturo  eft. 

Veriim  vt  breuitati  confulamus  jhic  tantum  duos  BalTosprimi  Sc  fccundi  Chori  in_ji 
notisfuisrcprzfcntauimusjvpccsenim  rchquae  codem  tcnorc  eamfequunturBafin-, 
fupra  quam  conftrucljefunt .  EademigiturpaufarurajCadcmceHiporisomnium  vnius 
Chori  inomnibusratio, 

Oclofhonium  ftue  Ofticinium , 

Omnesgcntes  plauditcmani  bus  ij. 
PXhoruspiglpi^ElljgiillpEE^ 


plauditemani  bus 


I.Chorus 


liiliiiil 


i4- 


H.Chorus' 


U. 


Hocpcrafto  cxcerpat  Muiarithmosnumerorum  8  vocumj  protetrafyllaboOwn»rrg£. 
/«jdcinde  Mufarithmos heflafyUabos  proplaudite  manibus ,  vt  infccunda  columna_. 
patet ;  Hunc  Mufarithmurojquierit  v- g.  888 5  58,dupJicatum  ita difpofuimus,vt vltima 
nota  primi  fcmperrefpondcat. primae fecundiMuia-  888551. 
rithmi,fintque eiufdem  clauis  not^, vtJaicvidcs.  88855T. 

Inprimoitaque  Choro  poftquam  columnamclauium  columna?toni  II.  quam  pro 
formaCantus  fclcgimus,  applicaueris,  impreflifquepunftis  in  fpacijs  a  Mufarithmis  in_. 
columnaclauium  denotatis  ,deinde  in  BaiTo  fecundi  Chori  ,cadem  punfta  iraprimes, 
ita  tamen, vt  dura  Chori  primi  Bafis  curric ,  hcx  fccundi  Chori  vox  Bafis  pro  tcmporis , 
quam  notarum  valormonftrat,quantitatepaufet,  quatin^oc  excplo  paufafemibrcuis 
cft,vt paufa  fecundi fpacij  bafis inrerioris  oftenditjfi  vero  mutationc  toni  induccrc  velis, 
accipealium  Muiarithmum  videlicctfequcntemhoc pa<2odifpofitum  8S8773. 

operareque  vt  prius,&  habebis aiiam  daufulam  duobus  Choris  replicatam  ,  dcniquc— » 
cantilenam  claudes Mufarithmo  oftophono,  vt  vides .  Vcrum  Muiarithraos  ordinc-j 
hicproponimu». 


.  .  . 


ii|  —  UU  Ul  0*1 . 


Vidcs 


Diqitized  by  ^QOSle 


Lib.  Vlll.  M ujurgia  Mirifica . 


16* 


I.  Chori  < 


CC 

"  A 


IlChori  < 


L  B 

\ 


5553  3333*3 
8787  888878 

3*1*  555555 


C 
A 
T 


1515 
1231 

5758 
5555 


IB  8585 


887558 

555555 
888878 

333313 
888c5i 


555443 

555777 

333445 
888773 

333445 
555777 
555443 
333773 


"55*3 
445555 
888773 

448558 
443221 

888778 

I  I  J12I 
4415JI 


Vides  igicur  in  hoc  paradigmate,  Mufarithmum  octo  vocum  accommodatum  primd 
tetrafyllabis  Omnes  gentes ;  pro  FLwdttc  mambus  fecu  ndum  Mufarithmuro  i  4.  pro  primo 
Choro,cuifccundusMufarithmusprofecundoChorocum  priori  idem,prorfus  itaac- 
commodatur,  vt  vltima?  notz  femper  refpondeat  primafequentis  Mufarithmi,  &  huius 
vltimaprima»  huncfcquentis,vtpatct;In  tine  tandemomncso&ovocesdenuo  confo- 
nanti  Vt  tum  in  prxfenti  Scheroatifmo  Mufarithmico,  tum  fupraex  proceflu  duorum_. 
BaiTorum  viderc  cit  i  Verum  exemplum  ita  clarum  eft,  vt  maiori  explicatione  non  indi- 
gcat ;  Nihil  igitur  reftat  nifi  vt  aliquot  hoc  Joco regulas ponamus ,  vt  in  compofitioni- 
busfuis  fccunusproccdatTyro. 

ReguU  in  Polyfhonijs  feruandU. 

PRima.PhoIyphonij  totales Mufarithmi  excerpendi  funt  ex columnis  appropriatis j 
partiaJes  verd  vel  cxcolumnisappropriatishuiuspinacis,vel  cx  pinacibus  prar- 
nuflis  hac  tamen  cautela ,  vt  numeri  Mularithrriorura  duarum  bafiumprimi ,  &  vltimi 
fcmperllntijdem. 

Excmpli  gratia  fi  vltimus  numerus  Mufarithmi  bafis  primichori  fuerit  8.  primus  nu- 
merusMufarithmi  bafisfccundiChori  pariter  debet  efle  8.vel  i.Sivltimusprimichori 
numcrusMufarithmi  fuerit  f.primusfequentis  fimiliter  y  efledebet.  In  pcntagrammio 
vero  bafis primi  chori,  notar  quibus  Mularithrai  rcfpondentj ita  difponi  dcbent,  vt  vlti- 
mxnotc.prioris  claufuix  priraa  nota  fequentis  in  pentagrammio  bafis  choiifecundi 
prxcise  fubdatur  in  cadem  claue ,  vt  hic  patec. 


Exemplum  Oclopbomj  duobws  Cboris  ludentis . 

=Egg§ 


Partialis 


U  L  Chori. 


— ^  »  1  ■  ■■■    —       ~       ~  ~~—  ~  ~~w       ■  -™  ~\f-  -  ~w  •   »  — —         — -  —  ■■ 

8 

T*~~r  | — -  ~j  giTJi* 

Vides  in  hoc  appofito  paradigmate  notam  vltimam  clauful.x  prim*  primi  chori  ter- 
minari  in  G,in  qua  claue  incipit  nota  prima claufula:  bafisfccundi  chori , &  hac  finicn 
te  in  B  clauc  ,  ineadera  incipcre  lecundam  clauiulam  priroi  chori ,  vltima  dcmurru 
vtriufquc  bafis  claufula  rotaliter  perfonantc  ;  vbi  vidcs  quoque  ,quod,  dum  claufula^. 
prima  pnmi  chori  pcrfonat ,  in  fccundichori  fpaciocorrclpondentc  tot  paufz  ponan- 
tur,  quot  notz  coinlpacio  comprehenfx  tempora  continent,  cuiufmodi  in  priroo 
fpacip  bafisfccundichori  4  pofuimus,quibusperadtis  nota  prima  ciaufulzfecundi  cho- 

X  ri 


Il.Chor. 


Digitized  by  GooqIc 


161 


drtisoftiagna  Confeni,  (^DiJJoni 


ri  nccciTario concordabit  cum  vltima  prioris ,  vti  diftum  eft ; primi  vero  chori  bafis tri- 
bus  temporibus  quiefcit, &  refonante  pi  imi  chori  bali ,  lecundi  chori  bafis  tribus  fimi- 
tertemporfbusquiefcit.quibusperaclis  vltimara  claufulam  ipopoirtts  intonant. 

II.  In  totalibus Mufarithmis  duse bafes  ita poni  debent,vt  cotrarijs  motibuscx ocla- 
ua  in  vnifonu,  &  contra  fcrantur ,  quemadmodum  vltima  claufula  demonftrat,ncquc 
intereft  ,fidua?  o&auar  immediate  lcconfequantur,idcniminhoccafu  liciturn,libro 
prxcedentioftcnfum  cft. 

III.  Si  quis  cx  pinacibus  fiuc  Contrapunfti fimplicis,fiue compofitiMufarithmos ta- 
les excerplerit ,  3c  ita  in phonotaftico  fyftemate  cos  rcfoluerit,  vt  vltimus  nuracrus  pri- 
nii Mufarithmi cura  primo  numcri  fccundi  Mufarithmi  vnus  &  idcm  fit ,  erunt  & notij 
i)s  impofita*confequentervnifona?,  hicnim  Mufarithmialternischoris  repctiti  oftici- 
niumdabuntperfectum ;  Nam  hifceduobus  Mufarithmis  varie  mutatis,  iamper  to- 
norum  mifturam ,  iam  per  mutationem  notarum  ,  nunc  dcnique  claufulis  vtnufque_j 
Rafis  pleonafticcdeductis,  vel  longifltmam  cantilenara  producere  poteris. 

IV.  Inpolyphona  Mclothcfiaconftituenda ,  eaedem  prorfus  rcgulce  &  canonesfer- 
uandifunt,  quosinprincipiohuius  partisprxfcripfimus. 

V.  Signatiopentagrammiorum  in  primoChoro  cfteadem  cum  fignatione  penta- 
grammiorum  in  Chorofecundo.Eftcnim  nihilaliud,qulm  rcplicatumquadricinium; 
Si  quis  tamen  vnum  Chorum  altero altius conftituere  velit,  erit  hoc  vnicuique  liberQ. 
Tunc  enim  duo  Chori  fignandi  funt,vt  in  facie  Arcc.  Mufarithmicij  fequentis,  defcrip- 
fimus. 

VI.  Obferuandum  quoque  inMufatithmis  polyphoniorum  numerum  i.in  bafire- 
fcneoctauam  infra,8  verd  octauamfupra.  qux  omuia  diligenter  notandafunt. 

VII.  Vbus  Mufarithmus  per  Plconafraos  quibufcunquc  polyfyllabis  fcruirc  pb- 
teft .  Exempli  gratia,  fit  pro  exemplo  daufula  prexcdentis  paradi°matis :  Ontncsgcnta 
ha*cclaufulaomnibuspolyfyllabisper  pleonafmura  adaptari  potcft .  Si  cnim  primam_. 
&fccundam  ia  minimas  vei  icmiminimas  diftribuas  duabus  vltimis  iromutatis;habebis 
omnisgeneiispolyfyltabapenultinulonga.  Si  vcro  pcnultimam  fcmibreuera  muta- 
ris  in  has  notas  ?*  T,  reliquas  verdpntcedentes  pro  numero  fyllabarum  pcriodi  occur- 
rcntu,  diuifcris,  habcbis  omnisgenerispolyfyllabapenultirjaa  breuia.  Vcrum  mentera 
noftjam  m  fcquenti  cxcmplo  mdiils  pcrcipics. 


Subieclum 
1111 


Penultima  longa 


VII  . 


Omncsgentcs  concelebrate  Auemaris  ftella  dterquaterq;felix 
Subiectum  Penultimabreuia 


IV  V  VI  VII 


oris 


Concinlte     'celebrabitis     fblli  citudine  Redcpforfidclium-., 

r:«i.i  .r:q  joi  ritobnoqnrno j obai 
tfltUriu  i  i  :.:5nhno5  tir^rii 
rtiov>)  iiV)u-i>  ..niiq  £:c.i .  ftsi 


: .  1  3 


Con- 


Digitized  by  Goog 


Ub.  Vlll.  Mufurgia  Mirifiea. 

Refiduum.  v«i 


Vft  "tf>? 


rofl ,  «1  m  1 1 


Auc  Rc  gi  na  cx  lorum      lAc  ConfelTor  Domi  ni  iacra  tus. 
VIII  XI 


fHiHil 


Exaudi 

voccs  1 

"upplicum,  Hiceftquekgis  il    lo  quc  coucmis 

Confc&arium 

2N  hoc  excmplo  c  Iariffi  mc  patet,  quomodo  vel  vnicus  Mufarithmus  pleonaftici  om^ 
nibus  polyfy^abisadaptaripoflit,  ctiam  a  Muficar  impcrito ;  dummod6  valorem-. 
notarum  pcrfccle  noucrit .  Patct  quoque  ex  hoc  vnico  cxcmplo  ,  quomodo  omnes 
Mufarithmi  contrapuncli  fimplicis.  r«I  ra^M-iri ,  »n  quafcunq;  vcrboruru  periodos  pleo- 
nafticc  deducipouint. 

VIII.  Muiarithmi  contrapumfti  Floridihaud  abfimili  rationc  quibusJibet  polyfylla- 
bis adaptari  pofiunt .  Si  enim  quis  rcferre  vcht  polyfyllabum penultima  breuc, pcnulti- 
ma  nota  cuiufuis  daufulx  diuidenda  eft  in  duas  diuux  xquales .  In  reliquis  vero  notas 
limpiicespro  varia  fyllabarum  quantitatedifpefcerc  potcns,  intcrim  diligenter  obfer- 
uando,  ne  in  fy ncopatis  ligatifquc  notis  quicqaam  alteres.  Si  vero  penuiritna  breuia-. 
in  polylyllaba  penulcimalonga  mutare  vcJis ,  has  notas  V  fj  **  ?,T'  l  mutabis  in  *  ■  % 
habcbuque  quaefitum  • 

IX.  In  Mufarithmis  vero  alterne  per  Choros  difpbfitis ,  idero  prorfusobferuandura 
eft,  quod  in  VII.  regula  prcfcripfimus .  Nam  quibufcunque  polyfylJabis  pleonafticc  a- 
daptan  poreruot ;  hac  tamen  cau rcJa  ,  vt  qua?  in  prima  regula  prxfcripfimus,  diligen- 
tcr  quoque  obierues . 

X.  In  izaut  i6vocibus,  fmequod  idcmcft,in  jaut^Choris, ita  procedes;in  I» 
vocibus  fiue  3  Choris,vnus  Mufarithmustcrrepctitusfcniirc  poteftivt  m  excmplopro- 
pofitioms  V  pateti  vbi  daufula(Plauditc  manibus)in  fecfidoChoro  repetita  dabit  odi- 
cinium ,  fi  vcro  eadem  inpalimpfefto  ix  pcntagrammorum,  fiue  3  Chororum ,  rcpc- 
tcreturhabercs  iivocumclanfuIampera&uWcd  exeraplufcqucs  tcdoccbitomniai 
in  quo  BaHbs  un  tum  4  Cuororum  pofuimus. 


-5;:::" 


X  ft 


Ex 


Digitized  by  GooqIc 


OQffl 

7 


Artis  Ma*n<€  Confont ,  &  Dijfoni 
11 L  Chorum  16  vocum  dtffo/itio  l 


Plauditc  mani  bus 


Chor. 


Chor 


Plauditcmani  bus. 


^  


Plauditcrnani  bus 


•lilU  3j: 

-v  "  i 


Plauditc  mani- 


Chor.L  §f fl^r^ 


Plaudite  mani  bus 


Plauditc  mani  bus  »J.  xn 

Plauditcmambus  ij- 


Chor.1V 


bus 


plauditcmanibus. 


Exhlfceni&llor.luccmetidia-acUriuspatet.rauoconftitucndorumCkororu^ 
Polyphoniorum-i . 


AVCTA- 


Digitized  by  Gaogle 


Lib.  VllL  &\Aufurgia  Mirifica. 


CAPVT  IX. 

De  fecreto  Canonis  harmonici  Mufarithmorum 

ope  perficiendi . 

P  A  R  A  D  O  X  V  M  l 


SVbiungam  hifcc  aliud  horum  Mufarithmorum arcanum ,  quod  tametli  cius  con- 
ditionisfit,vttanquameximium,  &  vnicum  lecrerum  vulgari  non  debcati  nc 
tamen  id  bono  pubiico  lnuidifle  vidcar,  prodcat id  ficuti  coctcra  omnia  in  lucem ,  da- 
bit  diuina  bonitas  gratiam  ad  alia  inuenienda  abundantiorem .  F.ft  autem  huiufrnodi. 
Vidifti  hucufque  quomodo  cx  varia  Muiarithmicarum  Columnarum  mcrathefi,& 
tranfpofitionc  innumcrabiles  nafcantur  diucrfarum  harmoniarum  fpccies;  modo  ofte- 
dam  i  quomodo  vcl  in  vno  quater nario  Mufarithmico ,  id  cft  ,  i n  fingulis Mufarithmis , 
(quorum  dcccm  fingulx  columnz  continent)in  quatuor  voces  difpartitis  eadem  ratio 
infit,adeoque  Muiaritbmusquiuis  inquauiscolumna,  quiprimd  linearcmfitum  am- 
biucrat,  nclcio  quid  circulationis,&inrinitudinis  arabiat  iNouimusquanto  cu  fudore, 
quam  intcnfo  labore  hucufquc  Mufici  laborent,  quam  in  Canonibusharmonicis  ingc- 
niofc  concinnandis  dcfatigentur  ?  adco  vt  is  ingcniofus  prx  ccctcris  Mufurgis  mento 
habendusfit>auidi<ftosCanonesfacillime,  &  ingenionflime  concordarc  noritinos 
omni  labore  fublato  hac  noua  noftra  arte  Mufarithmica  id  fane  prarftitimus ,  vt  impo- 
ftcrum  nihilEciliusfit ,  quam  Canoncshuiufmodiconcinnare,ita  vt  vel  vnicusMufa- 
rithmusadintcgrum  hymnum,aliamque  vellongiflimam  Cantioncm pertexendam_. 
fufficere  poflit.  itaautein  opcrabcns..  Extcndantur  quatuor  Mufarithmorum  numeri 
in  Continuum,  fiucinvnam  lincam,fiuepcntadempcntagrammamabafiincipicndo, 
&  habcbisperaftum. Verum cxemplum  vcl  vnicum, ad  arcanum concipiendum  dedif- 
fe  fufficiat .  Sint  igitur  quatuor  vnius  Mufarithmi  icries ,  quas  in  Canonem  difponere^ 
yelis  ,fequentes. 

Hasquatuor  feries  fi  in  vnalineam  difponas  ordinc ,  a  Bafi  inci-  2314313 
piendo, habebis  Caoonem  dilpofitum,vtfcquitur .  7532  l7l 

5344^1    556655    7'3*ITl    *>i43*3  f5*6f? 
Hofcenumerosfiin  notas  reiolueris  vniusvocis  &  quatuor    53445 1 
cuiufcunque Jiabcbis  fequentcm  Canonemcircularcm  unefine 
cantabilcm  cum  optima  &pulchernma  harmonia . 

A.   


o»^oo^oo 

c^o^o  Mjgnum  fe. 


Ctctum  in_» 
Mufica. 


a-6~_j:4:t--a:  5_dS:E=3E33_:_¥i:_ 


Aue  marisftella 


:£|:S:z:|l??: 

Dci    matcr  almaatq.femper  Virgo ,  fclix  Cceliporta. 


Secunda vox  poftprimam  incipit  poftfcx  tcmporumpaufasiTertiavero  poftfccun- 
dam  totidem  Quarta  poft  tcrtiam  totidcm  paufis  Canoncm  mcipitiCantabiturquc 
hic  hvmnus cydico  quodam  progrcflu  in  inrinitum ;  idcm  de  quibufcunque  alus  Mu- 
farithmis ima^inabilibus in tabuliscontentis dici poteft i adco  vt  mcmbra Muiarunmi 
permutari  po°flint  pro  libitu .  Nihil  dico  amplius ,  arcanumreuelatum  habesrvuie- 
bitqucex  hocvelvnicofpccimincMufurgusiagax,quomod6  non  tantura  Canones 
quatucr  vocum ,  fed  &  5. 6. 7.  g.  9.  10. 1 2.  & quot  voluerit  vocum ordinarc poiTit,qux 
rcs  nefcio,anvUi  vnquamMuficorum  in  mcntcm  vcncnt.  Atquc  hxcfunt,  quxMu- 
ficiscommunicandaduxi,fccretum  vtimirificum,  ita  ingcntism  toto  negotiohar- 

mo- 


Digitized  by  Google 


QV 


1Z6  Artts  Magn*  Com/dm  Difsom 

monico momcnti .  Vtvelhinc  apparcat immcnfus  horum  Mufarithmorum  vfus.& 
quomodovclvnicusfirfiplicis^ontrapuncli  Mfifarithrous,  in  quo  nota  contra  notam 
fimplicitcr  difponiturilnc  vlJowgatoartificio.fugatamcn  &ca  quid5pcrpetuaeuadc- 
rc  poflit ;  quod  mcrtfo  paradoxum  rauficum  eft  ,<Sf  pcritis  Muficis  twmm  imo  faftq  im- 
pofsibilc»  nifi  fpfa  rcs  vcritatcm  luculentcrdemonftrarct . 

Notafecundo.  Cumfingui  Mufarithmiinprxccdentibus  tabulisdifpofiti,  Cano- 
nis  fotmandi  capaccs  fintj  cxhocipfoinnumciabilem, &  inexhauftara  Canonunu» 
multitudincm  nafoi ,  qui omncs  non  corta , vt inplcrifquc  aJijs h*t ,  fcd  fuauiffima  har- 
moniaaurcsauditoYum  rcriunr, 

PARADOXVM  II. 

Volibct  ftylomufico  cxcellenrcr,c\  ej<ac"tecomponere,paucis  muficis  concef. 
fum  eft,  ficuti  paucisifta  aDcogratia  concefla  cft,vt  in  quacunqucfaculta- 
tcfint  cxccIIcntcs.Poctas  in  Lyricis  vclhcroicisexcellcre  vidcmus;  Mathc- 
maticos  in  hac  vclilla  mathcfcosparte;  Medicosin  huiusvel  illiusmcmbricura ;  vrau- 
tcm  intimam  vniuerfamquc  poflideant  fingularum  partium  alicuitisfacultatis  notitia, 
paucis,  vt  dixi,  conccfTum  cft.  Sunt  raufici qui  in  motetfico  & fccdefiaftico  ftylo  tan- 
tura  prxftant;funtquiin  Madrig3lefco;funt  qui  in  Choraico  ,&  Orchematico,  non 
defuat  dcniquequifoloftylorecitatiuo  valeant  :Nos  vcrdinhac  noftra  Mufarithmica 
arte  aliud  doccmus  artificium  prorfus  admirandum ,  Sc  Catholicum  fiuc  vniuerfalc^ , 
quo  quiuis  etiam  muficx  imperitus  f  quouis  imaginabili  ftylofuas  melotbcfias  pcrficcre 
pofliti  Vcrumad  inftantiamipforummet  Priricipum  ,  ipforum  etiam  rauficorura-.^ 
confulto  infignc  arcanum  filentio  inuoluendum  duxi ;  ne  quod  tanto  nullo  non  tem- 
porc  in  prcciofuit  apud  fummos  quofuisviros,  publicoiuridatura  vilcfceret  jfufficiat 
bcncmeritisPrincipibusiIIud  oretcnus  velfcriptiscommunicafTc.  Artificium  prorfus 
a  praecedentibusdiucrfum  cft,&  ingeniura  requiritperfpicaxad  bcnc  operandum.  Ve- 
rumne  quifpiam  meplura  quamprobarc  poflim,  ia&arc  dicere  poffit ,  hic  fpeciminis 
locoapponcrcvifumcft ,  ingeniofara  compofitioncm,quam  artis  mexopeperfccit. 
UJuftriffimus,  8i  Reuercndiffimus  Dominus  Bcrnardinus  Roccius .  S.  D.  N.  Innocentij 
X.  Pontificis  MaximiReferendarius,  ingeni)  acurainc,  &  prxftantia  infignis  ,  qui 
tametfi  muficx  practicx  imperitus ,  eas  tamen  artis  noftrx  notitia  peregit  compofitio- 
nes^  quar  cum  operibus fummorum  raagiftrorum  raeritd comparari  poflint .  Cuiufmo» 
Meiothe^fix  di  intcr  alias  illa cft,  quaminfra apponiraus ,  in  qua  vt  nihil ftylorum  ,  nihil  gratiarum , 
a;uficioisc  &  dcliciarum  muficarumomittcrcr,  primo  in  dialogi  formam  brcuem  contexuit  com- 
mMuUm"  pofitioncm ,in qua &  ftylus recitatiuus affeftibus  pulchr*  accommodatusrefpondet . 
m^xpeia.  deinde  dyphonia  amocniffima ,  poftca  triphonia,intcrmixtis  fempcr  hyporchematiti 
6*<  ftylifymphonijs,dcniqucfex  vocum harmoniam ,  qnatuor cantibus  >&  duobus  bary- 
tonis  inftitutam  i  totius  harmonix  vcluti compicmcntura  quoddam  contcxuit ,  in  quo 
nihil  ,quod  in  politiflima  melotiiefia  defidcrari  poflTet,  omifiti  quamque  in  pubhco 
Eminentiflimorurn  Cardinalium  Conuentu ,  diuerfifque  in  Ecclefijsfummaomnium 
admirationc ,  coque  cum  applaufu»  quem  mre  veiuti fuo poftulare  vidcbatur , canrari 
non  fcmel  curauit .  Et  nc  quifpiam  cx  raaleuolis  cauiliari  poflet ,  aut  mcam  aut  cuiuf- 
uis alterius  operarn  Compofitori  accelfiflc,  hinc  vifum  fiiit  tcftem  huius  ocuJatum  ad- 
hibcreGinum  Angelura  Capponium  Equitem  Muficxperitiflimurn  ,&operibus,  qux 
edidit  clariflimum ,quicoraponcntiaftitit,compofita  abeodem  mox rcuidit , appro- 
bauftque  .  Qux  omnia hic  adiungcre  vifum  eft, ad  dicas  quorundam  maleuoiorum  in- 
rringendas.  Veriim  Le&or  peritus  cx  ipfa  Melothcfias  infpeclaonc  meiius ,  quam  ego 
vd  multis  verbis  non  Cxplicauero,  quid  prxftiterit,  comperict . 


it  J7.r.  •JUplA  .J.:j.:jV ttXr.V     i.      j  TC  -!i4y  tiivj'~  na A 

oiot  m  siirtTgei  r.3;  «raa^iii.  .    /  .-r...m  .i\ .  u.    \b:  ■ 

Melo- 


Digitized  by  Gopgle 


Lib.Vlll.  Mufurgia  Mirifica.  m6? 

Dialogus  a  6.  fiue  Mclothefia ,  vario  ftylo  Concinnata  & 
abllluftrifi.  &  Reuerendils»  D.Bernardino  Roccio 
SS.  D.  N.  Referendario,ope  nouse  Artis 
Muferithmicae  pera&a. 


Solisab  ortu  fo  lishabcntg  fignu       ij.  Dei    vi-  ui 


Digitized  by  Gooole 


t6i  Jrtis  M&grue  Confini  >  DiJ/om 


viui  eVclamauit  voce  ma  gna  ij. 
43  43 


^   ^  ^fg|  43^  ^  


quatuor  Angelis 


:e-- 


ipiil 


An- 


»4.  —  *~ ^  ^ — 


 — 

gelis      quibusdatu  eftno  cere  quibus 

43 


§l:r:£±:: 


3gg 

datumcftno  ccre  ij 


23 


tcr-         rae  &  mari  & 


wm 


— 





ma- 


ri  diccns. 


^liiillpip 


Alto  folo 


Nolite    no    lite  nocerc  tcr- 


$g=EEE: 
— -fl — 


— * — 


r  x  &  ma- 

i-:«p: 


 » 


:2 


Diqitized  by  Gooole 


Lib.  FllL  MujitrgutMtr$c*;  .  r6f 


\ 


v  ni  ucrfomudoin    v  ni  ucr  fo  mundo  ij. 
6  7*      43  *  #     #  6  6  6     6  43 


Canto^Primo  folo. 


Ad  cejcftis  harmo  niaedulcc  carmc  &  fu  aue  dulce  carmc&fua. 

6         6,  61 


liilli 


ue   iu  bi  Ja  te  exulta  te  iubi   late  e  xuita  te  esul  ta  te  ij. 


4} 


piisiil 

iubila  te  exui    tate  c6e, 


gaudentes  Ange  li  iubi  Ja  te  cxulta  te 
6  .         43  6 


1 


Cd*  gaudcntes  Angeli      tuba  ij.  ca- 
43 

p-- — - 

fe 


ni     tctuba  ij. 


-9- 


— * — r- 


Digitizedfcy  Google 


lih.  Vltl.  Mnfarga  Mirijka) 


ce  pfallen  tes. 


Digitized  by  Gooole 


Digitized  by  G( 


\ 


Ub.Flll.  M*jur£idM>rifc4.  t?s 


Digitized  by  Google 


A/_f  Artis  M  agn*  Confim ,  &  Dtfim 


Cantusl 


SsU*s|fca  qoftro 

^«  T  |    Lrl     »  -T  '      •4'  t        jA  ~   -- , ,  '  j  —  irf-T    Xf      i|»4        I  _  ». 

-H»-««s-7-*,4»,L  1"  — 

CintIL  |:3:5^  """" 


:a5.:te:|:r-_:I~-E  rE:E:r 


Salus  Dco  no  ftro 

I      -  4  ••  *  • 


:tw:tt;_*=e= 


— 

»T5 


SaluiDco  no  ftror 


Cant.III 


— f  -T-- -  — r-' 

n>0?  f  1  I  1 


Salus  Dco  no  ftro 

:«*_____  :«:«  J:fc(Kl»i3"8!"S 


Ij  .  _    ______  Salus.Dco    no  ftro   Salus  Dco  noftrodpraina- 


Cant. 


AltusBa- 
rytonus. 


«_,_»--_-_»- 

[j  SalusDeo^  no    ftro    SalusDeo  noftrodoraina£_ 


b 


__-_-_:$ 


'~Z.~Z~~  —  — — SaJu-sDeo    no  ftro    Sa_usDeono  ftro 


*i_r 


_xz: 


ad  Orga--  UfcZa^ 


■L-  1  i  II  1 IW^rM^I 


Digitized  by  GooqI 


Rcfiduum  Dialogi  i  6. 


*7* 


<  -:t: 


Domini  tori 


§1=1 


n    •  . 

ton  i). 


Dominatori 

*m        » tmm  m»m  mwm 

EEBEEz 


V  ni  ucrfae    ter  tx 


• 

tori  i). 


=Kfc 

— P- 

V  niucr  £e     tcr  ri 


EE3 


1 


V  ni  uerfae      ter  rae 


Domina  to  ri  i). 
4} 


=E= 


Diqitized  by  Google 


t76  ArttiJ^ntCtmfontt&Diffim 

RefiduumDiaJogia.?. 


^  ^ 


Domi  nata  ri    VniucrGc  tcrr*. 


Bcnedi  &io 


Domi  nato  fi     Vniuerfz  tcr  rx . 


Bcncdi  fti  o 


— i— 

Bcncdi  ftio 


E:"E 


,     ,;s  Benedi  tfio 


.w   nc  i 


ggjgjjf 


4  n 


zs 

to    n  >>. 


Digitized  by  G< 


I  Lib.Vllt,  MujurgUMmfc^ 

Refiduum  Dialogia*. 


*T7 

>iba 


honor  Sc  Impe  ri  um 

Ju 


honor  Sclrnpc  ri  um 


honor&Impe  ri  um 


honor&Imperi  um 


iilliiil 


Etglori  ofum    no  mcn  eius 


Etglorio  fum    no  men  eius 


*  


Conftroximusautem  &peculiarem  Arcam  Mufurgicam , plurimum  ab illa  quam  in 
fequentibusdcfcribcmus,dmcrentem  ,In  qua ,  5  ftylorum  gencra  eo  artificto  delcrh. 
buntur,  vt  fiquis  componcrc  vclit  quocunque  ftylorum  generc,is  habeat,  quo  defide- 
numfuura  explcat  iprirousftyluscftrccitatiuus ,  cuiusin  primoloctilamcntocontin6- 
tur  combinariones,  verbis  ita  accommodatx,vt  Muficjc  etiam  ign3rus  facile  quafuis  fi- 
uecomicas./iuetranicasmateriasprofequipo(IitiAtquecx  hoc  ioculamento  prcce- 
dentia  paradigmata  dcdit  Compofitor  huiusDiaJogi,  Sccundum  loculamcntum-., 
coutineti  Ecdefiafticiftyli  perfeltamratJonem,ita  vtMufic^  ctiam  impcr;tuspou1t 
Ecdefiafticas  cantiicnasfomma  induftriaperagcre?  Tcrtium  loculamcntum  contincr 

Z  com- 


t 


Digitized  by  Google 


17S  ArttsVLAgrut  Confoni,  &  Difsont 

RefiduumDialogi  36. 


fTi! 


ivjuii:I£  ici.o»i 


Etregni 


Et  regni 


quoniara  magnus  cftDcusno-  j 


fter    Et  regni 


quoniam  magnus    eft  Dcus 


no- 


fter 


4* 


43 


combinationcsfugarum,lc'Lundumiiue^uallorumgraduscont.inuata5,itavtfiquifpia 
m»am  incipere  veht  adintaualluai  fecundjcquamdiatonam  vocamus,  habeatquod 
de1idcrabit;itafugam  diatntam>  diateifaron^diapentc,  diahc.\achordam,diapafon_j» 
hoc  cft  pcr  tcrtiam,quartam,  quintam,  fextam,odauam,iuxtaartiftcium  Magiftrisar- 
tis  peritisnotu  inftitutara,fummafaciliute  perricict ;  Quartum  loculamcntum  conti- 
net  combinationeschoraico  ftyloaptas ,  vt  fi quisfymphonias  inftrurueotis  folis  exhi- 
bcndascomponercveltt;  habeacquo  id  tacile  expcdiat  i&taliseftfymphonia  chely- 
busapta  ,  quamCompofitor  huiusDialogi  prazrlxit  tanquam  prcJudium  quoddaxru, 
frontihuiuspiarfentisDialogi,  Quintum  Jocuramentum  Arcc.  M«  juqjicoe ,  continerj, 

plurium 


•£21->J 


Digitized  by  GoogU 


LtkPIU.  Mufurgta  Mirifca: 

Rcfiduum  Dialogi  a  6. 


 ±  


179 


non 


 1  


mmm 


non  ent  uV 


non 


cius     Doncrit  ij. 


non  no  crit  finis 


enis     nonent  ij. 


non  nocrit  fi  nis 


-| — 


43 


non 


pluriumvocura,fiuepolyphoniorum  combinationes ;  vtficui  trium,quatuor,quin- 
qucfex  ,feptem, oc"to ,Vocumcompofitioneslubeat  concinnarc, is  nullo  ncgotio id 
expcdiat;  continuauimus  autcm  huiufmodi  compolltiones,  vfquc  ad  16  voccs ;  Uue  ao 
.4 choros  rite  in Aitucndos .  Hoc  itaquc artificium  vlterius  quouue  producerc  potuuic- 
mus,  fed  cum  rar6compofitioncs4 choros,fiue \6  voces excedam :,  fupcruacancunu- 
quoquc  ciTc ratus  fum  ijs  componcndis  ,atque  in  tabulas  redigcndis  tempus  pcrdcrc . 
Scd  regulas,aliquot ,  nd  inncgotio  fubtili  ir.clius  proccdcndum  apponamus. 

Reguia I  ln  fin<mlis columnis  cx  vna  parte  ponuntur  nota»  numcriscorrclpondentcs 
quas  ium  ma  cautda,punftis  in  pe  ntagramnMjs  imprcffis  fupcnmponcs ;  Ne  vcro  Tyro 


igitized  by  Gooolc 


if&  Artis  Mdgn*  Confini,  &  Diffbni 

RcfiduumDialogia  6. 


I  a  .  c 


rit 


fi   ms      &  regni  cios 

mmm 


non  crit  ij 


nonc  nt 


fi  nis  Scrconi 


ni  cius 


nofl 


&  regni  cius 


~i — 


— r 


•i — 


&  regni  eiu* 


&  regni  eius 


IlHIig 


non  cnt  ij. 


ignarus  Mufica?  in  verbis  apponendis  errorem  committat  i  fi  quidem  notar  non  fingulis 
verborum  fyllabis3qucmadmodumin  contrapunclo  fimplici  nt,apponuntur,  fed  vna_* 
fyllabafubindc  per  varias  notarum  fluxuscontinuata ,  vt  in  contrapuncloFloridopaf- 
iim  fir>tandem  poft  aliquot  tcmporis  mcnfurasad  alteram  fyllabam  profiJit;  qucmad- 
wiodum  in  ftylorecitatiuohuius  c6pofitionis  varijsift  locisfactum  vidcsj  Hinc  vt  Tyro 
tutius  in  ncgotio  lubrico  proccdcret ;  punfta  fingulis  notis  qu$  fyllabatim pronuncun- 
tur,fubiecta  reperies,vbi  verd  fluxus  notaru  continuatus  vni  fyJJabac  refpondet,ibipucta 
onufimusiquo  indiearevoluimuspoftpunttum  vltimum  diiconrinuumjfyllaba:pronu- 
ciationem  continuari  deberc,  vfque  ad  aJterum  puncuim  >  cui  fequentcm  verbi  fylla- 


bam 


Lib.VllL  Mufurgia  Mirfc*. 


1S1 


RefiduumDiaIogia6. 


non  noerit  finis 


ric  finis 


-1 

•»-»  — 

—  -p>  — - - 

—  .».«... 

—  —  —»■—-  ■ 

noncrit  ij. 


non  no  crit  finis 


=3 


non 


rit       fi  nis 


:z:f::3±i~|:J:| : 


noncrit  ij.        non  noncrit      fi  nis 


»  r 


nonnoncrit    fi  nis 


bam  apponcs.  Hxc  fi  diligentcrferuaueris>nullumtcin  ordinando  verboruracontextu 
crrorcm  notabilem  commiflurum  fcias . 

Regula  II.  Intonisquoquefeligendis  fingularis  induftria  adhibendaeft  , Excm.gr. 
In  ftylo  reciratiuo  nemo  nefcit,hoc  vnicum  curaridebcre,  vt  atTcctusper verfcja  expref- 
fi,&conuenienhbusTonis,&claufuliscorrclpondcant  ;fiquisigiturafTe,5tusintcntos 
cxprimcre  vclit;diligenteraduertct,quemaftcclum  vcrba  expriniant;dcinde  conue- 
nientem  ei  tonum  applicabir,vti  in  prarccdentibus  quoquc  dittum  fuitine  vero TonorJl 
mifturafitinconuenicns,  diligenter  vidcbitin  calcc  columnarnra,quamquifq;Tonu» 
mifturam  patiatur  ,  Nara  non  omnes  toni  ,quibufue Tonis  mifccndisapti  iunti  N-m_* 

Toni 


ifj  Artit  Magme  Confoni,  &  Dijffbm 


RcfidutfmDialogia6. 


non  erit  non  eric  ij.  h  nis 


Toni  molli clauc  fignati,  cum  Tonis  dura fignatis ,  omnibus  modis  fugiendi  funt ;  nifi 
Artifexfumma  dcxteritatccosccrtis  occafionibusmifcerenoucrit.  Fitautem  hcc  mi- 
ftura Tonorum  hac  induftriajColumelle.  ciauium> ea  coIumclla,quC;  tonum  affectui  ex- 
primendoaptum  cxhibet,applicari  debet ,  &hoc  peraclo  ,vt  prius  in  compofitiune-» 
procedendum  eft,&habcbisqua!fitum,diligcnterfedesfcmitoniorum,qua:per  hoc  fi- 
gnum  indicantur  X.  vti  &  b  mollium  notando .  Cum  cnim  hx  magn^  in  affeclibus  cx- 
primendis  confiderationisfint  ;eam  quoqucdiligcntiam  ,  quamfuovelutnurc  poftu- 
lant, adhibcbis.  Vt  pr^terea  Tyro  cognofc3t,quibus  affeclibus,  quales  daufula?  feruiat; 
nos  in  columnisfcre  fcraper  Mufarithmisappofuiraus  litcras  divtos  affe&uscxprimetes; 

ita 


Google 


Digitized  by  Gooole 


oo^ie 


L&.Vlll.  lAtiJUrziaMirtfied. 


RcGduum  Diaiogi  a  6. 


1  tt!J( 


non  cnt 


nonent  ij 


fi-  nis 


non  no 


'Hii  •  rnniTiiin 


non  ent 


fi    nis  nonon 


rsr 


nis 


nonent 


ij.       ij.        fi  nis 


nis 


non  ent 


ij.  xj. 


fi  nis 


iiiSIgiiillliliifll 


nis 


nocnt 


ij.  ij. 


fi  nis 


noerit 


nonent  ij. 


fi  nis 


I  I  I  l  II I" 


~T""  v" 


jra  A.amoris,  G.gaudij,D.doloris,T.  trifticie.,  I.indignarionisarTeclusexprinuint. 

RevuLilll.  In  polyphonijsdiligenter  curet  Mufurgus ,  diftinctionem  vocum  inpa- 
limpfeito  _  fipolyphomara  corapofitioncm  oc"to  vcrb.gr.aut  i  a  vocum  perficerc  vclit, 
Choros  in  palimpfefto  diligenter  diftinguat ,  &  paufas  occurrentes  oportunis  fpacijs 

ponat.  .  . 

RtguU  IV.  In  fugis  pariter  hoc  attendat,  vt  in  palimpfcfto,  ordineiuxtapaufarum_ 
fejes  pulchrc  exhibeantur  ;  nc  in  tumultuaria  diftinciionc  confufion  m  incurrat. 
Fugarum  vcro  fpeciej,  inftitato  aptarum>  ftons  columnarum  pulchre  indicabit. 


Noue- 


Digitized  by  Google 


s/tf  Artu&Ugtue  Confbni,  &ViJJtni 


RctlduumDiaIogia6. 


Piano 


non      no  cric      ri  nis. 
Piano 


non       nd  eric      fi  nis. 


noneric     h*  nis. 


Nouerit  tamen  Leftor,  nos,  ne  vnicuiquc  hoc  fecretum  vulgarctur,  cabulas  difti  ar- 
tificij  confuko  in  hoc  libro  omiftfTe, vt  pocc  Solis  principibus &  benemeriris  amicis  rc- 
feruatas .  His  icaque  pr opofuis,  modd  ad  mechanicam  nofiram  raelothccicam  progre- 

diamur. 


1  diYAhiU  intsluq  fUiMEiini  >•  •-■  "ivil  <(UuV?qC  •  '^"Mni  et*»£  "'1  "  **!ult*:i 

MVSVR- 


DigitizecLby  Goog 


lyr*  JV/iudin/4 


Cyriunt  Orphlt 


\etemm  (^rttcorum  Injtrumtnta  Tnuiua  cx  "Reman* 
—  '  :  —  T.  TSt, 


Digitized  by  Google  jg 

I 


•mrrmrrrr 


taboluui  durus,    Bafsus  metabolicus mollis 

 h  i  ^ii  >  —  L  f  U. 


ifinus  Vbcum  mi-  Characterifm  us  Vocum  me 
naturalis  tabolicus  acadentalis 


L  INVENTVM 


Jjm^Ptn,,         fltctrum  Lyrg  tl.afirm* 

utn  antiguu  monumenhs  dejumta,. 


Digitized  by  G< 


Lib.PIIL  MuJurpaMirifca: 


MVSVRGIAE  MIRIFICAE 

P  A  R  S  V- 

DE    MVSVRGIA  MECHANICA 

B&:t^^'L'?'  '        s  iuy  t.Kf/       .  \ ;l^r/J 

De  varia  niobilium  Mularithmicarum  columna- 
rum  Metathefi  fiue  traafpofitione . 

VSVRGIA  mechanica  nihilaliudcft,  qulm  certaquardam  ra- 
rio  a  nobis  inuenca ,  qua  quiuis  eciam  ap*m<  vatia  inftrumentorum 
Mclothericorumapphcarionecacilenasiuxcapetitum  artificium  com- 
ponerc  poffit .  Quara  quidem  mechanicam  Mufurgiam  >  qua  fieri 
poteft  breuitate  trademus ,  Sc  ne  prxfando  tempus  teramus > a  fabrica 
Arca?  Mufarithmicx  ordiemur . 

C   A   P   V   T  L 

Fabrica  Arce^  Muferithmicar.^u/tf/f0Ji^jT^ 

ARcam  Mufarithmicam  vocamusreceptaculum  columnarum  Mufarithraicarum; 
ColumnasveroMufarithmicasvocamus  a  Mufarithmis  pinacum  inligneisauc 
chartaccis  virgis  feorfim  defcripcas ;  Arcam  igitur  hac  induilria  prxparabis.  Fiac  rc- 
cepcaculum  quoddam  cuiuslongicudoalcicudini  xqualis,  vcraque  videlicer  palmurru. 
inccgrum  habeac ,  lacicudovcrd  \  palmi  parcem  habeac.  hanc  lacicudinem  icerum  in_* 
tria  alia particulana  rccepracula  alijs affcribus  difcriminabis .  Sic  Arcae  longitudoin_» 
civ.  Iconifmo  AD  vnius  palmi;  cui  refpondeac  altitudo  AI  vel  D  V.  latitudo  vcrd 
A B vcl D  C \  palmi:  vacuurp vero intra  AB&DC iterum in  j. xqualialoculamenta.* 
afferibus  GE  &  FHpcr  medium  tranfactis  difcriminccur .  Porrd  primum  receptacu- 
lum  HB.F  Citcrumin  ii.partcsxqualesaiTerculispcrmedium  concauum  cranfucr- 
fim  tranfaftisdirimatur,  vt  ncellulx  numcrisfuis  infignitx  dare  demonftrant .  Sc- 
cundumrcceptaculum  G  HE  Fin  6.  rcceptacula  aflerculisper  medium  tranfuerfim-. 
tranfaftis,  vt figura  docet, diuidacur.  j.vcro AG D E receptaculum in totidcm partes 
fcu  receptacula ,  vt  figura  fiue  lconifmus  XIV  huic  Iibro  prxfixus oftcndit ,  diuidatur, 
in  facie  vero  Arcx  fyftema  phonocatticum ,  vna  cum  menfa  Tonographica  defcribes, 
eo  ordinc  quo  in  principio huius  partis  tradidimus ,  &  hic  apparcc ,  e  lacere  yerd  D  C 
alialoculamencahericurabis,  vt  LMdemonftrat,  in  hiice  coiumellas conorum  Mufa- 
rithmicasiuxta  ordincmin  menfaTonographica  defcriptum  impones.  vt  Icon.docct. 

C  A  P  V  T  IL 

Decolumellis  Mufarithmicis,  earumque  in  recep- 
taculis  pra?paratae  ciftae  ordinatione . 

PRimoaccipeomncsordinepinacesconcrapuncti  fimplicis  numcro  iz.horumpi- 
r.acum  columnasfingulasieorfim  inchartaceis  aut  ctiam  ligneis  virgis  aliquo- 

Aa  ties 


ties  vt  potc  quater,,  ouinquics, Ccxies,  fepties  ,Ovties^  nonies ,  dccies  deicnbes&nos 
hic  oji^tcr  tajntum.-flngulas  Colimnasdcfcripfiiiius  t.  g.  Syntagma  i.  duodecim  tan- 
tlfifi  piniceS  habct,quorum  vnufquifqi  continet  coJumnas  dcceuii  primus  pinax  conti- 
nct  polyfylJaba  penultimalonga,  fccundus  polyfyllaba  penultima  brcuiai  vnamqua- 
Ortfoutio  qucigiturhorum  pinacum  coluranam  ,aliqtfoties  dcicnbes  vna  cum  notis  metromc- 
Tabuiamm  tris  incaJce,  ccdupujxanncxis;  itatamen  vt  omncs  coJumnx  xqualiifiraam  habeant 
SiSST""  diuifionifciiid  rcMtft*  m  auibusMufarithrfii  dcfcnbendi  funt ,  orhncs  fint  xquales , 
fienirainxqualesforenr,applicatiocolumnarum  quomodolibetfiuftaerroribus  nonef- 
fet  caritura ,  atque  hxc  xqualitas  non  tantum  ln  columnis  pnmi  Syntagmatis ,  fcd  & 
incolumnis  Syraagmatisfecundi,  &tcrtij,  verbo  in  omn.bus  quibufcunque  columnis 
obfcridridJeft  i  :Cum  verodiuerforumpindcum  coIumne;inxqualem  habeant  ccllu- 
laruranumcrum,  qua?ck»m  cnim  9  tranfucrfas  ferics,  nonnuJJx  8  tantum  habcnt,vtar- 
tificium  ordinatius  cuaaat ,  Minurgo fuaferim  ,  vt  Ci n gulascolumnas  in  decem cellulas 
dirimat  3  Sc  deindc  infpacijs  vacuis , Mufanthmos quofcunquc  iu  eadem  coJumna  vo- 
lufi^cpctitosCquo  nihil  facilius )  dcicribati  Sic  enim  orancscolumux  xqualcmfor« 
tJC^jijr  ^cllularum  numcrum ,  ai tificiumque  oranibus numcris abfolutiuseuadetifbr- 
^^jf^ucezcha/ta  craifiorevel  ligno  coJumt-JJis,  dcfcriptifquc  in  ijfdemMufa- 
r^tjmiseo  quo  didtum  cft  ordine  >fingulasrcceptaculis  fuispeculiaribusinferes.  v.  g.in 
prima  cclluladodecamorij  AC  (  fic  enim  illam  arcx  partem  appeJlandam  duximus , 
quxCont! apunclifimplicis  n ccllis diftincta  cft )  in huius, inquam, prima  cellula  lignei 
bacilli  vcl  taxilli  iiuc  chartacex  columnxpinacis,  primicoJloccnturi  infccundacclluJa_* 
columnxpinacjsfecundi.  In  tcrria columnxpinacis  tertij, aliquoticsmuJtiplicatx.in 
quarta  vero  ccllulacolumnxpinacis  IV.aliquoties  multiplicatx ,  &ficdecatcrisordi- 
ne  vfque  ad  vltjmam  pinacis  columnaro. 

IniecundovcroHeftamoriofiucfcxtu-partito  GHEFfpacio,ordinepones  columnas 
SyswgntatisfecMicontrapudifloridipoetici  in  chaitaccis  vcl  Jigneis  bacillis  aliquoties 
dcfcpipras:  Etprima  quidem  cclJula icruict  Adonijs,  &da<3ylicis iSccundalambicis 
Euripedoeis,  firfic  ordinede  rcJiquis,  vt  arcx  dcfcriptio  docec . 

1« We>ftamorio  vero  tertio  Arcx fpacio  fimilitcr  fcxtipartito  Syntagmatis  III.  omncs 
•r4jiji^tamnasinf<rrcs,  Intra  cooperculum  vetd  quod  Arcam^  claudit  coJum- 
nas  rfi^orum  Mufarithmicas feorfim  dcfcriptas,  vna cum  columna  dimcra  epitoraica^. 
ftaon&s,  fingulisvcr6rcccpta44lliSDCculiarc  opcrculum  a/figes,  in  cuius  cxtima  fu- 
pcrrfcie,  coluinjaariimibidcmlfawrKiiJm  ritulusfcribatur,  quorum  vfus  paulo  poftin- 
ndtcfcct.  HabcbifqueArcaraOmnibus  numerisabioJutarai  fcquitur  vius . 

•  ■*  wil  i  ■  —  >i  *.  J*  I  \J*J  1  •  J  jj  i »-  -  -  *  4  .  *  \  \  c  1 1  u  *  1  Jt  »i»  *  /  *    kj  .  -  .  »*   .  *  « 

C  A   P   V   T  III. 

De  vfu  Arcae  Mufiirgicae . 

IJAbricara  confccjuiturvfus,quera  quoad potero  breuiilimis  verbis  defcribam_,. 
Corapofiturus  igitur  qoifpiam  Camiilenam  quampiami  Arcam  omnibus  neceiTa- 
tijs  iaminftrucl3mantcfcponct,dcindcordinatoinpaJimpfcfto  phonotaftico  fyftc- 
matcthemaMelothcticumfcligettotius Mclothefias  fundamcntum.  Sit  autcmv.g. 
Cantate  Domino  Canticum  neuum ,  Laus  eius  m  Ecclejsa  Sanftorum .  Primd  itaquc  dirimat 
.  tiTumpVum  themaincerta jjolyfyllaba ,  vtiinfra  patct 

vfusAr»  VI.rien.breu.nf  Vff>tifult: longa  j  ffl.pcn. longa  I  V.pen.brcu.  ,11.  .pen.  longa 
Mufurgic*.  CantateDommo  I  Gantiwm  neuum  \    laut  cius       '    in  Ecdtfia    1  Sanclorum 

Dig^ilo  fic  tfccrnate  in  phonotaclico  palimpfefto  &  apcrto  cooperculo  cui  infcriptu 
cft(heftaiyllai)apenul.brcuia)quamaQCeteponcs,dcindc  cxiraescolumna  illamqux 

£  >  ^  in- 


Digitized  by  Googlel 
I 


Ub.Vlll.  Mu/itrgiaMirijka.  jp/7 

mfcrjptionem  habct  YJ.  deinde  cx  codcm  columnam  huius  infcriptionis  v  tertid  co^ 
umnam  huius  mfcriptionis  m.  quarto  coiumnam  huius  infcriptionis  vfquinto  co- 
Jurnnam  huius  inlcnptionis  ui.  Quas  omnescoluranascoordinequo  thema  digeftum 
cft  collocabis ,  vt  hic  apparet .  vbi  tantum  initium  columnarum  cxhibuimus ,  nc  intc- 
S«coiumnat  nimium  fpacium  occuparcnt. 


VI 

V  III 

v  ni 

Difpofitis  hoc  ordine  columms,  casquomodoIibctintcrfecombinarep0tcris,fiue 
en.m  quamcunquctranfucrlamjcriem  dum  a-quaiem  fitum  habent  (vti  hic)  fiuc  dum 
ma-qualem  qucmcunquc  fitum  habcanr,ideft,  quomodohbetfurfum  vel  deorium., 
promoucantur,  tranlucri*  fencs  fcmpcr  intcntam  pra-ftabuntMdothefiam.  v.g. 


•  ■  


t'.  fTJRi 


Aa  x 


SchemaC6. 
btnationis  f. 
Columnaru 
afTuaprarf, 
vane  tralpo* 

fitanua. 


Verum 


Digjjized  by  Gooole 


Vtf/  drtts  Mtgn*  Confom,  <y  Dtfsoni 

Verum  vt  melius  men  tcm  noftram  percipias >  bic varia?  tranfpofitionis  fpeciem dabi- 
mus.  Siuejgiturinpnmaj.coiumellarumdilpofitioneAbqualcunq,  fencs  accipias, 
fiue  in  fcxuuda  difpoficioneF  C  aiiam  quamcunque,  (iue  demque  in  tertia  difpofitionc 
X  V  traniut r lam  aut  quamcumque aliam  lcnem  >  pennde  eft  > lemper  Mciothcfia  pro- 
dibit  inftituto  tuo  feruicns . 

Confedarium  I. 

EXhac  ordinatjonc  patct  infinita  combinationum  multitudo3q  ux  ex  variaharum 
qumque  columcllarum  difpofitione  refultare  poteft  ,quar  certe  tanta?  funt,  vrifi 
cobinauonu  Angelus  quifpiam  aboriginemundieascdbinarecoepiflct,  inhunc  vfqucdiccas  non- 
dum  finijiTct,  qux  tamenclariffime  ex  demonftratisin  prima  partc  huiushbri  patent. 

Confe&arium  1 1. 

c  vnicoparadigmate  patct  quomodoin  reliquisomnibus  thematibus 
^cdcndum  fitmcquc  cnim  ratio  in  reliquis  operamrrdiue^laeft . 


A  P  V  T  IV. 


De  coIumnaruVn  ad  Muficam  po€ticam  (pedau- 

tiuin  ordinatidne. 

\  /  .<**vo*  ■ 

Slcutiinprarcedcnticxcmplo  columnas  polyfyllaborum  in  ordine  ad  quemu 
Jque  vcrborum  contextum  in  harmoniam an.mandum  dilpofuimus, ita  n  odo do- 
nicum^intra  cebimus ,  qua  rationc columnar merncje multlrgia» lnfcriptae  ordinari  debeant. 
Accam  Mu-    NtttandG  autcm primo fi Thema aflumptu fuent polyftrophon  monocolon.Colunas 
«w*mnT  °.mnes  ex  codem  'oculamento  excerpendas  eiTe ;  v.  g.  fi quis hexaftrophon  anacreon- 
ticum  pro  thcmate aflumcret ,  is  fex  col  umhas ex  I V loculamcnto  dodecamorij  fpacii 
depromptasiuxtaordincmify  vfrfuum  coniungct,  quomodolibet  combinatas  ;  Sc 
dcinde  procedendumiuxtaregujasin  przcedcnti  partctraditas,  cTcprodibitMelothe- 
fialuprahcxaftrophonanacreonficum  quaefita.  Haudfecusquodcunque  metrigenus 
polyftrophon  monocolon  concinnabis .  Sivcrd  thcraa  verborum  fucric  polyftrophon 
id  cftex  diucrfis  carminibuscompofitum  >  tunc  ex  cellulis  didis  metris  inlcriptisco- 
lumnc exccrpenda' iunt.  Scd exemplo  res clarior  fiet. 

Siquisigitur  polyftrophon  componcret>  cuius  pnma_.    Hendecafyllabum  .  I. 

ftropha  hcndecaJyUabum  phaleucium  >  fecunda  Ana-  Anacreonticum  i. 
crconticum  ,  Tertia  Archilochicum ,  Quarta  Euripe-  lambicura  Archilochicum  J- 
d$um,Quinta  Alcmanicum;  Scxradenique  Adonium  Iamb.Euriped^um  4. 
foret .  Ita  operare:  claufis  oihnibus  receptaculis,  aperi  Iamb.  Alcmanicum  5» 
cooperculu  huius  infcriptionis(pro  Hendecafyllabis)  Adonium  6. 
demde  aliud  coopcrculura  huius  inlcriptionis  (pro 

Anacreonticis)  terriocoopefculum  pro  Archilocnicjs.Quartdcooperculumpro  Iara- 
bicis  Eunpcdafis.  Quinto  cooperculum  pro  lambicis  Alcmanicis ;  Sexto  deniqut-» 

cooperculum  huius  inft.riprionis,pro  Adonijs,  apcrics.  deinde  ex  fingulis  loculamen- 
tis  co  ordinc  quo coopercula  aperuifti  >  eximas  ex  fingulis  vnam  columnam ,  fingulas 
iuxta  fe,vtipnusra<ftumeft,  dfdinando.difpofitashoc  ordinecolumnasquomodolibet 
combinarepoteris,  &  quamcujmquetianiueriamMufarithmorum  fcriem  proMeJothe- 
fiapropofitafeligcre.  Dcu.MninatisitaqueMufarithmis  opcrationera  Melotheticam 

'  ea 


Digitized  by  Googl 


Lib.Vlll.  MufitrgiaMtrificM.  ifp 

ea prorfus rationc  aufpicabcris,  qua  in prscedenteparte do6rases.  habebifque  quarfi^ 
tum .  peracla  operatione  fingulascolumnas,  in  receptacula  appropriatareponcs,quas 
coopercula  apcrta  pulche"  doccbunt . 

Confcdlarium. 

EX  hacoperationedariffime*  oatet ,  nullura  polyftrophum  daripofle,fiuevniusfi- 
ue  diuerforum  metrorum,  hipra  quoddiftocitiusmemorata  ratrone  Mclothefia 
concinnari  non  poflic .  Vcrum  rem  paucis  hifcc  dedaraCfc  fufficiat . 

c  a  p  v  t  v. 

De  Muiarithmis  poeticis  floridis. 


'  '".1 


COntinct  Muficarfloridat  Mufarithmospoeticos  fpacium  G  H  F  E  heclamorium  in 
cuius  fingulis receptacuiorum  coopcrculis  fcribitur  titulus  fiuc  genus  raetri,  cui  Arc*  Mu&- 
Mufarithmi  feruiunt .  Si  quis  igitur  v.  g.  fapphicum  Aori  do  ftylo  componcre  vellct ,  is  Sh&w 
ex  vltimo  heclamorij  receptaculo  depromar  primo  trcs  columnas  tribus  fapphicis  mo-  wtificit& . 
nocolis  refpondenres,  deindecxprimoemldem  hec>amonj  reccptaculovnam  colum- 
nam  pro  Adonijs ,  quibus  ordinc  collocatis  deterraina  quemhbet  tranfucrfum  Mufa- 
rithmorumincolumnisquomodohbetcom|>inatisordincm  ,&  proccdciuxta  regu- 
las  traditas,  habcbifque  quxfitura . 

Confea-ariurru  I. 


Cti  mu  isot) ,. 


De  Mixtura  Mufarithmorum  poeticorum . 


acuiiii 


SI  vero  Muiarithmorum  contrapu nc"ti  fimplicis  in  dodecamorio  fpacio  contenrorQ 
columnasmifcucriscoiumnis  mhcdamoriofpacio  contcntns  ,prodibit  Melothe- 
fiaex  rlondo  vago,  &artificiofo,6Vfiuvplicj  compefita,  femper  diligentiflime'  regu- 
lasin  przcedeutibustraditasobfcruando.  Res  clarioreft,  quamvt  fufius  dcdarari 

Confcdariu/Hj  II. 


E 


X  quibus  clare  patet ,  ejuam  infinitis  modis  vcl  vnica  cantilehamutiri  poffit.  Sed 
hxc  ingcniofoTyronivltcriuscxpcndenda  relinquo . 


CAPVT  VI 

De  Mufiirgia  Rhetorica. 


Tlrtium  Arcx  receptaculum  A  G  D  E  hedhmorium  MufurgixRhetoricxdeftina- 
tum  cft,  incuius  reccptaculiscolumnxfxpiusdefcriptx reponentur,  iuxta  titu- 
los  coopercul.sinfcriptos.  Si  quisigiturfupraquoduisverborumthemaMelothefiam 
artificiosa,&  floridam  concinnare  vel'et  ,isita  procedat:in  phonotadico  paiimpfcfto 
pentagrammis  iuxta  polyfyllaba  ,  fr  periodos  prius  diftin£tis,excerpantur  colum- 
naethcmati  magis  con«rux  ;  Exprimo  quidcm  loculamcnto  accipiantur  columnx 
Mufarithmorumpolyfyllaborum(quosplconalticddeinde  deducerc  poteris,vt  in^, 

prx- 


Digitized  by  Google 


0,9  Artti  lAtgiUtConfam,  &  Dijfoni 

prxcedcotibus  di£um  eft)  vrwe  in-columna  Mufarithmos  inuiccra  ad  pcntafyllaba  vf- 
quecxtendiruus,  Nam  uliquos  percontinuam  additioncm ,  vel  multjphcationem_» 
pleonaftica  facilc  habere  poterisidcindc  colunc.  cx  rcceptaculo  IV  cxtraftx,*  dato  tfe 
no  applicatx  dabut  quxfuu ;  fi  vero  pcr  diminutioncs procedcrc  velis,  columnx  cx  \  . 
loculamento  extrattx  &  primx  cpniunftx  dabuut  quxfitumi  Si  ftylo  motcftico  Ecde- 
fiafticouc  procedere  delldcras,cbIuiiinxrx-n&11I.-rcccptacuIocxtraftx  dabutqux- 
firum.  Si porro  pluribus  quam  quatuor  yocibus  cancilcnam  adornarc  voIueris,coIum- 
nxcx  V.  rcccptaculo  exupc^Jabunt  intcnt^ra.dumniodoregulasin  prxccdcntibus 
prxfcriptasdc  compolitionc  polyphoniorum  diligentcr  obfcruaueris. 

Quodficxtribusipacijs  columnas  pro  ratione  thematis  extraftas  mixtim  ordina- 
ucris,  habebisMclothefiam  prorfus  vajiam ,  &  inJiniris  combinationibus  rcfcrrarru.. 
Veriun ciim  dehifcc  & fimilibuifusc  iri  prxccdentthusdiftum  fit ,  hic  ijs  reccniendi* 
jongior  effc  noJui,  Scd  acj  aliqrum  inftrumcncorum  dcfcriptioncm.  progrelTum  fa- 
cicmus .  .  ''Oi:  ?\  ?!*  '  .  :  t    •  Tii'i7n.  -  '  - 


aimu.i  mcfii 


A  P  P  E  N  D  I  Xv 

Nouas  methodos  componendi  tradens . 
M   O   D    V   S  I 
Rabdologia  Mufurgrca, feii  Abaci  Mufurgici  defi 


4  tfij-fi 

'4 


Llnea  quapiam  in  8  xquaiia  fpacia  diuiia,deicnbatur  quadratum  cum  omnibus  a- 
reolis,quarum  habebis  64. In  quibuscIaUesiiuelitcras  Mufurgicas  coordinc_j> 
uniu^      infc^bcsjquo  mc  &&um  eifc  vides,critque  Abacus  Mufurgicu^dciciiptus,  &  hunc  A- 
A^acus  coa.  bacum  vocamus  expanfum.  Abacum  comractum  itaconhcics.  FiatparalJelogramn.u 
riSofc       quoddam,cuius  latuslongicudinis  8  fpacia  xqualta  j  Minusin  4  fir  diuifum  ,  duCtifquc 
lineis  HentceJlulx  fiue  quadratu.a31.1n  fingulis  columnistancum  exlitcrxpctfVJlmt/, 
quxnumcrisrjgnacxiintihabebiique  Abatum  contiactumquxikum,que,vti&  auacu 
cxpanium  111  aliasckahascoIumnasmuJtipiicaicpotcris  .  Vcrum  inipicccxcmpium  . . 


«-*  K  1 


^Abacus  Mufurgicud  exfanfu* 


8 

A8 

B8 

C8 

D8E8 

G 

A 

B 

c 

D 

F 

G 

A 

B 

c 

E5 
D 

F5 
£ 

G5 
F 

Ay 
G 

s  i 

A  • 

1 

C3 

E3 

F3 

C3 

B 

C 

D 

E 

F 

1  i  A  1IB1  j 

C  1 

Di 

El| 

F8 


D. 


C5 


G8 


G.l 


jca  ?u 


Fi 


rrrTTTT* 

tuini: 


— 1 — 


- — 


E 

D5 

r 

|'JA_ 
G  i  A  1  B8 


_D  A^ 

£ili 
B  C3 


tAbacu*  coHtraclus . 


B8 

C* 

D8 

E8 

F8 

G8 

A8, 

l\ 

Gj 

Ajr 

B  5 

c5 

Dj 

E5 

D3 

G3 

A3 

B3 

C3 

B8 

C8 

D8  E8 

F8  ! 

G8 

A8 

Litensinccllulisfingulisio  vtroque  Abaco  apponantur.numeri  co  ordine  quo  fa- 
•ftum  vidcs,ita  vtomnes  fupreini  ordinis  iiterx  habeanc anncxum  8.  deinde  quarto  Jo- 
codiftantes  j,«5cfexto  locodiifanteshabcant  3.^' calxcolumnarum  habcat  1. 
.  Hoc  pcrafto  vnamquaqiexhifcecolumnisoclodcciesreplicabisjkl  cJl,vnamquam- 
quccolumnam  iu  10  icorfim  chartaceis  coIumncUis  vna  cum  numcris  dcJcrjl)e!Si1<lic<- 

fcriptas 


Digitized  by  G( 


Lib.  FllL  Mv/urgia  Mirifica .  1 1 1 

fcriptas  in  tapfula  ad  id  pr?parata  repones,  habcbisartirieinm  £ro  Contrapunfto  f$m- 

pliaquarfitum .  Scd  vno  paradigmate  rem  enucleaflfe  fufficiet. 


F  B  G  D  B  C 


F 


Propofitio  I. 
Data  bafi  in  notu,  fufra  eam  reltquas  voces  comfonere: 

Sltv.  g.cIaufuJa  fcquenspro  bafidata,&iu-  i   %  j  4567 

bcaris  rdiquas  voces  fuper  bafin  compo- 
ncrc  itaage.  Primofingulis  notis  bafll  fuppo- 
nc  claucm  quam  occupant,  vt  fa&um  vidcs . 

Deindeex  alrcrutro  Abaco  v.g.  ex  Iocula- 
mento  F  vna,deinde  ex  loculameto  B  altera,  cx 
loculamento  G.tcrria,cx  locuIamcntoD  quarta, 
cx loculamcuto B quintara,ex  Joculamento  C  fextam, ex  loculamento  denique  F  fep- 
timamordinccximcs,qua»  7  column?  refpondebunt  7  notis>quibusc!aufuJa  bafiscom- 
ponitur  j  Difpofitisordine  coIumnis,fircliquas  voccscomponcre  velis,  ita  agito  jColQ- 
nasfurfum  vcldeorfum  promouendoitacombinabis,  vtipaciain  quibus  numerico- 
tinenturfemperfibircfpondcant,hac  tamen  cautela,ne  vnquamduc;  88,autcy  aut  11. 
iramediate  in  columnis  fefe  fequantnr ,  quod  vbi  obtinueris , ilJam  literarum  icriem  in 
lyfiemarisphonotaftici  quocunque  (excepto  bafis)pcntagrammiofignabis. 

Exfanftu  Abactu. 


F8 

B  8 

G8 

D  8 

b8 

C8 

F8 

E 
D 
^ 

A 

G 

F  5 

F 
E 

Dc 

c 

B 
A5 

a 
g 

l 

li 
A 

G5 

E 
D 
Cf 

(  Contracltu  Ahactu. 

B 

£ 

C 

F 

B 

A8 

B8 

C8 

D8  E8 

F8 

G8 

D5 
B3 
G  1 

A8 

Ai 

G 

F 

C 
B 

B« 
A 

G 

F* 
E 
D 

c 
b 

E* 
D 

A5 
G 

F 

£5 

c* 

Ai 

F5 

?J 
Bi 

G5 
C  1 

A5  B5 
Fj  1G3 
D  i'fi  1 

Cs 
A? 
Fi 

£5 
Ai 

N 


B8 


Operatto  /.  per  Abacum  expanjum  .      Operatio  ll.per  Abacum  contratlum , 

I  fF 

G8j     |B8~|  l£i 

D_5  D~5  Fj^. £8  Aj 

Bj  aTd^;G_5  Fi 

E3 


B8 

F8 

A 

E 

G 

G8 

D 

F5 

F 

Cc 

F8 

fc 

E 

D8 

C8 

B 

£ 

[  C 

B 

A3 

D" 

c 

C 

B 

A 

G 

c5 

Bi 

B3 

A5 

B8  G  5 

Fi 

B 

A 

G 

A 

F  ' 

A3 

G 

G  1 

F3 
E 

G 

fT 

E3 
D 

Fi 

D 

E 

C 

F_5_ 
l  8  Dj 

Nlc5' 


B  1 


A? 
F  1 


BJ  A  %  D8;u_5 
G.  l  B_i 
Di, 


C  1 


5  13  5  8 


5  1 


N 


c  b  b  a  b  g  f 


-O 


Applicatio 
Abiti  utn 
Expanfi  qua 
ConcraC tj .  * 


M 


Vidcs 


Bi 


Digitized  by  Goos 


m 


Artir  Magn*  Confont ,  &  Dijfoni 


Vidcs  igitur  in  hac  oombinationcfcricm  tranfuerfam  NOconcinere  voccm  Tcnorif 

S  l35  851 

vel  Cantus  compofiti  videlicet  in  C  B  B  A  B  G  F.  Si  igitur  notas  eafdem  bafis  in  pen- 
tagrammio  cantus  vcl  tenoris  hifcc  clauibus  dcputatas  applices,  habebis  iam  vnam  fu- 
prabafin  vocem  qua?fitam  Cantum  videlicet.Vtfecunda  vocem  habeasdcnuo  combi- 
nandi  funtbacilli ;  ita  tamen  vt priorcs  numerieo  ordine  non  conturrant  ,fed  pror- 
fusdiuerfum  ordinem  habcant,hacquoquc  cautela ,  nc  denuo  yf  aut  58.  58  aut  88 
aut  81. 81.  occurrantimmediate  in  cuueriis  operationibus ,  habebifquc  fecundam  vo- 
cem  : pari ratione  teitiam  voccm  per  rcpetitam  bacillorum  Metathcun  ci ues .  Verurn_, 
hoc  artihcium,quamuis  minimccum  arcano  Mufarithmorum  artiricio  comparandum 
fit,  hifce  tamen  adne&ere  volui,ne  quicqua  in  hac  artc  magna fubterfugiiTc  vide: emur. 
Deducimus  autem  artiricium  hoc per  duplicem  Abacum  cxpanfuro,  &  AbacG con- 
Abicas  er-  rnclum.primus  Abacus  etiam  diminutionibusferuit.  Abacus  iecundusin  vnaquaquc 
•"Jius*56  columnatantum  «juaruorlitcras habct>eftque  idco facilior'& expcditionvtriufque opc- 
rarioncm  appofuimus .  Cum  igirur  resfacihs  fit ,  vlterius  quoque  eam  dedarandam_. 
nonputauimusjcum  vnufquilquc  vclmediocnterin  muficiscxercitatusexoperationt- 
bu  s  hitcc  appofitisj  opcrandi  methodum  in  omnibus  alijs  facile  peruidcre  poflit . 

...  .  JM    O    D    V   S  II. 
Abacus  Contrapun&aciuus , 

De  Abaci  expanfi  Contrapunfli  fimplicis  in  phonotatlico  [yslemate  reprtfinUuiont* 

DEfcribantur  iuxta 7  claues.y.Columnc,, pcr  quamm  medium  ducancur  4  vocum 
pentagrammia  prout  fcquitur  . 


.11 


Abacus  Melotheticus  Contrapuncli 

Simplicis. 


Eccc 


Digitizcd  by  (ioogl 


i0T 


Ecce  abacum  expanfum  contrapunclifimplicis,  quo  vti  poteris  vel  exifto  Abacofic 

expanfo  velin  coJumn*b«pt»a^*iefcNpcoj^4^k|^tet,Wus  autcm  cft  qiu  ie- 
quitur. 


Propofitio  II. 
wtltbet  fut 


i 


^atd  *voce  Bafis ,  quothbet fufer  jtam  voces juferftruerc . 

;  ~\  J       —  J  .   J-         :   J^-  -{ 

S^t  elaufuravox  bafis  eadem  qur  prarcedcns^,  qtrain  in  phonotaftico  <p entagram- 
mio  bafrs  poncs  per  eafdem  noras ,  &  daucs  diftinftam  vt  irrr^crtknn-optta- 
tioac  faclum  eft  .  Hoc perado  cum  prima  nota  Qt  ifrF.  qu$rc  in  frfente  TVbaci colum- 
narn  )P.  &  in  pentagrammio  Cantus  feligc  purtclum  quodcunquc  vna  cum  numero 
cidcmaflcripto,  quod  in  palimpfefti  pcntagrammiumCantus  transferas '.  DcTn3edB     1  i 
pentagrammio  Aitifimplicitcr  quoduispunclum  vnacumnuraeroTnpalitopfeftipeta- 
gram  nium  Aln  rransferas .  SimiJiter  ex  pentaorammio  Tcnoris quoduispundtum  vna  Pr"is  com- 
cum  rumcro  ei  correlpondente  inpalimpfeftipentagrammium  trajisfexafc:  tranflatis  AbfcHoo* 
punctis  cum  fecunda  notaclaufuljefitB, accipe  in  Abaco  columnamBjSf  procedcvt  trapuncUn- 
prins.  Dcinde  accipe  coluronara  fignatam  G.&ficde;  reliquis  danlul^-hotis  procc-  U0, 
dcs-,  dpnectotamclaufulamabfolucris.  Sempcrinterim  obfcruando  *nd  dux  &8.  aut 
duar  55.  immediatc  in  diucrfisvocifeuS  fcconfcquantur  ^quibuspunfiis^iia  tranJlatis , 
fi  notascafdem  claufularbafisfupraimponaspundis  in  fingulis  vocibui»prodibit  Mc£  tuih 
lothcfia  quxfita .  Nctandumquoque  intesu.illa  vocum  quaiitum  poiCMceilrVitatis; 

omnibus  inconditiscadentijs,  vniiaefle  debere'.  1  ■  

Vcriim  ha»c  tamfacihaiunt,  vtvelprima  inlpectionecapiantm^qnaTcjvlteriuspro- 
grcdaamur.  k   —  ! 


M 


ir 


O    D   V   S  I 
Plcdfplogia  Mufarumj^g. 

§.  I. 

J  _ — — 

Prafaratio  Pabmffetti. 


Vcanturin|>honotaaicopanmpfcfto  j|t.parallelb,fintqucpr*cisc  quoad  ip^ia 
afquidiftantes  iQuoperaAo  fignaquintam  infra  incipiendochaia&eie.  jijjp  Trrtiam 
decimamver61ineamhoccharaftere  j  vigefimam  eodcm  hoc  charaforf  vige- 
fimamfcptimam  dcniquc  eodem  hoc  chara&erc  B  vcl  vigcfiuiam  nonam  charafte- 


re 


Quo  ctiam  pcracto  claucsflhgulis  vocibusappones,  in  palimpfefto  phonotafti- 

coiillasverolineas  fingulapentagramrriiavocum  rerminantes  grofltoribus  lincis  fbr- 
mabis,  vt  in  fubiedo  paradigmatc  patct,  critquc  palimpfeftus  prxparatus .  Supra  quem 
dc  inde  plcftra  a4  Wipoancme  s  pftfr  Ui  nda^  fff  kOBba^vupauid.poftdoccUajus. 

mdnbi  jTr«rt   j  ...Jt  izuviju')      oihftqmituq  ni  cimmmgtJ.Tj-i  A  «oiodib  i.TnqoM^ 

,  o2  oftfHioH  .?idnodcK'0!i!!no^,no5nicinuil(iuJ»tnil6ft*ii>  iitn  rnino  /CuxjS 

B  b  Typus 


Signario 
Sceptrord. 


Digitized  by  Google 


m 


-  •  *    t  -  r-> 


1U>  * 


TyptuSccftrQbg*  9  M  ttfarum. 

Sccptrum        Sccptruin  Sccpuum  Sccptium 

TbaJix       Tctplitiiotcf  Mdpwmtiics 


Cuo 


Sceptrum 
Euterpcs  a« 


Cantus    t&  f 


•r.o 


Alrus 


Tcnor 


Bafis 


•3fisasd'J  :fi* 


,nW  •  H|u2  .zujctcqxr.j  irjfl^rnifcq  icpiitt ,  ■  -■■_  «  rrgiijjrtfitfol^  •»•• 
.wMWsWrtoqtflfeitec^  palimpfcfto  pbonota. 

&ico  poni  dcbere ,  & pentagrammia  in  palimpfefto  produci  quantum  poflunt ,  debent 
autcm  linca?  pcntagrammiorum  tantum  inrer  fe  diftare  ,  quatum  lmea:  in  Sceptris  po- 
fitarihocenimnifi  e*acWcruetur>fruftraincomponendolaborabis.  Hoc £a<2o  Scep- 

trum, 

d  8 


Digrtized  GoOQlqj 


tik.Vlll.  MufUrgia  Mirifica: 
Rcftduum  SceftrdlogU , 


SceptruraPo-  Sceptrum 


Sceptnrm 
Vranix 


•i  'Z 


Cantus 


*»_?Jli  \v 

,V~t\ 


Iv. 


Tcnor 


BaHs 


— * 

•  ■*!  ni  (tfj 

«.         c  b  • 

fr  — le  


► 

_  •       •  _ 

► 

— t 

: 

I    *  w 

*rum,cu«us  verfum  pro  thcmate  elegifti/upra  lineam  afTumptiToniapplicabisjvtfi Xex- 
tamtonumacccpifti.applicabisprimum  punflumin  infcnon  baculo  occurrens  line* 

:  I  Claue  F  fignata;  fi  1 1  Tonum  vclis,  applicabis  diftum  punftum  fupra  fpacium  G;  & 

fic  dc  cxteris,  &  fic  pleftrum  relinques  immotura,donec  iuxta  punfta  in  plcftro  oceiir- 
rentia,  in  fubieftis  palimpfcfti  lincis  notiscorrefpondcntes  pofuens; &  prodibit  mclo- 


rentia 

thefia*  quxfita;  nonfecusinalijsprocedcs 


Bb  » 


Scep- 


ScqtramufammMntarc. 

FlinteMligHDvclehartagrofr.ori  nouem  ?aralldogramma ,  in  formam  plcftro- 
rum  ;  qux  fupra  paulo  ante  prarparati  pal.mpfefti  lineas  ordme  apphcabis ,  U- 
ncasin fingulis duccs co  ordinc  ,  Sc diftantia ,  vt  jn  pal.mplcfto faclum  cft ,  dcbent au- 
tem  ita  corrcfponderf  fub.c<ftis  Jineis ,  vt  quomodol.l.et  illis  applicata,  congruantpct- 
feftc.  Sintantcjnftngulafceptra  frrma,ideft  ap.ces  m  extreqmate  cminentcs jM- 
beant ,  quorum  vcrtices  eain  prarcise«t>bent  habcre  d.ftant.amT^uam  inter  fc  habcnt 
parajlellrr,  habebifque  pct.ru m  .  Pnrnnm  fccptrum  appcllaunnnslccptrumT^ , 
&continerclaufulasproy(iwi/y/  five  PolyfylUbis.  iccundurrt^cptrum  Terpjtffiortf, 
&  conrinet  claufulas  pro  Iambicis  EvrtpecUrr ,  fiuc  heCtalyllabir.  Tert.um  S^Pt™m^ 
M+emenes,'&  continet  claufulas  pro  Anacreo^ids  fiue  hemtyittb.s  .  Qttai™£- 
fccatrum  Clio ,  &  continet  claufulaspro  Iambicis  Arcbilocbtcts  fiuc  oaoiyllabis .  m- 
tumiccptrum  luterpes ,  &cont.net  claufulas  pro  Iambtcts  Akmanicts  fiue  Ennealyua- 
bis  .  Sextum  fccpt.um  Callicpcs,  &  continct  cJauiulaspro  Trtmetrts  lambicts,  ccca- 
fvlUbis.  Scptimum  fccptrum  Pdybymnuy  &  coatinct  claufulas  pro  Phaleuctjs  Uuy 
hendecafyljabis.  Oclauum  fceptrum  Frato,  &  cor.tinet  claululaspro  Sapphms.  tso- 
numfceptriim  Vranye ,  &conrinet  claufulas  pro  Cboriambicts  cftdecafyllabis  . 

Nouem  fgitur  lunt  fceptfa  Mufurgica,quorum  vnumquodquc  .tcrum  decupiabis , 
■,7FTT  itavtfincdeccm  fceptra Thalia  ,  dcccm  Terpfichorcs^decerhju^omenes;  *  hc  ac 
r.STca  .  coeteris^nvniucrfumnonagintafccptia.quibustotum  negotium  Muficum  hak^ 
comprchcndcs  hac  induftiia  .  Dottus quifpiam ,  &pcntus  Mufurgus  fiue Mclotneta^ 
fupra  pentafyllabum  Adonium  viginti  artificiofiffimas  claufulas  componat  ,quarum-. 
nos  nk  vnam  tantum  brcuitatis causa  in  fingulis  noucm  fcep*i**»l»»oemus;  i  o yidch  - 
cct  p»o  Contrapunao  fimphci ,  &  lo  pro  florido ,  &  artificiofo  ,  -Mtm  "^P1^.^0 
fccptrilarerejartificiofusinoppoGtoponctur.  Iterum  ao  claufulas  pro  hcctaiyliabo 
Euripedaro .  &  fic  ad  fingula  ordme  polyfylJaba  com  ponet  atrrlaufulas  harmonicas, 
ioprocontrapundioflrriplici,&io  p.o  contrapunfto  artifltrofo.  Hafquc  claululas 
omncsfupra  vrum  dctcrminatumtonum  componet, cafque  deindeinlcribctlingulas 
infuisfccptris.itaAdoniasdaufuIas  dcfcnbetin  vna  fccie  10  fceprrorum  Thalia-,oY 
artificiolas  in  altera eorundcm  facic.  ln  Conttapundo  vero  fimplici,  claufula-  tantum 
punftisfuisdeterminentur,vtihicra<ftumciTcvidesin  paradigiwjc rrouem  baciilorum; 
Inconrrapunaovcroflorido  notasipfasclaufularumbaculisiii.^cTibcsvt  in  1 1  icep- 
ptro  Tcrpfichorcs  fadtum  eft  .  Cur  autem  ContrapunduiW^mphcem  punctis  tan- 
tum  cxhibeamus^ratiocft.qucdinContrapuncu)  fimphc,  Vrrrre  J«^«&  arqua- 
li  fempcr  rocum  progrcflu  ,punctaad  quamhbct  notarum  fofffilm  recipiendam  fint 
aptaj  Nam  cx  duodecim  fcr.cbus  ootarum  metromctrarum  in  calce  pinacum  fyntag- 
matisprimicontentarum,  quan  cumque  hifcc  applicare  poteris ;  itaincolumnapro 
Adonijs citato loco  1 1 ferics  notarum , fingulx  didispuncl.s apphcan  potciunt.  quod 
tamcnmContrapunaoflo1ido5vtpot,einquoinarquahtcmporcvocesp^^ 
contingit.  Claufufeitaqiicintegrat.vfiacumnotis  fingnhs  bacuhsmfcribidcbent  ln- 
fcript.s  itajnic  daufulis in  diftis  go.  bacilhs ,  cas  in  arca ,  ad  normam  arcat  Muiaritnmi- 
caiConftrucla-invfumxGucniianiexplicabimus^reponcs. 

wrTfv:?trc!>iTnqr!TonnJqra:iiis  rnfi^nt  rtqnUnltgSb  jv  t  ;;toiq  BnM  i  einu>«n.LiJj 
X)n*d  2n?iiu*>30  o!u>fid  n- mmuiVtm  mumiiq sirl^siiqcc  ,:ftiqjjj-«.unci rgH 

•j&;D  rnui?;^  siqui  amftnv)  nii.ftib  ildfisii^qfi  tfUav  munoT  11  H ;  .7cu«jin  'JUtiD  8 

-iuwo oiftolq nt dinoq s:v;j"  ^inob«a*:iwm:..: ^oupnihj  itiifa^iq aH  .°. f  i.ixnl>& 
-obraiid  r.v:^  &i«rjtiioi aomabnoalM-or^cJonzian::  •  »  imifsqttftatdol  rrV/Us 


Digitized  by  CjOOQ 


Lib.FlU.  MufwgiaMirifica.  ij^ 

» -  \  x^v vl vi-i  t  -,sn 

SceftrologU  Mufarum, 


N O/Wtt^Pr/wi/hocartificinmita  conftitutum  efTe ,  vtbanVdentes  mie  apices 
fccptn ,  quomcdccunquc  &  cuicunque  in  fubieclo  palimpfefto  cUuium  fpa- 
cioapp]icentur,fcmpcf  4.  vocum  nouaharmoni/<fmergat:  v.  g.fivltimusdens  baculi 
Thalixin  palimpfefto  phonotadicoapplicetur  fnpra  F.  omnes  rcliqtjar  voccs  dabunt 
barmoniam  in  tono  fexto.  Si  dnftum  dentem  applkes  fupra  clauem  G  in  pa'impfefl<4  vfuspiean, 
phonotaclo^habcbisaliamMelothefiamvicTelicet  quadricinium  in  fecundo  tono.  Si  [JJj^  t£ 
didumapiceraitcrumapplicesfupraA,habcbis  Melorhefiam  aliam  quadriciniam  IB  norum. 
nonotono, &fic  dereliquis ;Matatacnim ftatione  bafis,  reliquaromncs  voccsftatio- 
ncm  fuam  proporflbn^liter-njuuaBuht .    i  J  -^-^frn*--  \-~^¥- ft 

Not.mJum  SecunJo .  Vnum1aruTTcej5tfo7Lm  tencrc  cbntrapuntfifimplicisiclaufu- 
las  i  Alccrum  latuscontrapunfti  florjdi  ija^jldas,  fimplicis  contrapun&iclaufulas  folis 
pun^isexh»buimusobiationcmpaulo  antc  traditam  .  Floridi  verd  clauiulasfingulaj 
iuis  notis  ,  vtin  plctftro  Trr^^rr^apparctVfigAauimus,  cuius  rationcm  pariterio-» 
pr*ci#entibus  'dcdimus .  Hisrr^troT^bfertiatis ;  "Si  cuianimus  fitlvlclsthefiam  con- 
ftitu^djfupradatum  thcnia,  isiu^ipolyfyilab^m  ordinejv.eadcna  prorfus  indu-  ^^1^ 
ftria ,  qua  in  Melothefia  Mufarithmica  ractum  cft,  columnas  fiue  plcctra  Mufarun»  ,or- 
«Unapjt,  $it  autem  laema  v.g.  fcquen*. 

Serutte  Deoomnet  Rega  terrx,  quu  hunc folum  decet  bonor  ;  prima  claufula  Seruiee  Deo  t 
refoondet  Adonio pcntaiyllabo  in  plecW  Thahc. ;  fecunda  claufula  Omnet  Reget  terrs 
rcfpondct  Euriped.ro  hcctaiyllabQUi  fccundoplcclro  Tcrpfichores;Tertia  ciaufula_. 
buncfolum  decetbcnor  rcfpondctpl£4troMelpomencs  fcilicct  Anacrconticis  heptafylla- 
bis  ;acccpimusautem  triaplcctra  ordincieicqucntia^ncco^ercmuraliamfcorfimdc- 
fcriptioncm  faccre .  ^  V-H&rUs  «n$\<to  \j"i  >»v>  .ttfc  j 

Poficis  igitur  fic  ordineplectris,  compofitionem  ordieris  hoc  pa&o;  Selige  tibipri- 
moex  it.  tonisqucmcunque  vorucris^nos  bicicugemusfexcumquicumin  ¥  dcfraacr 
ex  demonftracis  lu pra  ciim  Mrnfan*  Tonographicam  expiicarcmus ,  appiicabis  vlrimu 
in  plectro  Thalia: baiis dentem  fupra F mferius ,  & iioc  ordme reliqua duo  pledtra,  ha- 
bcbifque  Melothefiam  perfeclam.  vzarjLinziinJk 
Nam  fi  in  Paitmpfefto  phonota&icoin  ijs  fpacijs qua»  punftis  claufularunf  in  plecrris 
dcfcriptiscorrcfpondent  &  congruunt,punftaimpretferis,  &  deinde  punflasngnatis 
vnamex  duodccim  feiubus  notaruin  mecromctrarum  in  calce  columnael.  pinacislil. 
Syntagmatisl.  coptcntisfupcrinducrisjprodibitMelothefia  quarfita.  hcfiarcificiofcm 
claufulam  fimplicibuspermifcerc  velis ,  vcrccpleftrum ,  vt  in  II.  ple&to  Terpficbonr» 
faclum  eft;  Nam  fidcincc  fitu  immutato,notasfingularumvocum  inipacijspalimpfcfta 
corxcfpondentibusdefcripfcris  ,habcbisciaufulam  artificiosc  diipofitam,  quam  quar*. 
rebas.  Nonfccusin  omnibusalijsperiodisprocedcs  .Quoniamvcrdinprarccdentibul 
ingratum  auribusfuturum  oftendinuis,ficlaufuIa?lcropcr  candcm  habueiint  cadcn- 
tiam  finalcm  cx  C  in  F.  facile hoc  vitabis , fi  obferues ea  qua»  de  mutatione  fiue  tonorfl 
miftura  inprarcedentepartc  fusc  tradidimus.  Sienim  v.g.  plcArum  II.  clauliilrflo- 
ridf  vltimofuodeteinpalimpfefto  fupraG  ftatuerisvftatimclaufulaexVItono inllrai- 
grabit,&  fic  varictasdcfidcrata  nafcctur;  Nam  vt  dixi  pauld  ante,vltimus  dens  bafisfu- 
praalias ,  &  alias  notas  in  bafi  applicatus ,  fcmper  nouas  &  nouas  melodias  producct, 
vbi  tamen  prxceptum  in  prarccdcntibus  traditum  fcruarc  dcbes ,  videlicet ,  vt  prima_., 
&  vltima  cantis  claufula  icmper  fint  eiufdem  toni ,  medias  vero  pro  libitu  variarcpo. 
tcris.  Quibus  omnibusieruatis ,  tandcmin  palimplcfto  prodibit  fcqucns  melodia. 

tucf  irr^bnsjtt  £ion<naup;.d^ii  .ikib^ranii  muiitonj  iu    \'  •  xuicrio  ai.j  r»ottXlW 

Para- 


Digitized  by  Google 


_,„ — j., — —  — — — — — 

•  oirslqrmur  •    i:...-:'         ,ij  '  kl  J 

Si|:=i?i^?E  E5^^:~^|.i_r__j  E|=_:z$.|E?=|z?^ 


__//r/_<f  Magn*  ConfiHi.&  Dijfoni 
Paradigma  Melothejias  Pleclrologic* . 

_t  '  yv.  .   •  » 


■  *v  »  j»      ^  »  -mw*^mm+ 


 0" 


SekHi  #  PEO        omnes  Reges  ttr  r*      huncde  cet  omnis  honor. 

•10 ( inimioM  _r__&q*_MJ':  -£ftmuio> _  fl_» ff_o^_T tjiind- .•>-*::  tA u  ti.r  '   '  >  1 

Vidcs  ex  hoc :  vario  paradigmate  quomodo  in  reliquis  proccdcndum  fit .  Vcrum  act 
urtaiorcm  inuer.t_omsnoftrxnoti_iam ,  quxdamftudiQScob.cruandafunt, 


-_>|i 


4  ■  _  ♦  - 


§.    I  V. 

CauteU  f$  ohferuationes  adhibeneU . 


'.d..  ■    \\   '  . 

I.        Lcctra  applicata  ita  Hrmentur  fupra  p_jimpfc--u ,  vt  ne  hilum  quidem  loco  mo- 
jT'  ueanrur ,  fccus  cnira  totiusharmonix  negotium  torruerct. 
U.Inmiftionctonorum  obfcruandafunr, quxdefigms  g.b.  diximus  .  Nam  inprx- 
fenti  paradigmateclaufula  fccunda  dum  exlexto  tono  in  fecundum  migrat,  ccrtis 
locishxc__g.b.rcperit.  Vtigituriixcapteomniadifponantur.&vt  fciasvbinam  hu.u£ 

  —  _J  1  /?  __.---_.n*"-.---S-l~-S_*_--_>    •    _•**_    «MtAflr  A 


modifignapomdebcant  >  ita  opcrare 


Abacus  mutationisTonorum . 


 — j —      —  -  A 

Explica  antc te  prxfentem  Abacum,  de- 
inde  vidc  vltimam  notam  alicuiusdaufulx 
quam  videJicet  cJauem  feriat,qux  in  affuro- 
pto  cxemplo  crit  F » vr  in  prima  cJaufula  & 
tcrtia  pattt ,  Quxre  igitur  in  hoc  Abaco  co« 
Jumnam  quae  abfincipit  &in  fdcfinit,  & 
vide  fi  alicubi  o<currar  aliquid  di_torum__ 
fignorum  b  &  __  cum  nihiJ  horum  occu r- 
rct,  ncquoque  foJJicitusfis  de  huiufmodi 
fignis  ponendis:  ronum  cnim  ijs  incapatc 
cffe  hoccertifl.nium  fignu  habcbisiSi  verd 
vltimaclaufula  bafis  in.g  incidcrir,  vt  in_» 
fccunda  daufula  paradigmatis  apparct,tuc 
qurre  cuJumnam  g  in  prxfenti  Abaco,  tS_inucnics  tt/  f  afcriptum  huiufmodi  fignura 
•Jg.TaT  e  vero  figoumjb. Quod  indicatnotam  in  finquacumque  voceprxfixam  habe- 
rc  debereS,vt  in  paradigmatcpatet.  Notam  verdin  cliteram  b .  hac  tamcn  cautela_» 
vtJ^non prxponatur  notx  in  f. nificum immcdiatc fubfcqucns nota  aiccndcrit,aut 


1  a 

b 

c 

d 

c 

f 

g'  » 

1  

Sg 

a 

b 

d 

c 

r.f 

g 

f 

0 
0 

a 

b 

c 

d 

bc 

~T 

c 

f 

g 

a 

_b_ 

c 

d 

d 

e 

f 

a 

b 

c 

<* 

C 

d 

e 

f 

g_ 

_b 

a 

c 

B 

c 

d 

e 

f 

i 

a 

~b 

1  A 

b 

1  c 

d 

e 

0 
0 

a 

.»rp..;T 


;.i;. 


finalis 


Digitized  by  v_,oog 


LikVlll*  Mufurgia  Mirifica.  *p£m 

hnalJsfuerit .  Et  b  ncrnprarportatur,nota?m  E,  nififubfequens  tmwetfaia*m5fadefc«tt 
dcrit . Quibusquidem  obJtruatiifccurus  procedes .  Nam  quoddc  vna  coiumna  dixi- 
mus,dc  rcliquis  quoque  iu  quibusbatc  figna  occurmint  ,jntelligendum  efle  fcias . 

III.  Illicita  intcrualia  in  miftura  ronoru.n  fummo  ftudio  vitanda  iunt ,  de  quibus  cu 
canone  8  fuse  trac*taucrimus,coLcfrorem  remittiinus. 

IV.  Qtixdcpjconafmo,  fiuede  multiplicatione  notarum  vnius  claufula*  in  alia  om- 
nia  polyfyllabain  prxcedenti  tradidtmns ,  hifceYomnibus  appJicari  quoque  poterunt . 
Nam  primam  claufulahuiusparadigmatisiuxta  regulasplconafticas,  quibufcunqjpo- 
Jyfyllabis  verboiu  contextibusfacilc  appIicari|K)fr»vidcbJt,quipraeccdcntiartte  tntel- 
lcxcdr .  Quod  vero  ad  vanam  pletfrorum  corabinanorKrQattinetjiUaprorfuseadcia-. 
cft  cum  ca,quamdcvaiiacolumnarumMufarithmicarum  adinuiccrhapplicati^netra- 
didimus .  Quiigitur pracedcntempenitiusfcrutatusfucrit,  ismyfteria hutusquoquc 
plcftrologiaa  nclcir*non  gotcrifr-^  r-*    <•  j 

f    ■  —      ~§. 4  V. 

De  comparauone  M ufurgia  mufariibmica ,  f$  kuiut flcclrologU . 

HAbent  fe  ha?c  duo  artificu  Mufurgica  a  npbis  primum  inucnta,  vti  excedesa&  cju 
cCiTurfoMufcritHmicum  inucntum  tn  pratcedentipartctraditum,vti  vniuerfalif- 
muu  ra  eft ,  &  incrcduSili  varietate  rcfef tum  ,  ita  hoc  mtilto  fpJendtdms,  ingeniotrus,  & 
confummatiuseft.  Hxc  plcftrologia  verd&fi  non  itavniuerfalis  fit  vtpraecedens,hoc 
tamen  comraoditatishabet,  quod  fjt  compcndiofa,racilis,&  fine  vlla applicatione^» 
columnxtonkdcdluinnamcIauiura-prxuia,ftattm  cuiufcunquc  vocis  procelTumin_* 
penragrammijs  fyis  cxhibeat  i  hpc  camcn  contra  incommoditatjs  habet ,  quod  in,vna_i 
pjeflti  partc  non  mfi  vtiica  claufuTa^quar  vni  ex  noflris  tetraphonijs  Mufarithmis  in  4. 
voces  difpofitis  refpondct,  dcfcribi pollit .  Hincvt  artificium  vnuicrfalius  efficeremus 
plcrtra  vnius  mufar  niultiplicanda  duximus,  vt  fiCrtiaior  daufuhTrUm  multitudo,&co-  Diffcrenti» 
piaMelothetxfuppeditarctur..  St  quis  tamen  plcclra  ad  300  multiplicarct ,  ispoflet  Jf^JC 
pertingere  ad amftdutn prius  Mufarithmicum .  Vbi  &  notandum ,  11  quis  tot pledri».  froiogis 
ficricuraret,quottnpinadbustrium  Syntagraacum  Mufarirhmi  continentur,  fingu- 
lofque  Mufanthmos  pinacum  in  ple&ra  corrcfpondentia  traifsfcrreti.is  habiturus  fit 
pleclrologiam  aequc  latc  extenfam  ac  Mufarithmicum  artificium .  Quac  ideo  hic  fufius 
dcclaraada duxi , vc  Leftor  vidcrct ,  quomodo  haiufmodi pletftologiam  ad  lummaai 
perfeaioTtcmpcrduccre,  &  planc  vntuerfalemreddcrc  polfic.  -Sed  ha:c  ijs  refcruata- 
finr,  ,quibusmaiu>  otium  cft»omqucfacuIuttr»ha»c  profitentur.  Nobis  in  infinita-. 
quadani  Qccupattonum  difpafatiflima/um  varietatcdtftcntis  non  parum  fuit  Oc bxc  in- 
ueniffe,  &  Mufarirhmos  hngulospropria  induftria  calculaiTe , aiiaque  qua;  pofteritas , 
nil^Ior,m«abifur,r^oingeflijmdtenuitt^^  Scmina  hxcfunt,  quaralio- 

rum  mclcqucntium  continua  irrigationcinabundantafimagerminaluxuriaturani- 
bildubito.  AtquCKna,hifce cum  l>£0,cuiusbonitati  omniaadfaibimu5,fincmim- 
pontmu^  noftr^  Mufurgi?  mirificx . 

Vv  v.  1.  .      ..  u  •.••nvs  •»< 

-v»\\u«-'t.f'.^  m«i«jn<\  fcr^iA-j-v  v  \. ,  tn.cV,- .  -<j  m  \t»<>i  vjiV  i  t»-    r.t.  •  T.«.-.t3ik 


MVSVR- 


Digitized  by  Google 


J60 


VSVRGIA 


VNIVERSALIS 

LIBER  IX. 

A  CONSONI 

ET  DISSONI. 


n  v. 


Qua  reconditiora  (bnorum  , totiufque  Mufurgiae 
arcana.perinnumeraexpenmenta 
r.Koq  ijilucemeruuntur. 


< •  > •  •  1  j I  ">"i 


XV.  AL  X*  A    A   X  \J  v 


isup  .  itwh  «Bi ■»■•  c  miroitrKiii .-  ..»/»  m  vuuosj  ;.  u  I  ^  px  r:-  ^  Luii  ;ia 
J?  A£ M  I S  S I S  omnibus  ijt  ,qu*  ad Mufic.im  fpecutathtam&  praclic.rm 
•qttouii  modo  ptrtinert  <vidtbantur  ,  optra  pretium  duxiji  hvc  loco  Jpevimen 
qu*qu*-aartm  qujrttdam  rtrdmtf**  Muft*  ope  rn  arc.ma fonorum  Jcientia 
fitrtpoffunt prorfeadmtrjnatouiN*wr$i*  optrt  ita  infokntt  *'-m*iay pro- 
grederemur,  mfex patftt' hunc  Ubrum  dtuiaWt  vifum fuit ;  rn  quo-,* 
W  jf*imM*Mr* Ph^logut^tnfim  &Difm,arra^0m^im  m Confutnr& 
DiffonoiweriHmvpemtiusJiwalu^  ar.oiiftprn:  cun:i    o  muiinoopoi  ara  inui 

1  a  ftfid.  StiUmdS  part  idtictfiut  Mtdicina  ctnfini&  dtfokbprtdigtofas  mWborXcurjtimtefom. 
7*&t>9-  Tertia pars  Teratologia  fonorum prodigiofos  foaos  in  natura  rtrum Jabhrdt  'OtcnrreWtfpe* 
>'*  •        genuinas  rationts  explicat . 

etnct  vpu-x-  Quarta  Anac amptice  confoni  &  diffoni , ftue  Ecbologia  ,  de  rejlexis  fonorum  miraculis  tra- 
wui.        &**  S  4"*  *ofa  f°rmana\e  Ecbus  d  primis fundamentis  traditur  fctentia . 

Qwnta  Mecbanica JiutThaumaturgia  confont  & dijfoni,  idcfideinilrumentis  Automatis , 
alijjque  machinationibus  rarifftmiscopiojijfime  tratlat : 

Sexta,  Criptologia  Mufurgica;  qua  occulti  animi  conceptus  per  fonos  duobus  aut pluribus  dif 
fitis  Amicis  Communicari  pofjmt  docetur  1  Vifa  itaque  bbri  totius  anafomia ,  iam  ad finguU 
defcribenda  calamumconuertamus . 


PARS 


Digitized  by  CjOO 


Ub.lX.  ,Mdpa  Con/om ,     Difioni :        j*  § 

P  A  R  S  I 
PHYSIOLOGIA  CONSONI 

ET    D  I  S  S  O  N  I> 

C    A    P    V    T  I. 
De  Mufics  vi  mirifica. 

A  G  I A  M  confoni ,  & difToni ,  nihil  alrud  cflfe  dicimus ,  quam  faeulta- 
tcra  illam  prodigioforum  fonorum  cffcdriccm ,  quae  fane  intcr  ccete- 
ras  Magiar  naturaJis lpccics  non  minimum  locum  obtincr,cft  enim  qui- 
bufdam  fonis  adeo  admiranda  &altcrandi<Setrahcndi  vis ,  vt  intelle- 
clns  humanusvix  adgcnuinam  corum  rationcm  pcrtingcre  poflfcvi- 
dcatur. quantusinfit  muficis  moduiis  Magnetilmus,quanta  tradiux 
virturis  eflicacia,  ncmo  nefcit,vtproindc  non  fine  rationc  Prifci  Orpheum  Muficum-. 
Magum  animaiia  ,  fyluas ,  atqucadeoipfafaxalyrasfono  magico  trahcntem  produ- 
xennt,dc  quoadmodum  eleganter  Claudianus  in  prarrationc  fccundilibri  de  raptu 
Proferpinx ,  hisvcrbis. 

Tum  patria  feflo  Utatus  tvnporc  fates  "V 

Defueta  repetit  fila  conora  Lyra 
Et  reJSdens  Uni  moduhtus  pecTine  neruos 

PolUcefeflinonobileduxitebur,  \:  ,[ 

Vix  auditus  erat ,  venti  ficrmntur ,  &  unda  > 

Pigrior  aftriclis  torpuit  Hebrus  aquis. 
Perrexit  Rhodepe  fitientes  carminamontes 

Excujfugeltdas  pronior  Offa  niues 
Ardua  nudato  dejiendit  populus  Aemo 

Et  comitem  quercum  Pinus  amica  trabtt . 
Phyrrbeafque  £>ei  quamuis  defpexerit  artes 

Orpbai  laurus  •vocibus  apta  •ucnit.    - '  «-.«'- 
Securum  biandi  leporem  -uidere  MoloJJi  ' 

Vicinumquelupo  prxbutt  agna  latus 
Concordes  varia  luduntcum  Tygride  Dama 
Majjylam  Cerut  non  timutre  iuham  . 

Quae  quidcmprodigiofa  anirnaJium  ,Syluarum,  faxorumqueattraftio  partim  tro- 
pologicc, partim alJegoriceaccipiendacft  jNotabantcnim  Prifci  raaximam  Muficx 
vimeflc  inanimam  ,  eamque  fecundum  varios  ciusfonos,  &  harmonias  mutari  ,  &  jVY^Sab" 
tanquamccram,quocunquetorqucas,fcquii  ideoiplara  atfpnamtr  finc  principium  Orpheo  fa- 
o m nium  ,  Sc  vt  Pfellus  in  fua  Mufica  ait  nv*.wia«V ol  na^asot  owi^nt  imi  te irSv .  Pf arte-  ^°  Vlti °°- 
rca  vidcbanteandcm Mulicam  morespoiTe componerc,& variare,  nihilcnim  tamfa- 
cilcin  animosteneroscofquemollcs  influcrc  ,  quamvarios  cancndi  fonos,  quorunx-. 
dici  vix  poti  ft,  quamafit  visin  vtramque  partcm,  namquc  &  incitat  langucntes,  & 
langucrc  facit  cxcitatos,  &•  tum  rcmittit  animos,  tum  contrahit ,  vt  fufius  poftea  decla- 
rabitur.  Saxa  igitur  ,fyluas&animalia,  id  tft  homines  prorfusinfcnfatos ,  ferinos  ,& 
crudeJitatcimmancsdiuino  Lyre  fuefonoattraclosadhumanitatem  &  politicam  vi- 
uendirarioncn  perduxrtj  Alij  verodictam  attradtionomaUegoriccintcllipuntcum-., 

Cc  cnim 


■ 

Digitized  by  Google 


enim  aiunt  Orphcus  infigniseflct  Aftro]ogus,&Muficus,vtramquc  artem  pcrfecWirae 
callens,ita  opportunc tempcrarct,& n>ttcerecfo<tos,& Cotlcftium  fydcrum,  quam  opti- 
meipfe  intclligeret,  imiraretur  harmoniam,&eamadhanc  itaprouocarct,  vt  eorurru. 
omncm  ipfe  craherct,  ac  ck-iijcarct  i'rfuxiirrr,aiquevim, qua  frccus ,qux£unque  vcl- 
iit,  ^ulafcdo  trahcrft,ac^«Muiiret,ndlniuim  cjuoquciobiun^unt,  cjuodcu  optimc1  nof- 
fct,quaproportioncaccuio  cprjcentu  vnuniquodque  ciTet  a  natura  conftitutum  cora- 
pofitumquc, cuique  fttiV  parcrcr,  etfctqGe  iubicdlum ,  muficalcs  rafcioncs  cifdem  ac- 
commodans&  ftclliscaru;n,ad  motum  alliceret  inanimara  per  vim  ftellarum  ,  quam_. 
in  illis  latcntcra  extcrna  lua  harrnonia  quafi  produccrct ;  non  fccus  ac  ferrum  cx  filicc 
Iatcntcmi^ncm  excutit,  vclrlammam  flatusfollisabditamproditifunt  enimin  omni- 
busrebusquidam  vclutilatentcsigniculi  ,atquc  feminaharmonifiiucfenfus  ,adco  vt 
vclipfumDcum  vctcres  dicefcnt»p«pn'«r  . 

Hinc  Procli  authoritatc  cunda  hymnos  concinnunt  ad  fui  Ordinis  Duccs,  fcd  alia_» 
vis  harmo-  intelLcjhiaii, aJa rationah,  alja  naturalijaJiaicniibili  tantum  modo.  fctprofectofiquis 
buVla::™.11'*  (inquitiftc )  audiret  puhationcni,  quamfingulainaerein  orbcm  cfticiunt,  vtfolaruu. 

aciloJcniolunaua  adlutwm,  profcito  iliuia  quendam  eiufmodi  fonum  erga  Regem_ 
fiiUm  apcc.compofitu  n  animaduerteret.  qualemcunque  poflunt  rcs  fingulx  conncere. 
Magncticai^itur  visMufic*  omnia  mouens ,  quantum  in  hominibus  poifit  notum  cit , 
Nccenimtaraimniite^€ii'eratumcorcnrepoterir,quodaptismoduiis  &  cantilenis  a- 
nimum  delinieiuibus  non  remittatur  ,contra  indccentibus&  iuconcinnis  arclctur  & 
reftringatur.  Carmcn  prodit  Mutxus  dulciifimamrem  mortalibus  cc/litus  datam  on» 
Vu  Mufica  nia  mulccutcm  ,  pcrflicpunr in  bcJlo  tympana ,  adanimos  prcjiatuus  addcndosjrefo- 
"nimov0"  nant?llD$  tibicquc  ad  fufcitandosin  |>u£nandomilirumaiiimos.TjmothcusMuficus 
quoticshbuerat,phrygiofono  Alcxandrianimumita  acccndcbat,  vt  cfferatusadar- 
macurrrcrct ,  &  cum  ahtervoluiiTctmutato  tono  mcntisfcrociamfupprimebatemolii- 
tumqueanimum  ad cpulas  trahebat  &  ad  conuiuia :  fimile  qutd lcgitur  de  Cytharce- 
do  quodam  Regis  Danix .  Nonne Pythagoras,  Ciceronc  tcftc,  adolcfcentem  quendi 
Tauromineum  mfanoaraorc  vclutifitropercitumfpondxorefonantepacatiim  rcddi- 
dit,&  manfuctum  i  Certe  ad  compefccndosanimi  impctus,acperturbationcs,  Mufi- 
cosfonosTheophraftusfcrturadiubuiflc  j  Clitemneftramad  contincntiam  &pudicitii 
incitatama  Cytharcedo  ,ab  Agamemnoncea  dc cauia rclitftam  ^hiftoric,  narrantTro- 
ianoru m .  Plu tarchus  dc  ipfo  teftatur  adeo  lc  iiarmonicis  modulis  inflam matu  a  quo- 
dam  Cytharoedo ,  vt  armis  obuijs  arrcptis  manus  violentas  in  quofuis  fibi  aflidentes 
Vi$  Muficz  conieccrit.MuficismoduIisnonhomincstautuinjfed&animaJiaipiacapiuntur,  alli- 
morborum  ciuntur  Elephantes Strabonc  tcltc,tyrapanis;  Cygni  cytJiara  ,  fiftula  dulcc  canit  volu- 
Curatnx.    crem  ciim  decipit  auccps,  Vrforum  innatafentas  ,&  fc;ua  immanitas,  nifi  fiftulc.  auditc, 
fonononfiftitur,adtibi$  modulos  Pythagoras  Luporum  impctum  reprclfiile  fcrtur  , 
mufica  dcniquc  racdicina  cxccJicntiinma  cft  ,  omnibus  morbis  dcpeilendis  idonea_,, 
hac  ifchiaticos,  mclancholicos  ,  furiofos,dcmoniacos ,  vcnenatos ,  curatos  hiftoric.  St 
facrc^&profun^affatim  narrant  vt  poftcadicctur.  Quodautcm  Afclepiadcs  paifim  ab 
ignaris  authonbus  tuoa  furdos  curaiTc  allcgctur,  id  non  intcJJigt  vclim  ,  quaiitubcj 
moaum^o  ^n0,& moduhs id prcftitcnt; fcd  quodioftruraentoin tubcTormam concinnato,auri- 
mtcIligciKiA  busfurdiindito  (vthodicrna  die multiadhuc  vtunturfurdaftri,quorumq,fabiicam  in 
fcqucnubus  traciam )  fpccics  foni verborumq,  vnitas ,  &  varia  repercuflione  auctas  ot- 
ganoauditiuo  lurdi  cmcacius  iiftcrct.  quodum  furdi  mirum  in  modum  iuuarcntur,rcs 
in  fabulam  reccpta  cft,  Afclcpiadcm  lurdistubc  fono  mcdcri . 

His  igitur  ita  prqmiffis  iam  vidcamus,  quis  ad  trahendosanimos  infit  Magnctifraus? 
quam  cum  auribus  confonantic  proporjior.cra  ,vt  iJli^  tantoperedeIeclcmur,habcant 
&  quidnam  fit  numcrus,  pondus&meniura  «taminfonis,  quamm auribus,vclin_j 
anima,  prout  fonisdclccuitur,  vcl  ijidcmaudKis  nelcio  quopathematc  corripitur  ?  Sut 
cnimfoniquidam  adco  molefti,&inconcinni,vteorumafperitate  dentes ipli ftriderc: 
quidamadcoapti  &  concinni,  ita  fuauiter  tnflucntcs,  vt  animam  cxtra  fcrapere  vidca- 

tur . 


Diqitized  by  GoOQ 


Lib.  IX.  Magia  Confoni^DiJjoni. 

eur ,  Hcc  cum  fcrutor,  dici  vix  poteft  ouanta  circa  huiufmodi  harmonic,  vun,  atque  effi- 
caciam  authorumfitcontrouerfia&  diflcnfio  jquantidemodulorum  cofonantijsfint  MufiCJEVinj. 
omnium  pene  Scriptorum  diflbnantcs fententia: ,  quibufdam  hanc  vim  in  oranis  con- 
fonantic,  fomem  Dcum,  aut  animara  numcris  compofitam ,  nonnullis  nefcio  in  quos 
influxuscoelcftes  ,autCabalifticumdecachordura  ,alijsinoccuItam  fymphatiam  ani- 
m?cum  muficisnumcris ,  multisinGeometricasrationcsconferentibus  .Quibusora- 
nibusabfonis&tanquami  veritate  multumdifcordantibusreliclis,quid  nos  dc  hac 
tradiuaMuficc.  faculrate,  animiqueattraftiuaftatuamus  ;&quaratione  &proceflu  a- 
ded  varios  non  in  hominibus  tantum ,  fcd  &  in  ipfis  animalibus  brutis  c&tf  us  produ- 
cat ,  tandem.  aperiamus . 

C  A  P  V  T  II. 

De  natura  &  produdionc  Confoni  &  Diflbni . 

Mlranturomnescur  animatantopereafficiaturconfonis,  tantumverd  a  diflonis 
abhorreat,  quorum  caufc;  &rationcs  vt  intelligantur . 
Notandum  prirao,  duoin  confonis  confidcrandaeiTe,collifionemcorporum  ,  qux  & 
fitper  inotum lonorum:  &proportionem;quxfunt  veluti duoprincipia,illudquidem  R°mi^fo. 
!Phyficum,hocMathematicum  ,quibus  omnesconfonantixcaulantur.  Phyficamotua,  i  ceicri. 
confiderar, Mathefis  quanritatcm ,  numcros  ,  pondus,  menfuram ,  omnemquc pro-  «« «' tar* 
portioncm  vnius  foniadalterum  cxpcndit.  Porrd  cumomnisvocum  fonorumquein- 
xenfio aut remiflio  amotusvelocitateauttarditate  profluat,tauto  neceflario  voxfo- 
Hufue  caulabiturintenfior,acutior,&fpiflior,quanto  motusfueritvelocior  ;tantove- 
10  remhTior, rariorquc, quanto  motusfuerit tardior .  Qox omnia a  Boetio  do&c  expc- 
duntur  lib.  i  rouf  .cap.3.  vbidocet  ncceftari6  fohos  illos  efle  grauiores,  qui  fiunt  a mo- 
cibustardioribusatquerario/ibusipfe  tardjtate,atqueraritatepcllendbacutiores  vcro, 
fi  motus  celeriorcs, ac  fpifliorcs  fuerint,  adco  vt  neruusidem  acutiusfonet,fi  intenda-  , 
tur ;  grauius fi  rcmittatur; quia cum  tcnfior eft,  vclociorem  pulfum  reddit ,  celcrius  rc- 
ljcrtitur,&frcquemius,aclpiiTiusaeremferk:quiver61axioreft  ,folutior«puHusef- 
ficit  ,&ipfaimbeciJlitatcfcTicndi  rarus  CrTcclus  breuioritemporetremit  ;hinc  hftular, 
fcu  tibix  vt  in  Mufurgia  Organica  &  7.  libro  dcmonftrauimus  pro  clauforam  5  atqut^» 
apcrtorumforaminumrationcobconftipatum  laxatumqueaerem  nuncacutius,  nunc 
obtufiusgrauiufquefonant,  quod&in/Iltuhsorsnniri*.  a  miarynge,f«u  .fperaarte-  aufj 
ria  humana patet :  quanto  enim  in  illi*  lin*ua , fcu  epiglottis  , aut  hflura  llla ,  vb  1  acns  vocls  tcutjr 
illifiofonumcaufat,longiorfucrit,&fiftulaamplior,tanto  grauiorem  fonum,  ouanto  &  srauisin 
brcuior ftritf  iorque, tanto acutiorcm fonum  cdct .  Vndc  coiequcnter ,  quorumlarynx  * 
arapla  & longa,  graui  &  bafla ,  at  quorum  ftricla ,  &  exigua eft , alta  &  acuta  vocc  mto- 
narcfolent.  Vcrura  dchifccfufein  i.Iibro . 

Notandum  fccundo, Ncrui  moti,  aut  vocis  emiiT? fonum  non  effc continuura  quid- 
dam ,  fed*xmotibus  difcretis  &  interpolatis  eiufmodi  fonum  cfleconflatu  vt  m  Chor-  el^™*nc*n 
dofophia  fupcrius  diftum  cft,etfieiusintcruallaaures  noftrc;  pcrcipercminimevalcant,  uui(Ut  lej 
non  fecusacoculi  diiudicare  nequcunt,ardens ne  ticio,qucm  quis  velocifftmc  m orbc  rnuit.»  fono. 
circumagit  toto  in  circulo  cxiftat  ,an  circuiustotus  fit  igncus  ?quod  &  Beotius  turbi-  ^^J* 
nis  apueriscircumac^idcclaratexcmplo  ,quifi  virgulacoloris  lubnfccundum  longi- 
tudinein  ,  lcu  altitudincm  coni  imbuatur,totusconusvbigyros  agct ,  rubro  coIore_j 
infccluscomparcbit,  nonquod  itafit^fcd  quod partesmimme  coloratas  rubxq  notx 
vclocitas  compxehendat,  aliafuc  apparcrcnon  finat.  Similiterintcnfior  neiuuspluri- 
busiftibusrefilitatque  trcmit,  reraiiTior  paucioribu$;quotiesenim  chordapcllitur,  no 
tantura  vnus fonus  edit ur,  aut  vna  fit  pcrcuflio ,  fcd  acr  fcritur  toties ,  quoties  cum  tre- 
mcbunda  chorda  pcrcuiTcrit .  Vndc  additione  motuura  cx  grauitate  acumcn  intendi- 
-  r  -  Cc  *  Wi 


> 


Digitized  by  CjOOgle 


tui*dctractioneverd  motuum  cxacuminelaxaturgrauitasjcumacumenex  pluribuS 
motibus  conftet .  Quomodo  autcm  datum  qucmuis  numcrum  aut  magnitudinem  iu 
fcca  e  pofllmusjvtpartcsfcdx  fint  in  data  proportione  harujonicafuse  in  Algcbr<u* 
barmonicatradidimus. 

Quibnsconftitutis  infero  tandem,Muficae  illara  mirandam  yim , quam  in  animi  co* 
m quo  coar  moucndis anectibus  obtinet,uon ab aniraa immediatc proflucre; quae  cum immortali 
«ftatvumu-  flt  &  imraatcriata,  nullam  ad  voccs  & fonosproportioncm  dicit,neque  ab  ijs  iro 
,C*'        mutari  poteft ,  fed  a fpiriru  qui cft  animc  inftrumentum  , aut ab animx  principab cotk 
iunetione ,  qua  corporianncxa  cft.  Spiritusenim  huiufnodicura  fubtiliftimus  quidarrt 
fanguincus vaporfitadmodum  mobilis  ac  tenui$>iaci!e  ab  aere  harmonice  concitau» 
incitatur,  quam  concitationem  anima  fentiens ,  pro  varia  fpirirus  inciutione  varios ef 
fcctus  quoqueinducit ,  hinccurafpiritusvelocioribus  raotibus  harmonicis  &  fpiuiori 
bus  concitatur,  &  vcluti  crifpatur,  oritur  e  x  illa  crifpatio  nc  rarcfaftio  auaeda  m,ex  rare- 
facttone  verofpiritus oritur  dilatatio,  quam  confequitur  loetitia  &  gaudium,  quc;  omni» 
tantomaioretarfcctushabebunt,quantornoduli tucrint concinniores aptiores  &co- 
plcxioni  conftitutionique  naturali  hominisproportionatiores;  hincfit  vtdumoptinu 
conftitutamharmoniam  acfuauiffimam  pcrcipimusmelodiara,titillationem  quandan 
in  chordc  animoque ,  hac  apta  concitationc  veluti  attrafti  abforptiquc  fenrirc  vicjca 
rnur.  quam.affecluum  varictatcm  maxime  promoucnt diuerfi  modifeu  toni  mufici,  d 

auibusinpr^cedcntibusfuseaclum  eft;  dirainutioues  prcrcrea  notularum,afcenfu 
cfcenfufquc  varia  rcciprocatio ,  variadhTonorum  cum  confonis  artificiosc  miftortu 
combinatio .  Spiritum  autcm  hac  ratione ,  non  alia mouexi , hoc  cxpciimento  manifc 


ftttuiftcio . 


Experimenta  Mufica. 


A 


Ccipe  fcyphura  vitreum  cuiufcumque  magnitudinis ,  quem  replebfsaqua  pura^. 
j.  A lympida,  quo fafto,  fi  madefavfio  ind ice  manus  cxtremam  icyphi oram  m  cjr- 
culumperfricuerisaiiquantulum,  tandcm  mirabilem  quendam  fonum  adinftar tipmc- 
tis metalli percipies,quo aquaeoncitatataadcd vehementcr  cntpatur , vt a vcnto ali- 
quo  agiurivideatur.  Hunc fcyphum  fi acj.mc^ietatem untura repleueti* ,  fcnties  qm- 
4emfonum,fcd  duplograuioremaltero,itaut  hicfonus  ad.priQremperfectamcontc*- 
nantiam  Jimvuo&trefawtify  confcquenter  qupquc  rcmiifiorem  aquat  cri'pationcrru. 
noubis.  Hunceund  mfcyphum  fiin  qUinqueparresdiuifcris,&tresaqua  rejpleucris, 
duabuvrrliqnic  vatuo)  *  a.iorjabit  tibi  vitrui"  confonantiam  ,quam  debilior  quoque^ > 
Crifpatio  coraitabitur , Ita yafe in ieptempartes diufllo,  fi  quatuor  implcucns,  tnbus  v%- 
cuis>  percipies  confonantiam  quam  debiiior  quoque  priori  aqu*  crifpatio  fequctur . 
Ex  quoluculcnter  patet  eademprorfus  ratione  humores  noftros ,  &  principaliter  f^iri- 
tum ,  quifedcm  $  dominium  in  corde potiflimura  oraniura  arTe&uum  officina  habct » 
commoueri.  Hmccura vehementem aliquemfonum  vduti  tOnir^u , explofi  .nemqu' 
Curfonove  tnrraentipcrcipimos. ,horrorc  quodampcrftriogimur ,  quia fpintus ad ionum  libi  lm 
rc*murUCN  pr°P0'tionatum  nimis  violcntam  patitur  illifionem  ac  diifipationemvvncle  hpr.ror  & 
re*ajur .     tcrf  or         qUOqUC  ftridorem ,  fi  quifpiam cultro  ferrnm  radat ,  iurfcrre  nequimus , 
cumalperiutefua  mufcuios quofdam  ad  dentes  &  cerebrum  dcduvtos,  veliicand 
malcafliciat.  Qua?orriniaanimalibus  quoque  conueniunt,  funtcnimqua?  ckraoduli 
^oTo^Mufi.  gaudent,mulcenturx}ue,quodtamen  fieri  non  polfet.fivisillamuficarab  anima  ratio 
ci  ddeOnH  nali  immediatc  proftucret,  plus  tamen  infinitis  modis  homo  Mufica  delcclatur , qua  . 
,ur-         animalia,quia  modulosmcliusac  perfccliuscQgnofcjt . 


\ 


Digitized  by  G( 


Ltb.  I X.  M-agia  Conjoni,  &  Dijfom . 

C  A  P  V  T    I  I  I. 

Pc  affe&ibus  animi ,  ad  quos  Mufica  incitat . 

-  nunitf  igitur  iuxtaharmoniapdrucrfitatem  variosquoqueaffe&usinduit  IztitKi, 
_L  irapetus  >  remiifionis,  timoris,  fpci ,  iracundix ,  &.  comjnifcrationis  i  nos  enirriL 
raaxirae  ad  o<fto  affcftus mouen t  muficx  modulationcs,  vt  in prxccdcnte libro  dictura 
cit.velquiacQnionxfuntvel  diflbnafjveiquiacontjtatarauttardar^vclquodmaiuscft, 
quod  tcndant  inacutumad  alacritatcm,  vel  in  graucm  dcfinant,&remiiTurafonum-. 
ad  commiicrationcm  &  lachrymas:  ad  amorcw  autcm  Sc  odium,  ctfi  anecujsomnram  Paife^s». 
lint  potentiifimi, nonexcitat  Mufica,qujaamoc&odiumalicuiusfunt  amor& odium  n,mi 
vt  ahbi  diaum  cit  ,  Mufica  autem  gcneraies  foliim  mouct  animi  alfccujs  ,  cxcita- „  *timcino 
turtamenamoralentia  gcneraliarTc.ftu,veluti  cx  attritu.  quodam; VcrumcumMu- 
ficatriUitiam  generarenonpoflit^neque  odium  gcnerare  potcft ,  triftitiam  aurem  gc- 
aerarc  nonpoflCMuficam,  mdc  patct ,  quodtriibtialitad  mortcm ,  Mufica  autem  ad  g^gffg 
Vitam  ,  Cui -aatcm  Mufica,  vtrcctc  Ecclefiaftesdicit,  inluftuiraportu»anarratio  fit^c  ititutis  non 
cur  lugentes,  autcorde  «raui  quadamuiftitiampprciTo,omnemMuficam  nosrefpua-  Placet- 
jnus,  hxc  eft  ratio,  quia  ipiritus  fcu  humor,  mctu,  aut triftitia  perfortem impcndcntiu 
malorum  imaoinationem  congejatus,  conftridtufque,  omnem  reipucns  commotionc , 
ciusfc  vclutiincapaccm  rcddit,fi  itaquclvruficuseifct ,  qui  huncfpiritumcondcnfatu 
MuficabeneordinatadiiToIuercpoiTetjnon  ad  triftitjam  moueret,fedlcnimendolo- 
jis,  fpintu  aliqnantum  dilatatoafferret.  Diximusad otftomaximearTectusnpsMun'- 
ca  moueri ,  qui  tame n  corrimode  ad  hos  rres  affcclns  reuocan  pofTu nr , l^ritiam  vidcii- 
cct  remi/fionCm ,  &  mifericordiamvtfupMquoque  diclaim  eft,at quod  ex  his poftmo- 
dum  alij  affc&us,  vt  amoris,  triftitijcaudacia',  ftiroris,tcmperanrix,  indignationis,gta- 
uitatisjreligionisrefultcnt^peracciflenscft^  iiquidem  hiomnesexhistrtbusgeacrali- 
bu^animiarTeaionibusc-onlcquuntur,  vtiinMufurguKheconcatradjdiraus. 

Varixjgiturinttnfiones&rcmiilionestonorum,  varij  afcenfus  dciccnfuique  rcci- 
procationes,  varioedifcrcpapt.cfqije^QCunj  repei  cutlionrs ,  varix  magncticx  tra&ionis 
aniraorumcauiaiunt^quos  cffcctysquatuor resplurimumadaugenr.  Priraoamficid-    ...  a 
ia  tonorum  iruftura,  variajquc  fonorum  ad  arfin  &  chdin  Sc lyncopancwmcolligaMo-  J^entum* 
ncs,quibusconfonadiiTonisade6ftrictis  amicitix  legibus  connedtuntur,  vcnihiliua-  vtrturis  m- 
uiuspercipipofsit,quasvaria>v;ocum  diminutioncs,iu£^rnque  artificiosecontextaru  JfwSr 
mutux  amicxque  iniecutiones^urimum  adaugcnt .  Secuno^,  numerusdctermina- cut. 
tus,veriu  comprehcnfus  .Tertio  ,ipfa  Vcrba  ieu  cextus  caiitilcnat ura .  Vltitrjo  ,  difpofi- 
tioipiaaudicntis^uxfiabfuerJnt^»1b  mde^jSEnrTonia  fequcuircommotio.  Ciim 
cnimdiuerfx  difpofitibucshomijHim  ab  alianon  orfrn.ru  i  L.uia3quamamotibusfpiri- 
rus prxcipui potcntiaru m  OdHffum  tam fcntientis ,  qua.ii  raouentisanirax organi  &  in- 
ftruraentiivelper  alterationem  aut  motusetiam  vocalcs  caufetur,  a  quibus  motibus 
finritus,  vc  dictum  rfc  uunc  rccuirtgirnr,  nunc  diftrahicur ,  lam  laxatuxpauiapiftirue- 
ditur,  varuiqucconfiDqucnrctalrcracionum,  quc.  ab  aarmoriia  fdnoracaufantur^vices 
v«r|atincceiTari6  fcquitur  animura  ad  ftatum,  &mi^<hionemipir4tMinclinari.  Vnde 
lafciui  blandis ,  mollibus,  6i  aoutioiibiis  modulis  gaudcnt ,  quia  cftcftus ,  quom  hi  ira>  hSmon?i° 
fpiritusconcirationeprxftantiptoporoonatus  cft,JiiniIifqucalfciftn  ,  quo  inclinant .  adfpiritus 
Hinc  duo,  quorum  vnus  cceleiiUaltcr  amorc  ccrronofardcr,  vno Sc  eodcm  tono Dorio  yiu^' 
aut  Lydio  diuerfis  rabtibus,  autdeiidqrrjsagitanrniiUlccoslcftisPatnx  cotcmptui.rc 
rum  terrenarum  coniundo  dcficLcrio,hic  colbrcijcarnxlis  ardorc,  appcntui  ternm  ca- 
ducarumconiundo,ckfic  dcctctcus  ludicandiim.itavnuiqiniqLicplusdelcvftantur  tlli 
harmonia,  qux  naturx,  coraplcxioniquciux  magis  fucric  iuuiiis  3e  proportionata, di* 
ipofitioniqucpr^icntimagisfucrit  confentiinca-»»  ' 

u l<\  ,  .V'  ' ;  ."L ; . .  j  L: . .. r .  ::.^nolin v  jz rjoabo ;-j  6i \ 

CA- 


'  Digitized  by  Google 


*o4  <&4ufurgueFniuerfalu 

CAPVT  IV, 

Caufarum  numeri  confbni,  &  difTon  i  inqttifito . 

POrro  quomodo  Mufica  modulis  fuis  animi commoueat  affedhis, ex  pratecdentibis 
dicTtis  facile  cognofcitur.  Nunc  folum  cxplicandum  rcftac ,  quomodo  aliqui  foni 
■HbSaoa  conf°nifint>aliquinon  ,&curconfonifolummoueantad  affeclus,  difloninon  itera^ 
quod  vt  intclligatur,  fciendum  eft,  quod  ficut  confonantia eft dilfimiiiura  inter  fe  vocu 
Quid eonfo-aut  fonorumin  vnamredactaproportioi  velfoniacuti,grauifqucmifturafuauiter  vni- 
fonamUdl1  tormitcrquc  auribus  accidcns  ;ita  diflbnantia  fonorum  acuti  grauifque  raixtorum  ad 
aurcm  venicns  afpera,  iniucundaque  percuisio  eft. 

Cum  igitur  delectatio  exduorum  tonorurn  diflcrentium  auditione  percipiatur,  cau- 
facft  quod  trcmorcs  cx  vibrationc  chord$  refultantcs,fa?pe  vniantur,&  invnum  con- 
cordent,  qua  vnione  &  concordia fpiritus  fimilitcr  excitatus  vim  i maginatiuam  ad  de- 
leftatfoncm  inftimulat, ad  difpiicentiara  vero ,  fi  trcmorcs  didi ,  aut  prorfus  non ,  aut 
rarofcvnicrintiVtveroquilibct  cognofcerc  pofsit  ,quomodo  ifta  vnio  contingat  ,taic 
totura  negotium  pcr  aliquot  propoficiones  dcmonftrare  vifura  cft . 

Propofitio  I. 

<Dud  chorcU  lfqtonte  incitat<e  aquali  temfore  necejjarib  vnijonum-» 
froducunt,    fngulu  vibrationibus  ferfecle  &  aquali 

temfore  fefe  vniunt ; 

f~\  Vamuis  hcc  omnia  fuse  &  ex  primisfundamentis  demonftraucrimus  in  Chordo- 
>  fophia,  quateft  prima  pars  Lib.VI.  quae  infcribitur  Mufurgia  Orjjanica ;  Quia. 
tamcnbiclocusvcluti  iurcfuo  poftulat  confonantiaru  n  2cnefin,hiceaderm 
breuitcr rcpctcndaduximus .  Sut>pono  igitur  excitati  libri  demonflrafis ,  omncs  dia- 
dromosfiue  a?quales,fiue  inxquales  vnius  chordae  efle  sequi  diuturnos.  Sint igitur  du£ 
chordarc.quales&tenfione&cralfitic  AB,  CD  ,dico  cx  carumincitationc  neceflarid 


nafcivnifonum  .  Quoniara  eniraexderaonftratiscitato  loco,  Ifotoncchordc  ad  in- 
tiiccrafe  habenr,vtl  adl.tempusquoqucfit  ^qualc&tjquidiuturnum,  ncceflario  n» 
brationumtcrrainusin  vtraquc  chordacrit/CT^ej»o«,  id  eftcontingct  in  codem  tcm- 
porciNam  vtraquechorda,  AB  quidem  tradtainE,&CDtractain  F»  vno&eodem-» 
tcrapore  h$c  in  M,illainIpuntfbsrcflcxionumrcricntcs  acrem,caufabunt  tonospror- 
fuseofdem,  in receflii  vero  vno  &  eodcm  tcmporis  momcnto  in  S  &  Tfericntes  acrern 
caufabunt  conos  eofdera  quos  prius,&  ficfcmpcr  cofdcm  &cofdem  fonos  parient,do- 
nectrcmebunda?  chorde:  centrumgrauitarisconfecutx  quicuerint ;  Cum  igitur  icVjS 
flerisin  punftisreflcxionis  codcmtcmporis  momcnto  peirc^lc  fe  vniant,&hocfingulis 
diadromis,fiuccurfo-recurfibus,  ncceflario  indc,  vtididum  eft,refultabittonus  ilie^ 
vnifonus,fons  &  origo  omnium  confonantiarum  .  Duc chordc;  Jgitur  Ifotonc;  ncceflV 
ri6producuntvnifonum,quodcratdcmonftrandum,  &c. 


Digitized  by  CiOOg 


4 


Lib.lX.  Ma^taConJoni^DiJbni.  xoj 
Propofitio  II. 

^Du^ehorde  aquales  crasfitie  quarumnsna  altertu4,/ft  dufiajncttat* 

nccejjarto  froducent  Diafajon,  fiue  oclauam ,  (5»  inaquali 

temfore  sese  *vnient . 

Slnt  vero  iam  duc.  chordc.  AB&BC  quarum  hec  ad iJlam  fit  in  proportionc  dupla»,. 
Dico  incitatarum  fonos  non  iam  c/juali  fedinequali  tcmporc  vnitum  iri.  Quo- 
hiam  enim  vti  chorda  ad  chordam  ,  ita ^quidiu- 
turnitas  vnius  motusad  ^quidiururnitatcm  mo- 
tus  aiterius  fcUscet  incitatarum  chordarumpcr 
6.  lib.VI,  iccjuctur  ncccflari«.chordam  AD  du- 
plo  ceJcrius  diadromos  fuosconficerc>quam_«  4 
Idos  conricut  chorda  BC.  Incitentur  cnim  du; 
chordae  eodcm  tcmporc;  chorda  quidem  AB  in 
G.&  BC  in  F.  tranfibit  neccflanochorda  AB  to- 
tum  fpacium  G.  O.fcmel,  dum  interim  chordaBC  cx  F.pcrucnent  in  D.  Tunc  itaque 
xila  m  O.  veluti  in  tcrmino,  &  harc  in  D.  tanquam  iu  fluxu  cxiftcnte  nulJa  quo^ue  tiet 
fonofum  vnio,qua<  doigiturchordaBC  pertigerit  in  Vchorda  ADcodem  tempore 
ocrtingct  in  S,  &  ibi  vtriuiquc  chordx  termmum  confccut? ,  ha?c  in  V,  iJla  in  S  foni  ex 
icluaeriscaufatiprimifelc  vniantpcrfcfte;  cum  vero  chorda  ABdupIo  velociuscurrat 
chordaBC,neceiTjrio  vna  adaJterarain  vmonefonorum  fvmabirdia;)afon,fiucoftaua. 
Diapafon  igiturcaulatur  cx  voioncfonorum  mxquaJi  tcmporc ,  fluentiumquod  crat 
demonftrandum ;  Sed  hcc  alirer  demonltrcimii . 

Aiui  demonftratto  etufdem . 

Slt  chorda  maior  hypate,  Netc  vcro ,  fiuc  octaua  G.  minor  fub  difpla  chordar  maio- 
ris:  Sitautcm  chord^hypatcsfpacium  BC  quo  vibriflatachorda  currit&recurnr, 
nctcs  vcro  fpacium  FG  prioris fubduplum  ,  habcbitque_» 
fe,  vt  chorda  ad  chordam ,  fic  fpacium  quod  percurrit  ad  S 

fpacium  .  Ponamusergo  haschordas  fimul  vno,&  eode"    B  I  C 

tempore  incitari  in  B .  &  F ,  currct  igitur  vtraque  chorda    F  G 

cxB&  F.illa  quidem  inS,  ha?c  m  G.Atminor  inFper- 

ucniensibi,velutitcrroinum  morionisfuc.  confecuta , cxrepercuflfione acris  fonum__ 
caufabit ,  chordaBC.  in  SCvtpotc  aterminoCtantum  adbucrcmota  ,  quantumcx 
B  in  S  eonfecit, filente,  nox  tamen  vbiin  C  pcrucnerit.vbi  cx  aeris  rcpercufllone  refo- 
nabitiSedminorchordaintcrimexGinF.afqualitempore,  &  fpatiocnm  chorda_. 
BCexS  in  C.currcntc  rcmeans  ,  eodemquoquetcmporc  inFalterocurfusfui  tcrmi- 
no  rcfonabit,dum  chorda BC  in  Ctermino refonat  \ fiet igirur  hic  prima fonorum  vtri-  ^omoS 
ufque  cliordat  vnio  ,quc  toticscontingct,  quoticschordatremcbunda  BC  acrcm  fe-  dupUpropor 
ricnt.  cumpraetcreachordaminorbisfuuni  fpariumpercurrat,dumchordamaiorfpa-  j°"c  coofi" 
cium  B.  C.  iemel,  nccclfario  dupJoouoquccelerius  aercm  fcrietchorda  minor  ,  quim 
maiorj&confcqucntcr  acutiusfonabit,  frcquentique  vibrationum  vnioncob  magnu 
auditorium,  ita  &  fpiritus  vitalcs  fuauitcr  afficicns ,  cam  dc qua  diximus ,  delcdationc 
( qui  primus  harmonix  gxaduseft)  inanima  cflicict .  Vndc  in  chordis  asqualiter  cxtc- 
fis  ciim  repcrcuflio  acris  in  vtraque  chorda  aequali  tcmporc ,  ac  fpacio  contingat , vni- 
fonus  caufabitur,  qui  ita  fc  habet  ad  harmoniam,  vt  vnitasad  numcrum,  fiue  punclum 
id  lmeam,  vnde  &haimonicuspropriedicinon  potcft,  fed  &  diapafoaomniumcon- 
lonanrurumluauiffimacft,  quia  vniofonorum  grauis  ,&acuti  pcrrctftc  miftorum  fre- 

quen- 


Pigitized  by  Google 


2Bf  .  •.-  MufurgneFniucrfaUs 

quentius,quam  in  vllisalijsconfonantijs  contingit ,  cum  vnum  folum  mmor  chorda_> 
fonum  habcbat,  qui  non  vmatu>  maiori  ciiorda?.  Rcliquar  vcro  confonantix  plurcs, 
fonos  habcnt,  quinon  vniuntur,  & confcqucrjtcr  ranus,  St ranus,  prout  a  conionantia 
diapafon  magis  acuttgis receiTermt>cum  hypate  cofonanr3ied  hxcin  diapcnwrs,^  dia- 
tcluronconionaijujsclajripiancnt-   ..  K ..     ,.  , 

Propofitio  III. 

Si  DudcboriU  Aqualcs  crafsitie,diapente  fonent-foni  in  fesqui  altera 

temforu  frofortione  se  unient . 

T NUginabcrislias  fubiccn^Iineas  referrelincastranfucrfas,  quas  Diadromichor- 
X  daium  incitararum  conhdunt.  Sitigitur  chorda  quxdam  maior  AD  lpacium  ve- 
ro-^uod  indfata  pcrottnir  AI>  ED  ,  altcraautcin 

chorda  minpr  EFG.  ad  priorcmfchabear,vtduo    A  B  E  D 

ad  tria,  qilareft  propoi  tio  diapentcs.  mouCatur  v-  p — 1  II  II  

traque  eodem  momcnto  (loquimurenim  non_*  U  ——II 

dechordacurrente  cx  vnoloco  in  alium ,  fedde    E  F  G 

fonoqui  inchorda  promouetur  dehoc  in  illud 

extremum,in  quibus  noftioconcipiendi  modoaerem  feriens,  fonum  caufat,  quod  be- 
ne  notcs  vclim  )  corret  crgo  vtraquc,maior  quidcm  cx  A  verfus  Dr  &  mmor  cx  E  in  G; 
moxigitur,dura  rainorvcnerit  in  F,  maiorinDrcfonareincipict,nuIJa  igiturhorum 
(bnoruro  hic  contingct  vnio,ciim  fonuschordx  maioris  in  D.tardiuscontingat,qua.m 
fonuschorda?  minorisin  G  ,  neque  vnio  lonorum  fiet  in  EF ,  cum  rootuschordxmaio. 
ris  in  E  terminum  motionisfux  necdura  fit  confecutus ;  Cum  igitur  chordx  raaioris 
motusexEin  A tantum adhuc  fpacium  conficere  cjebcat ,  quantura  chordx  minorLs 
ex  Ein  G  ,in  A  &G  motusvtriufquechordxtcrminis  foniprimura  vnientur  .  Vidcs 
igitur,  quodficutfchabcr  vibratio  chordarum  ,ita  foni  ad  fonos  ,  ciim  i" itur  vibratio 
minotis  chordc,  ad  vibranoncm ,  fiuc  curfum  rccurfumque  maioris  chordx  fe  habeat  * 
tt  j  ad  i,ita&ibniminoriscordxadmaiorern  ,  femper  igiturminor  duobus  loniso- 
millis,  qui  non  vniuntur,fonum  ex  tcrtiavibrationcrcfultantem  ,  chordx  maioricon^ 
iunget.  Vndevnio  fonorum  grauis&acut»  in  diapenretardius,  quam  mdiapaionco- 
tingit,  &  confcqucntcr  a  prioris  fuauitate  paulatim  reccdit . 

Propofitio    I  V. 

cpud  chordaaqualcs  crasfitie  diatefjaron  sonant ,  quia  foni  in  sesqui 

tertia  temforis  frofortionc  se  vntunt . 

PRimum  iit  chordarmaioris  fpacium  Apcrquod  incitata  currat,  AVXBC.  Minoiis 
DFEfpacium,habeatque  fe  chordaad  chordam,  &  fpacium  ad  fpacium  ,  vt  3  ad 

A  V  X  B  C 
 II  II  H  H 

DilKibron.               D                     II                        F  E 
 .  II  .  1 1  

4  videiicet  in  proportionc  fefquitcrtia, in  qua  confiftit  propoitio diateflaron .  Mota_j 
ergo  vtr aque  chorda  e  terminis  A &  D ,  fterfus C & E ,  ccrtum  cft ,  quod  minoi  is  rao- 
rus,  vbi  veneritin  E,repcrcuflus  primo  rcfonabit ,  &  vbi  rccurrcrit  cxEinF,  tunc  pri- 

mum 


Digitized  by  Gooole 


Ltb.XI.  sMdgis  Confoniyftf  DtJJbni:  j«e 

mum  incipietfonarc  in  C.  chordx  maioris  motus ;  vbi  igitur  minor  in  D.  vcnicns  fe- 
cundorelonabit,  maioriscxCreuerfxmotioXpunctoimminebit,  &  vbiminor  venc* 
rit  inF>maior  tcnebit  A,vbi  &terminumconfecutafecundorepcrcufla  lonabit,  mi- 
nor  autcm  ex  F  in  E  promota  ibi  tertio  refonabit ,  interiro  choi  da  maiori  mota  in  V ; 
nulla  igitur  adhuc  fonorum  vmofadta  eft ,  quam  tum  primum  acquirent  ,cum  maioris 
chordx  raotus  ex  V  in C  peruencrit ,  & minor  ex E  in  D.  ciim  enim  xquali  tcmpore ,  & 
fpacio  tcrminos  motionis  aflcquantur,  videlicet  maior  in  C  &  minor  m  D.  ibi  primurn 
vnio  contingct,  ita  vt  minor chorda  fempcr  in  hac  confonantia  tnbus  tonis  omiflis, qui 
non  vniunturfonischordxmaioris,  fonum  cx  quartavibrationcrcfultantera  tandcm-. 
vniz.t.  Idcm  de  ccereris  confonantijs  iudicium  eft,quxtantofempererunt  imperfeclio- 
ters,  quanto  a  fimpliciflima  diapafon  magisreceiTerint>&quantorariusfonos  vnicrint, 
vt  fitin  ditono,fcrrtiditono,hexachordo  fono  &  hifce  fimilibus.  Ita  ditonusfemper 
quatuor  omiflTis  fonis,qui  non  mifcentur,  quintum  tatum  vnit,  femiditonus  vcr6  quin- 
quc  infociabilcs fonos omittens,  ex  fcxta  vibratione  chordx  i  cfultantem  fonum  maio- 
h  chordx  tantum  adiungit .  Vide  quxfufiflimcdehifcc  tradauimusin  Chordofophia. 

Quod  fi  ltaque  motus  tardi  &  veloccsfimulfuerintproportionati,&facileintcr  fc 
mifccantur,oncturconfonantia;  Si  vcrofuerintimproportipnati  &  nuUam  mixtura  , 
fcu  coitionem  admittant,  nafcctur  diflbnantia.  Tanto  autcm  facilius  mifccbuntur, 
<juantofucrint  fimiliores  &fonti  fiue  vnitati,  aut  vnifonopropinquiorcs .  Hinc  confo- 
jiantiadiapafon  omnium  confonantiarum  perfcctiflimaeft,  quia  proportione  prima_»  Diapafon_» 
pcrfeftifltraa  &  fimplicifsima  vnitatc  tantum  a  monadc  diftante  perficitunqualis  eft  du-  ^"'",7^ 
pla ,  habct q,  fe  vt  vnum  ad  duo ;  huic proxima  in  perfeclione  cft  proportio  fupcr parti-  perfraifli. 
cularis,  fcu fefquialtera  diapente ,  habctque  fc  vt  i.  ad  3 .  qua  fcquitur  immediate  pro-  ml  cft- 
portiofcfquitertia,habetquc  fe,vt  3  ad  4>quxconuenit  confonantixdiateflaron,qux 
m  harmonicaTonorumdifpofitioncpc,fcclacft,inarithmetica  verddifpofitioneimpcr- 
fccta  cenfctur,  &  diflbna;  vnde  fecundum  quid  perfeclatantum  eft  &  confona .  Acce- 
dit  quodhx  proportioncs  fefquialtera  &  fclquitertuconfonxfint,co  quodcxijscon- 
iunftis  diapalon  conftituatur,  omnium  autcm  confonantifsimam  conftituere  non  pof- 
fent,  ficonfonx  non  cflcnt;  atque  ex  tribus  confonantijs  tota  Mufica  conftat,  nequc^ 
tota  Mufica  cft  aliud,quam  harmonia  ex  his tribus  confonantijs  conftans,ncc  vlla  fyna- 
phoniafinchis  tnbuspofsibiliseft.  lnquatuor  igitur  perfe&a  confonantiarum  fiuc_>  bxj  c«nf»- 
fimplkium, fiue  compofitarura  ratio  confiftit  ,ab  hac  autem  vfquc  ad fcnarium  «urae-  ||*°^rsac°,~" 
xum  confonantixaDcrfeftionc  fua  dccedunt, qualesfunt  Ditonus,  Semiditonus,He-  fc\t0U  u 
xachordon  maius,  fiue  fexta  maior ,  quarum  pnor  in  fcfquiquarta  proportionc  confi- 
ftcns,  ie  habet  vt  4  ad  % ,  altera  in  fefquiquinta  fe  habet  vt  5  ad  6.  Tertia  in  proportione 
Xupcrbipaticntc  tcrtias  fe  habct  vt  3  ad  f, vocanturquc  confonantix  imperfectoe  ,  qui- 
bus  vna  cum  pcrfcc*kis  totusconfcrnantiarum circulus  coraplctur .  Vidcs  igitur  quomo- 
do  ab  vnitate  profluentcsconfonantia!  infenariototius  perfcctiorysfuc,  circuitura ,  ita 
vt  alix  prerer  diiftas  confonantix  afsignah  nequcant, abfoluant  j  Qui  hxc  pcnitius  p c- 
netraucrit,  luculcnter  vidcbit  quomodo  D  E  V  S ,  OptimusMaximusfons  omnis  har- 
monix fit  3  &  quomodo  raundusab ipfo  profluxcrit,qui  opus  i£a'u»or  ab ipfo  conftitu- 
tum  fit.  Sedhxcinlll.  &  IV.  lib.fol.ioo.&  187.  fuhustradidimus . 

Hx  igitur  confonantix  pro  diuerfa  in  fcala rauficali  difpofitionc  diuerfam  quoque_-> 
tonoxum,  icmitoniorum,  diefium,chromatumconftitutioncm  caufant,  ex  quorura  va- 
na  comb inatiouc,  pro  varia hominum  complcxione fpiritus quoque  varie  afficitur ; 
Vnde&  varij,  vt  pauld  antc  diitum  cft,afleclus  ,atqueimpetusanimi  rcfulcant;  Siqui- 
dcm  fpiritus  nofter  ad  concitati  aeris  rationem  mouctur,  non  aliter  ac  chorda tacta al- 
teram  intacla  concitat,vndc  fi  fpiritus  noftri  chordxforent>ij  i  raoduiis  concitati  har- 
moniam  pcrfedte  exprimerent ,  quod  fequentibus  expcrimentis  manifeftum  facio . 


D  d  Expe 


Digitized  by  G 


s 


«!/•  Mufur^U  Vmucrsalu 

Expcrimcntum  /. 

iVpCrtabulamfolidarn,  leuem&concauam ,  noucm  neruiextendanturcoordine  , 
qui  in  icqucnn  lchematecomparer .  Pnmo  duo  nerui  AF  fint  &  quantitate  ,  Se 
cbord»_»  qualitatcleu  mtcnilone  aquaks,  hoc  cft  vnifona  intcnfionc  refonent.rcliqui  tonatiru 
d^ftanlcraL.  'uxta  ^cbcmafubic6um  difponantur .  Haiu  n  igiturprimam  chordam,Ffiplc&ro  inci- 
moicre^  taoeris  ,illa  omnc\  chordas  fibi  Imi^ ,  fiuc  c,quitenfas  quantumuis  int  ctas  rcfonarc 
lct.         &ciet,hac  tamcndifferentia  vt  cacborda,qux  vnifanofuerir  vicimor  plus  rcfonet  jfic 
fenfibilius  moueri  videatur ;  Pnmo  iraque  chordx  F  vmfonantis  tnravtxmotus  fonuf- 
quc  maxime  fentictur  adionum  primx:  oftauamquoq,  A  incitabit  fonarcque  faciec , 
(ed  paulo  debiliusquam  priorem,  vt  potc  ab  vmfono  ahquantuium  reccdentcmi  quin- 
tamquoque  incitabit,  fed  vi*fcnfibiliter  ah  vnifonoplusxquorccedentem,fi  cnim_, 
plumamipfi  impofucris,aliqucm  chordxtrcmo  em,liccttcnucmfentics  ,quod  vix_ 
quoquam  notatum  repcri,  cum  plcrique  hypathen  vnifonam  tantum  %  &  nctem  ad  aiia 
in  tactam  moucri  exiftimauerint; (cd  cxpericntia  longa  contrarium  me  docuit  ,  omnes 
enim  chordx ad  hypatcn  confonx  mouentur , fed  vt  dixi tanto  cfficacius, quanto  fon- 
ti  fno  fuerinr  viciniorcs.  DilTonx  vcro  folx  amica  concitationc  moueri  nclcix  ia  fua_ 
pcrtinacia  perfi  Acnt , 


Nete 


E   _j  __ 

D  .v  

C  

B   |  

A  , 

G  i    ~ 

F  _,  ,  Hypate 

Porrd  non  chordx  tantum  cherdas  fimilitcr  excenfas  incitant  ,fed  &  fiftulx  6;  tubae 
orgaDorum  chordas  fimili  tono  gaudentcs  fonare  faciunt.  Cuiusrci  vcriras,  vr  plcniusdcmonftro- 
fiftuiichor-  tur,mcmorabohoclocoid  ,  quod  Moguntix  olim  mihicontigit  ,dum  cnimin  odxo 
fib!  prop^r^  quodam  a  templofcparatofokmniorisSacri  temporc  certis  negotijsdcftinercr  ,cccc 
rionjiiterex  chelin  maiorem  (quam  ecantonbusquidampriusad  organum  templi  cxa&econcin- 
tcfaimoueu  natJrn  finc  chordarura  laxarioneparietiodxiappcnfam  abiturus  reliqucrat)  intaftam, 
&  nemine  prxfentc,  nefcio  quo  occulto moru ,  per  interualla  fubinde  refonare  fentio ; 
rei  igitur  nouitatcattonitus .  propius  accedo  fonum  huiufmodi  prodigiofum  penitius 
exaoninaturus.  quod  dum  facio,  hic comperio quod  fimul  ac  Organxdus  fiftulas  cbor- 
disdi&x  chelysexaftc  vndcquaquc  corr*l£>bndenrcs  iocitabatiipfxchordx  nonfecus 
eo  tono  incitarcntur,  ac  fiphclrofuiiTcntconciratx ,  quam  harmonicam fympathiam 
plunbus  poftca  non  iine  ingenti  admiratione  cxhibui.  Hancquc  phonurgiam  &  alijs 
poftmodumin  locisexhiberc  attcntatui,  fed  difpofitionem  loci  fimilem  mcmoratx, 
cafupotiusquamarteinuentx,rcperire  non  licuit;  namin  huiufmodi  harmonico  pro- 
digionrimo  perfe„am  fiftulaiu  n  cum  chordis  adaptati  ncm,  cxaftam  quoqucdifra"" 
tiacn  hftularumar7dibuscumccrraJoci,murorumquefonura  propagantium  ditpofltio" 
ne  neceflario  requiri,notatui .  Sed  de  huiusconftruitione ,  cum  non huius loci  fit,  ali- 
bi  forfan  vbcrius,  DEO  volcnte,  locjuemur .  Nunc  folummodo  huius  prodigiofi  effe- 
cluscaufarcftatinquircnda. 


GA 


Lib.  IX.  M agta  Conjom  >  &  Difsoni .  211 

C   A   P   V    T  V. 

De  Sympathiae  &  antipathia?  lonorum  ratione . 

NOta  primo,  In  huiufmodi  fono  tria confideraripoiTe .  Primocorpus quod fonan- 
do  mouet, & corpusquod  ab  alio  mouctur afllfonum .  Sccundoproportionem 
quandam,  aut  fimilirudinc  mtcr  corpora  fonora . Tcrtio  mcdium  aptura5qualis cft  acr. 

Nota  fccuqdo ,  Sonum  non  pcr  medium  acrcmfolumpropagari  fcd  vbicundjuein 
«ncdiocorpu&apcum  fuxconicruationirepcretit^in  co  vi.es  luas  cxcrccrc :  Aerenim> 
cuhe^ionodiiTipatuseiUexfe  &fua  natuia  quarit  vnioncm; motus  vero  fiue  lontb  w- 
norem  mdkisjc  fidelrusao  corporc  propagationi  fuar  apto  &babili  icruat,cuiufmodi 
funtchoida?  extenfa? .  Hftic  infcro  chordam  incharajn>alterain  fimilitcr  cxtcnfam  in- 
tactam  concitarc  >  vcl  ob  roaximam  fimilitndinem  &  pfoportionem ,  quam  corpus  fo-  p^omofo 

Z     '    .  r      1   1      j  .    •  r    ■<■      1    c  •    r  ~  1      Jl  cbo;daihor 

nans  &  lonabiie  ad  jnuicemhabcnt;  cum  iimilitudo  &  propo.  tiotunia  quxdam  Umi-  dJI11inucU 
lkudifUSjtotiusmononis  vcJuti  bafis  quardam  iit  &  fundan.entum  .  Setundo  ob  mor  moneac. 
tum  aercm>cuincnim,ad  motumfoni  mouctur  acr,caquefitfoniad  fonum  >quarae- 
risconcitati.id  acxcm  concitatum  proportio  >  vt  in  pra?cedentibusoftcnfum  cft,  fit  vt 
acrifono  ini-itatus,ioni adhuc  ,  qucm  deuehit,fimulachro imbutus,ciim  in  corpus 
fonoium  iimiic,  proporrjonatum>ck  quahcatis,  quam .dcuchit,capax  incidcrir,eo  mo- 
do  id  insjpccar ,  quo  aer  a  priori  ibno  fucraMmpc  titus ,  vtroque  &  acrc  &  lono  in  cor- 
porc  maxime  fonoro  &aereo,ex  infua  iibi  natura  vnioncm  &  propagationem  qua?re- 
te .  Hinc  ch  ordachordara  mouct  aequaJircr  extenfam,autaliud  quodlibctcorpus,feu 
initrumentum  harmonicum  jvticho  dam  fibi  fonolimilcm  &correipondcntem  ,  eo 
{juodaci acquaJitCr  inxitaiu^in  corpusincidat  &  quantitate  &  qualirate  fimilcci,au> 
quofuitincitatus,  Vndc  id  exfe  iam difpofitum , &  ad  per&crionem,  fcu  bonum  fui 
anhelans  ,  fimihtcr  quoquc  ambicntis-aeris  vellicationc  mcitatur,  chorda  autcm  Oc'ta- 
liam  rcfonans,  licct  intacta,tamen  ab  mfcriore  concitatut  ob  maximam  fiinihtudinem 
&  proportioncm ,  quam  ad  cam  babet  j omnium  enim  opinione  ,  ab  inicriore  non  di£- 
fcrt  nifiacuto  'ono,  vhde  cadcm  eenfctur,imd  virtuahtcr  in  infcriori  tanquamacutu 
ingtaui  (Ariftotcle  tcuc)continctur,nihilquceit  qpaminfcriorisvocisrcpetitio  quav  curpuerifc 
dam  acutior&intenfior,v.ndenaturaJiter  muhcrcsctim  viris  ,  pueri  quoque&  r-unu»  aduiu  fimui 
chicumproueftioris  xtatishominibuspiallcntcs ,  mteiuallO  diapafon  naturalitercan-  ^SSfc» 
tant .  Campan? quoqucajjiaquc  inftrumenta  lonora  diapafon infcriori  veluti  miflan 
refonaflt,  q  od  non  ficret  niii  maxima  inter  vcramquc  iimilitudo  intercedcrct  >&  pro- 
portio .  Prjeterca ciim  ita fe  habeat  aer  extnniccus  ad  aercm  ciiardc.  intriniccum,  vt  ex- 
tcnfiochorde ad chordam,  cfiorda  auccn  diapafon  rcionans  fit  in proportiorie' fuhdu- 
pla,fitvt  acr iuxta  hancprOpbrtioriem  quoquemoucac  &  incicct  acrcm  organo  audi- 
toriointrinfccum  &  innatumihtermcmbranulascontcntum..  Atqut  cx dictispaie?» 
qua  rationead  variosanimiaffeclus  Muficaconcitet:  vim  enimhabctmouendiauditii 
velcumdclectationc  velcommiicrationcjvelalio  finvli  modo,p.ovarietate  foni,&ac- 
rismoti  ,  quicum  talivcl  taliproportionc  mcuet  auditum  .dumenim  aer  hocautillo 
modo  motus,  atqucabhomincinfpiratuseodcm  inodo  mouct  fpi.  itum  ,  pro  ionorum  ^^"^ 
varietate,  \  ar19  in  animaiibus  arTcdionc'; concitantur,  vti  varijs  modis,  moto acre,mo-  ucmur  pcr 
uetur  fpiritus.Cum  cnimcorfpirituumthronusfir,  ijtrcmulum  &fublultantcm  aercm  jouoj. 
recipiunt  in  peclus  atque  cum  affini  fuo  vnum  fonant,  hos  fequuntur  ipiritus  rchqui  c^- 
teris in  corporis  partibus pofiti,mouent  mufculos  aut  cohiocnt  prout  numcrorum_« 
lcx,  vclcrcbrcfcit  incitationibus,  vcl  tcn<  recompofito  quicicit,  aut  lentitudinequie- 
tem  imitatur,  non  iecus  acin  fidibuspaulo  antc  ii.cmoratis,tactachordiquapiam_. > 
altcraaequalitcr  tcnfacontremifcit.  Nam  quiin  cordc  funtfpiritusad  cxterioris  foni 
niotum  cxcitantur  tanto  facilius  quam  chordc ,  quanro  maior  vnio  cft :  hinc  multa_* 
curarcuircfcit  dcprciTusacmaicidusanimus>facla  cxtcrioris  fubcutis  acris  acceffionc, 
S/IAT  Dd    2  clatus 


Digitized  by  Google 


,  Majurgi*  Vnimrfalis 

cktus  verd  cohibcrur,auteriam  dctrabitur  dc  fuggefto  illo  contraria  ratione;  Hinc 
(auia  quoque  patct,  cur  pleriquealiud  agrntes cancntibus occinant;  cur  vno claman- 
tcorones  clamandilibido  inccflar  ;  &  in  prcelio  aut  concione  vno  vociferante ,  aut  co- 
plorante,  ilhcdtota  acics,aut  concio  vociferctur ,  aut  ingcmifcat ,  Vcrum  hanc  fpiri- 
tus  noftri  ab  cxtrinfcco  fono  concitationcm  egregio  cxpcrimcnto  oftcndendam  duxi . 

Exftrimcntwn . 

ACcipiatur  quinque  fcyphi vitrci  omncs  ciufdem  magnirudinis  &  capacitatis,  quos 
co ordinccollocabis,qui  hic  in  fubietto  fchcmatc  exprimitunrcplearur  aure  vnus 
fcyphus  aqui  vitar,fcyphusaltervino  meliori,aIiusaqua  fubtih,abusaqua  crafsa,vt  ma- 
nna ,  aut  olco;  mcdius  vcro  aquacommuuiiQyo  fa^oextremo  di«iti  madcfaclo,  oram 
fcyphicoulque  radcs,  doncctinnitum,quem  in  experimentispaulofupraexcitarcdo- 
foDuifiumo  cuimus,  pcrccperis ,  Hic  cnim acutilfimusfonus  non  finc  admnationeomnes  reliquos 
SrtimtBfr  humorcsconcitabit,&tant6quidcmvebcmcntius  ,quanto  vnushumor  altcro  fuerk 
fubtihor.  Hincaquavitx  inlcypho  quc  igneam  naturara  refcrr ,  feu  cholerieam,  prc, 
cceteris  maximc  fubfultabitjvinum  vero  in  fcypho  complexionem  fanguineam  fcu  ae- 
riam  rcfcrens,  moderatarofubibit  concitationcm ;  Aqua  vcro  fubtilis  phlegmaticara 
conftitutioncm  cxbibens ,  prc,  ccctcris  tardam  &  obtufam  commotioncm  caufabit; 
Aqua  verdcralTa  fcypho  contenta  ob  tcrream  complcxionem  fuam  ,  vix  motionis  e- 
ritcapax.  NonfctusMuficamaniminoftriafieclus  concitareiudicandumeft.  Si  igi- 
tur  ipintusnofter  fubrilisfuerit&calidus  ,  Mufica  fupcrbos,  infolentes,  &iracundos 
mctus  concitabit ;  fi  fubtilior  fuerit  &  modcrata;  quahtatis,  ad  amorcs , gaudia ,  I9U* 
tiam  j&venercosarFectus  incitabit  ;ficonftipa- 
tior  fucrit ,  ad  Jachrymas  ,  rcjigioncm,  conti- 
nentiam  ,aliofquc  pathcticos  aftcftus  mouebit; 
fidcniquccraflfusruerit,  vtin  hominibus  mce- 
rore  comprcflis,  omnis  commotionis  incapax 
erit ,  atquc  ided  rcfte  mufica  in  luctu  nnportu- 
na  narratiocft . 

Ex  hoc  experimeto  quoq;p3tcfk,quom  odovnus 
ionus  diuerfosin  hominibus  dmcrf^complcxio- 
liis  erlcvtus  lbr  t  iatur;  aliter  cnira  cholcricus,  ali- 
ter  (anguineus  ,aliter  denique  phlcgmaticus  c6- 
mouetur ,  qua;  omnia  adco  clare  in  boc  vnico 
expcrimento  cluccfcunt  .vtrationcm  concita- 
tiuam  Muficc.  pcnc  apodiSice  demonftret,qux  &  in  chordis  ^qualibus ,  fed  ex  diucrfis 
animajium  intcftinis,  aut  metalhsconfcclisconftant,  ficutienim  eftgrauiras  mctalliad 
mctallum ,  ita  choida  ad  cbordam,  &  fonus  ad  fonum,  &c . 


PARS 


Digitized  by  Google 


Lib.lX.  Magta  Conjbni,  tyDiffbm.  21} 

P  A  R  S    I  h 

MAGIAE  CONSONI.ET  DISSONI 

Magia  Mufurgico-Ia trica  fiuc  Mcdic ina  curaue 
morborum  perMuficam  fanandorum . 

P  R  AE  F  A  T  I  O. 

ATRICAM  fiue  Medicinam  Mufurgicam  tam  vccamus ,  qud  in  cu- 
randis  anim*  corporifque  morbis  efeclus  prorfus  exoficos ,  &  prodigiofos 
prtilat .  Nam  quemadmodum  in feptimo  libro  fuse  demonftratum,  exfid<~>  Mifj  ejfeflu, 
ommum  fere  Hisloricorum  notum  eil  T erpandrum  &  Arionem  Hommes  a  Mufic* . 
grautjftmts  morbis cantu  liberajfe,Heropbilum  muficis numeris  dgroforum 
venas  ponderajfe;  Xentcratem  lymphatos  d  dementia  carminum  modults 
•vindicajje  &  alios ,  qutbus  eam  Mujk* fcientiam  eonferut,  ut  etiamfur- 
disauriumifum  rejhtuerint  ;qux  cum  partim  in prtccdcnttbus  declarata  fint  ,partim  infe- 
quentibus  dcclaranda ,  ea  minime  repetenda  ;fed  tantum  boc  loco  rattonemjingulorum  adducf- 
dam  duximus . 

C   A   P   V   T  I. 

Decaufis  prodigiofae  illius  morborumcurar  ope 
Muficx  expediend* . 

VArias  huius prodigiof* curx  rationcs  &  caufas varij affignant  .Obaliftx  morc^  JJjJffg 
fuo  oraniacanalibus  fcphirothicis,quibusdiuma  visinfingula  munck  influat,  ph,rothicis 
attribuunt .  modum  vero  quo  hocficri  aflcrunt  ,diccmus  Dco  dantc  in  Oed^po  noftro  j>™uantad- 
^gyptiacotractatu  deexplicatione  arbons  loScphirothiPlatonici  morcfuo  horurn^  PlitoniClcf. 
muabiliumerTectuumcaufas  in  Mundanx  animx  harmonicis  omnia  fibi  copulantis 
(quam  &  Colchodcam  vocant)  ncxibus  conftituunt;  Aftrologi  &  Alchimiitx  om- 

mundi  auri* 

niainfluxibus  fupcriorum  corporura  attribuunt;  quorum  ommum  rationes  cum  in_>  buunt. 
AftrologiaConfoni&DiiToni,fiucin  MuficaMundanatractaucriinus,eoLc.ftorem  ie-  JJgpjg 

mittimus.  ,  ,  • 

Etmirorfanevirosaded  fapientesrelidtis  naturalibus  caufisin  tam  abfurda  &  ab  '"P™^ 
omni  humano  ingeniorcmota  placita  incidiiTc ;  Idcmqnc  fcciffe  vidcntur,  quod  ij,qui  * 
relidtis domcfticis  diuitijs  in Indias  ad  cas  quas  copiofiores habent  diuitias  acquiredas, 
innumerisfcfe  pcriculis  cxponcntescommigrant.  Verum  fingulorumeffecluum  geu- 
inas  caufasantequim  afsignemus  ,P!imo  more  folito  quxdam  ,ad  demonftratiohes 
noftras folidiori fundamenro ftabiliendas  ,  lupponamus . 

SupponoitaquePrimd,  Aercm  non  extrinlecum  tantum^fed&intrmfccum  vmcuique 
reipr  xlentcm  ad  foni  rationem  moucri,  ita  vt  fi  foni  fucrint  in  proportione  dupla^n  ae- 
re  candem  proportionem  imprimant,  fi  in  tripla  tripiam,fi  in  quadrupla  quadruplany 
&  fic  de  cceteriSi  Et  quemadmodumfpecicsvifibilcs  ab  obieclis  conice  eroanantcs  m 
medio  fenfibiles  non  fiunt ,  nifidura  actu  ab  organo  &potcntia  vifiua  percipiuntur,  A"^™0; 
ctiamfifpecicsomniuravifibiliumrcruminacrc  inconfusc  &impermixtim  (vtinArte  modo  C0Q. 
Lucis &  Vmbrc.  fusc  dcmonftrauimus)  perfeuerent  -  Siquidem  aer  perpetu6  plenus  cft  CIpi dcbct . 
infTnitarura  fpccieruro  per  cum  ab  omnis  gcncris  obieCtis  dclataxum  fimulacris:  ita  vt 


Digitized  by  Google 


214  oMuJurgi*  VniuerfalU 

speciesaudi  ^"icut'  fpecies  vifibilcs  in  acrc  pcrfeucranr,ita & fpecies  audibilcs  .  Hacfoliim  difleren- 
btics  fequun-  tia,quod  illjc permanenter,  hxtranfeunter inlint,ita  vt  fiaeris  motus  harmonicc  co- 
iMrW^bm  c'tatus  nobisfenfibilis  foret ,  candem  in  quauis  aeris  parte  harmoniam  fentircmus  > 
'  quamMuficiprofciunt.  Vcriimhec  omniaclariiis  in  fequentibus  demonftrabuntur. 
'  5w/>/xwfoSff«Wo,  Tripliciterconfidcrari  huiufmodiprodigiofam  morborum  curam_. 
poiTci  Primo  fupcruaturaliteriSccundo  arteDa?monis;Terti6n.uuraliter.  Ad  primu 
genus  pertinent  orrincs  illx  cure,  quc  manifeftura  adiunclum  miraculum  habcnt. 
&  fic  ChriftusSciuatornofter  Lazarum  magna  voccrcuocauit  e  mortuis,&  furdum-. 
hocverbo£/p£c74&inauresinfufurrato,  auditumrcftituit,  fimiliaque  cjuxtum  in  Sa- 
cris litcris ,  tum in  vitis Sanftoruro kgimu s .  Sccundo  certum  eft ,  fubinde  huiufmodi 
Cu-aprodi  Pr°digiofas  curas  Mufica  procreatasheri  opedemonis  ,pcr  paclum  implicitum  vdcx- 
uobpcrma  plicitum  .  Nam  ficuti  Magi  pactocum  dc;mone  fadoquoduis  fignumponerc  pofliint, 
dtvTdUboli  ^00^0  Diabolus  preftat  lanitatis  cffec^um ,  ita  &  Muficam  vcl  quodlibetinftrumen- 
opc  per'  pa.  tum  Muficum  aflumcrcpotcir  ad  dictum  effcctum  prxftandum,atque  hac  artc  Fratres 
aumfcnpo  Rofcxcrucis  quoslibct  etiam  incurabilcs  morbosfanarcpeihibenturi  quxpoftea  fu- 
fius  explicabuntur .  Tertio,  Naturali  vi  Mufica?  dc  qua  in  prxcedentibus partim  dictu  m 
cft,partim  in  fequentibus  dicetur.  cVhuiulmodivim  folummodo  hoclocoper  tra&an- 
darufufcepimus. 

SuppanoTertio,  Corpus  noftrum  toturo  eflc  tranfpirabile,  neruofquc  &mufculos,ea- 
dem  impreifionem  recipere  per  fonum  materialem  extrinfecum,quam  acquirut  chor- 
Vnchord*,  dx  l$ui&fonorolignofupeicxtenfx.&ficuti  hx  non  tantum  cxtrinfcco,fcd  &intnn- 
ita  &  muicu-  feco  acris  fono  proportionato  concitantur,  fic  &  nerui  mufculiqucperaerem  &  fpiritii 
inuficdScec£  implantatummotricisfacuJtatis  choragura  ijsinclufumagitantur,  quam proportiona- 
itti  poflunt.  tamformam  deindeanima  pcrcipicns,  fummas  tandcm  alterationes  vel  Ixtitix  vel 
triftitixvtfubeatnecefle  cft . 

Suppcno quarto^Qn  quoslibctpromifcu£  morbos,fcd  quxab  atra &flauabileimme- 
diate  dcpcndent,muficxopecuraripoiTc.NamHetiicum  ,EpiIepticum,  podagricum 
ientiflimofque  morbos,aut  etiam  eos,quialiquod  vitale  mcmbrumcorruptumhabcr  > 
curari  JJ&tayw  cxiftimo . 

Suppono quintiyMuficum  naturam  &  complcxioncra  Ulius,quem  curare  vult  penitift 
perfpcctam  habere  neccflcefle.  Prctercateraporis,locifimiliumque  circuraftantiar£i 
finc  quibus  ad  intentum  effeclum  minime  pcrucnirepoflc  ccnfeo,maximam  habcndam 
rationcm  .  His  igirur  fuppofitis ,  iam  prodigiofam  quorundam  morborum  curam  ad  e- 
xamcn  rcuocemu s.  vt  quid  dc  i;s fcntiendum  fit,  curiofusLector  cognofcat . 

c  A  p  V  T    I  I. 

Quomodo  Dauid.  cytharizando  Saulem  a  Spiritu 

malignoeripuerit. 

VT  hancquxftionem  mcliiiscnodemus  adduccmusprimo  verba  SacrxScripturc, 
ita  autem  habctur  lib.  1 .  Reoura  cap.  xv i.  Quandocimquc  iptur  Spiritus  Dei  ma- 
lus  arripiebat  Saul,  Dauid tollebat  qtharam,  & percutieSat  manufua ,  &  refocillabatur  Said , 
<j>-  leuius  habebat;  re:edebat  enim  ab  eoSpiritus  malus .  Muftca  igitur  pullum  fuiflc-qualem- 
cumqucfpiritum  Dcimalum,  verba  Sacritextus  clariiTime  docent ,  quomodoautem_» 
idcontigerit,  varrjvarid  cxplicant  . 
Decichordi     RaDD,ni aiunt  hoc  loco Dauidem,dum  Saulemcurauit,Cytharam  pcrfonuifle  dcca- 
pfjltcn)  vi  '  cbordam  ad  cxemplar  arboris  Zephyroticc  conftruttam,  ac  dccem  diuinarum  Virtutu 
pamdc  sau-  effluxibus  veluri fru&ibut  quibufdam  fcxundam,  hunc  cftc&nm  prarAitiflcvaiuntcnim 
RabUniaaffc.  Dauidem  ^dus  ilJud  cognouifle,  cui concentus  coniungcndus  eflct ,  vt  facile phrencfi» 
runt.         rctunderctur,&  fc  Icuius  haberct ,  ita  R.  Abcnczra,  in  Mitra  hcggadolah .  Picus  Miri- 

dulanus 


Digitized  by  Googl 


Lib.lX.  MagiaConfoni^DiJJoni .  j/r 

dulanus  7  Sc 8  thcfi  Mathematica,  Muficam  dicir  moucrc  ipiritus,  vt  fcruiant  amm  ar,  fi-  n.Aheiezn 
curi  mcdicina  eofdcmagitar  vt  rcganc  corpus,  Sc  rauficam  fanare  corpusper  animam  1  Af,f0,0S c* 

r  %•  *?    -       j-  r  -i  -j       r    -i       II-   •  rumnugacei 

ficuti  mcdicina  curat  anima  mediante  corporc,cx  quibus  quidem  facile  colligi pote  tt,  cauias  fingic 
qui  rationc  Damdf-  cilc  furentS  reprefleritSauWi  vndequis  no  videt  vanifsi.nu  Abc-  "1*  uvla- 
ncrracommentum  eflc>  neque  enim  Dauid  illos  fiderum  afpectus  infpexcrat ,  dum_. 
Saulis  furorcm  fcdauit,  fcd  toties  manu  luapulfabat  ,  quotics  S«ulimperabat>fiuchic 
fiuc  alios  afpectus  vigerct . 

Vcrura  nos  omnibus  di&is repudiatis,  dicimus  Dauidem  Saulem  a  melancholia&a 
furorisfpccic  >  quam  ipfe  perfeclc  nouerar  >  &dcindeetiam  adjrmonio  libe  aiTc  ,oon 
kcrbis,fuccis,  pilluiis,  aJijiquc  fpcciebus  mclancholiam  diffipanribus .  Sed  fola  Mufic^ 
vi  &  cfficacia,  Atquevt  clariusrcm  dcmonftrcraus;Nora,illararoremfiue  raaniam_.  ^"'IdT. 
curarc,  qujc  poros  rcfcranr,arccnt  fuliemes,obflrucljoncsexpediunt,cor  recreant>fcd  c«m  bumo. 
conccntus  harmonicusidcmccrcrwcft,  Cum  cnim  Muficafonis  conftct,  quicommo-  f«™  d,,r,Pet' 
tionc  acris  producuntur, vbi  lonisillisvlusfucris,  quiaereosfuriofi  lpiritus  moucat  ,hi 
fpiritus  per  motum  calidioresiuxta fuppofir.3. atq; celeriores  crTcctos attcnuabunt , dif- 
(ipabuntque  omnem  tandem  melancholici  humoris  mifccllam. 

Vd  fi  mauis  vt  iilos  fpirirus  remittamus ,  $c  quietiores  efficiamus ,  ne  ita  ccrebri  mc- 
ningen  lancincnr,  fonis  admodum  lenrisparuifqueintcuallisvtidebemus,vt  adtar-  ^'jjJJ.™0* 
dorum  motuum  concentum  fpiritusilli  &  vaporesmordaccs,  quicxftomacho,  henc-/  saulemmu. 
&  hypochondrijs  in  ccrebrum  cuoJant ,  tardiores  crTe&i  quietum  hominem  dimittant .  fic*c"f*n*  • 
Mufica  ltaque  Dauidica  Saulcm  duobus  modis  fedarc  potuit  ,piimo  fpiritusfuraofque 
Sauiis  iramouendo,  calcfacicndo,  atquc  attcnuando ,  vt  lutcum  roclancholicum  diifi- 
patum  >  c  cerebri  ccilis  deturbauerit  vcl  diflblucrir  in  auras  te  nu  cs,quc  per  rranfpirario- 
uem  i nfcnfibiiem,  fudorem arque poros  abierint .  Secundo  vbi  (piritus illi melancholi- 
cum  fuccum  reliqucrunt,  oon  potuit  fatuirc,  doncc  rcdicrinr, qui  ex fe  terreftris  cft  & 
veluti  actione  deftirutus,  nifi  vitaiesfpirirus  Sc  animales  illum  moaerint  atque  huc  iiluc- 

3ue  traduxcrinc,  relique.  unr  3utem,cum  ad  aurcs laxis  velut  habenis  harraonia*  capie- 
x gratia conuolarunt , qua  durantcfuror  ceiTauit ,  qua cciTantc redierunr  quidem fcd 
lcuiores&expediriorcsiaclimelancholiam  ad  tcmpusaJiquodcxpellcre>artenuare_-»> 
mmuerc,  8c  forraffis aliquam  iliius partem  in  benigniorem  vaporem»  aut  habitum con- 
newtcrc potucrunt .  Ex  quo  manifeftum  rit ,  hanc  rcm  minimc  ex  cafuali  cytharc,  fono  > 
fcd  artc  maxima&  Dauidisfumma  pfallcndi  penria  proceffiiTc  j  Dauid  enim  cum  cflet 
fummi&fagacilfiini  ingcnij,&prjrterca  vtpotc  Armiger  Sa jlis  fcrapcr  cius  praefcntia-. 
ftucretur, cx  magna  qua  ciufdcm  fruebatur  confucrudine,  ingcnium,  tncli nariom  rn_ > 
animi  imperus  coetc raque  quibus  exagirabarur  pathemara  apprime  nouerat .  Vndc-/  7 
non  tam  proprio  qua.n  diuino eum  inftinclu  vrgenre,  cyrharam  haud  dubix  , aut  aliud 
quoduisinftrumentum.Nam  vtin  fchille  gilbormi  referrur,  nouerar  Dauid  $6.  inftru- 
mentorum  Muficorum  vfum,  peritilfimequc  fingulapulfabat  vt  in  Mufica  Hcbrarorum 
inftrumcntali  dicTum  eft  ira  dexterc &  appropparolonohumori  Rcgisadaprarc  noue- 
rat>forfan  Rhyrhraos quofdam  quos  Sauli  gratilfiraos  auditu  nouerar  recirado& ad  nc- 
gotiumfacicntesautetiam  laltu  merricocu.nin  ranrufollicirando  doncc  randcm  in- 
tenrum  cffc^um  conicqucrctur .  Nam  Sc  motu  cytharacharmonico  quo  Armigeri  fui 
vtpote  Adolefcentis  pulchn  Sc  decori  afpcclu,  mirum  affici  folitus  erat  >  adiuncto  >  ipiritus 
rnufculoru  n  cxcitabarur  verbabarrnonicc.coniunwta  Rhyrhmiceaudirum  vellicantia, 
animum  vclutiextcnebrofo  carccrcin  alra  n  lucis  regioncm  cleuabanr .  qua  diifipati 
fupiginofi fpiritus cor  premenres ,  tandem  cordi  dilarandi  fe  locum prarbuere ,  cx qua_. 
diiarationc  neceflario confequebatur  lxtitia,  Sc  molcftiarum  quics. 


Csrol- 


Digitized  by  Googl 


n  6  tiMuJkrZi*  Fniwrfalui 


P 


Corollarium  /. 

lAteeex  diAis quomodb  diflipatis  caJiginofi  cordisvaporibusfpiritusDomini  ma- 
lusconlcquenrcr  fuentpuHus.  Ciim  enim  melancholicus  humor  caliginofus  fit 
obfcurus  &tcncbrofus,aptiflimamlanefe  pratbetdarmonibusfcdem,vtin  darmomacis, 
Quomodo  phroencticis,energuraenis,mcnftruatis  patet,quicum  raulta atra  bilcdbundent fefe_» 
UnSicos,"  van^ d?monuin  in  1,10  caliginofo vaporc  federa fuara  figentiu,animamq;varie  agitan- 
dftnoniicos  tium  illufionibus  capaces  reddunt .  Cuius  rei  m3nifcftifliraa  figna  sut  cxotica:  opera- 
faoct  i       tiones  quas  perficiunt,nunc  linguas,quas  ignorat ,  diflerentes,nunc  futura  diuinando, 
nunc  alia  &  alia  perpetrando,  quarpurx  naturae  humanx  adfcribi  minime  pofTunt.  Ha- 
morigitur  mclancholicus  vifcofus  &  fijculcntus,  cumdxraonisveluti  inftrumcntum-.- 
quoddam  fit^ad  animum  miiis  modis  agitandum  aptus,mirumnon  cft  diffipato  hu- 
more  aniraana  priftmx  tranquillitati  pofUirainio  rcftitui,  vt  poftea  dc  Tarancifmo  iabo- 
rantibusdicemus. 

Corollarium    I  I. 

PAtct  cx  didis,  qua  rationc  Mufica  peftem,Lycanthropiam,  furorem  aniroi  aJiofquc 
motusabftuleritin  omnibus  ijs,  de  quibus  in  praxedentibus  mentionem  fcci- 
mus .  Cum  id  fpirituumbeneficio  contingat,  qui  tcnuiorcs,  celeriores  calidiorefquc 
redditi  humorcs  illosdiflipant,&attenuant  vel  mitigant,  quibus  morbiprocreaban- 
tur,s cproinde  mentem  phantafiaab  apprehenfionc  morbianimamplus  xquo  afflige- 
te,  tannfperauerfa,ita  exhilarant,vtcxcitatafpiritusomncs  ad  ipfirmitatera  propellen- 
dam  deftinet, qui ob  efficax  mentis imperium  huc illucque  curfirant,  arque conuolant , 
doncc  iuifaperfecerinr, eo  fer&  modo,  quo  venti  quidam  Aquilonares  cxcirati  aercm 
contagionc  infeclum  perfecle  purgant  >  ciufdemque  aeris  tetns  vaporibus  mixti  putre- 
dincm  arccnt.  Cum  emm  fpiritusvitalisfitacrcus  vel  xthercusftatimatque  fonos  a- 
cutos & acrera  celcritcr  commouentes percipit,  motum  illum  illiufque  Rhythmum fiue 
claufulam  imiratur,  quemadmodum  enimintellcdtus  opcratio  phantafix  actiones  Sc 
voluntatisatqueappctitusfenfitiui  >  aclus  mentis  &  imaginationis  morus  fequitur  , 
adcovt  vix  motumvnius  ab alio diftingucrc  poflis,  ita  fpiritustflicorporci,quiwntau 
nimc.  inftrumentaprxcipua ,  aeris  akerationis  imprcflionesatq,  motus  facilefcquutur . 

G    A    P    V    T  III. 


Dc  mirabili  hiftoria  Regis  cuiufflam  Dania?  vi  Muficae 

infanientis. 

MVfieam  non  tantum  a  furore  reraitterc ,  fcd  &  in  fiKorero  concitare  ,  fcqucns  e- 
xcmplum  docebit,  refcrtautccafum  Craniiuslib.^.Danix  cap.j.&  OlausMa- 
gnus,hisverbis. 

Cum  Ericusinterea  iamreuerfusinregnum  folemnicuria  vteretur ,  multorumque 
militumfimulcx  artificuminduftriadeleclaretur .  Aderatintcr alios  Muficus,  quiartis 
cam  peritiam  fctencrediccret,vthominesin  quofcunque  vellct  affeftus  vocarec ,  cx 
m«ftislxtos,exalacribustriftes,  exindignabundis  placatos  ,  ex  placidis  indignantc*; 
cVvfqueadrurorem  infanientesfefacerepoflc  iaftaret ,  Atqueis  quo  faciebat  ifta  ma- 
iora,  quar  fe  pofTe  diccret ,  co  Regem  expcriundi  faciebat  cupidiorcm  .  Iamque pceni- 
tebat  artificem  fux  ia&antix  vcllctque  non  tam  de  fc  magna  prxdicaffe  ,quippc  lfta  in 
Regc  cxpcriri  non  fine  periculo  eiTei  Infuper  fi  minus  quar  dixit,  faclo  probaffct 

mcn- 


Digitize 


Lfi.  IX.  Magia  Confom ,    Dtjjoni .  117 

mcndacemfr,  firoikmquc  babcri  non  finc  difcrimine  formidabat,  orabat  quospotc? 
ratvt  Regcmab  co  deuderioeuerteret,fed  nihilcgjt.  Quoenim  magisrcculauit  artis 
expcrimentum  ,eo  magis  Rcgcm  acccndit.  Vbividct,  non  fc cuafurum quamuis  im- 
pleret,  qu$iaflaflet,oratexportariarmaomnia  quibus  lcfio  poffit  Ifufem j  deindc  vt 
cxtra  fonum  cytharc  confiftant  nonnulli,quipoffintad  fcvocan,  curauit,ereptamque 
manibusCytharamcapitiiubcnturillidcrecancntis.  Omnibusiam  ritc  inftruftisRc- 
gem  cum  paucis  in  aula  rcclufum cythara  aggreditur .  Primum  graui  tono  moerorem  Rm Djn;je 
qucndam  audicntibus  ingcrcbat,  indefuccincndo  plaufibilius  in  lattitiam  vertit,  vt  viMuficann 
pauIumabeflet,quominusiocabundi  difliiltarent.  Tum  modis  acrioribus  intcntatis  ^orem  a- 
indignationem  quanckmconcitabat,qua?vbiinu3Juit,  rurereRcgemaftantefquecer-  Qus' 
nerccrat.  Moxiignum  dedit  dclitefccntibus  vt  introirent,  Regemque  iam  fasuien- 
tem  continerentiliisaprimum  ex  condiclocythara,Rcgemdeindc  aegrediuntur .  At 
tantum fuit robur  viri , vt  pugno quofdam  exanimarer ;  Inde  multis  obrutus  puluinari- 
bus  ardorille  conquieuit , fcd  cum  iam  fc  rcccpiflet,  vehemcnter  indoluit  fxuifie^ 
fe  in  eos,quosantc  habuitfidifllmos.  Eccehiftoriam  prorfus  mirabilem  ,quam&re- 
fert  SaxoGrammaticuslib.iz.ferutautcm  hunc  Regcm  Ericum  diftumcognomento 
bonum  in  tantum  furorem  exarfiffe ,  vt  eflraclis  atrij  foribus  arrepto  enfe  quatuor  traf- 
foderit;  vbi  vero  mentircftitutusfuitrelidoProairatorcrcgnifilio  Hierofolymam_j 
cxpiandorum  homicidiorum  gratiaprokaumatque  in  Cyprodefundtfifuifle  ,  Vbi  fa- 
nc  nonparumdubij  occurrit,  quojiodo  tam  inefiabilem  vim  Cytharar  fonus  habe- 
repotucnt,vt  Regem  ex  fe,& iua  natura  bonum,  clcmentem,  mitcmqucin  tanto* 
furores  rapcrc  potuerit?  Nam  Alcxandrum  a  Timotheo  in  rabiem  aclum  & ad  armoru 
apprchenfionem  in  cythara  concitatum  non  adco  rrurum  fuitin  Rcgc  efferuefcentisbi- 
lis,  &animi  prorfus  Martij;  cttm  cnim  eflct  rcfcrtus  fpiritibusioncis,hiautcm  modulo 
Martioconcitatioreseffccii  facilc  effeftum  furoris  aperitoCythar^dccuiingcnium-. 
Alcxandri  notum  eflet,  inducerc  poeciant .  At  quomodo  hunc  optimum  Daniz  Regc 
ir^tamexcefliuum  mcntis  ardorcm  incitarit,  non  planc  pcrfpicio .  Certc  quo  minus  hic 
effcSusprorfiis  naturalis  fucrit,  altquor.circumftantic,  mihi  perfiiadent.  Nam  petit  Cy- 
thara:dus,  vt  furcntc  Regecythata  capiti  fuo  illidatur,  caquc  illifa  deindc  Rcx  cotinca- 
tur  .  Quca&io  nefcioquod  paclum  implicat .  Nam  fi,prourisfe  iaclabat,homines  in_» 
^uofuisaffecltusanimique  commutationcscythar;  fonocxcitarenoucrat,curfurentcm 
Regem  a  vehemcnti  animi  commotionc  >  renuffioribus  modulis  ad  mitiorem  ftaturru 
non  rcuocabat?prout  dcTimotheo  &Pythagora,  iuuencs  exlibidine  exardcfccntcs 
ad  contincntiam  rcuocatos  hiftorici  referunt.  Tergiucrfatio  quoquc  qua  cum  pro- 
mifli  ericiftus  pccnitcbat,  clare  oftendit ,  fe  infallibilem  in  Rcgc  eftecium  prcjciuiffe  ,& 
confcquenter,nc  magnum  pcriculum  capitifuo  immincret,timuifle.  Cur  quoq;Satclli- 
tesextracytbarcjfonum  ftare  voluerit,  non  videocaufam^rua.  Muficanon  omnibusvt 
duftum  eftcbdcra  modoconcitandisapta  fit,  fcdpro  diuerfis  naturarum  coditionibus , 
ahusalitur  mouebitur.  Pactum  igitur  hic  haud  dubie  aliquod  implicitu  fuent,  quo  cun- 
dcm  effectum  in  omnibus  tam  potcnter  produxerit .  Vclfi  non  iueritpaclum,Dzmonc 
tamenhuic  aftionidicamfe  immifcuifle,  vtiinSaule,quem  moxvbi  fpiritus  malignus 
inuafit,ita  infanijiTe  lcgimus,  vt  nullaDauidicacytharafumcicns  fuerit  ,ad  eum  expcl- 
lcndum  ;Nam  ecrttimcft  Saulem  a  Dauide  non  femper  curatum  fuiflc ,  fiqujdem  bis 
pfallcntcm  lanccalua  transfigerc  conatus  cft;ha»-moniofo  lono  ad  tam  violerTtam  atr$ 
bilis  a  Dxmonc  confcruatam  commotionem  difTipandaminfufficicnte.  Quamuisetia 
odium  Saulis,  in  Dauidemcoccpturo  plurimum  peritia?  artis  Dauidicc,  dcrogare  potue- 
rit.  Verboin  huiufmodi  prodigiofiscurisper  harmoniam  peractis  fmper  naturali  a- 
fiicni  alicjuidpnjrcrnaturaJecoextitiffccrediderim,  prcfcrtim  fi  coufquc  mufica;  vi 
infanianti  vt  io  hora icidia  etiam  aperta fcrantur  quemadmodum  in hoc  exemplo  prje- 
fe n te, & Rege  Saulc  patuit .  Taratifmo  enim  affcdi,  ctfi Mufica?  vi  morcs  cxoticos  pror- 
fusafiuraant,&lymphatisproximifint,nunquamtarncnauditum  fuit  cos  cuiquam_i 
vimintuIiflc,vtpoftea  dicctur.  Porro  quomodo  furdaftri,  Ifchiatici  alijque  morbi 
#  Ee  qui- 


Digitized  by  Google 


2ti  ^Mufurgi^Vniuerfdu 

«juidam  curari  potuerinr ,  infequentibusdicetur.  Nurteadcuram  eorum  quiaTaran- 
fulaintoxicadfuntjcalamumconuertamus. 

»ro?  t  i«mtup  minul$m    non  ♦  novuW  .)  uni<3tnr:.i  i'»c:noj(  raaJnierrxi** 

C  A  P  V  T  IV. 

De  Tarantulae  morfii  intoxicatorum  curaprodigiofa 

perMuficam. 

Nlhilquidem  meoiudicioanVtibuseffeftibufq,  quos  in  toxieatis  fuoveneno  Ta- 
ranrula  producit  admirabiliuseiTcpoteft,  ita  vt  cxperientia  infallibih  fretus,om- 
nes  de  prodigiofamorborum  cura  pcr  Muficam  pera<fta  produdtos  efTcrftus  huius  folius 
duclu  demonftrarenospoiTecredamus.  Verumcumdehuiufmodi  medicina  cxpro 
fellb  traftaucrimus  in  Arte  noftra  Magnetica ,  hic  fummatim  tantum  cadem  repcrerc 
vifum  fuit,  nc  tam  notabile^r//i  Canfarti ^  <^D/^)/iiargumentupra?tc.ijiTc  vidcamur . 

Tarantulx  quidcn.formam  naturaro,proprietatcm,  ortum,  mtentum  ,aliaquc  fuse 
tra<ftauimusin  citato  opere  Magnctico;qtiare  ijs  omiffis,  tria  tantum  hic  preponcnda_* 
duxi,  qux ad imtitutuin  noftrumfumraoperc conferunt .  Sit  igitur . 

Quseftio  1. 

Cur  Tarantifmo  lah>rantes  nullo  alio  nifi  harmonico  medio  >fiuc^> 

fola  Adufica  curaripojjint  ? 


|VantaMuficx  visfitinconcitandisanimiaffriftibus,  &qua?nam  huins  harmoni- 
cc;  energixeaufafit,inprc;cedentibusfusd  oftenfum  cft  i  nunc  rcftat  vttandem 
ofte  ndamus ,  quomodo  vis  morbi in  Tarautifmo  laborantibus ,  vi  muficc.  dc- 
pclli  polfit,inrirmufquc  integrafianitati  reftitui?Sinevllisigicur  verborumambagibus 
propofitum  nobis  ratiodinium  ordiamur . 

Ciim  chordx  fiue  fidcs,vtin  prxcedentibusdocuimus,  maximam  virahabcantcon- 
mcivis.      citandiaerero  ad  eum  modum,  quoipfx  n.oucntur  ,proportionalique  hac  lonorurru. 

miftura  harmoniam  auribus, ammoquc  iucundam  cxcitcnt ,  Ht  vt  hac fidicina  harmo- 
nia ,  cx  varioproportionar  oque  chordarum  motu  aci  harmonicd  concitctur ,  acr  vcr6 
iuxta  impreffos  fibi  harmonix  motus  fimiliter  concitatusintro  pcnetrans  ,  phantaftica 
facultate  iucundo  motu  occupata, fpiritum  attcnuando  fimiliter  quoquc  moueat ,  lpi- 
ritus  motu  attenuatus,rarefa<ftufque muiculos&arrci  las  inciniaiqueribras  ,  ipir;tuum 
receptncula,commode  afficiat ;  fibr^  muiculiquc  Ifctcrtrhi  vtncni  vch.culum  cumhur 
QuomoJo  mor acris , mordax , eVbihofus fit,  intimis  fibrarum  medullisabfconditas  i  fir  vt is  vnau 
\k»hbltT.U  cum  v^neno fufcitato  rareravSus,calefa»ftufquc pruritu  quodam, fcu  vellicacione  rotum 
iur.         mulculorumgcnus  afficiat;  pancns  verohac  fibi  grata  vellicanone  dulciter  aftetftus , 
in  faltus  prorumperc  cogittir  ■,  faltem  totius  corporis ,  humorumque  commotio  icom- 
morioneinquecalor,  caloiemtotiuscorporis  laxatio,  pororumquc  apertioi  &  demum 
pororumapertionem vencnofi halitus tranfpiratio  ncceffario  confcquitur .  Quando- 
quidcm  vcjovcnenum  iraprofunde  radicatum  eft,  vt  vnafaltarionccxhalarc  nonpof- 
ut,hincfingul>sannispcdetentimaliquaportio  motu  euaporat  ,doncc  totum  confu-* 
matur.  i 
Diuerfid.-      Quod  autem  diucrfidiuerfisinftrumcntis  muficis  afficiantur ,  id  comDlcxionum^ , 
mcnti$  affi.  tempcramentorumqucautTarantulaiuni  ,aut  hominum  diucrfitati  adlcribendum_. 
ciuntur  pro  exiftiracm  ;  qui  enim  mclancholici  funt ,  vel  a  Tarantulis  obtufiorisvcncni  i&ifunr, 
pleVioouar  tympanispotius ftrepitofls ,  clamofifqueinftrumcntis,  quim chordis&  fidibus afficiu- 
hommitcd.  tur  icum  cnim  humorcraffusfit,  &  lentus,  fpiritufquchumoris  dilnofitionem  fequan- 

ftftutioae.  41  ri7r 

tur, 


Digitized  by  Gooole 


LibAX.  MapaConJomyft) Dijfoni .  2tf 

tur ,  ad  concitationem  diffipationemque  corum  magna  vis  requiritur .  Hinc  Tarcnto 
icribiturjibipuellamfuifTeTaranrirmoarlcc^am)  qux  nuliis  alijs  inftrumentis  ad  fal-  nirIt>^pa°° 
tandumcompclhrx>tcrat,prxterquamftrepitu  tympanorura ,  bombardarum  explo-  niscuranpo 
fione ,  tubarumclangorc,  (imilibulquc  inftrumentis  vchementcra  fonum  excitanti-  tcrat' 
bus  jlcntumcnim  venenum,inIcntxfrigidxquccompIcxionis  corpore,ad  diHipacio^ 
nemfui,nonnifimagna  viindigebat.  Cholerici  ver6 ,  &  fanguinci,  cytharar,  tcftu- 
dinis ,  chelium ,  clauicymbalorum  fimul  concinnatorum  harmonia ob  raobilitarem_. . 
tenuitatcmque  fpirituum  facilc  curantur. 

Eft  prcterea  hoc  vcl maximc admiratjonc  digniffimum  ,  quod  hoc  venenum  idem_» 
prcttct  in  homraccxfimilitudine  quadam  natunj ,  quod  in  Tarantula  proprio  fibi  fub-  J-Jj^fj* 
icfto;  ficut  cnim  vcncnura  muficacxcitatumcontjnuaraufculorum  vellicationchomi-  xonm  lara 
ncm  ad  faltandum  excitat,  fic&ipfas  Tarantulasjquod  nunquam  crcdidiflem,  nififu-  «»!aobferua 
pricitatorumteftimonio  Patrum  fidc  diijniflimorum  idcompertumhaberem.Scribut 
cnim  huius  rci  cxpcriroentu  inciuitatc  Andriain  Palario  Ducali  cora  vnocx  Patribus 
noftris,totaquc  pnjterea  Aula  faifium  cfle .  Nam  Ducifla  loci,vt  hoc  admirabilc  natu- 
xx  prodigiunaluculcntiuspateret ,  Tarantulam  data  opera  inquifitam  ,conchc;  aqua_j  ^*^1™^ 
refcrtc,  ,atquein  cafuprafcftucam  tenucm  libratam  imponi ,  mox  cyt.harc.dum  vocari  i^J.10"  * 
iulfit, qu$  primo  quidem  ad  fonum  cyrharx  n:  llum  motus  dcdit  vcftigiura ,  mox  tame 
ybi  fono  humoriproportionato  prcjudcre  ccepit,beftiolafrcquenti  pedum  fubfultatio- 
ne,  totiufquc  corporisagitatione ,  laltationcm  non  affeftauit  duntaxat ;  fed  &  vcr£  ad 
numerosharmonicosfubfilicndoCam  vcr^ exprdfiflevifa  cftiCcflante  quoque  cytha- 
ridoceflauit&fublblrarcbeftiolajhocverd  quod  pr^fcntes  tanquam  exoticum  in_. 
Andriamirabantur,Tarcntipoftmodum  ordmanum  efle  compererunt .  Vbi  fonaro- 
Tesquiraufica  fuahoc  malum  enampublicis  Magiftratus  ftipendijs  ad  pauperum  rc-  Tarantuls^. 
medium,folariumqucconduaicurareconfucuerunt ,  ad  curas  paticntium  cercius  fa-  JJ^?^; 
ciliufqueaccelcrandasprimo  exinfeclisqucicrelolent,  vbi,quoloco ,  aut  campo,&  p0rtioaatu 
cuiuscolorisTarantulaerat ,  a  quamorfuslplisfit  inrlidtus.  Quofacto  indicatum  locu  laicat. 
protinus,vbifrequcntcs  numcro  ,atquc  omnis  gcncris  Tarantult;  retium  tcxcndorum 
4aboribusincumbunt,accedcre  foIcntMedici  cytharcdi,variaquc  tentare  harmonia- 
rum  gcncra,  ad  quc;,  mirum  dicnj,  nunc  has,  nunc  illas  laltare,  non  fecus  acin  duorum 
polychordoru  arqualiter  cocinnaroruperfonatione^ille.  chordc.  qux  fimilcs  fibifucrint 
tono, &  xqualitcr  tenfc  mouentur ,  reliquis  immotis ,  ita  &  pro  fimilitudine  &  condi- 
tioncTarantularum,nunchas,  nunc  illas  faltare  comperiunt  ,ciim  vero  eius  coloris 
Tarantulam  quxa.  paticnteindicata  fucrat  infaltum  prorumperc  viderint,  procerrif- 
fimofigno  habent,  modulumfehaberc  vcrum  &  certum  huraori  vcnenofo  rS  -m&ini- 
^ovnt  proportionatum  ,  &adcurandum  aptiffimum ,  quo  11  vtantur  ,infalhbilera  curx 
•cfTccnim  fc  confequiafleuerant . 

Contedarium  I. 

Hlnc  patet  cundem  faltationis  crTccnjm  prxftari  in  ipfaTarantula,quem  hcc  in  ho-  vifcofunv-> 
mineiftopra;ftarefolet,cuin cnim  humor  huiusanimalculi  valdc  vifcolus,ac  »nimal  fub- 
focilefonoro  aerc  obfubtilitatem,vtpote  ad  recipiendum  fonurafubictfumaptiffimu,  jj^™,1"^ 
cicripolfit :  fitvtis  motu  acris  harmoniciconcitatus,firaiIcmprorfus  illi ,  quc;  aSona-  Ium. 
torecfficitur,vibriflationcm  cautetur.vndcaniraalipfum  velutipruritu  quodam  affc- 
ctum  ad  faltum  concitatur ;  pr<;iertim  fi  fonus  humori  commoucndo  fuerit  proportio- 
natus;  vifcofum  autcra  araneorum  humorcm  foni  fubiectum  capax  efle,Petrus  Martyr  ^ 
inhiftoria  fualndixOccidcntalisteftatur ,  vbi  ait ,  certum  quoddam  arancorum  ge-  ne,ind,Ciio" 
nusinlndiarcpcriii,cuiusvirusextractnm  adcotenax  fit,vtnon  in  filatantumcedat  «o  fidiufcr- 
jndigenis,fcd&loco  fidium,?tfericum  cum  Bombycc  apud  nos,fcruiat. 

Qudd  igitur animaJ ad  laltandum  moucatur, id humoris  difpofitioni ac  qualitati  ab 
icrc  barmonicc  concitato  facilc  mobih  adfcnbcndum  putcm  i  fi  enim  citatum  in  vi- 

E  c    i  fcofo 


Digitized  by  G( 


±*e  MufurgU  FntutrfalU 

fcofo  humorclatcntcmfenfibuspcrcipcrcpo(rcmus,ccrtcharmoniam  non  abfimilem 
ciufifahus  ipfi,qUamriclibusfonatorcscniciunt,fcntirc  poiTtmus.  Quod&  ccrta  qu^dam  ex- 
penmcnta  teftari  vidcntur ,  vti  in  pr^cedcntibus  dittum  eft .  Vidcmus  cnim  quofdarn 
ad  certum  quendam  fonum  ,  feu  ftridorem  maxima  dentiura  moleftia  affici,  dum  ftri- 
dorhicingtatus,  mufculofasgingiuarum partcs  vcliicare  folct.  Quodetiam  contin- 
git ,ilinftrumcntialicuius Hdicini collumdentibus apprchenderis, totiuscnim  corpo- 
risfpiritus  per  huiufmodipartium  continuationem  in  agicationes  quafdam  prorfus  ii- 
milesipfis,quastremebundachorda  inacrefacit  diftoluitur,  crifpaturque  ;  qux  pul- 
chrc  quoquc  cxpcrimcntisfupcrius  in  muficC;  magnetifmo  dcmonftratis  oftendurrtur, 
Tarantula  morfu  fuo  hominibus  humorcm  qucndam  fubtilem ,  qui  Iatentis  pcnctran- 
tifquc vcncniveluti vchicuJumquoddaraeft,infundit,  fic  vtW  a  folc  aeftiui  tcmpo- 
porisperiodico  calore excitatus ,  in  totum  fc corpus,  prxfertim  in  artcrias ,  mufculos, 
fibrafque  intimas  fc  diffundat,  vndc  is  hoc  pacco  paulatim  ad  harmonicos  motus  rcci- 
picndosdifpontrur  ,difpofitufquctandcmadharmonia*  rationem  raufculosveJiicans, 
inHrmum,vehtnolit,infaixusprorumperc  cogit,  atque  ita  intentusfanationiscrfe&us 
prefotur. 

Confeclarium  1 L 


C 


'OJliges  fccundo ,  quod  ficuti  non  vnicuique  Tarantular  qu^uis  modulationcs  c6- 
t  ueniunt ,  fcd  ccrtis  ccrt$ ,  ita  &  homini  ab  hac  vej  iJJa  Tarantula  iclo  ,hjec  vel  il- 
lamodulatioconuenit.ali^emm  vtdi<ftumeft,nonmoucntur  nifi  vehemcnti  ftrcpi- 
tu,  vt  contmgit  in  ijs  Tarantulis ,  qux  tcnaciorc  humore  preditarfunc,  lta  in  homine-/  ; 
alixfacile  &  ad  quemnisproportionatum  illisfonum  moucntur,  vcluti  in  ijs  que.  fubtir 
li  &  biliofo  humorcprcditc  funt,  motu  cnim  facilc  in  ijsattcnuantur  fpiritus  vcncnofi  % 
quicumacrcsfint&mordacesjveJlicationc  fua  mufculoium  genus  mfcftantcs  vchc- 
mcnter  ad  faltum  alliciunt :  Si  igitur  mt lancholicum  hominem  icerit  mclangoga, eura 
torpidum  reddct&fomnolcntum;fichoIcro20ga,cholcncum,raobiIcm,  inftabilem, 
phrcneticum  &  martiosfurorcs fpirantcm  efhcict ,  &  fic  dc alijs ,  prxfertim  fi  mufica_» 
Tarantiaco  rcfpondcat .  Quis  autcm  fit  fonus proportionatus  vcneno, merito quis du- 
bitare  pofict ;  Dico  igitur  veneni  qualitatem  cxacatam  ftatis temporibus  non  fccus  ,ac 
omnes  morbosperiodicoscbulJitionem,fcucommotioncm  quandam  humoris  cauia- 
re,humorcm  autcmattenuatumvivcneni  infubtilifllmaquxdam  vclutifila  intcr  mu- 
fculorura  «Aacw^i»  difHari ,  quc,  fiexhuraorumconditionc  taJia  fucrint,vt  factlca  fo- 
rocxtrinfcco  harraoniccconcitentur;  adfonam  veluti  proportionatum  fubiecluca^, 
9c  ipia  motu  vibniTata,  mufculos  quibus  adhcrent,  cura  veiiicatione,  tum  mordacitacc 
matcrioe  in  faltus  prouocabunt ;  Hinc  quantd  fonus  maiorera  habueric  vocura  notuia- 
c«*fi*aprbu  tumqucdiminutioncm  ,atqucacuti  grauiiqucvocura  ,  in  Tono  hcmitonijsfrequcnti- 
nu  pio  tj"  bus  rcferto,  maiorempermiftionem,tanto  gratiorcm  futurara  hoc  morbo  affeftis  mu- 
uotncis.  ficam;Excclcritatecnim  motusvchcmentjusmufculos  vellicat ,  &  confequcntcr  ad 
faltandum  vchemcntius  lollicitat .  Hn-cCythar^diquantura  ficri  potcft,  vanjs  vocupi 
diminutionibus,& vt  plurimumin  tono  phrygio,  obrrequcntia  quibus  conftat  hcnii- 
toma ,  moduJationes  adornare  foient . 


CA- 


• 

tized  b/  Gbog 


I 


Li&JX.  Magict,  Confoni  >  &  Difsoni :         ji  / 

C   A   P  V   T  V. 

l  De  diuerfis  diucrfarum  Tarantularum 

proprietatibus. 

HOcporrdprodigiofum  p$ne  &prorfus  paradoxum  non  immeriro  videri  alicui 
poflit,  vnam  vidclicct  Tarantulam  cx  diifimilitudine  quadam  naturarum  altcri 
pcnituscontrariari i ncque enim  vnum  inftrumentum  patiuntur  ,neque faJtus,ncque 
gcftus,atque  iymptomatacadem,  fed  proriusdiucrfa .  Quod  cumHiipano  cuidam-. 
tunc  tcmporis  Tarcnti  commoranti  fu.iX.-t  rclatum,  fcrtur  is  rifu  primo  rem  excepilfs— » 
ncque  teftimonio  multorumfidedignoium,  donecm  fc  ipfo  rcipericulum  fecifiec,ac*  Taraoruhc 
«quiefccre  voIuuTe .  Duas  igitur  Tarantulascolorc  &  qualitatediucrlas  inquificas  manui  """^*1 r* 
impofuiCjlaceffitafquevltrodiuerfisinpartibus  manus  fux  punauras  infigi  permifit ,  ^butas^co- 
Morfibu^  igitur  acceptis  vcnenoquc  pertotum  corpus  pauiatim  dirfufo,fentiuntur  mox  firmaoB  bi- 
paroxyfmi grauilfimi &  mortis  an<juiiix;  aduocantur  confcftim  cytharcdi,  AuIetx>om-  jjjj1*  mtn- 
nisgenerisMufici,  varia  tentantur  harmoniarum  gcnera;  fentit  tandem  infirmus  ab 
vno  modulo  fortiter  ad  faltandum  fe  folicitan,  fed  fruftra ,  quantum  cnim  vnius  venc- 
num  Tarantulx  ad  faltum  foilicitabat ,  tantum  alterum  venenum ,  vtpote  totafubftan- 
tixfimihtudine  contrarium,  refiftensafalru  rctrahcbat.  Tentanturiterum  alijsadhi- 
bitisinftrumenrismodulacionumaIixfpecies;verum  ab  vnaearumadfaltandumitciu 
pocenccr  fcinftigari  fcntit,  icd  fruftia ,  venenum  enim  hoc  ad  faltum  concitatiuum  a_» 
prioriincompoiTibili&prorfuscontrarioitaeft  inbibitum,  vtquodvnius  concedcbat 
faculcas,  altcrius  irremcdiabiliter  ncgaret;  in  hoc  igitui  qualicatum  contrariarum  lutta 
tonftitutusinfirmus,  dum  nullu  n  rcluftanci  nacure.  ,  inimicorumque  huraorum  fero- 
ci$  rcmediuminuenirct,  neque  vJlaivcnenofc;  qualitatiscxhalatio  concedcretur,  vita_. 
tandem  miiere  non  fincdoiarc &comrniferatione  prcjcntium  cxceflit  ,  cxemplo  fuo 
doccns,quam  temerarium  fic,  quamque  pcricuiofunifinccaucela  &  circurafpektionc 
fcfcfuneftis  huiuimodi  experimencis  exponerc_-». 

Nifiigitur  venenumMuficatjauipiraueritjCcrtumeft,  Tarantiacum  viuere  non  pof-  venmum_, 
fcautfaltcm  vitam  miferabiiem  grauiifimis  lymptomatis  plenam  degere.  Quod  duo  ,lk""l[^kr"c 
aiia  exempla  confirmant  j  e  Sacro  Cappucinorura  Ordine  quidam  Tarenti morius  a_»  b<t. 
Taratula  erat,cuius appetitus  naturahs ad aquaslyrapidas  ferebatur,hic  dum  eode,ceu 
Magnccica  quadam  co^nationerelationequc  Taantiaci  ad  Tarantulamappttitu  fcr- 
retur,  neque a  iuper mribus  balnco,  muito  minus  rcmcdio omnibus communi,ialtu  vi- 
dclicet,  ad  morbi  vim infringendam  vti  perrailfuscfler  ;  tanta  dcmum  mordentis qua- 
iicatisciiicaciafuitincicacus,vt  quadamdiec  Coenobioeiapfus veluti  mentisinops,in 
marc,adquodiummoimpetu  fercbaturingreifusfit,vt  hocrefrigerioaiiquod  lalutarc 
ftimulantis  moxbi  atrocitati  remedium inuenircr,  fed  aliter  accidit :  vbi  cniui  falutcnu, 
quxrebat,  mortem  inuenit;  nam  maximo  omnium  dolorc  fubmcrfus,  in  mari pcrijt . 
KobercusSancorusNobilisTarancinusaTaranculamorfus,  quod  ncfciebat,ad  extre- 
ma  paulatim  perduftus  fuit;  Mcdicis  morbi  nulJa  fignadignofcere  valentibus ,  in_» 
mentemtandcm  vcnit  vni  exaftantibus  idquod  ctat,  NobiJem  Tarantifmo  labora- 
re,pjacuitin  confiliomedicoconieciura, Mox  Sonator peritus  accerfitus  inagonia_» 
conftituto  fiftitur,Joco  luctuscbniucta  tcntantur  modulaminum  genera,  ad  quorum_. 
vnum maioiuo pioportionatum,isqui  immotus,  omniumque  fuorum  minifterio  de- 
ftiturus  Iectoaffixus  detinebatur,gratis  harmoniciaerisrepcrcuifionibus  e  veternoac 
lethifero  torpore  excitutus  ahquantulum  tandcm  incipic  languida  mcmbra  moucre_->, 
«ieindeiactare  brachia,  mox  fonocontmuato  ,  viribufquc  reiumptisin  iecto federe->> 
torquere  coJJum ,  mtcr nx  cx Mufica perceptx  de Wtationis  manifr fta  indicia prxbens ; 
deiadecytharxdo aiacnus perionanre ,  etiara in  pcdcs  fe  fubrigere ,  quid  amphus? 

In 


Digitized  by  Goo 


^O^lC 


222  Wiufurgia  VniuerfalU 

ln  choreasdemum  difToJui  tanta  vehcmentia,  vt  contineri  vix poiTevideretur,  qui  ioi- 
turpriusnarcoticxqualitatisefficacia  fepultus.ad  moitis  porras  adduftus  videbatur , 
admirabilirefonantiscytharardienergiaexciutus,  atque  in  fudorem  omnibus  mcm- 
bris  refolutus,mox  perfcclx  fanitati,vel  hoc  viiicochorcxexercitio  reftitutus,libcr  im- 
poftcrum  ab  omniinfirmitate  vixit. 

i !         Qua^aio  1 1.  ,  ?l- m 

Cur  ^TarantiJmo  affecli  certis  quibufdam  coloribtu 
tantofere  delcttentur? 

Dlftum  cftdiucrfasTarantulasad  diuerfos  colorcs  Tarantifmo  affeiros  excitare » 
quod  quarationecontingat,iamexpJicandumeft.  Suppono  itaque  tanquam 
experientia  comprobatu,adeumcoIore  iclosinclinarc,qucm  taratul?  ptcfeferuntiita 
vt  ij,  quia  Tarantulis  rubris  vulnerantur,ad  colorem  rubrum  flammeumquc  inchncn- 
tun  quia  viridibus.  ad  viridem, & fic  de  coeteris.  Itcm  qua-  Taranrulx aquis fluminibus 
aut  cifternarum  crcpidimbusafficiuntur ,  ictos  ad  aquam  fimilitcr inciinanr :  qux  verd 
Iocis  calidis&  ficcis,ad  biliofas  a^ionesTarantiacosplerumqueconcitarefolcnc . 

Quodficomplexio  hominisTarantulacrefpondcrit,tanto effefturo  vaJidiorem  prc- 
ftabit.  Sunt  igitur  quaedarn  animalia  venenofa ,  qua;  prorfus  eandcm  affetftioncm, 
quamipfapatiuntur  ,morfu  inalios  rransferunt.itaDipiasferpens  >cumfcmpcrfcrui- 
dafiti  ciucictur,  talcmquoqueefficit  mordendoin  homine,iuxtaillud  ,■ 

Vt  fitis  hanc  torquens  nuUit  extinguitur  vndis» 
Sic  rahidam  morfu  concitat  iUa fitim . 
Ita canisrabidi  morfus  cam  paffionem,  quam  it> cane  cfficitctiam in homine  prcftat, 
videlicet vJ&&o$'w}  fcu  mctum  aqua? ;  Ceraftes  quoque ,  vt al>  .£gyptijs  acccpi  -vv&- 
/&9<a#,feu,  metumignis  Iucifquetam  in  ferpenrcqua  n  in  homine  cius  veneno  mfccto, 
incutit .  Ita  torpedo  torpida ,  torpida  membra  teddit,&ficut  parens  quoque  poda- 
gra>Iepra  ,  cpiJcpfialaboransinfeminerilio  eofdem  morboscommunicari  non  fecus 
Tarantularum  diuerfarum  vcnena  abinfitafibi  proprietate  vidcntur  icli  animum  ad 
cum  colorein,  quem  ipfa*rcferunt,feu  quo  ipfa»  recreantur,  occulto  Magnetifmo,  feu 
cxcaquadara  natur^  fimiiitudine  inclinarej  Tarantula  n  autemcerto  colorc  recrcari 
inde  patet,  quod  indiuerfisplaniscoloratis  impofita»  idplanum  appetant ,  quod  ipfis 
colorcconfimilcfuerit.  Exquofequitur,  quodficut  propriushumorvenenofusphan- 
Caara     tafiam  huiusanimalis  ad  hunc  vel  lllum  colorem  ,  vt  naturxfuc  confcntancum  autco- 
Xt<»nsin-  trarium,gratumautingratum  inclinatific  &idem  humor  morfu  in  corpus  hominis 
pAtat .     transfufus  ,cundcm  Magnetica  quadam  relationc  &  occulta  miraque  correfpondentia 
prafftabit  effc&um  i  Nam  fimul  ac  color,  ex.  gr.  veneno  fVmpathicus  horainiaffefto  oc 
currcrit,colemox  benc &commodeafficifenrit,male  ficolorem  fibi  contrarium  fue- 
rit  intuitus .  Speciescnim  colotis  vifu  perccpti  phantafiar obi;citur  vcluti  gratum  quip- 
piam»  vndc  dilatatiofpiritus;  fpiritus  autem  dilatatus  fpeciei  grat$  vector,  le humori  iu- 
gitad  Jpeciem  vcctam  lyrupathico.-Ex  quo  mutuo  naturaium  coniugio,  grataquxda 
refultataffectio,  feu  titillatio  pruricns  pcr omnes corporis  fibras diffula,cx  qua dcmuu 
voluptas&  defiderium  veheracns,defiderato  obiecto  fe  iungendi  vniendiquc :  ficuti 
igitur  Tarantifmolaborans,  nun  crorum  proportionegrauiumque&acutarum  vocum 
miftura  humorivenenofoproportionata&  confimili  ita  afficitur ,  vt  aunbus  eriam  ad 
inftrumcntaapplicatis,  eiufmodiharmoniam  veluti  auribus  imbibitara  ,  atquc  fibi  in- 
corporatam  obtitillationcm  quandam  harmoniciacris  repercuffi  percipiat,  ita  in  co- 
lorem  quoquefympathicum  vilus  ictitantoardorcfcrrur  ,vteam  oculisveluti  imbibc- 
rc,fibique  ob  graram  affectionem  titillationemquefpiritus  ,  qux  indc  cfficitur ,  incor- 
poraxc  vellc  vidcacuriferunturenim  fingulx  potcntixa  fpiiitu  directx  infua  obiec"ta_j 

cadcna 


um 


ea  o 


Ltb.lX.  Magta  Ganfont ,  &Dij[om.         22  j 

eadem  prorfus  ratiune ,  vt  in  phantafic;  magnctifmo  di&um  cit . 

Qucrcthoc  loco  non  immeritd  quiipiam,  quo  pacto  color  albus  diflipet,  mgcr  colli- 
gat,ruber  inrlammct,virjdis,puuiccus»aurcus  oblcctct?  qui  in  Taranturooarfc&isvi* 
ridis  &  cjrulcus,  tantopcrc  dciectent ,  rubcr  Sc  coiulcus  proiius  ln  cxotica  qut;dam_ 
na9»«pwrapiant>cum  hex  non  nifi  pcr  fpecies  prcfiarcpoflint ,  quasex  fe  nudum  rcalc 
actionem  edunt;proptcrca  quod  imperfectam  tantum  ac  diminutam  eflentiam  ha- 
bcant  quam  nonuulii  realera,  Sc  altj  intentionaiem  vocant,vtpote  quae  intej  reahum  ac 
enriumrationisnaturammcdiaftt.     ...  n  -11  mfofmydtaijmi 

KcfpondcovColurum  ipccics  ienfibilcs  qualicates  ciTc  atque  agendi  vi  prcditas,  mi- 
norc  taircn,  quam  qualitatcsipf?  aquibusdcciduntur.  Quiscnim  ncgetiumen  aiolc 
Iparfum  pcracrem  ;itcm  calorem  ab  igne  crTuium  calcfacjcndi  vim  habere^  Eit  au- 
tcm  lumen  imago  &  fpccics  Soiis,iiv  ut  caior  forina  vicaria  ij»nis;nil  igitur  impedit,quo 
minus  obicvfta  pcr  fpecies  tanquam  per  proprias  ac  naturales  virtutes  organa  fcnfuum-. 
lmmurent.  Accedir ,  quod  vcncnumTarantulaium  hoc  fibiproprium  vcndicet,  pro 
conditionc  fu  1  ad  bunc,  vel  iilum colorem indinare .  Humor  enim in humano  corpore 
ita  attcmpcratur,  vt  ad  phantaiiam  duce  fpiritu,  ipecic  colorutc;  rei  informato,  tetatur . 
Ita  cxpericntiadocct  rubrumcolorcm  mitihcc  illos  cxcitarc ,  quiab  anaiogis Taran- 
tuiis  fucrint  icTti; cum  eni  m  1  ubedo  pcculiari  aiftionc  oculos propter  igneac  natur x  iimi- 
litudinemacccndat  ,&  viiiuos  mufculos  vellicct,  vt  in  LconibusA  fiubaiis  apparet ,  in 
oculis  auiem  maxima  vis  ipirituum  colligatur ;  ipiritus  ifti  dilatati  &  flammco  colorc* 
acccufi,  muiculos  tum  vifiuos  ,tum  alios  adnatos  reliquis  mcmbris  correlpoudcntcs , 
vcilicent  ,  h't  vtcx  hac  vcll  cationc  ingenspruntus  quidam  fentiatur ,  vnde  &  motus  , 
quos  Muficaaerefuoharmunico  multum  promouct;  Vnde&homo  ex  obicclo  illoco- 
ferisgratuiimi  vna  cura  Muiica  maxraiam  voluptatcm  fentjcns,  vclitnolit  in  faltus  & 
tnpudia  agitur .  Eftenim  cVcoIorfbiis  llia  harnu>nia,qu!r  non  niinus  quam  Mufica  rc- 
creatatque  harcharmoniauBn  aluto»ia  maximam  in  concitandisanimi  aflecltbus  vim 
poifidet,  Nam  vti  cx  fljuo,  rubi  o  c&ruleocolore,  aurcus  &purpureus  coloi  es  gratifli-  Harmon.a^ 
mionuntur,  iracx  hilce -duobus  viiiuis  ominumcolorum  amovniilimus ,  pariratione_^  colonbut 
ciim  vindis  cxauicoA  purpunogratiliimis coloribus  fit  compoiitus,&  pcrfccriflimc  loett 
attcmpcratus,  &  non  lccu&ac  Diapafon  conlonantiacx  Diapcnte  &  Diatettaron  com- 
p  <iitus  lit;  yti  hqc  pmnium  pcrfcctiiimcau:cs  muuct,  (k  ille  oculos,ita  vt  cum natura., 
aJioJam  voiuptatcm,  oculoruinquc  rccrcationem  dcdiile  videatur. 

Quarftio  III. 
Cur  ^T aranttfmo  afftHi  tam  dtucrjos  motus  menttantur  ? 

Arantilmo  aficclos  tcmpore  paroxyfmi  diuerfos  mores  aiTumcrc  fcpe*  dicflum  eft  ; 
X    aiios  quidcm  militcs,  quoidam  DucesA  Gul>cmatorcs,alios  pugiIcs,nonnulIos 
concionatorcs  agere .  Quarnturigitur  vndc  hiaffetftusproucniant?  Ccrtum  cnim  eft 
paflioncs  huiufmodi  anteanon  fuiiTe,  ijs  vero  moxvbi  inftrumcntorum  Muficorumfo- 
nitum percepcrint,  notabilitet  tranimutari ,  quod  vt  explicetur ,  Notandum cft  , eflc_j 
qujedam  vcncna  ,que^  peculiari  ratione  vim  in  phantafiam  habcant ,  vtpotc  quorura_. 
vi  humores  in  totocorporc  fufcitati  in  ccrcbrum  elcuantur;poftcafpinrus,  dcinde  pha- 
taiia  i;fdcminuaditur:Poftrcmo  dcnique  fpirituum  opc  totiuscorporishumores,iuxta 
conccptas  in  phantaiia  fpecies  pro  varia  tcmperamenti  hominum  ratione  excitantur . 
Vndemirum  non  cftfilpintuum  opeinfcdtiid  feeife  exiftiment,  quod  ipfis  aphantafia  r,,itaCa  ve. 
cbijcitur,itavencnumadipfadeillatum ,  vt&aconitu  n  copiofiusfumptum  ,homincs  hemctcrcjr- 
lnpifccs,  anferes,anatej,mergos  tranfmutate  vidctur .  Cum  enim  venenum  iftiufmo-  ^arm°cJ[;", 
dl  ex yifua  ob  intolcrabilem  ,  quam  excitat  fitim  ad  aquas inclinct ,  phantafia  ftatim_.  pjta  trasfor 
Ipirituumooeijsfpeciebusadquasinclinat  aflumptis,aquas  fibi  foliicite  &  labonose  "^J^JJj 
nn-it,earuroqoe  vifu&  poru  infatiabiiiter  gaudet.-vndeneceftarioid  effedeiiderabit,  der,jcta[. 

quod 


Digitized  by  Google 


22-jf.         .  w       sZWuJurgiie  VmuerfalU 

quod  rcbus  dcfideratis,vtifuntomniaaquatilia,  maximcfrui  folet,  &confequentervj 
morbi  pcrpcruo  phantafticum,  ad  defideracam  rcm  ftimulante,tandem  Jxfaphantafi.., 
cx  ijsvnum  e(Tc  imaginabitur .  Itafebriciunteslnbindefepifces  optant  ,quoliberiori 
hauftu  fitim  leftinguant.  E  contravcnenumex  morfucanisrabidiilJatum,  naturaliter 
ad  aquar  timcrcm  mciinat,  ridumque  canis  continuo  imaginari facit .  Phantafia  enim 
fpecic  canis  mordentisoccupata,  pr^terca  viquadam  occulta  ,aquisconrraria  itaper- 
cellitur,  vt  nefpecicm  quidcm  aquc- toierarepoflit,  vndc  &iU/,ej»o03»  dicuntur.Non-. 
fccusdeTarantulisratiocinabcrisjCumenimpro  diucrfarum  Tarantularu  natura  di- 
uerfavcncna  fint ,  diucrfosquoque  humorescicrcpoiTunt ;  hinc  excitata  venenofa_» 
Tarantulas,  excm.  gr.  colagoge,  qualitas, humorem  iftum  acrem  &  mordaccm  fibicon- 
timilem  in  homine,&quidem  in  codcm  cholcrico vchemcntiuscxcitat,  humorautcm 
illatusincercbrum,phantafiam  ad  id,ad  quod  aliasinclinat,  incitat&  hic  harmoniolo 
aerepercufius  dilaratufqucperomnia  mcmbra  fc  dirfundit,  caacritcr  ftimulando  velli- 
candoq;vnde  mox  motus  humon  cxcirato coformcs, aclus  inqua  indignationis^irc;  ,fu- 
roris,mobilitatis  animi;  fimilciqjiationalisanimipaiTiones  excitatur,qu9  fulgorc  cnfiu 
euaginatorum  ,  rubicundorumqueafpectu  obic&orum  magis  &  magispromouentur, 
vtin  prxccdentibusquoq;  diccunicft;  Cholagoga  vero  inhominephiegmatico  mitius 
ngit  omnia;  non  fecus  de  Tarantulishcmagogisphlcmagogis ,  melangogis ,  in  homine 
ianguineo,  phlegmatico,  roelancholicoratiocinabcrc,qu$  cumcx  prxcedcntibnscon- 
ftent,  htc  Jibens  omitto. 

C   A    P   V   T     V  I. 

Quomodo  Prophetia  &  diuinatio  harmonicis 
modulis  caufari  poffint. 

ESacro textu  notum  eft  Prophetiam  fubinde  mufici  concentus  vi  contigiiTc&prc- 
cipuelocuslib.i-  Reg.  a  j.  vbi  Samucl  ad  grceemProphetarum  mifit  Saulcm-. 
vnclum  in  Regcm,  quicum  occtirriu,ent,&anteeospialtcrium&  tympanvm,  &tibiam 
&cvtharam  ipfofqucprophetantesvidiiTct,  infiluitin  eum  Spirirus  Domini&prophc- 
tauitin  medio  eorum ,  paralip.i .  cap.25 .  filij  Afaphat  Heman  &Hifpiain  minifterium-. 
a  Dauide  fcgregatiprophctabant  in  Cytharis&  pfaltcrijs  &  cymbaiis.  &  lib.3.  Reg.c.4. 
num.  1 5 .  cancnrc  pfalte,  fltfupcr  Elileum  manusDomini  &c.  Qaxritur  igitur  quarru> 
vim  &  efficaciam  iMufica  haberc  poflit,vt  hunc  tam  mirificum  effcftum  pifftet  in  homi- 
nibusetiam  dono  prophetix  fupcrnaturaliter  non  ditans  ?  Verumvt  haec  folidiiis  diC- 
cutiantur,  quomodo  hoc  loco  prophetiam fumamus,  prius  dedarabimus . 

Eft  itaquc prophctia  nihii  aliud  quam  illa  rcrum  futurarum  preTenfio,  prxdi<ftio  •  vcl 
lnftinftusDei,quoquisafflatus  fecreta  cordisv.cl  aliaarcana  rcuclat ,  quxvia  natura- 
lificri  nequcunt.adco  vt  qui  illa  arcana&confiliaDciper  afflatum  Spiritus  Sanclifinc 
proprio  iabore  nouit,Prophera  dicatur;  Prophctia  dici  quoque  poteft,dum  maligni  fpi- 
litus ope  multa  abhumano  fenfu  aliena  efficiuntur,  vt  fit  in  energumcnis ,  &  oiim  in  ijs 
quiagitabanturrurorepocticoincque  agimus  hic  de  miraculofa  Prophetix  prodttftto- 
ncfeddc  naturali,dc  qua  quxrimus,  vtrum  iJla  Mufica  vcreproducipoflit,de  qua  V3- 
rixdiueiforumfuntfcntentix . 

Aftrologi  cum  Magis  Colcodeam  Animam  formarum  diftiibutricem  caufam  affi- 
gnant;  ab  hac  cnim  totius  Magic;  virtutcm  hauricndam  efle  nugantur  ,&hii;cfac~tum-. 
cfle  cur  Saul  accincnte  fidicinc  prophcta  ficrct.  pntant  cnim  animam  pro  varijs  furoris 
radibusmira  facere,  adco  vtanimusfurorc  muficopcrcitus,  e  carccrc  cgrcfTus  mcm- 
rorum  vincuia  nullo  cohibcntc  tranfgrediatur ,  &  diuino  Spiritu  concitatus  omnia_. 
comprehendat,futuraprcuidcat.fileomultaqux  sd  placita  fua  ftabiiicndacomminif- 
cuntur  indigna,qux  dum  alij.s  operibus  refcruauerimus ,  rcfutanda , hic longiorcs  efic 

nolui- 


Digitized  by  Goog 


IJb.lX.  MdpaConJow^&Dfyoni .  »> 


noiuimusi  Nonnulii  volunt  mcntem  concenrupercepro  cafleftem  harmoniam  mcdi- 
uri>  &  illico  dulccdinis  illius  fnauitarc aliectain>dum  recordatur,  quam  admirabiJis  fit 
illa  cotleftium  corporum  harmonia  >  c  corporcis  vincuJis  auolarc,  donec  futurorum_. 
Crjghitionertpleta  redcat ,  &totum corpusagitci? , & velutifurore  corripiary  Veruraj 
hx  njjgae  alibi  ictuurrtur.  Quomodo  igitur  diuinandi  &  prophetandi  notitiam  cx  har- 
monicis  raoduhs  rcfultarepoiTeputcm,aperio.  Dico  igitur  Muficara  exterius  durata- 
xatprophetiam  iuuarc,  quatenus  animum  attcntum  rcddit ,  &  a  quibuflibct  alijs  co- 
gitationibus  rcuocat,vt  vnico  concentui  vacct  :fic  cnim  fidicincs ,  &  cythara»di aiunt , 
niinquarnfefeliciores  eife,  quain  vbi  teftudinecainium cxprimunt:  non  quod  Dcus 
Uhj^ia?paratione,ficutinec  fomnioad  aliquidreuciandum',  aniraumquc  iJiuftrandura 
indigcatiSedvtaJiquaratioocfcrerura  ipfarum  natuns  accommodet,  quocircaiac- 
piuspfaitcprophctas  vti  voluit,  vtanimusad  harmoniam  comparatus  diuinum  mflu- 
xuin  accipcrct,qucm  nulla:  imaginationcs »  lerumque  caducaium  phantatmata  mtcr- 
tufcbarcnt ,  Nani  prxterquara  quod  Deus  harmonia  fit ,  ad  ciufdem  influxura  partici- 
pandura ,  pet  harmonicum  concentum  fibianiraos  prophetarum  difponerc  prius  vo- 
luit,  vt  hoc  hartnonico  animx  ii)  Deum  motu  ipfi  perfccuus  voirehtur,  exquavnione 
dcuidcfcqucbaturaniraa-motusin  notioncsoccultas  rerum  fururarum;  Quo  cnim_* 
quisDeoper  variaspra?paiationcs  fucrit  fimiJior  ,rantocum  Dcoeritvnitior  ,&  quo 
vnitior  tanto  maions  gratia;  charifmate  ab  codcm  perfundcrur,  Hinc  Sanctos  Dei ho- 
raiiKi,  artrumcaducarum  cura  abitractosj&foia  coelcftium  terumcontempiauonc^ 
vacantcs ,  vtplurimuin  Prophetiae  dono  p  arditos  nouimus.  Difpofitiucigitur  har-  ^0^0"" 
uioniatantuinad.Prophetiain  concurnt,  minime  cflcctiue>cum  hiccrfe&usoinncsMu-  Tto^phctix. 
ficxfacultatcsJongc  cxcedat .  Sint  nonnulli  ftolidi  huius  tcmporisphilofophaftri , 
qui  putcnt  in  aerc  quandam  efle  vcluii  rerum  omnium  wim^w  vcl  ldcam,  llue  ea 
iic  animailla  PJatoraca  fiucinflqxusccelorum,fiueatomorum  conriuxus,  quibusrcci- 
procafiat  aflccujum,conccpciuimquc  communicatio,aded  vtnaturaJiter  quidam  Jon- 
giifimcrernotafecognofccre  pofleaibitrcntur  y&ficfubindenaturalfcm  prophctiam_* 
gcncrateinanimo  hominis,vt  vcl  Jiinc  appareat,  nihiJ  tam  abfurdum  efle,  quod  non. . 
luos  habcat  feclatorcs .  Quomodo  enim  Jiberx  adcioncsfpcciem  iut  m  acre  rciinqucrc-i 
poitnt ,  vti.  capcre  non  potcft  mOrtalis  infirmitas ,  ita  eofdem  exphcari poiTc  c»<A>ravarr 
cxiftimo:  Platonici  vero  nonnuJIi  Iraius  tam  admirabilis  eftcftuscaufam  conftituunta- 
mmam  mundi  inteliigentcm>putant  cnim  animam  botnmis  per  harmoniain  excitati, 
eflc  illiusvcluti  particulam  quandam  ,  qua;dura  a  phantafaiatis  corpo.cis  abfoluitur, 
ciuidcm  cognitionwparticcpserriciatur,  quamhabetilIa,curacniraarTeranttotuiu  cor- 
pus,totunvqucmundumabillaaniroapcnetrari,tantumhocrequirunt,  vtfingulorura 
4Bima?  ab  omr.j  libcrentur  impedimcnto ,  vt cadcm,qui  vniucrialis  illa  anima  cogno- 
kit,per  vnionemharmonicam  vniti,cognofcant4  ,; 

Verum  cumharc  dc  mundana  aniraacommcntumplaxonicumdoctrinar  ortHodoxc 
aduerfetur ,  Je iplam refurare  videtur .  Sunt &  alij  qui  totiuswondi  virtu tcra m  anima 
noftraincludant,  adco  vt  iUam  omnia  cognofcerevclint  >cumfeipiamcontempIatur, 
3c  omnibus  extcrionbus  relicias  ad  ccntrum  mentis, fc  recipirTquorum  ahqui  mteilectu 
agent  em  a  phanrafmarcctiamfi  m  hoc  corporc  verfcrur ,  libcranr,  vtiinc  eonuejiione 
ad  corporcas  fpccies,intclligetepoflit:  &  hincprophctiam  nafci  voiunt.  Vernm  haec 
ciim  ahbi  refuraucrimus,  mancr,prophetum>dcqoaSacra  ScripturaJoqiiitur  ,pfalte— » 
cancnte,  nonfierinifidifpofitiue;  ficuti  Deus  multis  rcbus  elerocntaribus  velutiii.. 
gnis quibufdara  ad  gratiara  hominibus  confcrcndam ,  vtitur .  Verum  ciim dc  hilcc^Sc 
firailibus,  fiisein  Magia  Agyptiorum  tradtemus,  eo  Lcctorem  remitrimus . 
4  tJiincuio^ol^  inD*/  ii/  ^nttobfi.uj  -jii-.iqub  inoii! .(Kr.l.tiud  rr;33u«lni.jV»1  .iuui 
•o  14  ila  coijii Jiiici  amixrm  i  roqtuo  onfitMUtl  rp3ii?biri1uir25ioitqiiJ«n&iJi- .»«QTqub  by 


Ff  CA- 


Digitized  by  Cooole 


» 


ii^  MufurgU  Vntuersalit 

C   A   P   V   T  VII. 

Dc  maximoMufic?  effecTu,quem  illa  in  corporibus  copci- 
undis  habet,&  confequenter  de  corporibus  quac  fono 
fuo  partim  obeffe,partim  prodeffe  poffunt . 

NVllum  dubiumeflc  debet,Muficam  maximam  vim  obtincrcincorporibuscon- 
citandis,dum  cnim  campane.  puifantur  maiorcs,dum  tormcnta  bcllica  explodu- 
turjtonitruarcboantjquantusacris^diumjfcncftrarumjturriumqucmotus^quifubin- 
dctantuminualefcunt  >vthominesvchementifonitu  non  dicam  reddantur  attoniti* 
V  fcd & penitus concidant  exanimes ,  VcrUm  dc  huifmodi  fono  non  loquifnur  >  fcd  do 
illo,quo  nonnulljr  rcs ad  hunc  folum fonum  >&  non  alium  ctiam  fortiorem  commoue- 
tur.Curenim  vnachordaad  alteram  a?quitenfam  fonet  ,&nonadexplofionembom- 
bardii  mirum  cft .  Eft  cnim  abdita  tjuorundam  fonorum  vis  ad  certa quardam  corpo- 
ra,  ita  proportionata,  vt  iJia  tantum,nonalia  moneat,  in  vnis  vim  fuam,non  in  alijsim- 
primat,  ficutimagnesnon  inlignum>  plumbum,  fimiliaquevim  fuam  cxercer,  fed  ia-» 
confimili  corporc,  ita  funtccrtifoni>quiccrtis  quibufdam  corponbus  excitandisapta 
funt>&proportionata .  Qunmproportioncmfiquisfcirct>ishauddubie  maxima  natu- 
fa*  miracula  eiusopepatrarcpoflct. 

Contingitfubindc  vtmultis  coJloquentibus  vna  qu^piam  voxlcamnum  treroere—» 
faciat,rcliquorum  vocibusnihilineannpiimcntibus.  Notaui  quoquc  lubindc  vnam 
fifttilam  ahcuius  organi  chordam  certamchciis  maioristara  acnter  commouifl>,vt 
plertrovibriflataviderctur.  Ingcntis  quoque  molislapidemfempertremuifle  ad  foni- 
tum  certae  fiftuljeorgani,hoc  vcro  fiicntc,i3crcliquisfonantibusnihil  commotionisfuil- 
Mirjdefonofcpcrceptura.  MerJcnnus refcrt  apud  R.  R.P.P.FrancifcanosParificnfesquoque»^» 
eiperirhtu.  id  mitum>  fcilk;  dura  organa  puliantur  pauimcntum  circa  diametri  fincm ,  quar  ex 
quadrato  nafatur ,  cuius  otgana latusfint,ita concuti >  vt  ferme  Verea, is,  ne  tcrra  de* 
ln'.cat,quod  tamen  mmiraclcntis,  fivelproprius  adorgana  accedas,  velab  eislon- 

g'iW»ccfdas^  Hinc  raaximafumunturMagia?naruralis  argumenta  >cffec"hiumq,'pror- 
s  paradoxorum foiutiones  >  vt  dum  ad certum  aliqucm (onitum  ftatua?  mouentur  no 
ad  alterura ,  de  quibus  in Thaumaturgia  fonorura  ex  profeflbtradetur.  Hoc  codem_. 
pacloadcatadupasTyburtinasannulus  quidamfareusdorauivicine,  iniertusfpc&atur 
Vehementi cadentis flumi nis  fonitu perpetuo  mobilis .  Habeo  & cgo in  Mufaso  mco  po~ 
lychordum>cuie3  vnachorda>nuHailiarum  ad  viaturcampanc  fonitum  mirabili  vi  in-# 
fonosanimaturi  Verilra  dehifce  fufiffimc  infequcntibus.  Cuiusquidem  rci  aliaratio 
noncft>nifipropomonaraearumharmonicaacris  coramotio>qua vbicumquecorpus 
reperent fibi proparcionatu  m,ii  lu  d  ex  fimiii  raotus gencre  atfiar,ade  oqi h  uc coll . ma t, 
omnes  illajcxpcricnjtia:,  quas  in  printa  parte  huius  produximus  4 

Vndccondudoficfu,t&fcirctproportioncm,quam  fonusalicuius  inftrumenti  ad  ipu 
ritus,&  mufculos  artcriafque  humam corporis  habct, huic  nihil faciliu s  futurum ,  quam 
hominerain  quemairaqucarTcc3iimrapcre;&in  faltuspro  moduloru  rationcpropor- 
tionatos,  vtdcTacantifmo  ajrfeclisdixiraus^concitarci  fiprarterea  proportioncra  foni» 
qiumquifqucad  4.  humanicorporis  humorcs  polfidet,  cognofceret,  nulJum  tarru» 
obftinatummaJum^iiirii  mitatciuqueitaradicatan^quam  nonlolalmius  foni  vidcpel- 
lerct,  mihip«tfuacbio»dcquoj&  inMedictna  Confom>&  Diflbni  fusc1  e*  profeifoagi- 
mus.  Pofluntautcm  huiufmodifoni  dupliciter  confidcrari,  vel  vtfint  proportionati , 
*  Vel difproportionati>priorcs harmonicos humano corpoti  maximc  falutifcros efle pro- 
bauimusiDcdifproportionatis  igiturdicitnus  contranurain  corporibushumaniserTe- 
clum  praeftarc  >  vocamus  autcm  difpi oporcionatum » vcl  qui ob  vehemcntiam  fuam  ap« 

tus 


1 


Digitized  by  CjOOO 


■ 


Ltb.tX.  oMagi*  Conjbni,  &  DiJJbnit  *ay 

tu-s  cftlxdcre,  veleffe&uraahquemdolorificum  in  corpore  exciwc  potrft.  Vt  inve* 
hementia  tonitroorum,  quo  plurimos  exanimaros  fuiflfe,  prxgnantes  quoque  abortiuif- 
felegimus  .  Ex  vchcmcntifiquidcm  fonotcrror,ex  tcrrorefanguiniscx  circumfcrcn- 
tia  ad  centrumcouio,cxhuiufmodicoitione  metus  ,paUor ,  imbecillitafquefpiritus,&, 
Motricis  facultatisorgani,  &  confcquentcr  deliqviiuoi2autexanunatioconicquuntur. 

Digrefsio  de  captura  pifcis  Pfyphia?  (vu]gdt>ejce  Spada)  gue, 
in  freto  Mamertino  ftatis  anni  temporibus  perficitur , 

&  vtrum  Mufica  vim  aliquam  in  animaJia  obtineat. 

:wl.;iv  dv. ,  Zi\y\TQ$fa ;.  .  i  n  lODioqaitfitami     .jaaco.       i  tpaJbtib 

Mlrum  cft,&vixcrcdibile  ijs,qui  vcnationcm  hanc,autnon  vidcrunr,auc  cidem 
nonintcrruerunt.Peragiturhccvcnatio,in  nulloalio,quod  fciam  Europxmari, 
nifi  in  Sicilia,&  pot  ilfimu  in  fr  cta,menfe  Maio.ira  aute  inftituitur.Pifcarores  pcriti  difto 
rnenfe,  &  codifto  die  fummo  mane.cum  cymbainftituto  ncgotiopcculiarimarcficulu, 
quod  Pbaro  vocant,ingrediuntur ,  Vnus  intcr  coeterospiCcatorum,&pcritior,&robu- 
ftior  hafta  itidem  huic  negotio  pcculiari  mftructus  proram  cymbx  occ  upat,altervcfbi$  p|J5!r*pifc« 
fingularibus  pifcem  alicubilatcntcm  inuitat;  qui  fimulac  vcrbapcrcepcrir,mox,  miru  pet  cena_> 
difiu,ijs  veluti  allcclurafe  prxlcntcm  fulir,  qucm  haftatus  in  prorawTcator  oportunefe  JjJ* veM* 
exhibcntcm,  haftai"ummainduftriavibratacon6x\nrupratdamtandcxnopimam,&  opi-  ' 
parammcnfisMagnatum  facit  .Scdjpartvcularemrattoncm,huiusvcnationis  hocloco, 
cumextra  fcopum  noftrum  fit  ,commemorarenon  attincr.ied  quomodd  hi  pifccsad 
ccrta  quida  verba  &  voces  pcculiares,&  n6  ad  alias  fc  prc^etesexhibcat,dicam;  multi 
putaruntveibailla  cftccpnfuia  ,& ■  Nautistantum  huiufmodicflc  nota ,  Nonnullivcr- 
bishifcepifccsvelutiincantamciuoquodam  incfcaricrediderunt  .Egodum  an.1638. 
ij.dieMaij,  Meffanamuanfirem,  t.  tam  procedendi  rationcm  ab  ipiis  pifcatoiibus , 
vcnationiprxfcns,acccpi,vcrba,  quiLuspiiccm  alkftarcioient,uinticqucnua_.. 

Mantajfu  dipaianu  .  ,r  >[, . .   '  .i  <  ,ruraod 

.  Palkttu  dipatanu  :•  :•  Trins-jb  rmht.irnnrn  [.. 

.;»..;;•  ';ii>br/  t»»  ir>'<  Tffwidpk  Jkgjtfa  uto  q  .-k  ? :  ul:^-,3m.,3.'ut  fav  rdttvfc-l, 

pMlettudt  paenu  pali 
•:»•!::  im  i#.  Lajiagnela  .,t|bi^» .«'O.b  ji.t-:;         I  ' 

Mancata  Jligncla 

Pro  naftu  varau  prejfu  davifu,&  da  terra. 

Atquehxcfunt  verbaexore  pifcatorum exccrpta,  acf  quortfrn  prorationem  pifcis 
velutiattra&usmoxcymbxfefiftit.  Quomod6  itaque  hoccontingat,cum  raultorum- 
torfcrit  ingenia,  nobis  reftat  explicandum . 

Notandum  itaquedupbciter hBnceflfeclnm  attratfi  pifcis  per  vtrba  condngercpof- 
fe,phyfic£,  fiue  naturaliefficiente,  vel  paraphyfire ,  fiuc  prxter  naturam ,  vel  cxpaflo 
quodam  cum  d5monio,fiueimplrcfto,iiQecxplicrro.  Si  pofteriori,  vt  multi  putant,mo- 
do  contmgat  huiufmodi  effeclus,  illud  ritc  inter  incantationes  rcferri  porcft.  Nouimus 
enimraultosrcrpentcs,volucres,ferafqucccrtisverborum  ex  pa&oconfiftorum  fub- 
rnurmurationibusincantatasin  vnumlocumcongrcgarcfolitosfuiffc.  Verum cumin 
huiufmod:  ex  pacto  inftitutis  operationibus  vtplurimum  interueniant  alix  quxdam  ve- 
riusfupcrftitioncsjquaraoperationcsphyficar,  aliiquccircumftantix  dcprauatx, tem- 
pus,locum,  fitura, numerum  verborum  conccrncntes ,  phyficis operationibusprorffls 
contrarix,facilc  quoquc  peritusphilofophusex  huiufmodirecenfitis  circumftantijs  ve- 
ras  opcrationcspbyficas  ifupcrftitiofisdiicernet .  Et  ccrtc  diii,  multumquc  in  hac  per- 
fuafione  fui,  diAam  plyphixcapturampcr  incantamentaquxdam,&prxftigiasfieri,do-  . 
ncctandcmpcnitiui rcintrofpcdta ,  difcufsaq;opcrationem  finc  vllafuperftitioncfieri 

Ff    z  deprc- 


Digitized  by  G^^I 


jjS  ^MuJurgueVmutrJalit  \ 

dtprchchdi.  Vnde"  nefcio  quid  phyfica*  efficienriar  fub  illis  latcre  fuboHeei.  Quod  vt  cx- 
pliccm.  Supponoprimd,  vti  &  alibi  vanjs locis explicauimus,omnem  fonum  abcffici£- 
rc  prolatum  lphjrnce  in  quarnis  circumftanria,  &  obuia  corpora  mox  agere ,  quorum_, 
nonnulla  ma«is,qu*dam  minus,&  minvs  mobilia  cum  fint,fit  vt  vbkunquc  lonus  pro- 
porriowtum,confonumquefubieelum  inciderit,idtantum,inmjmeris  alijs  ininiotis, 
vtpotedifproportionat.s,  moueat,  vtifuscin  Magia  Confoni&DuToni  ,aJijfquehuiu$ 
operislocis,  oftcndirnus.  Hinc  inter  caordas  complurcs  illae  tantura,qu*  vnifonamjaut 
oAauomrctuIcrunt3fonabunt,rcliquisimmotis.  HmcccrtusfTftulxalicuiusfonusfaxu 
quoddam,fcdcm,caocelk>s,autimaginem  mouet,  quam  nullaaliarumfiftularu  mo- 
ucrepotcft .  Paripafto» aniraaliaquofdam  fonosabhorrere,quibufdam  conrradelc- 
tfari,experientiadocet .  G.unnitumporciomniafereanimaliaabhorrcnt,ob violen- 
cnrqSdi  tiam,quamipiritui infert .  \  rlus contra deleaatur  filhila ,  quiafoous  huiufmodiblao- 
fonis  deie-  dc  afficit  fpiritam  eiusifimiliterLufciniaomnia  modolis  luismaficisob  naturalcm  vi- 
fb.$em!b.  talisfpintusdifpofitionem,infitamque  ad  harmoriicosmodulosprohitatem,xJficit. 
bwteint.  Wcmdiccn<lumdefonoartificiofo,fiucarticulato,  quiinomnibnsfer£animalibusma- 
iorem  vimobrinet,  quam  in  fono  ina:ticulato,  aflicit  enim  fonus  ille  plus,potentiufquc 
phantafiam  animalium  mouet, quamhic.  Hinc  cambus, equis,  ouibus,caprisimpa- 
numur  a  paftoribus  nomina,  vt  vocat*  fe  fiftant  ijs,  &paftorem  fequantur .  Cerr^Del- 
phinusfub  Nominc  Simonis  a puero  vocatus,  fempcr,  vt  Authores fcribunt,  c6paruir . 
Petrusquoque  Marryr  in  librodertbus  Araericanis  narrat  dcimmenfx  maenitudinis 
pik  c  Manatt  difto,  qui  fub  nomine  M  artini  vocatus ,  egrcdicbatur  aquas  &  e  manibus 
quorumuisobuiorum  cibos  capiebat .  Ccrtisiraquc  verbisanimaliacapiuntur,non-. 
aJijsjquiahuiufmodiverba,  Anonalia  vimproporrionaram  habcnt  fono  fuo  articu- 
lato  mouendi  fpiritura&phantafiamanima]ium>qua  mota  fonum  fcquantur. 

In  huiufmodi  itaquepfyphixcapturaidemcontingere  poteft;  habcntcnim  tantum_j 
harc  rccenfita  vocabulahanc  vim  concitandi  fpiritum  infitum,&  phantafiam  animalis 
huius,&  blande  afficiendi,  non  alia,quod  expenentia  ccru&indubitaca  conftat.  Cum 
illa  fola proportionem  habcant,  ad  fpiritus  aniraalis excitandos,non  alia,  ficuti,& inter 
homincsnoncadcm  Mufica  omncs,  fcd  complexioni  corum  magisproportionata  de- 
Ie&antur,idem  deanimahbusdiccndum  eft.  Vocabula  vcrd  non  funt  prorfusconfic^ra» 
fedverba  verafunt,  fuccelTu  temporumitacomipta,vta videri  pofllnt.  Atquc 
hanccaufamegoelTc  putcm,curpfyphiaspifcis  ad  difta  verbacompareat,  faluo  mclio- 
rum  philofophorum iudicio;  quifi  quid  mclius attulerint,corum  placitis, haud  me inui- 
tum  iubfcripturum  polliccor . 

CAPVT  VIII. 

Vtrum  vis  naturalis  hcrbarum,plantarum ,  animaliurxL» 
Muficis  modulis  coniuncla,  vim  aliquamobtineat 
in  curainfirmitatunu. 

NOn  derucruntcxprifcis  Philofophis,  Pythagoras,Theophraftus,  HifmeniasThe- 
banus,CjUoscx  rcccntioriobusplusaequo  Tuperftitiose  fedatuseftloannesBap- 
tifta  Porta,  qui  non  tantum  credidcrunt,  fed  &  multis  aiijs  perfuadere  conati  funt  Cy- 
tharam  lupims  fidibus  inftrudam,iacitatamq;  oues  attonitasA  timore  exanimes  red- 
dere,  pellibusquoqueElephantinis,  Camelinis,  aut  Lupinistympanorumconfcftoru 
fonitu  equos  fugari,  & in  rabiem  agi; teftudi ncs  quoque  viperinis,  aut  ferpentinis  fidi- 
busmflrudaslonitu  prae^nantibusabortumconciliare.  Egocertcvt  nihil  intcntatum 
rc  lm  qucrc  m ,  in  1  upinis  fidibus  cxperimc  nru  m  feci;  Nam  duo  polychorda,q  uoru  m  vnu 
exlupinis,altcruex  ouinisfidibus  inftruchl  erat  nonfincfumptibusappararicuraui;& 

lupi- 


\  uigitizea  d 


Lih.  IX,  Mdgta  Confoni ,  &  Dtfsoni .         44  9 

lupinum  quidcin  polychordum  intra  ouilc  pulfan , dcindc  vtru  mque  fimul  cxtra  inci- 
caricuraui,Sed  ncc  terrorcm  ouium,  ncc  famoiam  illam  choidarum  rupturam,cx  au-  Experimen. 
tipathiaprognatamvlla  rationc  notarcvaluii  nccbic  qu»cui,caputlupinumcaulxim-  "fidbusui* 
polui,  ccr,&  vctetrumlupinumouium  colloalligaui ,  icd  costerrorcs  phantafticosnu-  rmn  &oui- 
quam>auibusoucscxfimilibuscorrijpircfcrunt4ducrtcrcpotuii  Quin  catuIuraLupi,  01V- 
cum  ouious  non lccus  ac  cancm  conhdentem ,  &  fine  vllo  tcrrorc  conuerfantem  vidi , 
vnde  ab  illo  tcmporc  nihil  vnquam  huiufmodi  mc  crcditurum  propofui ,  nifiprimo  rc- 
lationisfbclxmc  cerciorem  propria  reddcrcnt  cxpcrimcnta. 

Qux  fi  lccretiores  pmlolophixfcrutatoie$ap|hiberent ,  nontotraonftris6*ipQrtentis 
imprciTa  vohimina conxarcinarcntur  >  ncquc  Ma^iftrorum. «-  :a t hcdi x  tot  fiuaufi^ f  falfif 
quc  im poftuus repicrcntur  i  Indi^num  cgo  Philoiopho  cxiftimo,  quicquam  fimilium_* 
producere,  cuiusprimo  expcriiucntum  non  iumpierit .  Sed  rcdcoad  matcriarn  initio 
propofitam  . 

loannesBaptiftaPorta  (quod  equidcm  infapiente  cateroquinViroadmiroj?)j)Uta- 
oit  morbosquofcumque  muiica vi  diipellipoflc  fi  fiftulas  plantarum  di&os  morbos 
naturali  fympathia  rc/picientium  lignis confkiantui .  V.  g.  fi  quisex  Thyrfis  Hcllcbori 
fiflu'am  cooficeret,  eius  fonitu  lymphaticoscurari  pofle  ,nofce  enim  hellcborum  lum- 
ptum  fanare  dichur.  Pari  pacto  cx  populo  arborc  confcclam  fiftulam,  Ifchiadicos  dolo- 
res  fonitu  mitigare,  populeumenira  vnguentum  maxime'  coxcndicum  prodeft  dolori- 
bus ;  Ita  ad  Vencrem  incitari auditorcm  ,  qui  e  thyrfis  Saryrij  vteretur  conftrufta  fiftu- 
laidcliquium,fiueIypothimiamcurarcex  cinnamomicorticeconftruwtum  inftrumcn- 
tum  muficum.  Pari  pacto  cx  miluicruribus  conftruclam  fiftulam ,  Alaudas,cceterafque 
auiculasob  antipathic,  vim  reddereimmotas.  Tempus  rredcficeret  ,fifingula  imperi- 
torum  deliramenta,&  anilesrabulasadducerc  vellem.Quisenimita  inediocritcr,&cx- 
tremis  vt  ita  dicam  labris  philoiophicis  tin&useft  ,quihxc  nihil  prorfuscura  Mufica>* 
affinitatis  haberc  non  videt ? Si  coira  hx.res  virtutem  habcnc fanatiuam  nonnullorura 
morborum,certe"  eam  abfque  vllo  foni  fubfidio  tantum  pcr  naturalcm  applicatianein_. 
cxcrccrcpoiTuntipr^tcrca  ncargumentor, velenim  fonus  harmonicus  prxftathos  cf- 
feclus,  vcl  vis roedica  ipfita  matcrix  fiftulx,  vcl  vtrumquc  fimul.  Si  prius  ergofupcrflua 
crit vis eidcm  coniuncla .  veHifecundum,&  tunc  fuperuacancus erit fonus  ad  eum  crTc- 
tlum  prxftandum,dum  truftra  fitpcrplura,  quod  ficri  poteft  per  pauciora.  fidenique_-> 
tcrtium, id  fiet,vcl  quia  fonus  vimillam  fanatiuamdcfertper  moclum  vehiculi  ,velper 
abditam  quandamlympathiam  de  nouoex  vtriufqueconiunclionerciultantcm,quo- 
rum  ncutrum  adnritti  poteft,aut  debct.  Non  prii!$,cum  naturaliumrerum  virtutesic_^ 
ipiisfumcicntem  faculratem  habeant,adimiriutanda,alterandaque  obiccla  intra  fuam  (  JJjjjJ^0 
Jphxra  conftituta,abfqivllanouavchiculicam  defe  ctisncceflariaacquifitionc.  Adde  """ntft- 
quod  cumfonilpccicsmtcntionalisprorfusad  vchendum  aliudineptafit  vtpotcqux  Miiui. 
adfeipfam  in  longumlatumqucpropagandamaerisvehiculo  indigcat  ,ccrc<i  darcid> 
quo ipfa  C3rer,  altcri  non  poteft, id eft , fi vehiculum  fubftituipoteft  profluiiio  virium in 
aliud  deferendo,  ncque  noua  hinc  rcfultari  poteft  fy  mpathia,  ciim  &  vis  foni  &  occulta 
rci  naturalis  infita  fiftulx,  eflentiis  habeant  multum  dirTercntes  ,neque  Jpccics  intcn- 
tionalcs  vllius  imprcifioniscapaccsfinti  Falfaigituriuntquxcunque  circa  huiufmodi 
comminifcuntur  maleferiatoruhominum  ingenia,  ncqucenimfonusproprii  fympati- 
cus  cft,  aut  recitatorum  crTecluuin  caufa,fed  acr  harmoniofus  fpiritum,  pro  varia  nurac- 
forum  lcgeconcitans .  Parum  igitur  rcfcrc  vtrum  fiftula,  qua  Paftor oucs  dcmulcet,cx 
Sambucific  Iigno,an  cxtibijslupiiiis,vtriufquecnim  firtulx  fonitucapicntur .  Parira- 
tione  ncccflanum  non  erat  Hiiiueniam  Thebanum  ad  coxcndicura  dolore*  fugados , 
populco  inftrumcnto  vti,aut  Thyrfis  concauisHellcbori  adfanandoslympb^ticos  Xc- 
nocratcm,poteranc  enim  id  inftrumentis  ex  quauis  matcria  apta  conftruttis  preftarc^»: 
cum  Mufica  nulla alia  qualitate  morbos  curct,  nifi  ca,  qux Tpiritus  craflbf  difcutit  &  la- 
xat,laxatosfubtiJiat,  vctcrnofi^&melancholicis  fumis  diflblutis  pr^grauatum  anirau 
lu blcuat, fublatis dcnique  morborum  caufis  fanitatem  rcftituit, ridcndi  quoque  funt , 

qui 


Digitized  by  Gooole 


qui'pCi\e  afie<?tis mederi  vcHunt  cythara: ,  cx  vitigineo,aut  hurino  ligno  conflrnclc.  ioj. 
no,  eoquod  vinum,&  accrum,&laurus  peftifcraprohibcant;ftolidc  quoqucexThyrfo 
oatyrijhfrulamconftrudam  Vcnerem  excitare,ad  caftitatcm  vcro  candcm  ex  ligno 
Viticis,  fiuc  A«ni  cafti  conftruftam  opmantur,cu  m  vtraque,  fi  lalciuos  modulos  infon- 
ucris  ad  impudicitiam,vtraque  etiam  ad  pudicitiam,  li  caltis,&  tcmperatis  modulisvfui 
fueris,  cxcitcr.  Solusigrturaerille  harmoniofus,  fimiles  harmonije  Rhythmos  affeftas, 
tam  prodigiofxcurxcaufa  dicidcbet.  Muficuscnim  Rhythmumbarmoniofum  parcm 
aeri,acr  hiccodcmRhythmo  harmomcoinformatus,eura  comraunicatpcrauditmam 
potcntiamibiritibus,fpiritusdeniquc  Rhythmohoc-  harmonico  concitati,  ammuou 
ad  varibsaffedus,  amoris,lattitia?,  m^roris,  pro  motus  qualitate  concitant,cx  motibus 
yerd  nafciturfuliginUm,  vt  potc  fjpculentamm,  qua.'  vitalia  mcmbraoccupant,  diifipa- 
tio; quibusdi(fipatis,ceu morborumcaufis,  fanitatem imentam  confequi  neccflc  cft.- 
Atquc  cx  hifce  luculenter patct,quomodo  Saul  maligno fpiritu  inuafus.  modulante^» 
Quomodo  Dauidcfibimoxfuerrtrcftirurus  jCumenimSauiexrauidia&triftitumulto  humore 
fiiliVpSm  melanchoiico,  quz  propria,&  aptifflma  Dajmoniorumfedcscft,abundarct,ficbat (ficu,- 
maiigno  fue  tj jn datmoniacis, phrehctiu$,encrgumenis patet) vtmodulisDauidicis  huiufmodiipi- 
m  liberanu.  rjtBSVaporof,  diicutcrentur,ac  przgrauarae  mentis  nebula  diifolucrctux ,  qua  diflolu- 
ta  roalignus  quoqucdarmon  vcluti  fedepropria  expulfus  cuanefcebat  ;  Vndc  mox 
mcnriscompofitio,  &rranquillitas.  Scd  hafcfufiusforfanquam  par  erat.Quare  hc>  dc 
cura  prodigiolamorborum  pcrMuficam  fufficiant;Quipiuiacuriofiusicirc  defidcrar, 
dc  harmonrapulfuum,fpintuum  fyndrome  ,admirandaqucfyBipathia,vclantipathia_. 
hominis  ad  hominem,  fiuc  quod  idcm  cft  confonantia&  difibnantia  naturarum,com- 
plexionum, intcr  diucrfos homincs  cluccfcentium,is  adeat  latricen fiuc  Medicinanv 
confoni  &difloni,vbi  multa  noua,&  hucufque  incognita  circacam  matcriamrepcncr. 


MAGIAE  CONSONL 

ET  DISSONL 
P  A  R  S    I  I  L 
TERATOLOGI A  MVSICA> 

S   I    V  E 

DE  PORTENTOSIS  SONIS- 

C   A    P   V   T  I. 

De  definitione,  &  diuifionc  foni  prodigiofi . 

O  N  V  S  prodigiofus  nihil  aiiud  cft ,  quam  infolitus  quidam  fonitus  zd 
[  aliquid  fignificandum  inftitutus  ,qui  dumaures  vchcmeatcrperccllir, 
nequc  caufam  eius  noruntauditores,in  maximara  admirationem  rapit. 
cftquctriplicisfpccici,naturalis,pr^ternaturalis,fupernaturalis,fiucmi- 

raculofus. 

Ad  miraculofum  fonitum,  pertinet  fonusillemagnus,  qui  perorantc 
Chrifto  Ioannis  6.dcrepenteexortusmagnaomnesadmiratione  Auditorcs  rcplcuit; 
talis  Mufica  Angclorum  in  Natiuitate  Chrifti  jtalisfonusfuitdie  Pfctecoftes  iuxta  wud 

A&uum 


uigitized  D 


Lih.  IX,  Magia  Ccn/hti,  &  Dijfini.  jji 

A  Auum  Apoftolorum  (faflut  e/f  repent*  Je  Calojbnustanfuam  aduenientis  Spiritus  veh§- 
mrw/;/)taJtslunt  foni  pafTim  in  lacra  Scnptura  nnmorati,cJangortubarum  in  montc_-> 
Sinai,duralegcm  aOEO  Moylesacciperet . 

C  A  P  V   T  II. 

De  cafumurorum  Ierichontinorum  ad  fbnitum 

tubarum  (ccuto  ■ 

VTrum  prodigiofus  illetubarum  fonuspopuliqueclamor  ,Ierechuntini  muri  ca- 
fumphylicccjulaucrit,  an  miraculose,controucrluni  cfti  Ex  Rabbinis  Ralba» 
primoputatfoni  vebcmentia  eos  concidiflc,  in  qua  fentenria,&  ipfi  SS.  Patresfuere_», 
videlicetS.  Auguftinus  fcr.io6.de  tempore;  pofthec  inquit  adCiuitatem  Icricho  per- 
uentum  eu A  muri eius ad cJamorem  populorum,lonumque  tnbarum  vfquead  funda- 
mcntadeiechfunt;  D.  Hicronymuscpift.  adAbigaumi  corruerunt,inquit,muri  Ieri- 
cho  Sacerdotalium  tubarumfubuerficlangoribus ;  idem  aflerit  D.  Anibrofius  Iib.30. 
cap.io.Origcneshomri.6.  Mcrfcnnusinter  rccentiorcs  putat  omninocosvehemenria 
foniconcidifle ,  imd  proporfionein  intcr  obicftum  mobile,  &  mouensprcfcribit ;  Qu^ 
cumingeniofiorafinr,quam  veriora,  ijs  non  immorabimur,fed  breuiter  dicimus  ,mi-  Muri'frCh0 
raculoscillosad  Jbnitura,ceudiuina?  voluntatisfignum  concidiffc,naturaliterautern_.,  Km  corruc- 
(quicquiddicatMcrfennus)commoueri  non potui!fe,ita  probo .  NuJIusquantumuis  runI- 
ingcns,intenfus,&  muitiplicatus  hominum,tubarumque  fonus  murura,molemque  vlla 
poteftnaturaliter  foIusdeijcere,autcommoucre, quod  ita  oftcndo.  Ad  fonum  con- 
currunt  tria  hxcprimo  corporum  duorum>autfolidorum,aut  quafi  folidorum  collifio, 
fccundo  aeris,veJ  fimilis  corporis  mter  duo  illaintcrcepti  conrraclio,  &  contritio .  Ter- 
tid  corpoi is  huius  confrarti,&  contrtti  dirfufio,eiufquc  veluti  fuga,  &  receflio .  Arquc^ 
hoccft.aquo  moueri,&irapcllipotcftquippiam;dumenimficfugit,ac  recedit ,  fi  quc 
occurrant corpora,ea  fentj&fi quo,modo potcft, propeJJit ,  &  quidcra  vicinum  primo-  fo^u°™°^o 
queobuium  acrcm  commouet  y  ac  ptopelht  femper ;  quia  corporum  aJioquin  daretur  ucu.  '  ™ 
pcnctrario:  .Seaerad  motumrccipiendum  fuapte  vcJuti  fpontc  perfacilis  eff ;  remotura 
verd  non  fcmper,quia  fenfim  fugientis  iJJius  debilkatuf  imperus,  ficq;vltro  progredi , 
actnpcllcredefinit  ,Std  in  iftoeiusprogrefTu,aIienorumquecorporum  impulfu  confi- 
derandum,vtlonge  po!lit,acfortiter  progredi,ac  impellerc,necelT.inum  eflc  pnrao,  vt 
magna  virractum  .contritum    extroium  fit;  fecundo,vt  non  exile  quid,ac  tenuc  fit,fed 
quantitatem habeat  maiorem.Namfidefir  prius,  afugaillicdfiftitur  ,neque  vel  ipfo 
ftatim  initio  vchementera  proximumaerein  mouebit  j  Sidefitpolteriusa  circumftan- 
tc,ac  longejatique  diffnfo  aere  vox  compefcetur,ncquc,veJ  progredi,veI  pcllcre  quic* 
quampoterit;  Adhjec  acccdit  infuperquod  exigua  vis  etiara  maximornmfoooi  u  iit 
in  medio  libero,quales  campi  apcrti  funt    quod  in  vaftum,qui  nos  ambit ,  aerem  faci- 
lc  fo!u«tur,ac  diflip5tur,adeo  vt  plerique  Philofophorum  ad  aures  pau!6  rcmotiorcs  fio 
verumrealemqucfonuin,fcdcius  tantummoddipecicra,fcufimulachrumpcrucniroj 
afferant.  *•       «  undc»i,:;i  •  ..  >  -j  - 

Sienim  fonushanc  vrrtutcm  habcret,  iam  in  Vrbibu$cxpugnandis>nonaJijsarieti- 
bus Sc catapultis opus foret  quam  incondito hom inum,cquorum ,  tympanorurn ,  tuba- 
rura  tormentorumqucfonitu .  Quod  vctdin  pratccdentiparre  dixcrimuS,fonirum  ma- 
gnam  vimobtincie  in  aIiquasrcs,cascommoucndo,  vtciim  organum  fonitu  ftio  tre- 
mtfacit  Japidem,  vc!  (tatuam  velfimilc  quid,id  non  inteliigi  vclim,nifi  de  hafnioniofa 
concitationeaeris ,  poteft  enim  3vel  vnicus  etiam  tubus  minor  commouere  ingentem_. 
molcm ,  quam  ramen  10  fiftulx  diwto  tubo  maiores  non  commouerent  :  non  lo- 
quimurigiturillolocoprxciscde  vehementiacris  commotione  ,fed  deilla,qua  dici- 
musfonorum  commouere  aliud  corpus  fibi proportionatum,  nou  fccusac  vnam chor- 

dam 


2.J3  Mufit^U-  Fnkurfzlis 

dam  altcram  cijordara  jnoucre  dixitmis.  Si  enim  in  ajjquopolychordo  exrcnfc  fiut  t 1 
chordc^quaruin  priina,^  vltima  fint  ifoton^,  id  cft  a?quahcer  extenfc^  ,  dico  quod  hatii 
vna  aitcram  moturafit,  nulla  vero  aliarum  io  ex  rccenfitis  chordis  alterutram  mouc- 

re  poffit, etiamfiomnes concitentur.  Vides  igiturvtvnum corpusmoueat  aliud,non_» 
acris  vehcmcntia,  fcd  ad id  ruouendum proportiocjatum  &  harmopicum  eiufdem  mo- 
tum  requiri .  Quod  stKcm  itcinct  ati  tcftimonia  SS.  Patrum  pSmld  antc  citata ,  dico 
nullum  cx  SS.PatribMsputajTe  folanatural]  tubarutn,cIamorumquc  vi  auulfos  Ierichu- 
tinos  muioscectdiflejcd  exfigno,quo  pofito  DEVSfcipfo,veIAngeIorum  minifterio 
Vibcm  diruit,ac  vaftauit .  Manqrigjtu»;  ruinam  murorum  Icrichunrinorum  clangore—» 
tubarum  caufatum  non  fuifle  naturalem,  fed prorfus  miraculofum  »Quare  ijs  reliftis  ad 
rcu/juosfQnosdcfcubcndos  pto£rediani5sn.j}  tnmz&uii  •  -[T  t 

Ttdbfi  /tr.tddLH  x3  «fb  iflultfwjUiitfjf/SsoJusBiTfn  t\?.  tjiout..u  .j55i1vil'j .  .  <  f 

C   A    P    V    T  III. 

De  lbnis  portentofis  fecundar  claffis,id  eft,  quar  abagente 
quidem  naturali;  led  vi  humana  maiorecontingunt. 

Srtmr:':.-,,'/ 2U2.;>.^:.;.rvi  J'.::|0  c^-iown^j^  rjmtffcrn-^      .o.I.morjzv'*  ' 

LOquimur  hic  dc  quibufdamfonis  portentofis,  qux  ncc  prorfusfupcrnaturalerri^, 
,  ncc  prorms  naturalem  vun  vidcntur  h.iberc,tai,\  cUb  Angclis>fcu Gcnijs  boms> 
a.utaalisin  bonum,velmalumc.(ficiuntur . 

Mira  Hdroria  de  quodam  Mago ,  (ono  fafcinante 

^uFi-Uj^  nuiohthAiin::     .- .         puefO&ioub rr  m-sJ  jrujruj 

*l  .  v.  1 1 ■  i .ov e •'>:!    i   •  j t jno j i "iiin k'w.  ' >ti»i  i37ttt  t.  ',  ■•  i i/j ;»l-rnrt      «•>  -u  </t«..^jj>l 
NnoChrifti4r50  fupra  quam  dici  poteftmirura  quippiam  accidirin  Harocita  infc- 
i  rionsSaxonicOppido  ad  Vifurgim  fito;  Hiftoria  lta  le  habet:Cum  mdigcnc,  eo 
■  ajjnoingentibusmuriunuloiicumquc  agminibusinfeftarcntur,malumque  ra  tantum 
crefceret,  vt  nihjj  fere,fiue  fruttuum,  fiuefegetum  ,  quod  foricum  jofiombus  non  cflec 
obnoxium  rcperiretur,  ac  proinde  varja  de  tam  impoituno,<5c  pernittQfo  malo  tollen - 
doconfiliaagkjirenturi  intercadcrepcntc  vir  quidaminuirusantehac^ftatdcajpro- 
digiofaccomparuitiquimoxquicqu»dn)uriumeoin  diftri<fru  eftct^  confcftira  fublatu» 
rum,duramodo  dc  certapccunjffummacum  co  paciicercntur,  pollicitus cft •,  dittura 
faclumi  promiflamercedc,  dictu^  vu-  extracta  cxpera,quacindtuserat ,  iiltula  ,timuLnc 
iafonoit ,  ecce  ingehtia  munum  cx  omnibusdomorum  angulis,  tectorum  crepjdim- 
bus,  ioramjmbus  pauimentomm  prorumpenriumagmina  mlolitum  illum  Aui.tcu  lo- 
Bumadflumcnvfquefequuntur .  Aulafdumibi  iuccincla  vefteflumen  ingrcdientem 
ioUfonofi<at-  £orjcesi£cuti  vnaibiomncs  volnntatiafubmerfiont  extinguuntur;virperado  incun- 
trafti.        tamento  pofcjr.  mprecdcm  tondic"tam,verum  cura  ciucs  deiumma  promiflatergjueria- 
iejptursminacibusillosvctbitiincrepuit,  ni(i  mcrcedemdarent  ,futurum  vt  aliam  cxi- 
gcrfppimerccdcm  muito  pr.smifs^  grauioiem i mtoicum rifu acccptx i  Poftejx)  vero 
die  circa  mcridiero  dcnuo  vir  didus  cbmpartlir,  habitu  Vcnacons ,  vulcu  terribiii ,  pur- 
pureoinuficatj?  compofitiomspileo,riftulamquealiam  longca  priori  diuerfam  fimul  ac 
infQnuicjec<e«$rrHKs  pucii  totiusOppidi,  aquadriennibus  vfquc  ad  duodenneacgref- 
fi^prodigiofumfei^umfttutJ  (uiu  iEft  autcm  ixtraOppidum  ad  Vifurgis  ripam  in  mo- 
tc.quqdam  caucrna  fatampla  jumencorum  ftabulationiaptai  In  hanc  caucrnam  vna-» 
fccum  omnespucrosduxit  vcnator.  Atque  abco-ceraporc  nullus  vnquam  puerorum 
comparuit,  ncc  vnquAm  rcfcitum  dcincj.e  qnid  cum  puensaiftum  fit,  quoabieiint  .hoc 
tam  mirifTco  cuentti  totuni  Oppidum  fuis  viduatum  filijs,  annos  fuos  computate 
hunc  vfquc  dicm  iblct  a  hJioj  u.  i  noftrorum  cgieflu .  Fui  &  cgo  in  eadem  Vrbe,  montf 
ipfnnxvidijvVhifiouoiii  mnmia  [-iclura  m  Ecclcfia  cxhibicara  fumma  admirationccon- 

templa- 


A 


.Digitized  b 


Lib.IX.  MapaConfoni^DiJJoni.  Jff^ 

templatus  fui;  Quaeritur  igitur  quifnam  iJJe  fonus  fiftula?  tantar  vktufia  fiierit? 

91.  Haud  dubie  D9  moncm  fuifTc,  qui  occulto Dci  iudicio  rafcinatos  pueros,  in  aliam 
orbispartemtranftuleritjNam  Chronica  Tfanfyluaniarteftatur ,  circa  idem  tempus 
in  Tranfyluania  ignotar  linguae  pueros  de  rcpenee  apparuifTc ,  qui  &  ibi  fedem  figcntes , 
Linguam  fuam  itaproraouerint,  vt  in  hunc  dicm  Tranfyluani  nonalia  nifiGcrmanict 
Saxonica  lequantur .  Multa  de  fimilibus  fonisprodigious  vide  apud loannemEufebifl 
Norimbcrgiura,  CorneJium  Gemmam,aliofque_/ . 

C   A    P   V   T     I  V. 

De  fbnis  Campanarum  prodigiofis . 

i  iti  iiAljttiC  xsfliibqt  Jjjinoi 

INter  coeteras  Campanas  prodigiofofono  mundum  ftupefackntcs,primumfane  locfl 
obtinct  Campana  ilJaVilillarcontinuumHifpaniarmi  acuIum  ,  de  quaVarius  fic 
fcribit  Ub.».dcrafcinationccap.  14-  In  Regno  Hifpanic. ,  in  Oppido  Vililla  nuncupaxo 
Carfarauguftana:  diceccfis,  campana  qu^damcft ,  quam  miraculofam  appellant.  Uxc 
pcraliquot  menfes,antequam  aJiquid  aduerfiin ChriftianaRcpubl.ccmtingat,exfciplu 
ncmine  impcllentc  pulfatur  i  Cuius  rci  tcftimonium  pcr  publicos  tabcJhoncs  teitibus 
pluribusadhibitis,  hifcc  oculis egomct  Jegi ,  quod  dc  eadem  ilhus  Regni  Proregcsfuis 
literisfaciebant .  Mariana  noftcr  his  vcrbisearo  defcribit.  Trigintafcx  pafluuni  nulli- 
bus  infra  Vrbem  Caefaraumifta  Oppidum  Vililla  ad  Iberi  ripam  fitu  eft ,  ex  antiquis &or 
manorum  in  IllegertibusCoIoniaeruinis  conftitutum,  nullaquerehac  tempcftateA* 
uorum memona  nobilius,  quam  Campana,cuiusnuilomouentc ,  lnfohro  infolenric/; 
pullu  nobililfimosinvtramquepartem  euentusfighifican  i;shommibusrxrluafum  eft; 
inepte^nverc,nondifputOioculatitamen  huiusrairaculi  teftescitanturvirinonleues. 
Eam  Campanam  pridic  eius  diei ,  qua  capti  funt  Reges,  fua  fponte  pulfatam ferunt . 
Itcrum  ad  tertiQ  Kalend.Noucm.&  proximis  Ianuarij  menfis  Nonis,terti6  lonuiiTe  quo 
tempore  compofito  Mcdiolani  foedcre  Aragoniuseft  in  libertatem  reftitutus;praeterea 
ante  mortem  Philippi  Il.atqucaJiquotics  vltimis  hrfce  tcmporibus,  tefte  Norimbergio  pl*nJ"J;™" 
pulfatam  audicrunt  tcftes  omni  cxceptione  maiores.  fimilis  apud  Iaponios  Campana-j  gioficampa- 
eft,quaequotiesregnomagna?  inftantfeditionestumultufquc,fuaptefponte  puliatur ;  "a™1"  hau 
Ioannes  L»pus  EpifcopusMonopoJenfis  refcrt,Campanulam  in  Monaftcrio  Camoren- 
fi  Patrum  Praedicatorum  ti iduo  ante  obitum  alicuius  Religiofi  fponte  fua  folitam  puiV 
fari,  etfinemo  tunctcmporisdecumberet  Je3o  ;Idem  authorproditfimUem  Campar 
nulam  fuifle  in  Monaftcrio S.  Dominici Cordubcnfi ,  quc,  vltro  fonitu  aut  Fratris ilfius 
Monafterij,autinfignis  alicuiusvirieiufdemordinis  fatum  portcndebat.  Similia  d<_*> 
alteriusCampanacinCoenobioSalcrnitano  Dominicanorum  prodigiolo  fono  muii* 
turorum  prc.nunciorcfeit  AngelusRocha.  Gibcllinusin  Vita  S.Menulphiin Gcrrfta- 
nia  in  Monaftcrio  BodkenfiCampanam  pari  raodo  &  fpotaneo  pulfu Monialis  alicuiu^ 
obitum  fignificafle  refert. 

Sunt  & alia  inftrumenta Mufica  fuapte fpontc  fonantia,dum  grauiora  alicuiusf egni 
periculaimmincntjita  ad  Scpulchrum  S.  Iacobi  Compoftcllx  fcditiones  fururas  decia- 
rant  inftrumenta  bcllica  Sc  ftrcpitus ;  Nonmtlla  pr^fignificant  viftoriasCatholicorurn-. 
contra  infidcles,  vt  collifio  oflium  Fcrdinandi  Gonrali.  de  quo  vidc  Norimbergium_. . 
Innumcra hoc  Ioco  adducerc poflcm  prodigioforura fonorum  cxempla ,  fed  qui plura 
huiufmodidefidcrat,legatTheatrumvit^humanae  dc  prodigijs; \*gefippum  &Iofe- 
phum  dc  fignis  prauijs  excidij  hierofolymitani.Cornelium  Gemmara  in  cofmocriticis, 
aliofquC;Reftat,quomodofonus  illc  cfficiaturinquircndum;  Ccrtc  naturakm  nort-# 
efle,  praeter  natpram  igitur  eumcontingerc  ncccfle  cfti  Dicoigiturhofce  prodigiolbs 
fonos  caufari  ,  Tutclarium  Angclorum  ope  ob  mcrita  alicuius  Sanfti,  qui  cum-. 
ob  ccrtosfincs,rationcfqucDEOfolinotas,tura  adimmincntia  alicuiusregni  malaj 

Gg  pr?ui- 


Digitized  byC^oqoIe 


WW4  WiuJurgUV 'niuerfalu 

prxuidcndd  velutifingulare  priuilegiurn  ad  a  DEO  impctrauit ;  Contingunt  tamen^. 
huittfroqdifonifubindc  quoqucilJulione  Dcnionum  ,vn  olimfiebat  inlonitu  oracu- 
loTumprodjgipio,dequibu«iegeOcdipum  nollrum  hicrogjypiucum  in  Tradiatude 
Oriculis  veterumjvcj  ttiaui,vt  in  locis  mieftis  lubinde  cotmgit,  dc  quibus  Dclno  &  Ty- 
laeura  confukjNoshujufmodi  fonorum  piodigijstanquam  iongc  extra  inftituti  noftri 
uaetaoj  pofius^nelicljsad  cosfonosdefciibendosjquicumimuraksfint,  ncmotamen 
caufam  eorumfatis perlpiciat,  nos  conucrtamus . 

C   A    P   V    T  V. 

De  abditis fonorum  quorundamcaufis,vtdeformidabili 
fonitufpeluncseSmellen  in  Finlandia. 

tbcrs&it.i  •  i Tfw^iJit 3: -^i^rirti «t..: \ ;-.»..ri,„  ,"t  ..«••  .■%  **&$Eu 

INtueamur  modd fpcluncam  illam  Finlandiarterribilem  , quam  pulchrc lib.  1 1.  c.j. 
fcpt.  Hnlori^  dcfcribit Olaus  Magnus.  Eft  hxc  prope  littoralcm  Vrbem  Viburghim 
ijfdemMofcouiticisterrisviunam  i  qua;  eiusfecrctxviitutis  eft,vtanimali  viuoin  cam 
conieCto ,  fonus  in  cacxcitatus  formidabilisJua  vchcmciuiu  aurespropepofitorum  ita 
fuffocet,vt  nccaudire,nccloqui,ncc  ftarepoiTinr,multoq^iauius  aurcs,qui  vchcmen- 
tiflimabombardahac  virtuteadedferir,.velinmomcnto  dcbilitat,vtvix  (ibi  ipfiscon- 
ftcnt.  Scd  ncquchocnaturaropificiumotiofura  videtur,ingrucnte  cnim  hoftilitate^» 
pratfcftus  terrc.  ommum  aures  ccra  concludi  iuber,  cellarijs  antrifqiablcondi  vicluros, 
&demu  fc  munjes,animalaliquod  veiiune  velhaftampfcnsuinosfpclucx  precipitat: 
Vnde  tam  hornricusfonusconfcftim  excitatur,  vthoftesobfidentes  in  circuitu  vcluti 
maclanda pccora labantur, lapfique  muJto  tempore  rcmaneant JpoJiandi .  Ad  fe  vero 
rede«ntes  non  >am  prarliari,  ied  iuga  vitc.  fux  confuleredifponunti  Fitque  vt  qui  ar- 
rnis&  viribusabeJiico  furorereprimi  nonpoflunt,  folo  mugientis  natur?  horroreta- 
bcfccntcsjdeuincantur.  Aflerit  prxterea  hanc  fpecum  pluribus  muris  ad  teincrc  accc- 
Adminnd»  dentium arcendap ncula,circumdatam.  Mifcranda  fanc  eodcmtcftc&  cxpc-mhujus 
visfoaitus    cabmitatisexempla^pi^caetcrishoitibusRuthcni  muJtisfuQrum  millibus  amitfis,po- 
BnlandiL.10  **er's  onip  reJ,<JUCrunt-  NarratPliniusdc  fimiliin  DaJmatiafpclunca  vafto  hiatu  purci- 
piti ,  in  quam  dciccto  leui  ponderequouis  tranquillo  die ,  turbini  fimilis  cmicat  pro- 
ccllai  DefimiJifpcluncain  Hifpaniola  Amcrica  lnlula  narrat  Pctrus  Marty,r,tam  hor- 
rendifomtus  ,  &  tam  atrocitempcftatc  perpetuoieuicntis,  vtad  5.  milliana  ncmo  eum 
impunc,  hoc  cft,  finc  vira;,aut  Jbrditatis  periculo  acccdcre audcat . 
Caufahuius  tam  prodigiofi  foni ,  fi  vcra  funt,  qux  01ai;srcfcrt,alia  noneft,  nifina- 
Ciuflatanci  turalisinteriorismontisconftitutioiqua?  fonum  ex  infinira  quadam  vocis  rcricxionc^ 
«ffeftui.     multiplicans ,  aerem  concirat,cumque  alium  concitatus  acr  cxitum  habere  non  pofr.t , 
nifi  pcr  foramen,  &  orificium  cauitatis ,  mirum  non  eftibidem  conftriclum  coarctatu- 
que  tamformidabilemfonum  vnacum  vehementiatempcftatis  cxcitareiAudio  inHcl- 
ucticismontibus  fimile  quidrepcriri,pr$fcrtimin  montc,  qucm  Cucumcrcma  figura 
appelJant, in  cuius  vcrticc,  profunda  vorago confpicitur,pcr  cuius  orificium  in  intcrio- 
ra  montis vel  vnicus Japis  \u  oieclus ,  tam  vehementes  fonos  excita t ,  vt  aftantibus  non-» 
formidinem  tantum  incutiati  fcd & fugcre  excuntis  venti  vchcmentia  cogat . Eft  enim 
inira  visclauforum  montiumin  multiplicandofono,  quod  &  cxpcricntia  nosdocet,iu 
profundioribusputeisi  Eft  &Fuld?  in  Patria  mcain  MontcBcate;  Virginisputcus  qui- 
dam  ^ooferepalmorura  profunditatcmhabens,inquoIapis  conicdustantum  Ipnum 
excitat,  vt  tormcnti  bcllicj  explofio  vidcri  poiTit.  Idcra  me  obieruafie  memini  iu  >.;on- 
te  quoda  InfuJ?  Lipantanac,  vtproindeminime  fabuJofam  omninoputcmfpeluncam 
illa Olai,  cum  paflim  huiulmodi  Jonorum  prodigia  mundum pcragrantibus,occurranti 
Vcrum  cum  hcx  montium  miraculalubtcrraneo  mundorcfcruaucrimus,co  Leclorem 
curiofum  remtftiinus. 


Digitized  by  GoO< 


nico  i 


LibAX.  MqgiaCQ*Jow}fj)  Dijfom .  jjs. 

C   A   P   V   T  VI. 

Deprodigiofofonitu  littorum  quorundam 

Maris  Botnici . 

-jr.rrr  r IrL-^-jBvt  -  ."*.o^a::no"a  iubv  ibnov>£.  inT5tjmaiirtj*»:J «oJo-ojmjt 

D£ altiflimis momibus  Botnici  raaris  Olaus  magnus dum  traitat, memimt  quoquc 
prodigioii  littoralium  caucrnarum  fonicusiharum  radiccs  ait  nemincm  ob  foni- 
tus  vchemcntiam  accedere  poflc,tantum  cnim  «alraflucluumcollifione  horrorcnu. 
percipiunt,  vtnifi  praecipiti  rcmigioaucyaJidovenKycuaferint)fo|opauoreferd  exani- 
mcs  nant ;  Habcnt  autem  diftorum  montium  bafes  in  fluftuum  ingreflii  rcgreifuqu«L->  Horrendi  lo 
tortuofasquafdarn  fiUiiras,  ioternaquejxcepcacula,ftupcndo  naturxopihciofabrica-  n.tus  iutoru 
ta,inquibus  longa  voragine  fonus  Ule  formidabilis  quafi  fubtcrraneum  fonitum  ge-  j" 
nerat,  cuiuscaufara>vtcomplurcsaliquandoinconfuhiuskrutaturi,aggrcrrlfunt  ,ita-, 
iJiico  oppletisaqua  nauigijs,  cura  admirationcvitaro  amifere;Sonitusverd  ille  exirjalis 
ad  multamiUiariaauribusnauigantiumaJlapfusmonet  triftiiTiraa*  garrulitans  infidias 
procul  efTugere,quam  cominus  pofitifuftincrenequeanr,  Dc  firaili  roonte  narrat  Vin- 
centius  Beliouacenfis  his  verbis:  Apud  Tartaros  monsquidamexiguus  eft ,  in  quofb- 
ramen  quoddam  cflc  dicitur  ,  exquohybernotcmporctanrc  tempcftatcs  vcntorum_. 
eraergunt,  vthominesillinc  vix,&  non  nifimaniieftopericulo  cranfircpoflinc  .  Cuius 
ouiderorci  caufa  aiia  noneft,nifiocculca?fubcerranearumaquarum  catadupa-jvt  fusc 
ocmonftrabirausin  mundo  noftro  fubterraneo,&  e_fpeluncaHifpaniol$  fupramemo- 

ratapatct.   

Refert  PaufaniasLittus  .Egei  maris,fonrtumcytha'C.  xuuilari,  ccrre  nonaliadccaih- 
fa,  nifi  cx  varia  cauernoforum  Iittorum conftirutione ,  qux  impetura  ruentiumvndari* 
fufcipientes,  fonofque  multiplic-ntcs,  eminus  aufcuitancibus , nefcio  quid  harraOnicu" 
cxhibcant .  Narn  magnitudi ncm  & paruicacem  cauernarum  idem  in  foni  produ&ione , 
quod  corporafonora  concaua,  vti  doiiorum  magnitudinc  duTerentium>pra-ftare,ncmi- 
ncmdubitare  poiTe  exiftimo.  Vndc  &  alia  difficultas  toluitur  circa  pradigiofumfonitfi, 
cm»m  in  mote  Jitcori  raarisQuacomalenfisin  nouaHifpania  vicinoEuro  flancc  percipi 
rcfcrc  Lactius  inHiftoria  noui  mudi>ait  enim  fonuQ  tam  ptopeorgani  noftrarisionum 
a?mulari,vtindigcna-cum  Chorcam  Dcorum  nomincc,cuiusquiderarci  caulaalia  non 
cft , nifi Canales  montis  duTcrentis magnitudinis,in quibusacr  vehementia  marispcr. 
caucrnas introattus  conftipacufque  illifione  ad  orificia  canalium  fada,  idem,  quod in_. 
licuis,  fiftulis,  corporibufque  venco  cxpoficis  varie  agicacus  illifufque  prxftac . 

His,adiungcmusquod  mirum  narracdemoncibus  quibufdam  Bricannicis  &  Perficis 
Clemcns  Alexandrinuslib.6.Scroraac.hisverbis i  [  Dicunc  autem ijquoque quiconr  M;rJb,iiShi 
fcripferunt  hiftorias,eiTc  in  Britannia  Infula  quandam  fpcluncam  monti  fubieftam,ia_.  uoua }  m6- 
faftigioaucem  hiacum;  ciimaucem  vcntusinciditinfpeluncam&infinu  folf?  ailiditurj  -i"inPerfia 
Sonum  CymbaJorum  audiri,qu?  numcrose  pulfentur .  Sxpc  autem  cum  in  fyiuis  quoq; 
mouenturfoliaperrepcntinum&denfum  fpiritusimpctum,editur  fonusauinmcantui 
limilis.  Ccrerura  ij,  qui  corapofuerc  Perfica  inIocis,quc;inMagorum  regionc  funtc- 
minenrioribus,refcrunc  trcs  montcs  in  logo  campo  dcinceps  efTc  pofitos,  primu  fonum 
edcrc  vcluti  clamantium  nonpaucorum  millium  hominum  ,perindcacfieficnr.in  ac- 
re:  admedium autcm  cum  vcnerint ,  makrcm fimul&cuidentiorcm ftrcpitum  appre- 
hcndcrc.-tandcm  verdaudirein  finecancnrcsPxanaperindeac  quivicuTcnti  Cuiuf- 
uis  autem  foni  caufa  eft,vt  cxiftimo  &  Iocorum  l^uitas  &  concauiras ,  rcietfus  itaqu^i 
^uicftingreflusfpiritusjineundemlocumprocedcnsfonat  vchemcntius.]  Si  vera_. 
int,quiClcmensrcfcrtdemontibus  Britannicisi  ccrteiftius  prodigiofi  loni  caufa_* 
aliacUe  non  poteft  nificauernofi  &  pcrtufi  raontis  dirTercntis  magnitudinisrcanaits 
vndetalisnalcitur  difpoficio;  Speluncacnimmontifubicfta  conceptum  vencum  im- 

Gg    x  mittic 


2 


Digitized  by  Go 


JJ*  ^MuJurpat  Vrtiutrfalii 

mitrit  incanaI«,vbiftri(!tiu$coardtatusiJJilufquc  ad  orificia  diuerfos  fonos  progigit . 
quemadmodumfupradcmontibusQaatomaienfibusdiximus. 

Triplexverdmurmurisdiffercntia,quod  tresmontcs  Pcrlicos  conhcere Clcmens 
refert,paripaao  indilpofitioncm  montmmrefcrenda,  eft*  Nam  excrcirusfiue  Caraua- 
nae tranfeunris fremitus,ibidcm reflcxus,ac  intra montium  concauitatcs varia rcflexio- 
nc  multiphcatus,  cum  murmur  tranfeuntis  exei citus  reft rat,  mirum  non  eft  tumuitua- 
tisexcrcitusrremitumpcrcipi.Sccundivcro  montisconcaui  reflexusapnmomdntc^ 
fonistu  dire&isitum  rtfkxistranfcutis  Carauanx  fcto  cu gcminctfrcmitu;  mirum  no 
efttumuJtusaudiorcsaudiri.  Teitiumvero  montcm,vtpotereraoriorcui  ob  naturalS 
foJi  cauitatumqiie  alpeftnum  difpofitionem ,  fimilc  quid  Pa?ana  cancntium  choris  re- 
ferre  non  mirabitur,quiprxcedentia  fonorum  prodigupcnitiua  fuerit  contcmplatus. 

COROLLARIVM. 

Hlncpatctrupcm  ingentem  paraboliceexcauaramad  jo.palTusfubmuTam  voccm 
reddcre  poflc,  qualem  P.loannes  Paes  in  fua  Abylfinorura  Hiftoriadcfcribit  in 
racuia  in  fc*  montibus  Goyaraa?  rcperin.Eft  hilce  in  montibus  rupes  ingcns  ca  naturar  induftria  ex- 

cauata' vt  ^^^^J^^^^m^^^^^n  rupera  oppofitam , 
tono.  incuiuscacuminenihiladeofubmiiTcaquantumuisremotis  dici  polfit,quod  nonau- 
diatur .  Clamantibusverd  in dicto loco  fonum  adeointendi , vt  vox exercitus aJicuius 
videatun  norunt  occultam  refonantis  narurc.  vim  facrificuli  iftiusloci ,  qui  vt  le  diuinos 
demonftrentjbomines  in  cacumine  montispofitosoccuitishuiufmodi  vocibus  de  rc- 
bus  futuns  admonent; i,  verd  ic Numims  vocc  afflatos  arbitrati ,  non  rard  in  maximas 
caJamitatcs deuoluuntur, dum iufla excqui inconfultius properant .  Qua:  fi vera funt , 
id  alia  rationc  non  ficn  credidcrim,  nifi  pcr  9*foVp*v**  obieAum  parabolica  fioura^ 
a  natura prarditum, quoin  vnum e  rcgionc pofitx rupispunctum fonorc fpecies  conflu- 
ant .  Hinc  multa  foluuntur  ab  Hiftoricis  relata ,  qux  a  plcrifquc  pro  rabulis ,  &  fuper- 
Herberftd  |"M""  habcbarur .  Narrat  Herbcfteiniusin  Prouincia  Candora  vltima  Sep- 

bii  in  H.iio  temtrionUtcrrafluuiumciTe  ,qucm  ob  fpcclrafrequcntiafubindccomparere,&voces 
r  aRmneni.  hominum  animaliumque ibidcm in  oppofitaripa  exaudirifolitas,  ncmoadhuctranfic- 
rit,  ait  quoquc  vix  diem,aut  feptimanam  labi,  asftiuoprefcrtim  temporcqua  huiufmo- 
di  prodigiofar  voces  non  audiantur .  Certdcgo  arbitror  nulla  alia  ha?c  portenta  clT<L-/> 
quam  hominum»  animaliumque  voccsvcrasin  citcrioribusfluminis  campisexortas,  & 
cxcauistranftimarum  rupiumfpeculis  reflcxas,  quaein  ripisconftitutos  limpliccs,&in- 
expertos  homincs  vano  hoc  metu,  &  panico  quodam  timore  percutiant ,  cum  nihil  ho- 
minibusfacilius  imponere  polfit,  quam  ludibunda  huiufmodi  natur;  loquaciras .  Car- 
Cafus  exoa  d»nu$lib.i8.  dc  fubtilitate  fimilem  narratdcquodam  fibi  familiarideceptionem .  Qui- 
jjgms.     daro,ait,amicusnofter ,cum  itcr  agerct  iuxtaflumcn,nec vadamfciret, cxclamarc 
coepit,06/cuilatensEcho  refpondit,OA/illeexiftimanshominem  efle,  interrogat  Ita- 
lice :  Ondedeuo  pajfar  fpaffa  refpondcrur  :tum  itte  quif  qui  repiicatur .  At  ibi  profun- 
do  gurgite  aquaeadmodum  pcrftrcpebanti  vndeille  territus  iterum  intcrrogat,  Deuo 
paj/ar  qui /Echo  tefpondctypjjja  quif  Cuifcpius  idem  intcrroganti,idera  refpodebat. 
Quarecum amicusintcr  mctum  &  neceffitatem  natandi cflet ,  noxque obfcura,  &  in- 
tcmpefta  vrgeret,  Darmonem  aliqucm  fibi  pcrfuadcre  vellc ,  vt  fe  in  torrentem  illu  pr$- 
cipitaret  exiftimauit.quareindcreuerfus  remtotara  narrauit  Cardano,qui  non  Da> 
monis  infidias,  non  phanrafraatis  illufioncmjfediocantisnatur^IufumruilTcipfo  facto 
demonftrauit .  Huiulmodi  natur?  portcntum  fentiasquoqiSyracufisin  rudcnbus  Pa- 
latij  Dionyfianijvbi  in  quodam  rcccptaculo  uatura  fonos  ita  aptc  refleftit,  vt  nihil  ad,- 
mirabilius  in  fimili  materiameaudimlTerecordaripoflim.  MuJtahoclocode  prodigio- 
favocisfonorumquereflexione  dicendaforcnt ,  fcdcum  harc  omniafequentitraaatui 
referuauerimus,  hicTeratologix  fincm  lmponentes ,  ad  Eehofophiam  progredimur . 

PARS 


uigitize 


Lib.IX.  Magta  Phonocampttca ,  237 

p  A  R  s  IV. 
MAGIA  PHONOCAMPTICA 

S    1   V  E 

De  reflc  xce  vocis,  mirandis  Operibus,  effedibufquc. 

.Arattfonuqj  :i  :;.v 

P   R   AE   F   A   T   I  O. 

C  H  0  mdibunda  natura  iocufj  a  Poetis  imago  vocis ,  iuxta  iUud  VirgiU 

Saxa  fonant,  varijfq;  orTenff  r^ftitat  imago .  d  Pbilofopbis rcflexa ,  rc-  Echo  quid? 
pcrcuffa,  reciprocavoX,  ab  Hebrajs  §at  colfilta  vocis  dicitur  ;  Cutusea  re- 
condita  natura  eilvt  in  bunc  vfqvtiicm  latentem  vixfit ,  qui  explicarit . 
Notum  quidem  csl ,  &  pane  vulgare  refteXam  vocem  ejft  ,fcdquomodo*x 
quibus  ,  qua  propagatione ,  quaceleritatc ,  diilantia  cjfkiatur ,  adeb  inco- 
gnitumcfi,  vtqvtcquam  altud;  ncc  vidctur  occurrdntlum  difficultatum  vailitas  vUa  rationc 
txbauriri  poffe ,  ntfiab$k>,  qtii  maxima  experientia  finguiarique  indufhria  inilruclus  , 
Nympham  hanc  fugttiuam  mirts  arttbus  elufam  tandcm  deprehenderit ,  quod cum  nullus  huc- 
ufque  prailiterit ,  Ego  defiderio  eius mwtliganda Jyluarum  occultos  receffus,  ncmoru ,  mon- 
tiumquc abditarcceptacuia,  vaWum,rudtrum,camporum,pahtdumquefcabrofa  planafcru-  Bim^i0 
tatus  ,nihil  non  mtentatum  rcliqui,  quo  ad  abdttam  eius  nsturam  perttngerem ;  S**eam  chus. 
dumperfequor  fugit  ,dumfugicPcrfc4ttHur,dumbla*dchquor>  bUndeehsdit,  dumvaldecla- 
mo ,  quafiaffechs  fibivocimtt  afcttts  vet  congemmat,  cadere  nefctaifubmae  velutt  tndigna- 
bundirefpoffamautrfa  fubterfuqtt;  nonnunquam  ad  vnumverbum,garrutitate  penttus  in- 
folcntrdecem  aiia  refundit  ,*  Variitate  itaque  atquc  inconilantia  huius  fcpe  fepius  tllufus,  qud 
cantibus ,  qud  omnugeneris  inihumtntis  muficts  fugactffimam  deajiram  fijierc ,  vcrbfquy 
iam  ad  feueritatcm,  modb  adblandiendum  compofitis,  omnibus  modisplacare  conatusfum ;  fcd 
illa  vti  ftluis  &  folitudinibus  ajfucta ,  it*  cicurari  nefcia  ,facilc  omnes  meos  conatus  elufit, 
comitcmtsndcmmihicopuUnsGeometriamanacampticam,dcnuo  xUam  feroctus  aggrefus 
su,cuiusfagatitMctandemfaaumcn,vtfcfinerct,votifq*  ^Jfjd  ^  ^ 

ioitur  circa  eam  in  varia  mea  peregrinatione  diuerfis  in  locts  obferuarm ,  curtofo  Leclort  hoc  Qigaoda . 
trailatu  communicarc  vifum  ejl ,  &  vtleclor  immcnfis  fonorum  diuitiat  lucultnttat  cogno- 
fcat  jbecinjfd  quaddaminboctratlatutripartitoexhtberc  vfum  eil,rcrum  prorfus  admt- 
randarum ;  Et  primb  quidcm  nouas  phonocamptica  artis  rationes  &  canones  profercmus;  fe- 
cundo  Architeclonicam  phonocampticam  fiuc  artem  Echometricam ,  ex  penitijimis  natura 
arcanis  recludemus.  Tertib  Ecboteclonicam  fiuc  Acufiicorum  inilrumentorum  fabrtcam, 
quam  &  Catoptricam  phonocampticam  appeUamus ,  producemus ;  qud  quidemntbtl  tn  prodi- 
liofa  iUa  Magia  Catoptrica  contineri ,  quod  phonocampticam  exhtbere  non  poft,  multts  mo- 
^i&forfanbaudcontemnendtstnutttonibnsdemon^  pJSSE 
primut,quodfciam,Jucrit  ,  qui  de  Echometria  fcripferit  (  m  quo  tnfipttm  plane  apudpo-  Fchomcmi 
%rot  laudcm  meruit )  nos  ciusveBigiis  infiilentes  ,tradltis  tamen  ab  tUo  mmme  tontentt ,  fc:.P6t. 
\nmum  adalftora  attollentes,  nouam  femper  &  nouam  variaruminuenttonum  fcaturtgtnem 
aperientes  ,ineum  hanc  Echofophiam gradumeuebere  conati  fumus ,  quem  fctentta  vtt  re-  qui{latlthor 
condita ,  itapaucis  nota  ,fuo  veluti  iure  pofiulare  vidcbatur .  Non  dubito  quin  Reges  &  Prtn-  Hr«ftitem . 
cves  hifce  allecli ,  magicas  anttquorum  in  quorumuis  fonorum  cxhibitime  fibrtcas,omni  ilu- 
dio  impojlerum  fintinjiauraturt .  SedreUJtit  verborum  ambagibus  adnmipfamprocedamus; 
&  vtin  Ecbofphia  nofira fiUdius  procedamus ,  primo  morc  Geometrts  afsueto  iefintttones , 
Axiomtta  &  Poiluiata pramitterc  vifum  eft,vt  artis  normampractsiferuantcs  m  omntbus 
MAWBe       procedamus .  D  E  F  l- 


Digitized/by  Google 


*fl  r     eMufitifi*  Froutrfalu 

DEFI.NITI  O  N  E  S. 

1  "\  /f  ^S'a  ^uc  ^rs  Pk°nc,ca«iptica  cdreconditior^/bnorum fcietitia,  aua  refiex^ 

jyj.  multiplicatx  vocis  yirtutefrodigiofos  &  caufarum  ignarismiracuhfos  ejfielufyr* 
fiamus . 

z  ♦tft^wft4t<  n'M  *l'"ud  eft,  quam  refiitio  iwcw,quam  Grxci  &  dcinde  alij  Echo  vo- 

cant.  rr  »  ^  ... 

3  K^t^v  ^miwy  fiue  centrum  phonicum  dicituip»ticlum  ex  quofonor*  Imc*  xmtium 

ducunt .  vt  in  fcquenti  figura  pundum  A. 

4  K^tcp*  Q«**ifftw-nK0  cft punclum  extremum  \n  lint.ipbonocampticaw  quo  reflexa  voX 
auribus  fefiflit.  vti  (unt  centra  B  O  V  C  E  .  aA 


1 


5  ObieAumphonocampticum  dicituromncobftaculura  vocem  refle<ftcns  vtieft 
paries  GKHI. 

6  Medium  phonocampticum  iflud  dicimus  medium,  per  quod  fonus  propagatur . 

7  Linca  phonica  fiue  fonora  aut vocalis  iila  cft,  pcr  quam  vox  it  &  redit,qualis  in  fi- 
gura  cft  A  B.  cftque  multiplcxi  vt  fequitur. 

8  Linea 0^^«»««  fiue  fonora  refta  illa  eft, per  quam  vox  vnde profluxit, eo  refluit , 
vtifuntomneslinec;  normaliterad  fonorum  corpus  arauroreflexa?i  infigura  eam  re- 
fcrt  lincaAB,  refpondetqueradiolucis  norroali. 

9  Linea  A»£o$a>»o{ ,  dicitur  Iincafonoraoblique  in  oppofitum  murumincidcns,& 
fubcodemangulorcflcclcns  ,  vti  infigura  cftlineaOS  &  CD ;  cftquc  quadruplex  vcl 


cnim 


Digitized  by  GoQQ 


Lib.  IX.  Magia  Vhonocamfitca.  239 

enirainaltum  reflcftitur  cx  imovtCD  cx  C&dicituranophona>  ideftfupraionora  ; 
vcl  catophona,  id  cft  deorium  fonot a,ex alto in  imum  reflcctcns  vt  EF cx  AE.  vcl  dex- 
trorfum  reflectitur,  vt  VX,  vel  finiftrorfum  vt  O  S . 

Tiiangulum  phonicG  omneilJuddicitur,  quodefficitlineaorthophona&loxopho- 
na  vnacum  diftantiacentrircflexionisipunctonormaii,cuiufmoditft  ABL,vel  ABE. 

I  o  Awtionis  linea,tota  fonorar  Jineae  iongitudo  cft,  intra quam perccptibilis cft . 

I I  Angulus  phonoptotus  fiue angulus  incidentix  cft,qucm  hnea  ionot  a  cum  obic- 
ftophonocampticofacit,  vt  angulus  ABC.  vcl  anguli  AOB,  AVB,  AEB. 

12  Angulus phonocampticus  cft,  quem  Jinea  reflexa  cum  obietto  phonocamptico 
conftitu  it,  vt  eft  angulus  LCD,  vel  SOK,  PEF,  XVC^. 

xj  Angulus  confufionisfoni,cftanguluscxduobusphonifmisconicisautcylindra- 

ceisie  intcrfecantibuscaufatus. 

14  Poljrphonifmus  eft  vocisin  corporc  concauo  varic  reHexasmuItiplicatio.vtipho- 
nifmus  nihu  ahud  cft  quarn  a&usfoni  fphaerice,conice,  vcl  cylindricc  le  diffundcntis. 
iy7  ^  Parabolicuraf  "]  Parab.") 

16  ^obic&u  phonocampt.  >>Hyperbolicu  >cftcorporiscocaui  >Hyp?r.  yuperficies . 
17J  J   hllipticum  J  J  Ellipt.  J 

18  Organa  Acuftica  funt  inftrumenta, quatauribusapplicata,magnaevocis  multi- 
plicanda?  vim  habent . 

19  Phonoclafticumcorpusiddicitur ,  intra  quod  fonus  refringitUr  ,  phonoclafis 
vcro  ipia  vocis  refraclio  eft . 

Axiomata  &  Hypothcfes . 

I  f~\  Mnls  angulus  phonoptotos  cft  aqualis  angulo  phonocampticofiue  quod  idem  eft  om- 

V-X  * "  anguius  mctdcntu  cil  dqualis  angub  refiexionis . 
l  Omnc  ccntrum  pho*icum  jiuc funorum  reclts  hncis  radiat  inorbtm  ■ 
1  Natura  m  Jono  non  nfiptr  brcutfftmas  uneas fincm  fuum  attingit . 

4  Omnc  td  & Jblum  audirt  poteil,  quod flnora  linea  attingere poteil . 

5  Sonus  rcfkxionc  multtpltci  in  vnum  radiante  •vchcmcnter  intenditur  . 

6  Omnis  rejkxto fontfit  vtl  in fe,  vel  in  oppofitam partem . 

7  Tanto  vox  tardius  aunbus fiflitur^juato  obieftum  anacampticum  remotiustanto  citius, 
.   quanto  propinquius fuerit . 

8  Sonus  mcnfuratur dunc4fonor4  acliuitate . 

Poftulata&Data. 

x  T~"\^ in  obieclophonocampticopunclo  quolibet ,  in  quo  refkxio fiat,  reflexam  lineam 

\  J  determinare. 
x  Ex  quolibet  obieclipunfto,  ad  quodlibct punclum  refkxio  conilttui poteil . 

Praelufiones  Phyfiologicse  de  natura  Echus, 
fiue  reflexcB  vocis. 

P  R  AE  L  V  S  I  O  I. 

Sonus  Lucis  Simia  eft . 

SOnus vti  in  primolibro  demonftratum  eft,  nihil aliud  eft , quam  qualitas  fenfibilis , 
quxauditu  pcrcipi  potcft,  neque  eft  motus,  vt  quidam  opinantur ,  corporum  fe_j  Jjjj 
coliidcntiun :  confcquitur  tamcn  motum  corporum  fccollidcntium  fonus,  non  quidc 

immc- 


2+0  nfviufurgut  VmuerfalU 

immcdiatcjftd  rrfcdiantc  traclionc  aeris  intermcdij;  vnde  corpora, qua? plus  habuei int 
aeris,&la?uoris,  maximamibnandi  vim  fortiuntur,quia  acr  magisio  Ia:uibus,&aereis 
Adfouura-»  COTPor'busr"rane>'tur  ><luara  in  nonaereis&craffis ;  vnde  nonfcmperquoquead  fonG 
coiiifioduo-  neceflariafunt  duo  corpora  folida  fe collidcntia;  fed  acris  &  aquae knpullusibno  pro- 
rum  corpo-  ducendo  maxime aptus,  vt  fifroh»,  &frcmitus  maris ,  tonitruaque  luculenter  edocent ; 
rom/Son!,"  fraclo  igitur  cx collifionc quorutpcunquc corporum  acre, fonus  fit,  quia  pnncTo  colli- 
fempcr  eft  fionis  nonfccus,ac  colorum  fpcciesin  Iphorram  vadians  diffunditur  :ficurienimcolo- 
ncceftna .  rcs  fpccicsfuasyceu  vicariasobieftiperradiationc:n  emitiunt  vndique,ira &fonusfpc- 
Aqu«  fubie-  cicrhfuam.  Po.rrd  mcdiumfoni,  quoeiusljpecies  ad  auditum  deferuntur,non  funtfu- 
llu  fooi  ett  ■  b icctum  fonorum, fcd  aer,&  aqua;& de  aerc  quidem  nullum  dubium  eft ,  de  aqua  cx- 
perientia  quoque*  nos  ccrtiorcs  reddit :  fiquidcm  pifcescertofonitu  congreganToIitos 
rtfces  au-  Punrasrer^rt  •  Pifccsquoque  nominctenus  vocanfolitos  comparuiffe  ,idem  Phnius 
Amc.        refert;  quin&tonitruavchementerfornaidant.quod  nonficret,nifi  fub  aquisaudirct. 

Vrinatores  quoque fub  aquis  vehementiores  ionitus fe  pcrciperp  affeueranx ,  &  tantd 
facilius,quant6'minusabaquxfupcrrTcieabfuerint :  qaod  manifeftum  fignumeft,fo- 
num  pcr  aei em porofis  corponbus,  cuiufmodi  aqua ,  ligna ,  mun  funt ,  ad potcritiam^. 
Stm»iitudo  auditiuam  penetrare .  Aqua  igitujmcdium  forvicft:  etfimult61iquidius,faciliiifque_> 
rad.j  direc^i  foni per acrem,  quam  pcr  aquam  traducantur ;  ficut  enim  fehabet  lucis  raduisad  mc- 
fonum"^  diumdcnfius,inquorerringitur,habetaturquc,itaradius  fonorusin  mcdio  denfion 
aere  &  in_j  quoque  rcfnngitur .  Hcbctanturigitur,obti:ndunturqucfonor$fpecies  aqux  cr.u..- 
CuHn  aula  tua-mc>  vt  fpecics  vifibilcs  medio  denfiore .  Hinc  rempore  pluuio,&acre  vaporofomi- 
«apeubusor  niis,quam  codefjecatoaudimus.  InAulis  quoqueperipetafmatisftratis vox  obtula_, , 
Mta,  fonus  abfotptaqucdifficiliuspercipitur,quamcumnudantuf  tapctibus  muri.  Hinc  quoque 
cmMk  i    ratl°  deducitur ,  cur  in  plenohominibus  loco  mufica  languefcat ,  quia  abforpta  intra_-p 
humanorum  corporu  ora  cocaua vim  pcrdit.  ltaaula,lana,vclpaleisftrata  adeo  obtun- 
dit  fonum,vt  vixpercipiatur.  Dcquibuspluribus  in  fequentibos. 

His  prsemiflls,  fonum  lucis  Simiam  cfle,id  eftinomnibusoperationibusferc  lu« 
.  . ,  ceraxmulari,moddoftendendumcft,quoddumfacio.  Notandum  primolonum  vir- 
tur  lucem .  tutisfux  Iphejram,  mtra  quam  lolus  is  pcrapiatur,  emcere;  cxtra  vero  cam  neutiquami 
fcd  harc  fpharra  fieri  non  poteft,  nifi per  rcdtas  lineas  a  fubic&o  fonoro  per  mcdium  ve- 
luti  cx  ccntro  vndiquc  diffufas ,  conftituatur :  radiatio  igitur  foni  luminofam  profiuc- 
tiam  proxirac  ^mulatur,  ncque  mmmlf^iat  aliadiffercntia  cft,  nifi  quodilla  inftanta- 
neo,  haic  fucceffiuo  motu  per  aercm  propagetur . 

Cerrecandcm  quodammodoreracffelumen,&fonum  ipfe  Virgilius  videturinnuc 
re,  dumdicit. 

Tum  clarior  ignis  auditur . 
Sicuti  &  Iib.  6.         Vifdque  canes  latrarc per  i  mbram . 

Siquidem  nihiloculisoccurrcreporeft,  quod  fubanalogicaquadam  rationeauribus 
parallclt-.  fcfcfiftere  nonpoflit .  Sicuti  igitur  Juminis  proprium  eft  rcpiifentaredincrentes  co. 
Tunfiwd  lorcs  co.rPorum  iuxta  difTercntes radiomm  nunc  incidcntium  ,  nunc  reflcxorum  dirc- 
fonum.      fliones  in  fupcrficics,  &  hinc  ad  oculosfaftas;  ita  fonorum  proprium  eft  rcprefcntare 
differcntcscorporum  qualitatcsope  motiacriscorum  fuperficies  impingentis  fericntif- 
que;  ita  vt  haud  incongrucdiccre  poflimuscoloresnihilaliud  cffe ,  quam  differentem 
immcrfionem,&  rcflexionem  radiorum in  medio;qucmadmodum  foni  nihil  aliud  sut, 
qulm  differcntcs  acris  motioncs  :  fienim  quifpiamfubtiliflimasaerismotioncs,  dum_, 
aliquod  inftrumentum  muficum  rcfonat , cernerct; certe is  nihil  aliud ,  quam pifturam 
aliquam  infigni  colorum  varietatcadumbratam  viderct,  quaocuIisfcfcdiucria?iona- 
tium corporum  qualitates,  vti  diftum  cft,  fiftcrent .  Pra>rcrea, vti lumen  abftraftc con- 
fidcratum  inuifibile  cft,ita  &  fonus:  ncquc  cnim  in  hoc  mundo  quicquam,  nifi fuperfi- 
cies  coloratas  repra?fentantcs  quantum  poffunt  Solem, coeteraque  corporalurainofil, 
fpcclarepoflumus:  lumenaurcm  inuifibiiccffe  fatis  fuperque  oftendunt  fpeculacon- 
caua,qua;  uullum  radiorum  veftigium  relinquunt,  nili  inpunao  concurfus  radiorum 

adhi- 


Digitizcd  by  G( 


Lib.lX.  &tagi~*  Confoni,&  Dtjfonf:  241 

adhibito  opaco rcfleflcntc  corpore,  imd ,  vt ftriftius  loquaraur ,  dico  nullum  accidens  Nuiium  ac. 
pcr fcfcnfibiie eftq, nifl  pcrcorpor»,' a  quibusfuftinctur,fiuc  per qnantitatcm,  qux ip-  * 
fisdatextenfionem,fine  quain  punctum,  &  nihilumabiret .  Vtiigiturlumcn  lincacrc 
inuifibile cft,  ita  & fonus, qui  dum  aercm  rcddit  feniibilem  nobis,  quam  plures  corpo- 
rum  qualitatcs,quas  nifiope  fonoru  cognofcere  ncfcimus ,  manifcftat :  &  il  quis  pau- 
16  pcnitiiis  naturam  luminis  introfpcxerit,isinuenictid  nihilaliudcflc  ,quam  quendJ 
vcluti  aerismotum,  quifecumimaginemdcuehatprimi  motoris,corponsfcilicetlumi- 
oofiadeam  oculisfiftendamfubnominc  &apparentia  coloris  veliuminis.  Ita  fonus 
nihil  aliud  eft,  quam  einfdem  aeris  motus ,  qm  fccura  portat  difierentcscaufe.  fuar  cjua- 
litates ,  vidclicet  corporum  eum  mouentium :  vnde  hic  nobis lmagincm  fub  nommc , 
&  apparcntiafoni  obijcit  -.forma  cnim  feofibilis ,  verbigratia.campanatalicuius  fonan- 
tis,fubcadem  qUafirationeocuUsfurdialicuiusfeiciiftit,fub  quaauribusahcuiuscc,- 
ci  cadcm  accidit .  Porrd  ficuti  lumcn  fine  corporis,  a  quo  profluit,  aftuali  infJuxu  con- 
feruarinonpotcft.ita&fonusfincmotioncaeris, 

Ridendiioiturfuntquotquotfonumcanahinclufum  multo  tcmporccolcruaripoi-  tumtntidi 
fe  putant ,  vt  fufius  dicctur  in  Magia  noftra  Echotedonica ;  imo  expcrientia  docet  me- 
liiis  nos,  &  maiori cum  voluptate  amci,  dum  hiftonam  quandam  , uue  acicnptioncm-, 
viuam  ahcuiusrcilegimusi  autabmfigni  Oratore  varijs  verborum,fententiarumqu<L-»  b.mr. 
fiouris, veluti colonbus quibufdam  adumbratam audimus,quara  Ii  oculis  res caldem^ 

^SKut pmcrea  obictfarum  rerum  fpccies  occultaquadamrationc  afficiunt  oculum 
&  ncruum  opticum  ad  producendam  opefpirituum  fimilem  iraagincm  i  ita  &  tonon 
corooris  i.naoo  aerc  deuecta  afficit  acrcm  implantatum  acuftico  fcu  auriculari  ncruo 
ad  imaoincm  fonoricorporis rcprarfentandam.  Ex  quibus,  m  fallor,  apertc  oftenditur, 
ingcnsopticorum  acufticorumque  corporum.nagcnc^atquc  produccndom  homi-. 
nibustiim  vilum,  tum  auditum,fimilitudo  .  . 

nenmuc  flCUtlin  mcdio  dcnfior,  rrfringuur  v.UlS,  !ta  &  fonUS,  Vtl  poftca  fuse  oftcn-  Rcfraaio& 

J^ur  Ouidcnim  ul.ud  cftionusin  corpore  valdeporofo,  &  molh  receptus  :  mfi  vm*  «fl«io  io. 
bra  qusdam  foni  obftaculum  ,  ne  vlterius protcndatur,  ob.jc.cnsc 

Confedariutn. 

Hlnc  fCquirarm«hodusquidamdctcrminandi,quantofonusintra  aquam,  ad       q  fo 
ciufdcm  corporisfonum  extra  aquam  fa<ftus,fit  grauior,  &  confequcntcr,quan-  DUS  incraj 
to aer aqua rarior  fit.  Expcricntia  enim  ab  infign,  Mathcmatico  non  ita  pridem  com-  j^J- 
pertum  eft, fonum  alicuius  campanx  duorum  graduum,  verbi  gratia  cxtra  aquam ,  m- 

extra  aaua. 

traaquam  quinqucgraduum  ruifle,&  confcquentcr  vna  harmonica  dccima  minore_^ 
i»rauioremfuiiTc,cuiusquidemrcicaufaalia  non  cft  nifi  raritas,&denfitasdiuerlorum 
incdiorura .  Aqua  cnim  fonori  corpons  fpccici  intra  aquam  plus  refiftit ,  q  uarn  extra^ 
aouam  iexquarcfiftentia  nafcitur  tarditas  raotus  mcdi;,  quam  tarditatem  ionus  k- 
cuitur  erauiorj  ficutienim  fcfc  habct  medium ad  medium  ,ita  vibrationes  m  vno  rac- 
dio  fadtx  ad  vibrationes  faclas in  altero ,  &  ficuti  vibrationesad  vibrationcs ,  ita  ionus 
ad fonum .  Si  igitur, vt  in propofito  cxcmplofuerit,  vt  7.  ad  x. &  motusaerts ad  motum 
aquq , m  eadcm  fe  proportione  habcbunt :  vndc  acris  rantas  ad  dcnfitatem  aquc 

1,3  VMeiS^  photifmis  prorfus  eiTc  opcrationibus  fuis  parallclos,  excep-  ^  ^ 

to  motuauiinlucisdirTufioncinftantaneus,infonofucccfliuuseft.  Sonusquoque non  Fhot  tm,  fr 
tantum  iccundum lincas rcaaspropaSabiliseft,fed&fecundum  curuas, vti patct,dum  in)i«  efl|. 
tr  anfit  per  canalcs  ac  tubos,  fcu  pcr  fnnilcs  foni  duftus ,  in  quibus  non  "ntum  como- 
dc  dcfcrtur, fcd  & plurimiim  augetur  roboraturque, imo  longius  quam  in  apcrto aere 
pr  opagatur,  vti  poftea  cxpcrimcntis  varijs  comptobabitur . 

Hh  PR-*- 


Digitized  by  G( 


Muforgi*  Vniuersalu 


PRAELVSIO  II. 

De  obie&o  Phonocamptico. 

OBic&um  phonocampticum  non  tantum  muri,rupes,parietes,  fimiliaque  corpo- 
ra  dura  &  folida funt,  fed  &  tcrra, arborcs, folia , ligna ,  terra  fimplex  quantu- 
uisporofa,  maximcaqua,&  humorcsquiuisapticruntyoccs&fonosrcfJedcrc.  Qux 
rcsmirum  in  modum  non  femclperplexum  mercddidit.  dum  non  lcmcJin  medijsca- 
pisinterRomam  &Tufculum  fitis.vbi  nullusmurus,  nullxarbores,fed  virguJtatantu" 
&  inholpita  faxa agrorumque  fuki dominabantur,  Echum  tamen  non  finc admiratio- 
nc  licucrit  pcrcipcre,  adcorcs  fxpe  cxiguamirum  crfeftumcauJarcpoteft  Virgulta-, 
autcm  &  fulcos  diftorum  agrorum Echum  caulalTe,  inde  mihi  conftitit ,  quod aJio  tc. 
porc  condic^iim  locum  tranficns  fulciscucrfis  yirgultifquc  excifis ,  Echum  ampjiusau- 
dire  non licuerit;  Multx  quoque Echi  maximx  olim  celebritatis  noftris  tcmpoi  ibus dc- 
ficrunt  >  vcl  rnuris  cucrfis,  velanacampticis  obicclis  mutatis  altcrarifque  ;  Ccrte ad  fc- 
pulchrum  CcculixMctellx  ,  ouod  hodic  Capo  de  bout dicitui  ad  caftra  prxtoriana  fitu 
maximar  ctlcbritar is Echum  olim fuiflc  Boiflardus rcfert  in  Topographia  Romae ,  quam 
tamcn  fingulariftudio  inquifitam  modOrcpcrirc  non  licuit.  Verum  vciba  BoilTardi 
adduxi,vt  quid  deeiusreiationcfcnticndumfit,Lcftorcognofcere  poiTit,itaautem_ 
inTopographia  VrbisJoquitur. 

Metel!orum  Sepulchrum,inquitformarotunda  txquadratisfatia  marmoribus  candtdis  in- 
JJar  ampbffimd  turris,  intus  concaua,  & fuperiore  parte  aperta ,  cuius  muri  craffi funt  circitcr 
% 4  pedum  ea  mxnium  angulo  adiacet ,  in  cutus  circuitu  inc  fa funt  marmorea  boum  capita  cute 
t*r  earne  nudata,  vt  in  facrificijs fiert folitum  erat,qud  conttneantur  lemnfcis fafciarumque  tn- 
poluerisiConiungenttbus frucluum,jhrum  ac folwrum  ccmgeriem, ftftontsvulgo  apptlhnt,& 
in  interuaUis patind  rtpofitd funt facrficiorum ;  Capita  boumfertjunt  ducenta,ideo  Capa  dt  boui 
vocaturivoluntqne  Anttquarij geminam  Htcatombtnfailam  effe  in  funere  celebri  CdcilidMc- 
ttlU ,  cuiusnomen  in  fronte fepukhri  legttur ,  tn  mgenti  marmorta  tabula  vtrfusportam  arcit 
prdtoriand .  CdciHd  gJDrctici  F.Mttelb  Crajfi .  Ad  radices  Collis  in  quo  turris  dd ficata  eft, 
fiquis  inttgrum  verfum  heroicum pronuncitt,  Echo  admirjndt  eundem  reddet  %trfum  cV  artU 
iulatum  fdpius .  Ego  Virgilianum  iliud  primumAtntid  s  djlmcle  repeti  oclies  integrum  audi- 
ui,&pqjlea  confuse  aliquoties .  Nujquam  gentium  etufmodi  Echoauditur:  qud  ideo  tanto  di- 
citur  excttata artficio  ,ittn funere buius Cddltd phranitum eiulatus , exclamationcs  & phn- 
flus  funebres  m  immenfum  multiplicarentur,  dum  H tcatombt  illa  celebrarctur  duplex ,  &  Judi 
funebres  in  honorem  Matrond prdberentur  .    Hxc  Boiflardus . 

Ego  fane  defidcrio  huius  curiofitans  incefus ,  tam  prodigiofan  Echura  hanc bis aut 
tcr  fummo  ftudio  inquifiui,  fcd  fruftrai candcm  repcrire  nunquam  licuit ,  vti  nec  vlli  al- 
teri  hicRome  curioforum  hominumicertcdifpofitionc loci  huiusEchus  minimc  capacc 
cflcfacilc  vidcrit,quiiccuturanoftraprogymnafmataphonica  pcnitiusfuerit  feutatu*, 
vndc  ncfcio ,  quomodo  Author ,  hc-c  tam  audadterpronunciauerit ;  An forfan  fitus  ra- 
tioimmutata?  an  vicinum  cdificiumobuiumfueritd  rutum?  ccrtc  ftudio  fummo  hxc 
inquiicns,  nibila  ccntumannis,  quo  ipfeEchum  audiflefetcftatuseft,  adcodiruturro 
effcinueni ,  vndc  hxc  alijs  curiofioribus  ampJius  excutienda  rclinquaraus :  cgo  ccrtc 
vt  dixialiquoticsomnescircumcircarnurosexploraui;  fed  nihiJtalc ,qualc dictusillc*» 
difcribit  Boiflardus  mc  reperire  potuifle , fatcor 
curFchono     Porro  aquam  obieclum  anacampticum  eflc  pofle,  expericntia  docet,  cum  omncs 
«'ioinftru'  Putc^cr^£c^umc®cwnt  diftindti(fimam,vti  teftsturputcus  inatrio  PaJatij  Vaticani, 
ftts.     "  quivoccshominumctiam  fubmifllflimastamdiftindtc  rcfert,vthomincsintusIatcrc-» 
ichoi.pau  iurarcs.&  quidemtant6pcrfccliusomniarcfert,quant6  fuerit  libcriori  3cri  expofi- 
iio  vaucaoo  tu$  pUlcus>  coopcrtus  cnim  tecto,  aut  lin tco  nihil  prxftat,  cuius  quidcm  rci  caufa  non-» 

eft 


curiu 


Ltb.  IX-  M agi*  Pbonoeamftica .  24 s 

eftajia,  nifi  duplcxreflexio,  quarum  vnacxfornicerefledtit  dcorfum ,  altera  ab  aqua^. 
furfum,  &fic  confuse,  nihil  aut*  diftintfu  cas  referrc  neccfle  eft.  Cu  aqua  p  c;terea  m a- 
xime  poUta&fpecularifupcrficiefit,&adreflcclCndumaptiu1m3,  non  mirumcftEchu 
ad  lacusftagna,  flumina ,  maria lubcntjiM quanr ftabulari .  Ccrtc  puteiidprx  re- 
liquisdeclaraa«#^uiaquisabunc]ante$,decuplo  rcfonahtioresfunt,quam  aquisnu-  PureUi 
dati  ,prxfertimfiinteriorfuperriciesconcaua  ad  fphcncara  nguraan  accciTcrk.  Con-  refonantci. 
dudimus  igitur  omne  folidum  vel  liquidum  etiam,obieclum  apacampticum  eflc  pofle; 
&tant6quidemvegctiusfonumrepercuticnt,quantofucrinrpolitiora,  non  fecus  ac 
mcliuslucemfigurafquc  oftenditlpeculum  tersiflimum,minus  tcrfopolitoquejfecun-  Aq„  reflc. 
do  Aqoam  maxime  refrexionis  cne  capacem ,  ob  fuperficiem  prorfus  fpecularem_#.  nooi  aptiOi 
Tertioomhiarcliquaobicclafcabrofa^&mollia  ,rcfleclcrequidem,fcd  debilius,3c  in- 
ordinate.vtiinherbofis  montiumcliuis ,  in  fyluis  magna  arborum  prxgrandmm  con-  Vndebobus 
ftipatione  gaudentibusinquibusnullaordinatareflexio,fed  ex  varia&mulriplici  ar-  «Tyiuis. 
boris  ad  arborera  reflexione  vocis,  n6  relinquitur ,  nifi  vehemens  quidam  phonifmus  fi- 
ue  bombusconrafus,tinnitufque  fimilisijs,  qui  in  puteis  audirifolcnt.  Vcrumhxc 
•mniafufius  in  fcquentibus  profcquemur . 

PRAELVSIO  III. 

De  mcdio  Phonocampttco,  fiue  de  linea  a&ionis . 

DVplicihoc  loco  medium  confiderandum  eft,  Phyficum  &  Mathematicum  ;Phy-  Dupiex me- 
ficura  medium  eft  fpacium  iliud  aereum,per quod  vox  propagatur,  diuerfxque  £™  £J£ 
qualitatis  &  conftitutionis  eft .  Marhcmaticum  medmm  eftmagnitudo  vel  paruitas  in-  phyflcUm& 
teruallipropagatx  vocis  durationcm  mcticntis  ,de  vtroquc  breuitcr  hac  prxlufionc 
traclabimu5;a  mcdioMathematicoinitium  fafluri. 

De  linea  aflionu  Thonica . 

LlncamaOionisfeu  phonk?vocamusearo  ,  qux  radiofxfiuc  phonicx  dirfufionis  Iinciactio. 
attionemtcrrainat,eftqucduplcxfimplex&mifta  ;fimplcx  linca  aftioms  fiuc^  n.$  q»uJ  & 
direfta  illa  cft,  qux  vocis  propagationem  tcrminat ,  &  fphxrx  a&uitatis  phonicx  fem*.  q"°iupicx  * 
diamctcr  dicitur.  Miftaeft  qux  cxincidcntc  &rcflexaconftituitur ,  quam&ided  di- 
rcclo-reflexam  vocamus,hancetfiBlancanusxqualem  conftituat  dircftx  fiucfimpli- 
cr  ln  rigore  tamen  neceffario  minor  cflfedcbct ;  Certumenim  cft  vocem  in  murum  Direaama- 
illliam,  veiutifraflam  ibidem,  vigotifquc  ahquod  dctrimentum  paflam  ,dcbil»usredi-  jg^ijg 
re,  quam  direda ,  quam  nullo  obitaculo  impcditam  vigorc  vniformiterdinormipropa.  Ti,QfC . 
eari 1  notum  eft,  &fcsc  in  Artc  Lucis&  Vmbrxdemonftrauimus ;  Quanto  autcm  hsc 
finca  aftionis  miftafimplici  minor  fit,difficultcr dctcrminan  potcft,  ccrtc  dinerenmm 
tam  cxipuam  arbitror,vtulapotiusrationis,qu4mfcnfusdici  poflit ;  finc  fcrupulo  151- 
turphyficccqualisdircftcconiutuipotcfti&  fic  nosaccepimustumhic,  tum  m  Artc 
Lucis  ic  Vmbrx  101.576.  Cumrcpercuflioncin  vicino  racdioaliquantifperauaavox, 
facile,  quod  illifionc  perditum  crat,  rcftaurct . 

Potcftautcmhxclineafccundiim  trescafusconfidcrari ;  Primus cft, Vcl enim  linca 
rcflexa  xqualiscfthncx  intidenti     tunc  obftaculum  phonocampticum,mcdium  ne-  Pr.mu$«iu, 
cefiario linex aftionis occupabit :  vt  fi  linea  aftionis  in  primo  cafu ,  fit  A  C  &  obftacul u 
anacampticum inB.  mediolincc. punrto  fit  ,radiusA  B ex  B.  rcflexusin  V. tantus  erit , 
quanrum  ABvclBCdimidium  totiusACUnexa&omsphonicx. 


Digitized,by  Q 


9e«indus 
Cilus  . 


444  MuJurgUV niuerfalU 

Secundus,  Si  verolinea  phonica  reflcxa  maior  fucrit  incidcntc ,tum  obftaculum  Dho 
nocampticum  vlua  mcdicta:  cra  conftituccur  vt  in  S.  critquc  rcHcxa  SR  tanta,  qWataJ 
SB.  rcfidua  dircfla  touus  AB.  vt  hgura  lccundi  cafus  oftcndit .  ^ 


Tertius  Ca. 
Ins, 


tirilut, Si  verolinea rcflcxa  phonica dimidio  totius maiorfuerit,  tunc  obftaculum-. 
phonocampticum  necciTaiio  citra  mcdietatem  lincac  aclionis confti  tuetur,  vt  in  P  crit- 
quc  reflexa  PX.  tanta  quanta  PB.  rcliquum  totiusline*  AB .  djrcctar .  Ex  quibus  Qui- 
dcmluculcntcrpatet.Iineas  fiuc  Orthophonasfiucloxophonasjcmpcr  vna  cura  rc- 
flexis  fimul,  direftis  cquari . 


;. 


Majnadiffi- 

Culu»  10  dc 

term  n.ndo 
fpaao  fccho 
n.co . 

Experjentia 
•  3J  di  loflru» 
meotoium 
tjcncrc  ium> 
pta. 


Species  foni 
Irru  vnda- 
none  rfcife 
niunmr . 


Curno<ftu 
tcfto  pcrrc. 
cliusqua  de 
dic  pcrcipii 
tur. 


I  I. 

De  teleritatefoni  qua  medtum  tran/tt,  fiue  de  fpacij 
fhonici  quantitate. 

NIhiladc6dubiUmpcrpIexumqueinucni,qaam  incertam  dubiamque  mteruaJIi 
Echonici  detcronnationcmi  Blancanus  x4  paiTus  geometr.cos  min.murn  fpacm 
oetcrminat,  eft autcm  minimum fpacium  iJIud ,  quod  vnan.  fyJJabamd,/hn,ftc  poft  pri- 
mam  aunbus  damat.s  fiflit.Mcrfennus  69  pcdespon.ticgo  exaifti/Timc  omn.um  expc- 
rientiamfumensfcmpcrdiuerJaminueni.ita  vt  randem  dcfpaans,vixaJ,quidcertjhac 
in  materia  dctenninari  pofle  putannj  ;Nam  voce,  ruba,  fclopo  cxpcrimenta  adortus  ex 
vno &eodcm  loco  deprchendi,  quod  quo  vchementior  eft  lonitus,tanto cum  cclcnus 
rcflcfti,ita  vt  voccrr  ,qu?  fyllabam  diftin,fte  reddcbat,tubc.  confundererfonus.fcJop.  Ve- 
ro ionituscam  ita  abforbcret,  vt  vix  diitinclum  qu.d  audiri  potucrir ,  Vr  promdc  vchc 
mentcr  raircr  quid  optimo  Merfenno  in  mcntem  vcnent ,  vt  fonitum  qucmcumouc-, 
cx  yno  &  codem  loco  fcraper  arquc  ceJercm  efleaflerucnt ;  61  cnim  fpec.cs  foni  forent 
intcntionaIcs,h3uddubic  ,vtinvifilibusfpecicbusapparct,dc  ifta  arquicelcnratc  al. 
quid  con, ludi  pofict  ;Jed  cum  foni  fpccies  vt  plunu  n  realcsfint,  atque  aeris  vndulatio- 
ne  vclutivchiculo  quodam  transfcrantur  ,certum  cft  pro  concitati  acns  vchemenm, 
cclcr.uslcrnpcr&celcnus  fonum  veftum  in.  Sicurip.la  quo forc.on impttu muroilii- 
ditur,tantocclcriorimotu&confequcntcrremot.orifPa  prorfus 
paclo  vocs  motum  lc habere,non  aJ.ud  nifi fcnfata  nos  docct  expcricntia .  Qu*  adcd 
vcrafunt,Vtvel,pfeMerfennus.dfateatur  in  luaHarmonia  vn.ucrfali Gallicabb  ,  fol 
a.4.vb.a.tfeinvalkMontn1orent,aiuxta  *des  Oime/Tonias Echum  obfcruafll  ,qui 
cum  noftu  .^llabasrcpeteret ,  interdiu  non  nifi  7.  id  cft  mediamparrem  ex  nsrep^- 

Tram  m"u,aal!a  ™°  <*>  °*  acnsfumma  tranquill  "a  &  im- 

pcrtuibata  confiftent.a  ;  Diurni  vcro  innumeris  mot.busagitatidifc.ffio  &  d.iconnu^- 

tio,vnde&voxconfequc:Kc:va^^ 

ftati 


Lib.lX.  MagidPhonocaniptica.  J  ^/ 

iutiSicnimhuiurraodinonobftcnt>&raotusfonorusfubdcrcrminatointcruaIJorem- 
pcrfit^c#'o«fiuc5quicelcr,nonvidcocur'diurnotcmporc  non  rorfyllabas,  quot  no- 
clurnorepcticritEchoi  Quodigiturfeptcmtantumfyliabas  interdiu  rcpenerit ,  nottu 
i4»fignum  raariifcftumcft,lentiusdcdic  obdidampauld  antc  ratiorrcm  fonum  pro- 
moucri,ac  proindevltimasfeptemfyllabasin  medio  perturbato  varijfquc  motibusa- 
gitato,  rl-iCcefcctcspaulatimintermoriiCcrtc  fieodemlocofcJopum  cxpIofifTcr,  nul- 
lumdubiumefTc  debct,quinisdedieetiam  oranesfyIIabasrepetiiTer>nequcquicquam  Faflacia  i* 
huic  cxperimento  fuffragatur  vibrationum  in  inftrumcntoChronometro  arquidiutur-  ftm*eoo 
nitas,riutduorumgloborura  hctcfogcneorum  exalto  in  terram  motus/*^'vo« ; hxc  c-  mp°?°Sa 
nim  cxperimcnra  uin  maiorifpacioconringantplurimu  fufpcdafunt,plenaquefallacic  «ionescdor* 
vtiaiibidcmonftrabimus,cxiftunt,inxqualienimtemporisfpacio  in  terram  coJlidilola  ^1""1» 
expericntiadoccbitjinaltitudine  soopedum.  Scddehisalibi . 

Cumigiturincertamcnfura  detcrminanda  ncgotiumdifficilc,  pnetereaexperimen- 
ta  diucrforum  roultum  difcrepantiacompcriami&egoinhoc  negotiootiofuselfc  nor- 
ui,  fiquidcm  cxpcrientiasabalijsfaftas  adincudcm  reuocasomnis  generis  experimC*- 
taabEcho  monofyllaba  exorfus,voce,ruba,fcropo,  rorius  negbrijpericulum  feci,mue- 
niquc  monofyllabam  inter  fpacium  aopedum  nihilprorfus  mutationis  admittere  ,  Di- 
ftantiam  igitur  pro  Echo  monofyllabica  inucni  1 10  circiter pcdes,  qua?  fuam  vt  dixi  la*  Echo  mon0. 
titudinem  habcbat  20  pedum, intra  quod  fpacium  femper  cadem  lyllabam  rcpetcbar  j  »yliaba  fpa- 
Tubavcr6intiafpacium9o&noprimumlonumreddebatdiftin(ftei  Sclopus  vcro  in -  J*£ 
tra  hoc fpacium  aliquantulura  cum  primo  fonoconfundebatur  i  Intra^oo  vcrdpedes  Kom. 
&  aoo.heprafyllabicum  v<  rb.gr.  Arma  virumguc cano.  intra  tempus,  qubquis  celernme 
recitarct  AueMaria  vfquc  ad  verba  Bmcdicla  tu.  inclufiue ,  pcrfecte  &  diftinfte  redde- 
bat.  Chronometroquoquevibrationuro  vfusfum,  fed  femper exig uo  cum  fucceflii;  variaexperi 
deinde  diuerfis  temporibus  manc,  meridic,vefperi,noclu,vcl per  me>  vcl  per  alios  prius  menta  <wn- 
optimc  &  curiosc  inftru&os  experimenra  fieri  curaui,  &  femper  diuerfam foni  cclenta-  F"  • 
tcminuenimus,diucrfamqueintpruallorura  quantitatcm;  intcmpefto  noclis  filentio  soStuScV' 
Echo  dorainium  fuum  cxci  cerc  vidcbatur ob  caufas  paulo  ante  didas,minimam  mane  fpen  fonus" 
reperimus  ob  rofcidam  nebulofamque  aerisconftitutionem , mcridic  mclius  fin?ebat ,  omn *  °Pd- 
vtDGteaercfubtiiiorCj&adbucmeliusvefperi^  /         ZYl  &me 

Prarterea  tcmpusfuramoftudio&diligentiaobferuaui  itempore  pluuioautniuofo,  «depcffimc 
Echo mirum  in  modum  obtunditur,  vt  vix  vim  habere  videatur;  poft  imbres  vehemcn- 
tesjvtpotcaercdefcecatoplurimum  viriumacquiriti  HicRomarrairumdiclu  (pirante  nSmPvari« 
Borea  maximumvigorem3cquirit,  Auirxoflacccfcit,Euro&fubfolanomcdiocriterfc  tchum.  - 
habet.  QuandomurusobtenditurBorcar,flanteBorea,mirumdiclu, vox  dircctare-  PjrJ(Jor)n1 
flcxa  notabiliter  tardior  eft  i Eodem  vero  temporc in  mcridianam  fupcrficiem  incidens  Ectioojcaa. 
dircfta  vox cclerior  reftexa cft, in  pr iori cnim  cxperimento  vox  direcla  contraria  vcto , 
aegriusvoce  rcflexa  per  mediumfcrtur,  vox  rcflcxa,  verovento  fecundodilatacelcrhts 
rcdit  ad aurcs ,  vt  quod  obftinationc  mcdij  ptius  perdiderat ,  iam  cckritatc  rccuperer . 
Idem  dc  reliquis  plagis dicendum,  vt  vel  hinc  apparcat,  magnam  efle  celcritatls  foni 
per  medium  delat  i  diueriitaterru* . 

Confedarium    I.     *Mi&fau  mtwts* 

EXhacinfiniradiuerfitatc&variationemcdiorum  luculcnterpatet ,  omnera  intcr-  0^:,^. 
ualli  Echonicideterm  inationero  cflcdubiam,  fallaccm,  &  prorfus  incertam ;  ne-  tcrmmatio 
qne  fibi  vnquam,  quicquid  Blancanus&Merfcnnus  dicant>  conftarcnifiacufticisor-  jfegjp  &• 
ganis  (  de  quibus  poftca  tracftabitur )  Catoptrica  induftria  conftrida,Iegibus gcometri-  c  I0",c* ' 
cis  fubigacur .  Quxcunqucigiturimpofterum  diccntur ,  nonnifihypochecicc  fumcn- 
dafunt. 


Confe- 


DigitizBd 


MufurgU  Pmutrfalu 
Confcdarium     I    I . 

PAtet  fecundd ,  Vfura  inftrumenti  Cbronometrifiue  vibrationumi  vti  &  pulfw  i  in 
hoc  ncgotio  fupcrfluum  cfic,  cum  ionus  tam  incomprehenfibiliceieritate  iubindc 
Chronome-  racdium  pcrcurrar  ,vtdumfiium  currere  incipit,iam  voxfinito  peridromofeauribus 
rnquoqui-  fiftat,ac  proindeaquamcribrohaurit,qui  tam  velocium  motuum  quantitatcmquocu- 
«Sam  puwot  qUC  jnft  umcntoChronometrofeccrtodeprchcnfurumionfidit.  Nam  ad  minimum 
rep^ffequlJ  omm polfibilr diligcncia adhibita,  nunc  icmcdo  io,fubinde&3opedumfpacio  ab- 
tiiat*  fpjcij  crrabit.  Atquc  hjec  eadcmratioe(l,quarcEcho  monofyllabica  intra  zo  vtplurimum 
phooici.     peduminter«pedinemduret,cftcniray.  lo.aut  i^.pedumfpaciumadincrcmcntum 
cclcritatis  motus  vix fenfibile  \ Quod  vcro  Mcrfcnnus  putct  hchum  monofyllabicanu. 
tcmpore  vniusrainuti  fecundi,  ipacium  loopafli.um  gcomctricorum  conficcre;  id  ne- 
quaquam  intelli^cndum  cft  georoctrice,  kd  phyfice  & craifa mcniura,  quantum  vidc:- 
licct,  datum  cudignofccrcfenfibus.  Atqucnxcnon  dico  ,quod  curiofum  Lcclorem 
a tam  laudabili  obieruationum  fiudio aWterrcrc  vchm,fcd  vt  difncultatcm  negotij pro- 
ponam&  quanta  in  experiinentis  ritc  fcruandis  dJi^entu ,  viuacitate  &  dextcritatc^ 
lngenij opus  fit  ,vt  tandcm  hubeatur  aliqualis  mcnfura  Echoni  lndagandxaccommo- 
data,  Cuin  igitur  Blancanus  deprehendcnt  fpacium  Echoni  monofyllabicx  formaitdx 
cffc  X4paiTuum geomctricorum  fiuc  quod  idcm  eft,  i ao  pedum  gcomctncorumi  Mer- 
2(  j/ffcj'  fcnnusvero  loopcdum  gcometiicorum  illud  velit  eflc;  Ego  arbitror  medium  fecurius 
chomVciioc  tencndum  ciTc  ,  ipaciumhypotheticuru  nopcdum  ,quod  curn  citatorum  Authorurru, 
dz  vcttfimi.  obfcruatiombuscongruit  propr  vcrumi  Quod  v-cro  raro  coucniant  obferuationes,cau- 
faeftdiuerfitasmedn  vocumfonorumqueinxqualitasi  Nanm  fupra  dixi  ,funt  anx 
4  aoaiupo-  vircsEchoni  alijs  dieitemponbus,  aliar  hyeme  funt,  alix^ftate»  Auturano,  Vemoque 
ra,vii8c  Jici  tcmpor"  alix  conftitutiones,non  dubrto  quoquc  Echum  monofylIabicam,qux  hic  fub 
qum^cii-  Ronunochraatetempore  vnus  roinuti  fccundi  Ho  pedumgcometricorumfpacium-. 
nuu  dmer.  Conficit,alijs&alijsclnnatibusdiuerfum&tempus&  fpaciuna  infuraere  i  quaiitaterru. 
dcrldfic8^  quoque reflexi ioni pro diuerfitate obieftorum anacampticorum diuerfam  reperimus 
churnl!.'  *  ranttchodebues&  Unguidc^funt  forrcs,funt  ftridulx  &  ftrcperx  ,funt  alixiucundc.., 
amaenx,ahx  lu&uofc,,  ckplanftum  xmulantes,  funt  prxtcrea  tinnulc.,  limpidc;,  quc.  qui- 
PjJJjSjJ  d£  dajerfuas  no  nifiex  diuerfa  repercuticntifi  corporum  conftituuone  vcon  qux  pro- 
Eomn  oi-1*  ut  magis  aut  mmus  porofa  funt,  m*nus  aut  magis  ionorx,  liropidx ,  vcgctxque  repcr iu- 
uerraconfti.  tQt  Nam  vt hb,  i.  oftenfum fuit i  tobcnt  fingula  corpora  aliaro,&  abam  parrium_ 
U  coagmentattonem  i  qua  fit ,  vt  fingula  quoque  diuerfos  diftin-ftofque  fonos  fortiantur, 
corpora  Ixuia&poroiavti  clarura  txtinnuluraionum  ,ita  dcniaCJc  alpera,  obtufurn 
&  grauem  Ibnum cdunt , Hinc  fit ,  vt  vox  alicui  corpon  illapia  ea  quaiirate  Sc  proprie- 
tate  i  qua  ipfum lmbutum  cft  , imbuta rcdeat .  Nam  qucmadmodum  Lux  in  fuperfi- 
ciem  iilapfa,colorcfupcrficiettingituriitavoxtingiturveluti  fono  ccporis  inquod 
incidit.  Atquehxceft  ratio,  cur  rcflexa  vox  iam  clara  ,modoobtu£a,  nuncamtjrta 
nunc  lu&uoiareddatur  ■  Verum  cxaminatis  omnibus  ijs,  quxad  naturam  Echus  co- 
gnoiccndam  ,  quodammodo  rcquirividebantur ,  nihil  iam  rcftat,  nifi  vt  rcflcjuonis 
naturam  irrcfragabihbus  rationibus  ftabiiiamus. 


tffliift...     r  ,' l  ."  i  ff 

[  :au7kiOjV^u  ixir*   - .  «  -*j  .  s .  7vin  ini.  i«j. *  — » -  ■ . » •  i 


CA- 

-aliioO 


v  jriint 


Digitized 


Lib.IX.  M*g**  Pbonocamptica.  24? 

C  A  P  V  T  r. 

ARTIS  PHONOCAMPTICAE 

S   I  V  E     '     '  **' 

ECHOMETRIAE 

CANONES,  ET  REGVLAE 
Lemma  Echocampticum_> . 

[/  ex duobus punclum  cuiufuis  Imc*  recld,  *qud  cammunis  feclio  fit  planx  per 
duoilla  puncla  ducti  cum  alio  quopiam  pltno,  dujt  rectx  ducantur ,  facientes 
cum  illa  duos  angulos  xquales ;  Erurtt  dtu  hx  rectx  breuiores  quibufcunque  ahjs 
duabus  rectis ,  qu4  ex  eifdem  duobus  punctis ad ahud punctum  eiufdem  Uncx 
rcctx  ducuntur , 

Ex  duobus  puntfis  AB.  ad  C  pundtum  in  re&a  CD,  ita  vt planuro  pcr  CD,  duitum 
tranfeat  reuolutum  per  AB,duc3ntur  dux  rcdtc^  AGBC.  facientes  angulos  ACF,BCD, 
xqualcs:  &excifdcmpun<ftis  AB.  ducantur  pnmum  ad  aliud  pun£tumD,ad  dextram 
ipfius  C>alijc  duc.  rctfc.  AD,  BD .  Dico  AC >  BC  efle  breuiores,  quam  AD,  BD .  Pro- 
dufta  cnim  AC> vcrfus  C,  fiat  C£,  ipfi  CB  jcqualis,  iungaturque  DE.  Et  quia  angulus 
ACF>anguIo  BCDi  ponitur  arqualis,  eftquc  angulus  ACF angulo ECD,ad  verticcm- 
jequalis,  erit  quoquc  angulus BCD,  angulo ECD,  arqualis .  Cum crgo  &  duo  latera_. 
BC> CD. duobu<  lateribu » EC.CD, «qualia  fint:  crit  bafis  DB bafi  DE ^quahs; ac  pro- 
indc  AD,  DBGmul  ipfis  AD ,  DE  fimul  $qualeserunt .  Sunt  autem  AD>DEmaio- 
rcs  quam  AE.  hoc  eft,  qu3m  AC.CB,  quod  CB.  CE>  pofit^  fint  xquales.  igitur  &  AD» 
BD>maioreserunt,quam  AC.  BC.quod  cft  propofitum^ . 

Ducantur  dcinde  cx  p  unctis  A,  B.  ad  aliud  punclura  F  ad  fini- 
ftramipfiusCalijfduJf  recYe  AF>  BF.  Dicorurfus  AC,BC  brc-  A^>^^y 
uiorescfTcquam  AF,BF.  Produfla  cnimiurfum  AC>  fumpta-  -  (n 
qucCEipfiCB$quali,iun°aturEF.  Etquoniam  anguli  ACF, 
ECD.  asqualcs  ponuntui i  cfiquc  ACF,angulo  FC D ad  verticcm 
^qualis,  erunt  quoquc  anguli  BCD,ECD$qualcs  :  acproind£ & 
ex  duobusrec*kisreliquiBCF,ECF,$qualej  crunt.  CumergoJt 
duo latera  BC ,  CF  duobus lateribus  EC,  CF ^qualia fint. crit  quoque  bafis  BF  bafi EF 
arqualis :  ac  proindc  AF, FE>  ipfis  AF  > BF  ^quales  erunt .  Sunt  3utero  AF , FE ,  maio- 
resquamAE,hoceft,quam  ACBC,  quodBC,CE,pofit$  fint^quales.  Igftur  &  AF, 
BF,  roaiorcs  erunt,  quam  AC,  CB, quod  eft propofitum . 

QuiaergoNaturanon  impcdita  agitpcr  lincasbreuiflimas;  fit  vt  radius  Solisvcl  vi- 
fuaIiscadcnsexA,inplanura  tcrfum  DF,itavt  refletfaturad  punftum  B,cadatnecef- 
fario  in  punftum  C ,  vbi  angulus  ACF  ( qucm  perfpeftiui  angulum  incidentix dicunt ) 
arqualis  cfficituranguloBCD>quem  rcrlcxionisappellant.  Nam  fi  radjuscaderetin-, 
D>  velF>  refleSereturquc  adB>  non  agcrct  natura  perlincas  breui(fimas;cum  tam  AD, 
BD, quam  AF, BF  Iongiores  fint, quam  AC,  BC.  vt  demonftrauimus .  quod  eft abfur- 
dum .  Atque  ita  demonftratum  eft,  quod perfpectiui  aftumunt,  angulum  fcilicet  incU 
denti?atqualem  cflcangulo  rcflcxionis . 


Pro- 


UigrtiZG 


<&4ufurgi<e  rttiuerfalis 


Propofitio  I. 

Omnisatlgulus  Phonoptotus  *qualis  cff  angulo  PhonocAmptico ,  ftue^ 
quodtdem  efl ,  angulus  incidenrioe  foni,aquaUs  e{i  angulo 

reflexionis  eiufdem . 

QVarcumque  in  Arte  Anacamptica  Lucis  &  Vmbr^  dcreflcxione  lucis  oftedimus, 
huc  reuocari  poiTunt,funt cnim  foni  operationcs,  lucisopcrationibus  io  om- 
nibus,  flpaucaexcipias,parallele;  Primd  igitur  oftendcndumcftangulurn_i 
phonoptotumarqualcmeffeangulopbonocaptico,  quodita  facimus.  Sit  obic<ftum_. 
phonocampticumABcentrumphonicum  Cphonocampticum  D.  Dico  fonumCin_, 
EilUfuwrcflexumiri  in  D,  Eftcnimiuxtahypothcfinl.angulusphonocarnpticus  AED 


aqualis  angulo  phonoptotoBECangulo  fciiicetincidentiar,  rcflexionisangulus  cr-o  • 
Si cnim angulus  AED,  non fit a?qualis angulo  BEC  , fonus  crgo reflexus exE repercu  • 
tiarurin  K.  critergo  AERangulus,angulo  AED ,  vel  $qualis  vel  mcquaJis  Si  prius 
AER  angulus  arquabitur  angulo  AED  a  quo  vclutipars  continctur,  fcd  hocabfurdum 
cft.  Si  poftcnus,id  cft  fi AER  angulus  angulo  AED  vcl  BEC  non  arquatur,  &  mhilom  i- 
nusrcflcxiofTat  in pundum  R  i ergo naturaiam  finemfuumnon  fub  breuiflimis  lincis 
attinget,  quod  eftcontra  Axioma  III.  &abfurdum  inphyfica .  eritigitur  neccflano  an- 
gulus  phonoptotus  BEC  ?qualis  angulo phonocamptico  AED  quod  erat  demonftran- 
duminaturam  autcm  opcrationcsfuas  fub$qualitatc  angulorum  incidentie  &  reflexio- 
nisfeu  fub  breuiflimislincisinftitucrc^dcmcirc,in  ArtcAnacampticaparte  a  propo- 
finone  l.ruscdemonftraturocft  .adquam  propofitionem  Lcclorcm  curiofum  rcmir. 
timus.  Scd 


Pro- 


jitized  b> 


Lik  IX,  Magia  Phonocamftica . 


*49 


Propofitio     I  I. 

<£)uandocunque  voxincidit  in  obicclum  aiiquodorthofhonon,  fiuc 
ferfcndicularc ,  ca  in feiffam  rcucrbcrabttur . 

Slt  centru  phonicu  fiuc  vocisorigo in kwldc  fig.prdced. obieclura  vero  ifiifwtvCD, 
fluat  autc  vox  ex  A  in  B  o^oyatwt  fiue ad  angulos  rcdos,  dico  eam  ex  B  i  euerbera- 
tu  iri  in  A.  rcm  ita  oftendo  fi  pcr  impofllbile  no  reflectatur  ex  B  in  Ajrefle&atur  ergo  in 
V.  crit  igitur  per  IV  hypothefin  angulus  DB A  incid&tja;, ^qualis  angulo  CBV  reflexio- 
nis,angulus  vidclicct  acutus  obtufo,  quod  cft abfurdu.  Suppofuimus  autc  vocem  ex  A 
in  raurum  fcrrinormaliter,  &confcqucnterconftituereangulum  incidcntix  ABD  rc- 
#um,reflexionisigituranguIus  neceflarioquoqucredtus  eflcdcbet  iuxta  citatamhy- 
pothcfin  IV.  in  feergo  reflc<ftct,fcilicctper  Jineam  BA  per  quamab  A  flexit  inB,quod 
cratdemonftrandum.  docet  &  hi  iusptopofitionis  vcrita^em  cun  lux  lpfa  nortnahccr 
incidens,tum  pila,dumin  murum  normalrterilhditurin  fcipfara  repcrcufla,  aliaqucw 
innumera,dcquibusvidcnoftrara  artemanacampticam  luc  is. 

Fropofitio     I    I  I. 

Quandocunquevox  incidit  in  obteftum  aliquodloxofhonos  fiucobliquc; 
DQX  noninjciffam  Jedinoffofitam  fartcmrcfercutietur. 


eflc huius  propofitionis quatuor  cafus .  Vcl  enim  vox in  rourum  verticalitcr 
um  obliouc  incidit,  tunc  vc I  dextrorlum  vcl  finiftrorfum  pro  fitu  fonori  re- 


POflunti 
creclum  oouquci 

flcclit;VeI  voxinfra«miA*a,in  obiedum  phonocampticum  fuperius  obhquc  incidit;<Se 
ficrcftccietlurmmivelfiilladefuper  emifla  oblique  in  murum  inferiorera  incidit,  <Sc 
tunc  rcfle^teturdcorfum.  Singuloscafusfeorfira  demonftrabimus . 

Sit itaqjraurus  in  DEwidcjig. propof.x.centru  phomcu  inC,  fiucvox  ^jp&m-ok  inci- 
dcns  in  B.dico  vocc  ex  B-in  oppofita partem  vidclicet  iu  A fub aequalitate  angulo  u  rc- 
flexuirii  Sicnim  nonrcflctfteturin  A,  ergo  vel  in  fe  ipfom  hoc  eft  in  Cvcl  in  i.autaliu 
qucmcunquclocum cxtia  AB. rcfleclctur .  At  non in fc ipfam,  cum  pcr  prcxcdentem , 
pcrpcndicularis  tandcro  in  fc  ipfam  i cflcftatur  i  linca  autem  CB cum  ex  luppofitionc__> 
Acjcphona  fit,  id  eft  obliquc  in  murum  incidcns ,  non  in  I ,  quia  angulus i  B  D  xquahs 
forct  angulo  CrJE,  pars  toti,  quod  cum  abfurdum  fit, non  aliam in  partem  reflecttt  ni- 
fiin  A,fic  enim  anguliincidentia:EBC  &  ABDrcflexionisconftituentur  *quales,natU/. 
raqucfub  brcuiflimislincis  flnem  fuum  at- 
tinget.  Quandocunque  ergolineafoaonu» 
loxophonws in  muruni  incidit  ,in  oppofitara 
necctTarid  partem  fub  arqualitatc  anguloru 
incidcr, quod crat demonftrandum.  Ex his 
patct  ,fonorum  inA  conftitutura  reflcxuru 
fonum  in  C.finiftram,&in  C  conftuutum  in 
A  dcxtram . 

Porrd  fi  vox  confiftat  in  A.&  phonocapti- 
cu  fuerit  BC  turrisin  motepofitaiDico  vocc 
ex  A  in  B>&  hinc  in  V.  reuerbcratu  iri.  Ratio 
prorfus  eadem  cft>quc  in  prxccdentibusicfi 
cnim  obliq;  incidat  in  B.  neceflartd  vox  iub 
c,qualitatc  angulorura  reuerberabitur  m  V. 
ldem  contingcrer ,  fi  tonorum  vox  coftituc- 


Ii 


rctur 


Digitized  by  Google 


2  TO  MujttrgU  VmucrfalU 

returinV,refleAerctcnimvoceminA.  vtcxfigurapatct.  Atque  ex  demonftratishi- 
fcefcquentesCanonesformaraus. 

CANONES  PHONOCAMPTICI 

S   I    V  E 

ECHOMETRICL 

C   A   N   O   N  I. 

VM  Phonocampticaarsin  omnibuslegcsphotocaptica?,fiuercflcxio- 
nisiucisfcruct,non  tanriim  principalcspofiaomsdifTcrcntiasjqu^liint 
furfum,  deorfum,  finiftrorium,dcxtrorium,inrcflcclcndofcruat,fcd 
&intermcdjasquafcunquepartcsprc»fituobiccli3nacamptjci,  Si  fu- 
pcrficies  Echica  fiuc  phonica  fucrit  ad  obicftum  anacarapticu  norma- 
Iis&  fimul  horizonti  paraJIeJa,Echo  nafcctur  vel  orthophona,veJ  Joxo- 
phona,pro  diuerfo  fitu  vocalis  dcxrro  velfiniftro. 

Siverofuperficiesphonicafurlumvcl  deorfum  oblique  incideritin  fupcrficiera  ali- 
quam  azimutalem  obiedi  anacamptici  i  nafcemurrcJlexionesanophonc.  veJcatopho- 
na;,  fiueEchi  furfum  &deorfum  reucrbcrantcs. 

Sideniquefupcrficiesphonica  in  planum  aJiquodphonocampticum,neque  vertica- 
liineque  horizontali  circulo  parallelum,fed  inchnarum  obliquc  & latcraJiter inciderit , 
reflcxiones  nafccntur  latcrales  &  loxophonx,  intcrhorizotem  &vcrticem  intcrmedic  i 
vtiin  arte  anacamptica  Jucjs  demonftrauimus. 

c  A  N  o  N  II. 

QVandocunq,  ergo  obicftum  phonocampticum  fucrir  parallelura  fimuJ  &  norma- 
Je  fonoro,tunc  fuperficiesrcflexionis  eritad  horizonte  rcfta;  Si  vcro  fueritpa- 
*~  rallelum  loxophonum,  id  eft,  obicAum  phonecampticum  fuerit  arquidiftas" 
a  fonorcat  non  normalcvti  funt  vel  muriobliqui  at  redti,vcl  turres  in  motibus,  rcipe- 
ftu  lonoriinvallcconftituti  itunc  fupcrficicsreflexioniserit$quidiftans  vni  exazimu- 
thalibus,fiuequodidem  eftverticaliumvnicongruet.  Si  vcro  obiectura  phonocam- 
pticum  neque  parallelum  ncque  normale  fueritlonoro>tunc  lupcrficjcs  phonocampti- 
cafiuereflcxioniserit  «quidiftansvni  ex  phnis  inclinantjbusautinclinatis. 

C  A  N  o  N  III. 

QVandocunque  fonorum  A  fucritin  plano  ho- 
rizontali,obic<fturq  vero  phonocampticum 
■"'C  in  eodcm  plano  horizontali ;  neccfla- 
riofequcturreflexio  furfum  in  V;  fi  fuerit  inclinans 
fimul  &  inclinatum, pro  ratione  indinationis  dccli- 
narionifaue  reflettetnonfurfum,  fed  raedia  via,  ita 
vt  tota  pfanonim  fciatericorum  doclrina ,  quam  in 

ArteMagnaLucis  &  Vmbrae  tradidimus,huicEchornetria;  pulchreaccommodaripol- 
fit.  r 


Pro 


Lib.  IX.  M*&*  Phonocampttca. 


2ft 


Propofitio     I   V . 

§uandocunque  duo  muri  ad  angulos  redos  committuntur ,  clarifsima 
Echopercipiturd  fonoroita  diflante,  *w  axuconiphontci  angu- 
lumrctlumbifariam  fecet .  Conusenim  ibidem  varie  rc 
flcxufvocem  refiexam  mtrificc  confortat^t  infig.patet. 

Slntduo  muri  AB&DBin  Bnormalitcrcommifli,fitqucconu$phonicusEFBO  axis 
EB.angulum  rectum  bifanamlccans,&  quoniamE  rcflcdensin  punctum  F.  inde 
ad  anguios  zquaies rcflcctitur  in O,  &  hinc  itcrum  in  E.  contra  radiusE  in  O  incidens 


hinc  rcflexus  in  F.  inde  iterum  contrarlo  motu  reflcftit  in  E,  mirifice  fonum  confortat 
mirum  noncftFchum  multo, quam  infiraplicimuro  rcfonantiorcm cf6ci,acrcvark-. 
reflexione  agicato,  accedit,  auod  omncslinecinterEO,&  EFindufaepropcab  E  refle- 
Aanti&  conlequeriter intennorcm Echu,velex hoc  capite  rcddant.  Si  vero  conipho- 
niciaxisin extrinfeca murorum parteita  coftituatur,vt  angulosobtufos  cura  dic"fcis  mu- 
risconficiar,tunc  Echo  cfrlcitur  ineptitfirna,&  nullius  valoris,  vt  rit  in  murorum  AB,& 
BD oppofita  parte, quado  AB  axis  coni  phonici  incurrit  in  B.latcra  vero  coni  in  E  &  O, i 
cxhisenimpunftainaliaspartesrcfleftcntia,  nihil  remittuntad  fonorura  A* 

Propofitio    V . 

Quandocunque obieclumphonocampticum  concauum  circulare  eft;in 
centro  phonico ,  quodfa»  centrum  circuli  esl ,  conflituttu  > 
Echum  percipiet  eonfonantifsimam-» . 

It  obieclum  phonocampticum  AB  ^oncauurn 
i  circuUrc,  fonorum  fiue  ccntrum  phonicum 
Caquod&ccntromcirculiAB  jfit  liheaCV  «{W- 
futn  dico  confonantiffimam  Ecbum  percipi. 

Quoniam  cnim  omnes  fonorc.  lineae  ex  ctfntro 
C  prodeuntcs  ad  circuli  pcripheriatn  ree*e/funt 
neceflario  iuxta  propof.  %.  in  fcrcflcAentur  ;cum 
prarterca  omnesfintatqualcs iuxta  i^.definitio- 
ncmEuclidis  eodcm  temporc  in  C  percipicntur  i 
cum  ergo  ©mncsinfcrefleclant,&codcm  tepo- 
rc  rcfletfent,Echu  veheraenter  intendent,  iquOd' 
eratprobanduro.  li    *•  Qucm- 


s 


Jaf\  iuzzor. 


B 


*SM  oftlufurgt*  Vmuerfalu 

Quemadmodum  aotem  Echo  in  concatus  circulanbus  magnam  vim  aeqairit,  ita  in_j 
conuexis  circularibus  eaudcm  prorfus  pcrdit ,  rcflcxislincis  in  ahas,&  altas  partcs  dtifi- 
patis. 

Corollarium . 

Hlnc patet .  Quant6  quis  I  centro  concaui circulartt  fuerit  remorior ,  tanto Echu 
reddiimpertccliorein,quanto  verdticntro  muro concauorucncvicinior,  tato 
fonumrcddiconfufiorcm  .  Mcdiocritasitaqucdjftantix  tencndaeft. 

Propofitio     V  I. 

Quantovocalc^fiue  fonorum  fucrit  vicinius  obteclo  fhonocamftico, 
tanto  reflexa  vox fercifietur  remotius  :  f$  quamo  vocale fuertt 
rtmotius  ab  obieclo fhonocamftico ,  tantoreflexa 
vox  ferciptetur  vicimor . 

CVm  enim  in  prxlufione  j.  oftenftixnfitJincam  aikiuitatis direclo-reflexam  fcmper 
tantam  elTe,quanta  cft iinea  aelionis,  fiuC fcmidiamctcr  fphsrrx aaiuitatis,necef- 
fario  fcquirur  tantd  rcflcxamlineam  elTo 
longiorcm,quanto  diiecia  breuior,  &  tanto  M  j  \j« 
brcuiorcm  hanc,  quanto  illa  Jongior.  Sit  I 
obiectura  phonocampticum  HBI.  Sitque^»  |  j 
Jinea  actionis  dirccto-reflexa  SBF  xqualis 
VRiinex  a&ionis  diretfx ;  Dico  tantd  rcflc- 
xam  vocem  remorius  ab  obie&o  peceptu 
iri  1  quanto  dire&a  eidem  fuerit  vicinior. 
Quoniam  enim  l-B.ck  BS  direclo-reflcxa  li- 
nea»eqoaJis  eft  VR  linexaclionisdireAx; 
vox  in  F  nccciTarid  vocem  reflexam  reddct 
in  S  i  lteru  n  conftituto  vocali,  fiue  fonoro 
in  Gidico  reflexam  voccm  in  D  perceptum 
iri.  Nam  GB,&BD  JimuliunAx  xquat  VR 
lineam  adtionis  directa,  cigo  &c.  Porrd  vo- 
cali  conftitutoin  C,  dico  rcflcxam  voccnu 
pcrcrptu  iri  mE.Nam  CB,&  BEiiinuI  lum- 
pt$  xquant  lincam  acnon  is  V  K. quanto  igitur  vocale  obicclo  phonocamptico fuerit  vi- 
cinius,tanto  rcflexa  vox  ab  obicao  conunget  rcmotius,  &  contra,  quod  cratdemon- 
ftrandurru. 

A.  Propofitio  VII. 

Siplura  obieda fhonocamftiea  ita fuerint  ordtne  diffopta ,  vt  vnum 
femfer  abaltero  remottus  fit,  &  adea  tardtus  orthofbonos  fer- 
tingere foffit,  nafceturEcho  folyfhona ,  id  cfl ,  fluries  fuc- 
cesftue  vox proiecla  reddetur . 


S 


Int  obretta  phonocamptica  ABCitaordine  difpofita,vt  vnum  altero  femper  remo- 
tiusfit .  Sitquc  vocalein  Dj&adfingulaobieclanormaJe,  qoo  cJamante  dico  vo- 

cem 


Digitized  by  Googl^ 


Lib  IX.  Magta  Phonocamp/ica] 


*T3 


cem  tertio  repetitumiri ,  Cum  cnim  ex  fuppofitioncobiccla  EFGad  vocalelint  nor- 
malia,&  orthophona,  linec  DE,DF,  DG»  cxEFG,pundis  necefland rcfledcat  in fc  ip- 
fasin  DiCum  verolincaDE  fitbreuiorin- 
decelcriusquoq.rcflcltetur  inD,  DFve- 
rocum  fit  longior ,  quam  UE  plus  quoque 
temporis in  rcdeundo in  D  inlumit,& con- 
fcqucntcr  poft  reflcxam  voccm  E  percipic- 
tur  vox  rctlcxa  F,  &  c um  DG  adhuc  DF 16- 

fior  fit,  adhuc  tardiuspcrueniet  ad  aurcs 
).  nafcctur  igitur  cx  diucrfis  temporibus 
inxqualibus  cb  linearum  diucrfarum  lon- 
gitudmem  Echotriphona  l  E,DI  ,DG. 
Si  crgo  obiccla  phonocamptica  ita  fuerint 
ordii.e  difpofita,  &c.  quod  crat  oftendcndurru.. 

Vbi  notandum  dupliccm  hoc  loco  durationem  vocis  confidcran  poffcprimo  ipfum 
vocis  fo-.um.quitam  diu  durat ,  qua.n  diu  profcrtur  ,cftque  m  p  imafui  produclione 
vegetus,6c  fo  tis;  fecundd  ipfam  vocispropagationem  per  lmcam  aclionis  ,qux  huius  Quomodo 
conditionis  cft,  vt durantc  prima  voce,  &  lpfa duret ,  longius  autem  proucfta  ,  filcnte  fec,„°.8enc* 
que prima,  ea  adhucpropagata  durct,donec  obftaculo  alicui  impulfa  reficxaque  Echo 
genereturper  lineam  lcilicet  dircfto-reflexam,  Vnde  ciperientia  docet,  muko  tempo- 
repoftprimara  vocem,  rcflcxam  tandem  voccm  nos^udirc;Eftig:turtotaduratio  vo- 
cisaproduclioncprimavfquead  tc  roinum  eiuscommenfurata  fpacio  illi  perquod  it, 
reditquevox;  Siigiturdiftantiaminor  fucrit,citius  quoquercdibitvox  rcflexa;  Sima- 
ior,tardius;  Vndc  confcquentcr  mminori  diftitiapauuores  fyllabas  rcpctere  poteft, 
in  maiori  piures.  67  quamuis  omnes  vocis  primx  fyllabx  refleclantur,  omncs  tamcn  nd 
audiuntur,quiaprima  vox  fomor  reflcxas  debiliotcsita  cbrundit,  vtipfadurantcau- 
diri  nequeantj ipii  ceflante  tandcra  citius,aut  tardius  pro  quantitate  diftantix  exau- 
d  untur  • 

Confcdarium . 

HIncpatet,cur  fubinde  vlrimx  tantum  linexalicuius  vocabuliaudiantur  >  nunqua 
pnor,  quia  videlicet  rcflexa  vox  rcdic  durantc  adhuc  ptima,  qua  a  iTantc  tand6 
reliquc  fyllabxpercipiunrur .  Sit  murus  ABdi-  A 
ftatia  minor  CD  cx  quo  quis  voce forti  procla- 
metvoccm  PARATIS,  Certum  cftprimam-. 
fyllabam  P A  primum  muro  illidi ,  deindc  fec u  - 

dam  RAjtcrtioTlSrctrOoradoprorfusordine;  pa         ra  tis 

contrario  verd ordinc ref1e{ti,ita vt  P A  prius fc  C I  |       ■  I- 

auribus  fifht ,  deindc  ordine  duxfcquctcsfyl-  sji       C    tl     f  td 

labc,  RA,TIS.Si  igitur  diftantia  fucrit  monofyl- 
labico  profVcndoapta ,  tum  proclamandodi- 
ftam  voce"  PARATIS,nonnififylIabaTl$per- 

cipietur,  prima  e nim  fyllaba  P A  pcr tingcd o  ad  B 
D  reflcxionis punctfi  ibi  reflexa  perueniet  in  C 

&  RA in  c  &  TIS  in  £  confufx igitur ibi fyllabx  nihil  reddet .  Et  interim  d um  P A  rt fcxa 
voxex  perucnit  inC,R  A  vcnit  ex  D  in  f  &  ex,f  in  e.interim  du  directa  vltima  fyllaba  TiS 
pcruenit  in  D.  denuo  igitur  ibidi  m  fitconfufio,  ita  vt  Echoaudirinon  potfit,  01  leccef- 
fantibus  duabus  iyllabis  PA,K  A  vltimafyllaba  "1 1S  tandem  fincconfufionefola  perci- 
piatur  in  C .  Vifa  igitur  natuta fonifecundum lineas  fimplices  ,  nihil  reftat,  nifi  vt  dc_j 
compofms  quoquc  dicamus . 


tl 


Digitized  by  Google 


2S+  oMufur^Vniuerpdis 

De  'Phoni/mu?. 

PHonifmus,  vt  ex  definitione  patet,  cft  diffufio vocis  cylindrica,fiuc conica,  fiue  ra- 
diatiovocisin  modumconijautcylindri.Notanduin  autemfonum  non  fimplici 
lincarum  proic<ftura,feu  aclinoboliacon- 
tingcrc,  alias  cnim  nihi!  prorfus  audiri 
poflec&inhoc  differt  a  lucc;  Sed  in  pro- 
icdtione,&  reflcxionc  fua  agitpermodu 
cylindri,aut  conifonori ;  Sonusigitur  no 
purc  mathematicam  Iatitudinem  habet, 
fed  prorfus  fcnfibilem  &  corpoream ,  ita 
vt  inreflexioncnonvnalinca,fed  con- 
tinuatalincarum  multitudo  fonum  cfii- 
ciat ,  Sit  v.g.  fonorura  A,rcflcxionis  ter- 
minus  B.  obieftum  fiue  murus  reflecles 
CDiincipiat  motiofoniin  Aidico  non-> 
vnicam  tantura  lineam  AO  ex  O  facla_. 
reflcxionc in  B  ibidcm  crTeAurum  fonu  , 
fcdtotius  cylindrici coni  AFE  rcflexum 
iri  in  B  pcr  cyhndrum  EFB .  Vcrum  rcu 
paulo  exactius  dcmonflrcmus. 

Propofitio  VIII. 

Phonifmus  cylindricus  refieclitur  inoffofitamfartem 
froiedura  cylindrica . 

,*  *.'-■("'£**»£«•  •  •  •  ■  *5      ••»•!»••-     •  «  %    *  %  w  « .  *»■      T  •  ^Kl 

Slt  Tympanum  aliquod  in  Acuiusfonusincideritin  fupcrfTcicm  CD  dico  phonif- 
mum  futurum  cylindraccum,  id cft  reflcxionem  non  linearcm  ,  fcd  cylindricarru. 
futuram ;  Concipianturcnim  ex  A  fingulisTympanipunclis  linec,  fonorc,  in  fupcrficic 
EF  duci,qu?hauddubicphonifmumconftituentfubformacylindn  ,  dico  hunccun- 
dcm  fubforma  cylindri  in  B.  reflcxum  iri ;  Ciira  cnim  in  cylindro  AFE  phonico  linex 
fonorx  omncsinter  fc  fintparallelx  fingulx  per  1 1.  huiusfc  pcr  6.  artis  noftre.  anacam- 
riccim^A">»«refleftentinBbafin  cylindriphonocamptici.  patet  ergopropofitum_i 
Quid  triin.  ScdhxcexprxcedcntibusvcruTimafunt.  Notandum  vcr6  triangulum  illud  FHE  a_. 
guiuui  con-  nobjsvocaritriangulumconfufionis  foni,  quamdiuenimauns  intra  lllud  conftituta_, 
5SSw  fucrit,  tamdiu  reflcxa  vox  crit  imperceptibilis, fed  &  n  flexa  cu  m  direfta  confun detur , 
criindric.-.  cxtraver6illudintotoillofpacio  BHF  tanto percipitur  diftinflius,  quant0  7*r  Bauris 

fo0!'  fueritvicinior. 

Notandum fccundo  hoc  triangulum  tanto  mHforeacutius,quantolinea  AOraa- 

gisid  rcdam  XO  acceffcrit . 


;on  iii.m:.. 


Propofitio    I  X. 
Phonifmusorthofhonusinfeifsumreflcftit. 

SI  vero  fucrit  phonifmus  ad  obieclum  phonocampticum  rcflus,  nafcctur  columna.,, 
fiuc  cylindrus  fonorus  rcclusj  Sit  X  fonorum,CD  parics,  ad  fonorum  parallelus,** 
norma- 


Digitized  by  G( 


Lib.  IX.  Magia  Pbonocamftica. 


*ss 


normalis,dicolineasfonorascyJindriinfereflexumiri .  Nam  cura  fonorum  cxbypo- 
thcfi  ad  parictem  CD  normalefit,omnesconfcqucnterlinecfonor$  erunt  parallcli» 
ergo  &  omncsiuxta  propofuioncm  II.  in  fereflcctent.patec  crgo  propoiicum  • 

Propofitio    X . 

In  Phonifmo  conico  axUtantum  fubangulorum  aqualitate  reflcftitur, 
fhontfmwvero  reflexu4  eritconus  truncatus  .ficuti  infhotismu 
acltnobtiismo  oftico^axU  fyramidis  luminarU>fiuc  visualunim  ha~ 
bet  frinctfalem  tum  illuminandi  >  tum  res  diftincle  refrascntandi ; 
eoaemfaclo  res  se  habct  in  Phonismo  Conico . 

Slr  Phonifmus  Conicus ABC  direftns  fiue  phonoptotus ;  obieftum  phonocampticu 
CHB.diconon  nifiaxem  AHfubsqualitateangulorumreflettiinD.  medium-. 
punclum  bafisconi,  Cum  enim  Ik  dux  Ii- 
ncx  axes  conorum  conftituant,  crunt  tcr- 
minihorum axium  neceflarid  centra  bafi- 
nm  coni  tam  dirccli  quam  refiexi ,  confti- 
tuunt  ergo  AHB  anguiu  incidentia?  xqua- 
lem  DHC  angulorerrexionis,  ergo  hcc  fo- 
la  repcrcutieturin  D.  rcliquaeomncs  ia_» 
alias  cValiaspaefcs  fub^qualitate  anguio- 
rum  rcpercuticntur»  vti  ABreflCwtetur  in 
F.  AK  in  Gi  AL  in  D.  AM  in  N .  AC  deni- 
quc  in  I.  Si  cnim  non  in  diaa  puncra  rc- 
fledtant,  rcflcctantur  crgo  in  D.  oranes;  e- 
rit  ergo  angulus  reflcxionis  fin^ularu  inc> 
quaJis  angulo  incidentiar.  quod  eft  abfur- 
dum  &  conrrahypothefin  ,  non  crgonifi 
folus  axisfubcquahtate  angulorum  refle- 
Aturin  D.  nullaalia;&confequenccr  phonifmus  rcflexus  nonencconus.fed  is  neicio 

quid  coni  truncati  &  inucrfi  affeccabic . 

Propofitio    X  I. 

Phonifmus  tonicus  adfarietem  recluj,  rcflcxioncfuafarit 
conum  fhonicum  truncatum  inuersum . 

SltPhonifmus  Conicus  ABC  ad  parictcra  BDC  normalis ,  dico  reflcxum  phonifmu 
conum  truncatum  mucrfum  forraaturutn  >  Quoniam  cnim  lincarum  cx  A  in  mu- 
rum  incidentiumpcr  i,huius,nulla  nifi  axis 
fiue  mcdiain  feicucrberatur,ergoomncsin  -y 
aJias  &  alias  extra  A  punfta  reflcclcnt ,  curn  fcr 
verdpunfta  illa  cx  peripheria  circuli,  bafe-» 
fcilicct  com  phonici,  fiue  phonifmi  conici  fub 
aequalicace  angulorum  reflectantur,rcflcxaru 
lincarum  terminus  VX.  necciTariocric  circu- 
Jus,cuius  ccntrum  A  crit  cctrum  phonicum , 
iiucccntrum  fo  nori,  autquod  idera  eftapex 

pho« 


cr 


2j6  MuJurgU  Vniitcrfalu 

phonifmiconicidircclijupcrficiesvcrotrunt^tacu-cularis  ,communis  crit  bali  coni 
phonici ABCitruncatus  veroconus inucrfusad  diretfum  crit  VXBC  >quara in  D  pun- 
clo  axis  paries  BC  cidem  normalis  fccac .  Phonifmus  igitur  conicus,  ckc.  quod  crat . 

CorQllarium . 

EXhacpropofitioncfcnuiturjfiincirculo  VXdiuerforumauicsponcrcntur,omnc5 
cundemfonum,fiueEchumcandem  auditurosieritautcm  b.ifis  huius  truncati 
coni  VX  tantoamphor,quantoobieclophonocamptico  BCfucrit  vicinior,&rantoc6- 
tracliorquantoApunc^umphonicum  amurofuerit  remotius,  vtiuprarlufione  «.§  7. 
diflumcft.  3 

§.    I  I. 

De  Polyfhonismu  fiueprodtgioso  sonorum  augmento . 

|Vemadmodum  igiturintra  concaua  corpora  coarclata  lux  maximum  foi  aug- 
mentum  acquirir,  ita&fonus;  Quodidera  caufticafpecula  in  Photifmoium 
confluxu  opcrantur,hoc  in  phonifmorum  confluxu  organa  Otica  fiue  Acufti- 
lyphonif °"  ca>  **•  vtP°ly?hon^mvti       ai'ud  fit  j  quam  multorum  phonifmoium  fcu  conorum_. 
muj&poiy  vocalium  in  vnum  pundum  confluxus.  Sicuti  polyphotifmus  nihil  aliudeft ,  quam 
photifmw.  multorum  photifmorum  in  vnum  punftum  concurfus .  Quoniam  vcro  hicpolyphomf- 
mus propnc  concauis corporibus ,  qua  polygonis,  qua cyclicis  conuenit ,  racai  um  par. 
tium  effcratus  fumtam  fubrilc&  illuftreargumentumpaulofufius  ( prjefertim  auu nc- 
mo,  quod  fciam,  fit, qui  illud  att;gerit)  declararc^. 

Suppono  igiturprimovoccmin  patenti  campo  nulli  rcflexioni  eflc  fubieflam ,  fed 
fphatnccin  omnem  partiumfitumradiare,rnox  taracnac  obftaculum  aliquod  occur- 
rcritcidcm  normale,tum  primum  phonifmura  fundare.  Si vero  vuxmediufucntinter 
duoobftacula  fiueparietcs,eam  hocfitu  duosfundarephonifmos,&fic  dc  cocteris . 
Hoc  igitur  fuppofito  nihil  reftat,  nifivtquot  qualefqucin  corponbus  phonifmos  vox 
producat,vidcamus.  Sitigitur. 

Propofitio  XII. 

Centro  fhonico  in  axe  frumatis  trigoni  ifofleuri  concaui  conjiituto,  >vcx 
emtjja  trifiicifhonumo  aucla  tn  centrum  suum  redtbtt. 

Slt  prifma  trilaterum  concauum  ABC.  centrum  phonicum  n 
ntconftitutum  inD.  axeprifmatis  ,  dicovoccm  emiflam 
triplici  auiftamphonifmoad  centrum  fuum  rcdirc ,  quoniam 
cnimradijfiueaxcsphonifmoruraD£,DF,DG  ad  Iatcra_. 
prifrnatis  perpropofit.  2.  funtnormalcs;  ncceflario  reuertcn-  A/^jp[ 
tur  in  fe,  triplo  au&x,  quoniam  etiam  omnes  radij  vicini  per 
modum  normaliura  accipiuntur;  &ijdem  iuxta  hypotbefin_* 
jt.circaidemcentrum  D.  occurrcnt,ibidcm  varijs  reflcxa;um 
lincarum  occurfibus  mirificc  intendetur  vox.  vicmc  crgo  per- 
pendicularibus  in  D.rccurrent;  reliqua;  iuxtapropofir.  4.  va- 
rijsfecundarijsrcflexionibus  in  Iatera,tinnitum  fiucconfusu 
bombum  reddcnt .  Centro  iraque  phonico  in  axe  prifmatis 

trilatericoncauiconftitutovoxcmuTatripliciphonilrao  auftaad  fuumccntrura  redi- 
bit,  quod  crat  demonftrandum . 

Pro- 


Digitized  by 


t%b.  IX.  Magia  Thonocamftica . 


2S7 


Propofitto    X  I  I  I. 

Ccntro^Phonico  in  ax*  frUmatis  quadrilateri  concaui  confhtuto ,  vox 
emijfa  quadrufhct phomfmo  aucla  ad%dtm  centrumredtbit. 

Slt  ABCD  prifina  quadnlatcrum  concauum,  cenrru  pho- 
iucum  inE,dicovocem  cmufam  quadruplici  phomfmo 
auclam in  E  rcdituram  .  Quoniam  cnim  radij  fiuc axes pho- 
nifmorumEB,EC,ED,EAfuntadlatera  normalci  ,per  a 
huius  infcrefleftcturvoxicumprxtercafint^^ualcscodcm 
quoquctcmpore  confonabunt  in  Ei  cum  vero  viciniradij, 
pcr  modum  normalium  accipiantur ,  & ij  circaE ad latitudi- 
nemLoriura  refleOct;  quatuor  igitur  phoniimisquos4pnf- 
xnatis  lajtera  fundant,  vox  autf  a  rcdibit  in  ccntrum  E ;  quod 
crat  oftcndcndum .  . 
*  Quomodo  vcro  reliquc.  Hnear  tandcra  pcr  varias  reriexio- 
acsin ccntrikn E  rcuerfantur  dicendum  eft .  Et  dc  norma- 
libusquidcmiamdiaumeft,dcobliquisquoquedicamus;  Sintigiturvt  m  hgura  % 
patet,EC&BE  linc*loxopbon5,dicocasinEreucrfurasiNamECinCrcflcxalub^- 
quahtate  angulorum  ECI  &  VCD  rcflcaetur  in  D.hinc  fub  eadem  anguloru  squahta- 
CC  VDCiiSDOrefledctur  inO,&tandem  ex  O  fub  arqualitatc  angulorum  5QD  « 


f 


NGP 


KOE in E  centiui  pari  pa^o,  EB  reflexa cx  B  in  G.  & hinc in  F.  &  tandcm  in  E. EF  quo- 
quc cx F contraria  via  in  G,<3e  hincin B.& dcniquc  in E  reflccletur; ita  EO ex  O in  D & 
ex  D  in  C  &  dcniquc  in  E  contraria fimiliter  priori  via  reucrtctur .  Itcrum  linca  EF  vt 
in  5  fig.  patct, ex F reflcxa  in  G,hinc  in  V.  &  hinc  in l& h  nc  in  N .  hinc  in  0,<k  ex O  in~. 
P.&tandem  inEfempcrfub?qualitatcangulorumreflcaet,ita  vt  poft  7  reflcxiones 
tandcminEreucrtatur;Sivcr6fluxusvocisconrrariaviainftituatur  cxE  in  Pj  poft 
totidem  rcflcxiones  tandcm  in E  reucrtetur .  Idem  dic cndum  dc  rcliquis  lincis  intcr 
O&Fintcrmcdijs. 

Confe&arium  I. 


EXhifcepatetcur  in  putcisquadratis  tanta  fitintentiovocis,  &  tam  vehcmcns 
bombus,  lincxenim  varic  rcflexx&adidem  principiumrcuertentesmirificeio- 
num  intendcrefoIcnt,patet  ctiam  mira  naturar  in  augenda  vocein  corporibus  conca* 
uisinduftria^. 


Kk  Pro- 


/ 


Mufurgue  Fniuerfalis 


/vvc 


Propofitio  XIV. 

Centrophonico  confJituto  inaxc  prumatU  pcatagom  <cqutlatcri ,  vox 
emiffa  quinque  phonifmU  auilarchertetur  Uiuc  *vnde projluxcrat. 

Sltprifma  pcnragonum  cquilateru  ABCDE>&  vox  ex  L  axispunftofeuccntropho- 
nicoemilfaqujqua  verfum  propagcturi  dico^V 
phojiifmis  LtC.LCD;LDE,LEA,&  LABauclamrc- 
diru^amin  L.primoenim  perpropofit.z.axis  conorum 
phoh.lcorum  LG.Ll.  LK .  LF.  LH .  cum  ad  larcra  nor- 
raalfcs  fint^neccfi^riom  L.reucrtentur,rcliqui  vcrd  vi- 
ciniradij  varia  reflexionc  agitati  tandcraetiaminL  re. 
flcc^cntur.  Namv4>xcxLin  O  punftumincidcnsillinc 
reflcftctur  in  P. e\V  in V , ex  V  in S ;  ex  S in  I  &  hiric 
tandcminL  fc-ntcefeit,  vidcsigitur  nullam  efTelineam 
phohicam  interjwnfta  HA  vcl  HB  inrerccptara,  qux 
non  tandem  poft  varia  rcfkxionesin  ccntrii  L  remect . 
Idcm  diccduracftde  rcliquisphonicis  Iineis  inqisod- 
cunquc  latus  Jhcidcntibus.  Aufc  itaqucin  axc  prifraa- 
rispentagoni  arquiiatcri  conftitnta,  &c. qupd  Crat  demonftrandum . 

*  ■  •  •  I  :  .  .  < 

&  CJCH  a:;u  lu-nt  y-t;  4u*  Q  *3  m-  L-        Q,      ,  ?  -f.-jiOCl 

Propofitio    X  V. 

_______  '  r*  V    *  *J> 

Centro phdmco  conflitutoin  axe  hexagoni  frifmatu  aquilateri,  uox 
emtfia  6  phonifmU  aucla,  retiertetur  ad  se  ifsarn. 

p-    |A 

Slt  prilma  hejcagonura  concauum  ifopleurura  ABCDEF.  &  cctrum  in  axc O  in  quo 
eraifla  vox'6  phoniimisau£t4,  reucrtetur  iu  Iocura  vndeprofluxit,videIicct  inO. 
QuoniamcnimiomncsJincv  icuaxcs  conorum  ad  di- 
midiumlarcrum  ABCDEFlunrnormaics,per]>ropo- 
fit.  2.  in  fe  ipfas  reflctfentur ,  vidclicct  in  O ,  rclicju. 
vero  victnc;  vanjs  rcflexionibus  vltro  citroquc  vaga- 
bundartandcm  ctiam  m  O  pcr  praecedenrem,  rcfle- 
dtunt ,  bombusuaque  vehcmentilfimus  pcrcipietur  \ 
Nam  VG  ex  Ovoxprolapfainm  hincrefJc<ftcturin_, 
KiCxKin  N  &tandcmin  O.  in  P  veroprolapfaillinc 
reflcdctur  in I;cx Iin  Q»&ex  Qtandc ctiam in  O.Idc 
dicendura dcfingulialijsphonicislineis,  intcrMA  & 
AG,intcrccptis.  Aurc  itaque  conftituta,&c.  quod 
crat . 

Nota  quod  fi  quis  in  pun&is GHIKLM  ad  radios  normalcsponcret  fuperficics, dico 
Echonem  reflcxis  fuislineis  dcfcripturara  perfeftura  hcxagonum .  Vox  enim  ex  A  in. 
cidensinG.exG  in  H.& exH  in  l.&cx  linK  .&exKin  L.&ex  L  in  M  &  hinc  in  A 
dcniquencceffariofubsqualitateangulorum  reflecterur .  Ita  in  prcxcdenre  pentaoo- 
novoxjnH,cxBrcflecleturin  G&cxCin  D,&exDmE  ,&cxE  in  A  &H  deniquc-» 
rcfleftctur.  Siinpnnclis  vidclicet  ABCDE  ad  radios  figura;  norraaJcsfupcrfiricscn- 
gcrcntur .  Idem  diccndum  de  oranibus  aJijs  polygonis . 


Corol« 


Digitized  by  Googlc 


Ltb.tX.  c&Iagi*  Phonocamptica .  2T9 


Corollarium    I . 

EX  diStis dcniqueclariffimc  patet,  quod,quoprifmata  concaua  habucrint plura la- 
tcra,tanto  ronummagisaugmentatumiri;auclisenimphonilrnis  augeturfonust  Ratio  refle- 
fcd  phonifmi  augcnturiuxfaincrcmentulateruj&cpretereaquantoplurafuerintlate-  *l0!"s«nc<* 

>  i-F    }}■  m       n  n.       ■   •    ■  o  V  -r  ponDUS  loli. 

ra,tanto  angulnncidentjs,&  reflexioniserunt  recto  viciniores,&coniequcntcr  phonif-  Sisconcauis 
raiiuxtahypothcfin  3.  magiscirca  ccntru.rn  vnienturi  Verum  vnoparadigmatc  rem_- 
cxpliauTc  iirfficiat.  Sit  dodecagonumprifma  vt  fcquens  figuraoftcndit,cuiusccntrum 
O.fitqiAGBOcx  12  phonifmisvnus,dicofonum  cx  OemiiTumprxterquam  quod  12 
phoniimisaugcatur,ctiara  augmctatum  iri  cx  Iincis  magis  ad  normalem  accedcntibus, 
cuiufrnodi  funt  omnesilla?  inter  A,&  B  intcrmedix  Iinea?,OA  vero,&  OBIinca*  cxtrcmc. 
vniufcuiufquephonifmt  tantoa  ccntro  in  primafuircflexione  fuadiftabunt,  quanta  eit 
Jatcns polygoni  latitudo;poit  multiplicem  tamcn  rcflexionem  tandcm  omncs  in  ccntro 
concurcentjvt  i n prccedentibus  viium eft , 

Corollartum    I  I. 

PAtetquoquefifonorum  confifteret  VG.  in  A,  &infinguhs  angulis  normalcs  fu- 
perficies  effent  crcftae futurura,  vt  fonus  rcflexio- 
ne  dodecagonu m  defcriberct .  Si  vcro  alternae  fuperfi- 
cies  AHKMOF  tollcrentur,  vox  exE  incidensinBrefle- 
Ctcreturin  I,  &  hi*cinL.&hincinN.&hincinG>& 
tandem  in  E  rcucrberaretur ,  atquc  circulari  fua  reftc- 
xione  efficere  hexagonum ;  «x  r  vcro  m  BKNF  refle- 
*a,  defcribci ct  quadratum , vt  figura  clare  oftendit. 
Iterum  F  in  H,  &  hinc  in  M,  &  itcrum  in  F  rcflexa  triplici 
reflcxione  defcribct  triangulum  a?quilaterum  i  vidcs  igi- 
tur  quomodovox  in  vnico  dodecagono,omncs  rcflexio- 
nc fua fonora  afpecluum  aftrologicoru  lineas defcribat . 
Multaaliarcflcxionum  arcana  miracula  fub  huiufmodi 
figurislatent,  quc,  foli  ipfi  patebunt,qui  noftra  hictradi- 
ta  penitius  fueritpcrfcrutatus . 


Confedtarium  II. 

HIncfcquitur,cum  multiplicatiopolygonorumin  infinitum  crefcat,  multiplicatio- 
nem  ouoque  phemifmorum  fecundumomncsdifferentiasin  infinimm  crcfccrei  vnderefoni 
vnio  tamen  fonorum  in  axe corporis concaui potifliraura  contingiti Nam in hoc  ©mnes  ,ia ,n Put«,J- 
linexfonorc^ahncismcdijslaterumpolygonorum  verticalibus  reflexe.  vniuntur. 
Bombus  verd,feu  tinnitus  maxime  nafcctur  in  angulis  concauis  folidorura  concauoru"  i 
Vnde  oulloplane;  negotioratioaifignatur  tantxin  putcisrcfonantiae . 


Kk 


Pro- 


Digitized  by  GoQgle 


MufurgU  VniuersalU 


PropofitiQ  XVI, 

Ccntro  fhonico  confittutoin  axe  cyhndri concaui ,  vox  emijfa  ex  omni. 
bus  funclis  fcrtfhtna  %n Jeiffam  reflefletur . 

SiJtcylindrusconcaqusXY.  voxin  N  ccnrro  con- 
ftituta;dico  eamex  omnibuspunvtisperipiieiiae 
ABCDEFGABGHiKL,&  cjuibufcunque  alus  infini- 
tis  in  N  rcflexum  iri . Quoniam  enim  omnes  lincc  ex 
ccntro  adcircumferentiam  duftc_ad  illam  funt  rccta:, 
reclasautemiuxtapropofit.  i.  in  iereflectuntur,rcf.e- 
cletur  crgo  omnes  linecj  cx  pcripheria  in  N  vbi,&  ora- 
ncs  vnientur  ,patct  ergo  Propofitio.  Cu:n  prjctcrca 
vox  non  in  vnius  tantum circuli  pun&a incidat,fed  in 
totpun£ta,quotconfiderari  pofTunt  in  lincis  longi- 
tuuiniscylindri;h$  autem  lincc;  dmnesadaxem  pa- 
rallela; funt,  omnia  harum  linearum  longitudinispu- 
dta,  alicubi  in  axcm  rcuerbcrabuntur,  Vndc  mirinca, 
cVproriusmiraculofamultiplicatiofoni,  qualem  in-» 
profundioribus  puteiscxpcrimur ,  nullo  negotio  pa- 
tcfir  •,  Sit  putcus  ABCD.  axis OP  ccntrum  pnonicum 
N  i  ex  quo  vox  emnTa  cadat  in  E  ,  cx  E  cr»o  refletfe- 
tur  in  G  ,&ex  G  in  Ffemperaxcminteriecando  in_» 
pynftis  MV.  fimiliter  voxincidcns  inHreuerbc  abi- 
tur  in  1,  cxl  in  K,  axcm  fccundo  in  RS  ,&  fimiles  re- 
flexioncs  continguntin  omniBus  pun<ftis  linea.um-j 
altitudims  putei  ,cumfmodi  funt  AC,  &  BD. in  prc- 
fcntifchcmate_->. 

Propofitio  XVII. 

fn  fyramidum  quotcunquelatcrum  ruti,{g> 
conorum  concauorum  axe  confiituta  au- 
resuoxcmijjanunquamreucrtctur  in  fc- 

iffam,  nifi  %n  funftis  L#)  M.  non  vcro 
in  alijs  funtlis . 

AD  fonorum  vox  extra  pnncla  ML  non  rcdit  in- 
tracorjporaconica  c6caua,vtproindc  inepta_i 
huiufmodi  lono  multiplicando  lint  corpora_» . 
Cum  cnim  vox  ap£o$ai»»<  in  fingula  latcra  im- 
pingat,  ipfa  furfum  refleclet.  Sit  pyramis  ABC> 
cetrum  phonicum  K  ex  quo  vox  illapia  in  G  refleftet 
inE.&  ex  H  in  F.ex  N  in  0,&  hinc  itcrum  in  L;cx  quo 
patetrefiexionem  fempcr  furfum  enitinec  inieipiam 
remeare,nifiin  duobuspunctisL&M.  vti  diftum-o 

cft. 


Pro- 


Digitized  by  G( 


Lib.lX.  Magia  Phonocamftica.  aii 
Propofitio  XVIII, 

Ccntro phontco  confiituto  in  cemroj.cvrforum  regularium  concauo- 
rum ,  *vox  refexa  tot fhontfmu  aufta  rcdibu  tnfe,  guot 
corfus  habuertt  latera^». 

SVnrcorporareguIaria  y.  tetracdrum,cubus,oftacdrum,dodccaedrum,icof3cdrG, 
&fic  dicuntur,  quod  latera  arqualia  habeant,&  quod  fola  circulo  infcriptibilia  finti 
horum  enini  finguiaplanaaccntroarquidiftant-  Vndevel  cxipfadcfinitione  fingu- 
lorum  patet,quomodo  vox  in  ijs  propagabilis  fit  i  In  centro  enim  tctracdn  cetro  pno- 
nico  conftituto  vox  4  phonifmis aufta rcdibit  in  fe, in  oihedro  8.  in  dodecaedro  12.  in 
icofaedro  dcniquc  20  phonifmis  au#a  redibitad  fcquorura  omniura  demonitratio 
pcndet  ex  prcxcdcntibus,  eftque  ita  facilis  vt  cxplicationc  non  indigcat . 

Propofitio  XIX. 

Sphara  concaua  fonofrofdgando  omntum  aftis/tma  cfl . 

CVmenim  omneslineaccx  omnibuspunctisfupcrficicicircularisadccntrumduclc 
interfcajqualesfint,  omneiquc  adfphxricam  fuperhcicmredje ,  ncceflarioin  lc 
reflexa:  in  centro  omncs  vnienturfonorumfpccics ,  ibiigitur  vchcmentiflimusionus 
fict.  Sphira  ergo  concaua  fono  propagando  qmnipm  corporumjfouri  capacifflftiaeft, 
jta  fono  multiphcandoapti^ma,qugdcratprQLandurn . 

C   A   P   V    T  II. 

PHONVRGIA  ECHONICA 

S  I  V  £ 

Dc  Echonibus  artificiose  conftituendis,  fabricand  ifquo. 

PRxmifli$omnibus,ijs  quaeadTheoriam  Echonumpcrtincrc  quouismodo  vidcbi- 
tur, iam  fingula  pcr problemau  in  praxim  redigcraus ,  vt  ipcculationum  noflrar u 
vfus  omnibus  roclius  patefiat .  Sit  itaque_> . 

Problema   I , 

Si  obietla  fhonocamftica  ex  determinato  locoitadtffonantur ,  <u/  ad 
Vocale  non faralkla  tantum  ,fed  &  normalta  fmt ,  Vox 
ex fmgulis  refleclctur  in fe  iffam . 

Slnt  obieaa  phonocamptica  BCDOEI;  vocis  determinatus  locus  A  fupu 
putcum  ,  dico  lincas  fonoras  in  difla  obictfa  incidentes  recuriuras  in  A  - 
Quoniam  cnim  ex  hypothcfi  vox  in  dida  folidorum  corporum  punrtainc.de  ns  o<0«- 
5^os  reflcflitur  ,radius  autcra  c§e#>rc5infeipfumreflcclatur  mxta propofit.  a.omncs 


Digitized  by  Google 


tf^j  <&4uJurgiA  V&uerfalis 

in  Acirius,  auttardias itixta  diftanti^  vocalis,ab obieftis  phonoeampticis  proportio- 
ncm  rcucrberabuntur.  ] 

Confedtarium. 

EXquopatetIuculenter,ciu  fubindcftantibusiambntibus,voxex  imo  vallis  re- 
ucrbcrctur  adnos.-  quiavidclicctradiusfonorusad  rupcmC  normalis  rcucrtt- 


tur  in  A.  ita  ftans  in  vallc  F.  percipiet  vocem  A.  in  O  reflexam  &  rontnr.  cx  D  q»o- 
quc  fundo  putci  vox  reflexa  multiplicatofonoremeabitin  A . 


Problema    I  I. 

Datis  duobus  funclis ,  fiue Jlatiombus  tum  obiecli  situm  ,'tum  an^ulos 
determinare,  fubquibus  *vox  loxofhona  i     \f  ■  d. i . 

Slntduopun&adata  ABiquorum  hocccntrum  produclionisfoni,aItcrum  A  terroi- 
nus  fit  vocis  reflex^i  peritur,quomodo  conftitucndum  fir  i  eclumkanacampticu, 
vt  A  vocem  B  reflexam  percipere po/fit,  ducanrur  cx B,&  A  du$ lincc;  quomodolibc  t  > 
dummodo  aiicubi  concurranr,  v.  g.  in  C.  fiatquc  trlangu- 
lum  ABC ,  quo  peraclodiuidaturtriangulus  ACBbifaria, 
ad  exrremum  enimCdiuidenrislincc,  punctum  linca  nor- 
roalisdufta  aflignabitrauri  ,autcuiufcunque  corporisre- 
fleftentis  fitum ,  in  hunc  enim  murum  vox  B  incidcns  ne- 
cefTarid  refledretur  in  A  i  rcm  ira  dcmonftro ,  ciim  enim_* 
iuxta  propof.  i.  Echofiatfub$qualitate  angulorum  inci-  A 
dcntix,  &  reflexionis,  hic  autem  CS  cathetus  fit  diuidens 
triangulum  phonocampticum  bifariam,  lineaque  LCM  obiectum  rcflcctcns  rcferar,ad 
cathetura  CS  normalis,  crccra  neceflarib  LCA,&MCB  angulosincidenrie&  refjexKv- 
nis  dabit  ?qualcs,Sed  ct  anguli  iuxta  cathetum  equales  funt,  cx  B  igitur  vox  in  obic- 
ctumLCM iam  determinarumincidens,fubequalirarc3ngulorum  rcflectetur  in  Aj 
Datis  igitur  duobus  punctis,feu  ftationibus  quibushbct  alfumpris  tumobiccti  fitum, 
tu  angulosfub  quibus  vox  loxopbona  it  &redit)dctcrminauimus,quod  cratficiendu. 

Pro- 


Digitized  by,  G( 


Lib.  I X.  Magia  Phonoeamfttca .  263 

Problema  III. 

DatU  quibuslibei  funclU  feu  flationibns  quomodoltbet  ajfpofitis ,  dum 
modo  legitimam  Echonis  froducsnd*  dtjlanttam  habeant ,  itaobie» 
04  anacamptica  dtfponere,  u(uox  rejlexa solis  illU ,  qut  diclas  sla- 
tiones  aus  Itneas  direclo-rcflexasoccupant,innote/cat . 

Slntftationes  data*^BCDEFG  .firqueprima  vox  A,petitur  iuxta  puncla  data  ita_, 
obiecla  anacamptica  difponcre,vt  vox  rcflexa ,  nulli  alteri ,  ni/i  difta  ftationum— 
puncta  oecupantihusinnorcfcat.  Dicta puncla  Iineisrc£tisconiungantur,quibuspcr- 
aftisfinjjulosangulosper  prxcedc- 
tcm  birariam  feccs  i  Dkoadcxtrc- 
raalincarum  angulosbifariam  fcca- 
tiumpunfta  normales  ercclas  afli- 
gnaturasfitum  obicclorum  requifi- 
rum,  vocemquc  rcfjexam  a  folisda- 
tas  ftationesaut  lin^as  direclo-rcfle. 
xas  occupantibus  perccptum  iri. 
Quoniam  enim  Jinea;  angulos  bi/a- 
riara  fecares  nihiJ  aliudfunt,nifica- 
thcti  fu^crficie]  'eflcxionis,ea  vbiq; 
cathcticosangulos  per  luppofit.  6. 

faciet  ^quales.  Siigiturin  extremispunvftisciigantur  normaIcs,fundabuntiIla?  infin- 
gulisduosanguJosrc^osrumcadiciojaquibus  fipnorcs  anguloscatheticos  fubtra- 
xcris,eruuc  pcrdefinitionem  6.  Eud'  rcliquianguli  dircdtoreflexi,id  eftangulus  inci* 
dentiar,reflexionis angulo  arqualis .  Vox lgitur  ex  A  in  murum  B .  incidens,inderefle- 
xa  abir  in  C  &  hinc  in  D, & ex  D  in  Ei  cx  E  in  F,  &  cx  F  in  G.  &  cx  G.  deniquc  in  H.vox 
igitur  infinguJisobieclisillifafubxqualitateanguJorumindata  puncla  rctJcctet  >  da- 
tis  igitur,  &c.  quod  erat  facicndum . 

Confefflarium . 

PAtetigituraureconftitutain  quocuuque  datorum  punftorumEchum  perceptum 
iri,  &diuerfis  7  homini.bus in  7  punctis  ftantibus  fingulis  Echum  ex  A  prolapfam 
raanifeftatum  iri,  irao  nequc  in  punftis  tantum  datis,fcdin  quacunqucpartc  Jinearum, 
punda  coniungcntium,  quas  dircelo-rcflexas  vocamus,  patcriet . 

Problema  IV. 

Datis  funclU  quomodolibct  dtfpofitU ,  in  ijs  ita  obieclaphonocamftica 
dtjfonere ,  «u/  Vox farttm  interne ,farttm  externe  refiexa}fem- 
fer  tamen  aure  in  quibufcunque  UneU  dtreclo-reflexU 
conflttuta,  Echo  ferctftatur . 

Slntpunfladataquomodolibct  difpofira  ABCDEFOH,  reclis  AB,BC,CD,  DE,EF, 
FG.  GHconiunclajdiuidanturfinguIi  anguli  bifanam,iathetisBV,CV,DY,EV, 
FV,GV,HV.ad  quosinpunftisBCDEJ:GH  normaleserigantur,fupra  quas  obiccla»* 
phonocapticadilponatur.  dico  obicclafupcr  normaJesita  dilpofita,  vocc  partim  inter- 


ne 


1 


Digitized  by  Gooole 


16$  oMvJurlt*  FmuerfalU 

ne,partimextcrnercfjcuantia;voccm  tcficxam,  vbicunquein  lincis  direfto-rcflcxis 
aurisfuerit  conftitutaredditum  iri .  Cumenimangulitamcathctici  quaro  directo-rc- 
flcxiexfuppofitionc  fint  asquales.  Creo  per 

propoti,  Voxn»cclTari6exBrcflexaintcr-  ^TcC^  Y.  ~~/\\> 
ne  iflidetur  in  C.  vbi  extcrna  reflcxafcrctur 
in  D,  interne  mE;  dcindc  itcrfi  inF  &  hinc 
intcrnc  inG.  vbi  denudcxtcrncinH.&dc- 
niquc  cxtemcin  Afcmpcr  fub  a?qualitaM_j 
aogulorum rcflcctct .  Datis  i^itur  punctis , 

vxc.  qucd  cratfacienduro,  • 

Dicimus  autcm  externcreflecti,quando 
obicctumaliquod  phonocampticum  fuper- 
hcie  rcflexioniscumcatheto  fuo  babetex- 
cra  datorum  punctorum  diftrictum  >  fiuo 
quando  catheti  reflcxionis  cxtra  porrigunrur,  interne  vcrd  reflectunt,  quando  cathc- 
ti  reflcxionis ,  intiis  vcrgunt;  in  propofitoexemplo  a  objecta  phonocamptica  extcrne 
reflectcntiafunt  C ,  &  H,  eoruroquccathcti  cxtra  vagantes  CV  ,&HV ,  rcliqua  cbic- 
cta habcntiacathetos  intus  vcrgentes,  vti fuit  BV, DV,EV>  G V,  internc  rcflcctenti:_. 
funt.  .5ft^ 

Problema    V . 

Echum  folyfhonam  cQnttruere3pue3qua  foft  editamfrimam  eandem 

njocemaUafque  frofoptioncs  aliquoties  refetat . 

-nil  ni  illi  jntiufbntil  f^vttrfti  <n  ;i-  '•'  ■.  ?j"*'  ^ofl-^h.t'  ixs  n''  wu$n£  .*ilci!PO  ''-Oflfl 

IN  mcmoriam  hoc  loco  reuocada  ca,quaeintcrtiaPrcIiifione  de  intcrualloEchonis> 
tradidimus.  Namciimccita  &mathematicadiftanriain  hoc  ncgotio  luUico  dari 
Mupoiy.v  nonpoffitjomnium optime  faciet,qui dictam  diftantiam  ad  fcnfum  fiue mcchanicc  ex- 
photu  coo.  ploraucnt ;  Ita autem facier ; Seligat  fibi  murum  folidum,po!itum>  reflexion  i  vocis ap- 
tiiuendoj.  j^rjjum, ^einde  normalitcrabilloaccedat,rcccdatquc,  donec  vnam  fyllabam  pcrfc- 
ct£  reddiderit,  fpaciumque  diligentcr  mcnfura aliqua  nota  eyploret,deindc  rccto  tia- 
mite  rctroccdat,  doncc  bilTyllabum  vocabulum  perfcct.  rcddiderit ,  fpaciumquc  dili- 
genter  racnfuret;poftea  rctroccdatin  tantum,doncc  tnfyllabum  Echo  rcddiderit  ,& 
fic  fcmpcr  raagis  magifquc  a  muro  recedendo  donec  decafyllabu  fiuc  vcrlum  quem- 
piam  perfectcrcddiderit,  in  omnibuspolyiyllabis  perfecte  obferuando  diftanuara  . 
Et  cxpcrientia  niuenict  fpacia ,  qucis  Echo  vna  iyllaba  augetur ,  non  effc  arqualia ,  fcd 
femperminora&minora:  p3ripacto,  vtpolyphona  fitEcho  &  fyllabarn  abquoties  tc- 
pctat, fpacia  queis  diftinctc  heptafyi]aba crcfcunt ,  non  funt  xqualia  fed  minora  &  mi- 
norafempcr .  Excmpli gratia. 

Cuius  quidem  rci  ratio  alia  non  cft  nifi  languor  vocis,    Monofyllab.  ioo"| 
curfpacii^  qU3e  qUaato  rcmotius  fpaciumpcrcurrit,  tanto  fempcr   BiiTyllab.       190  I 
jrabSSSba  magi$maffifq;flaccefcit,donccpenituscxanimctur,cum   Tri/yllab.  270! 
116 fmt 5qua.  ergo  vox  femper  raagis  &  magis  debilitetur ,  certum  cft ,    Tetrafyllab.    350  >pedum 
:ia~"        fpacia«qualiaciTcnequaquarapofTe,fcdremotiora  fcm-    Pentaiyilab.  430  l 
per  viciniora  (vt  in  profpecriua  columnaru  fit)  vt fint  nc-    Hciftafyllab.  515] 
cefleeft.  Qua  tamcn  proportione  dccrefcant, difticilcL»    Hcptalyllab.  600  j 
cft  cognofccrc,  cuni  vclocitasmotus  ad  fpacium  exacta 

&  ccrtam  proportioncm  admitterc  vix  poffit;  Sccurius  igitur  aget ,  fi  adfcnfum  vti 
polyfyllaba  fpacia,ita  &  polyphona?  Echonis  fpacia  cxploraucrit ;  lta  autcm  rcs  mccha»- 
nice  ope  plurium  indagari  poterit .  Sit  raurus  ABa  quo  in  tanttim  rcccdatEchomctra 
donccillud:  armavirumque  c>i*o}  pcrfecte  reddiderit ,  quod  tfctinpuncto  C.  vbipri- 

mutdq 


Digitized  by  Gooole 


Oigitized  by  GoojiC 


Digitized  b^'QT)OQle 


Ltb.IX.  Magia  Pbonocampttca  *6 > 

musEcbomet\i  immotus  fignum  vltima:refiexa;lylIaba*(cano)dabitaIterifocio>tan- 
tum  in  linca  CL  rcccdcndo  ,  doncc 
dato  primo  in  C.  peracte,  reflexionis 


A         C  L 
_|-  1 


figno  ,  Echo  incipiat  fccundo  .&  bic 
pcracta?  rcflcx  onis  figno  dabit  tertio 
w  cadcm  linca  tantumreccdcnti,donec  finita  reflexionefccundi  inchoat  3. Sc  Cic  in 
infinitum,Spacia  enim  harc  diJigenti  menfura  explorata  dabunt  loca,quibus  eredi  mu- 
ri,  repetantintegraspropofitionesaliquoties . 

Sed  hr  obfcruationes  ciim  dirfialcs lint,  mcJius  fcccrit  Echometra ,  11  muros  arquali 
intcrcapedinc,& refleclenti voci proportionato  fpacio  difsitos felegent,  hi cnim  vt plu-  rcho ad  mu 
rimum  voccs  aliquones  pcifecle  repetunt,  quenudmodum  expcncntia  me  docuit ,  in  ,os  Aueoio- 
diuerfarum  turntarum  vrbium  mcenibus;  pnmum  in  rouris  Vrbis  Auenioncnfis,ia-»  DCD,cl- 
quibus  vox  oclicsdiftincte  rcpctitur,ctiaiiili  oblhcuUpbonocampticafintaequaliipar 
cio  diifita.  Simiiiter  in  Romanx  Vtbisrucemjs,  vbi  pio  niultitudincturnum  vox  nuc 
bis,  nunc  quater,  nunc  quinquics,fexiesautlcptiesrcflcctit.  Sed  am  ad  probkma^ 
initio  propofitum  propius  acccdamus . 

Sit  lgiturproteius  murus  quifpia  7  luxnbwct injigj .IcowfW.  patct,  tuto  ab  inuicS 
fpacio,  quato  vocaJe X  diftat  a  prima  turri  A,  d.iiTitis,fintq,fingttJ*  tuiriufuperriciessd 
vccale  X paraJlclar  &  nermales,  dico.voceXm  fin^ulosmuros  ABCDLFG  mcidcntc 
in  fe  reuerfam  Echum  heptaphonani  formatuiam  .  Nam  cum  ex  fuppofitionc  vox  in  fc 
rcflectatur  ex  omnibusmuns  adfonorum  normalibusiac  dcindc ob  rcmotjorcsfcm- 
per  cVremotiorcsrurres,  vox  tardius&tardius  rccurrat,neccflarid  vltimaturristardius 
reddet  vocem,  quam  penultima,  &permltima,quam  anrcpcnultima,  &  ficdeccteris. 
Auris  igitur  in  X  cpnftitura  ,Echum  hcpraphonara  percipieijheptaphonam  igitur  Echu 
conltruxiinus,  quod  era t  fa  ciendum . 

Problema   V  I. 

■*",uu"  •  i**'     ••«      >t  •  .i»m-i;::nganimur  pa  >oHiiw«>i rntttjat? 

^Vatispunilis  quibtulibtt  in  circulo  dt/pofitis.  Ecbonem  circularem 
conflruere    polyphbnam.  vide fig.l 1 1.  in  lcomf.X  V . 

Int  puncta phonocamptica  in  ^rculo  ABCDEFGHIKLM .  quomodoliber difpofi- 
ta  ad  qux  cx  A  centro  phonico  ducantur  Iinc;  AB,  AC,  AD,&c.  Dicocx  Gpu- 
ctofemidiamctricirculilineasGB.GC,  GD,GE,GF,GH  ,  Gi,GK  jGLducms  auj- 
gnaturas  obiectorum  phonocamptico!  um  fitum ,  Quoniam  enira  pcr  16.  Jib.  4.  Elemf- 
.torura  anguli  lnfcmicuculorccu  funt,  lincjE  ex  G  ductcj  ad  lineas  fonoras  cx  A  dutXis 
crunt  normajes .  Vox  er^o  ex  A  m  bbiectum  phon  jcamptiLum  fuprajincaaj  B  lkumw, 
vocemrcflectctinA.&IineasCD&FHlKL  ciimad  Jmcaslonurasex  A  dcfcriptS  Wl 
norm3lcs,objcctaphonoiampticafupracas  fundata,,voccm  refJectent  fimiliuc.in  A. 
ciira  prqtcrealincajex  A  productx fcrnpcr  longiorcs  &Iongiorcsfint,fequitur  qu^q; 
vocem  tardius&tardius  in  A  refltxum  iri ,  nalcctiir  igiturEchopoIyphona  fuccclfiue 
voccs,  toties  repetens ,  quot  punctain  circulofucrmt  difpofita  .  quar  fi  in  ambobus  fc- 
micirculisacqualemab  A  habuermtdiftantiam  ,e^i»litempoiejnEchum  rcucrbera- 
bunt,  ca  mquc  dupJo  fortiorera  rcddcnt . 

r  oj^  oiodiioi^ 


s 


Confedarium . 

E 


irculoconflrucrcpol- 


X  his patet,  quanta  facilitate  quis  Echum  polyphonam  in  cirCuIo  conflruerc  pof-  Echo  in  cir. 
I  lit,  vbi  videsquoqueadmirabilera  quandam  pfoprietatetn  huius  figqrx  mocus  cuium  rtfo- 
louori  languorem  exprimentem,  nam  fpacia  anacamptica  GP ,  PO ,  ON  vti  cfictum  cft r 
cqualia no funt,lcd  cotinuo dccrcmfto,tato  Jempcr  magisdc'licjunt,quaiuo  ad  quan- 

Ll  tua- 


Digitized  by  Gooole 


264  oMuJurgUPnlucrfdlis 

titatcm  linca?  aetionis',  quara  AG  refert,  propiusacceiferuit,ita  vrficut  fc  babent  (p aci* 
PG.  ad  PO,  &  OP  ad  ON.  ita  fc  habcant ,  quo  ad  diltantiam  obiccta  phonocampticau. 
vt  voces  repetant.  rcfpondetquepi*:Uan0imc  oranibus  cxperimentis  a  nobisiactis . 

Problema  VII. 

C/frfl   w  4/1  tw/W  ScclciU  conjlrucrc  co  artifcio ,  *u/  /rtv  Cantorcs 
tantum  fr^eflcm ,  quantum  ccntum . 

CHori  tholusltadifponatur,  vtintusfph$ricam  fupcrficiem  babcat,organum  vc  Q. 
Cantorelquc  circa  ccntrum  huius  tholi  diiponatur.  &  b.ibebis  intcntum;quonii 
enim  omnesvocalcsliiieaeadtbolumno,n,alesiunt,ad locun»  vndc prorluxcrunt ,  rc- 
dibunt,  vrhcmentiffimeque  fonum  intendent .  Porro  fi  a  choro  tanta  diftantia furna- 
tur,  quacEchoni  tnfyllabae  repetendat  fufficiat,  atqueco  inlocofuperficies  fpbasrica  in 
muro  fiat,  cx  eo  loco  tcmpli ,  vbi  vt  plurimum  bomincs  deuotioni  mdulgerc  iblcnc  ti- 
quamex  tentro  defcripta;Vocesnontanrum  vchementi&mehocinlocointcndSwr, 
ftd&diucrfumchorum  aprimo  conftiruent  jfieriiro  cantioncs ,  per  trrum  notaruiri-. 
ciaufulasjita  adorncr ,  vtpoft  datas  cfauiulasfcmper  tantum  pauietur  ,quantumten> 
poris  diftxclaufuljc  valent  ,hominesin  dictoloco  exiftSte$>omninbfiMperfuadcbuni; 
duoschoros  cflc,clf  a  magna  Cantorum  turba  conftitutosj  claufularo  bicappofuimus. 

^  • 

Primoitaqucchoroprimam  daufulamcanrante,  illo  interira  paulantealtcrtholus 
cantatamrepetetjHoc  ncgotiuminfignifucceffu  in  vaftiffimo  templo  Sandti  Pctriinfti- 
tuipofTet,  fiMuficus  cflfct,qui  notiriam  tam  abditarura  rcrura  haberct.  Templum-. 
quoquc  S.Iacobi  Inturabiliura  hicRomc,  tamhuic  ncgotioaptumeftj  vc.Architeclus 
hucrefpexiiTevidcatur. 

Confetfarium. 

-u'i  i)     o-.J  .ax!\Q  A.  »r. . .  .S/Twc»1  <*Jioy:»  •.--.rradtj  r.t;».^3  AxisupLrc?  j^M 

EXhis & prarcedentibus fatis  conftat, quomodo  artificiofij  Echi conftitui  poflint. 
Ccrti  non  inTempIis  tantum,  fed  &inCampis  Echi  roxtaprcccdenria  ita  con- 
ftitui  poflunt,  vt  accommodara:  claufulx  harmonica?,  non  femcl  tantum,fcd  &  bis ,  ter ,. 
craateT,&quotiervolueris>repeiantur,omncfqueputcnt  diuerfisctioris  diftnbtiris  fic-- 
n,  quodvno  choroconcinitur.  Pro  duobu*  cnim  choris  reprxfcntandispoftpra»cc- 
dcntcm  claufulam  prolatam  ,  paufa  duorum  tcmporum,  pro  tnbus  trium ,  pro  quatuor 
dcnique  choris,  quatuor  temporum  paufe,  ponendzfunt.  vt  fequitur. 

i  MuficaperEcho. 


Pro  i  choro       Pro  a  choris    Pro  3  choris    Pro  4  choris     Pro  c  choris . 


l~:::H:^:f::|f.i:^ 


B 

-    Videsin  hoc  paradigmate  daufulara  priraam  A  femelreflcclere  ,fccundam  claufuli 

Bob 


Digitized  by  G< 


Lib.lX.  Magia  Phonocamptica.  24 

Bobiineasfonoraslongioresbisreperii  claufulam  C  tcrtio  rcpcti  jquialinc^fonor^  £Chu$  har- 
adhuclongiusferuntur,  fic  daufula  D  quater  repcmur  oblincarum  fonorarum  lon-  momce  .n(U 
ginquitatem,  & fic de  alijs .  tucnd* nxio 

Patetigiturexdidisquomodo  Echoconftituipoflit ,  diuerfos  choros  reprcfcntans; 
Si  verofpaciumtamlongum  elTet,vt  ineo  vox  euancfceret  Iongioribusfpacijs,confuI- 
tius  tub^jtympana^aliaqucinftrumentaArchementisfoniattribucrim^cumcnimlongius 
quam  voces  ferantur,rcflcxa?  eorurp  voccsfuauiusquoquc  fe  fiftent  auribus  ,quaraio 
propinquo .  7 

Erotema . 

Vtrum  Echo  heterophona  confiitm  po  j/lt ,  qu&  diucrfa 
njerbaaprimis  refimdat . 

Vldctur  hoc  negotigrn  primafronte  ncfcio  quam«Vi/r*/*i/«»'inuoluere  ;  Qiiomodo 
cnim  inquies,  vox  3  ie  ipfadjflcrrepoiTit  non  vidto,  cumEchonihil  aliud  fit, 
quamfluxus  quidam  primc.  vocis  cotinuatus  reflcxufque,  neque  vlla  rarione  aliud  pro- 
jerrc  poffic  reflecTendo,  nifiquodprimoprolatum  cft,  vidctur  ergo  prorfusimplita,e_> 
Echurodari  alteriusreprxfentatiua.  RefpondeoEchum  multiphcitcr  confidcran  vcl  pcho  _ 
o$Qo*<»ro»  fiue  vt  dircctam,vel ?g^ifw$r9\t  obliquam;  iterum  velmonophonon,vt  vnam-  phones  muJ 
vcl  Wt'f*»«rvtplureslyllabasiefleelentem.  Dicoigitur  Echum  onhophonam&mo~nple*. 
nophonam aliud  reprcfcntare  non  valere  ,  quaraquod  prolaturaeft,  vcrum  clTe;dari 
tame  aliquas  Echus  loxophonasaio,  quas  aptas  eiTc  pofie  dicimus,aliud,qua  prolatu  eu\ 
repraefcntare.  Nonnulli  tamcn  Echum  quoque orthophonamita  difponi poflfe putant» 
vt  diteCta  voxaIiud,aIiud  rcflexa  ferat ;  itaquidam  Graca  vcrhadum  proferunt>Echu 
10  latino  rcfpondcrc  fccfantyvt  in  fccpicntibus  verbis  patct. 

oiQioi  wurTuno^utnvBroit .        bonis .  i 

7T0UTU  TTOAiffJ  lufi.. 

•ifiioi  o©»'*A  xtatc. 

Hoc  vcl  fimili  modo-ex  quauis  linguayoces-fimiliter  defincntes ,  ita  tamcn  vt  in  di- 
uerfislinguis  dmcrfca^fignlficationcmhaberent^cligipolTen^Vcrumfirailia  vt  coacta 
funt, &exiguiinpcnij,ita  nonfacilc  inpraxin,  mfilo.ngoftudio  ,&  exiguo  cum  fruclu. 
deducuntur,  meliusforjan  ha?cin  vna&cadem  Jinguaeffici  poiTent  ,cuiusrci  aliquot 
cxempla  ponemus.  Vidtfiguram  II.  IconifmiXV. 

Sit  v.  g.  Echo  inftituenda  quadrifyllaba  ;  obie&a  BCDEF  ita  diipofi-  CLAMQRE. 
tafint,  vtfingula  vnamiyllabam  tardiusreflcdant.  Sitque  trifyllabum  AMORE 
quidem',atvirtute,quadrifyllabumrequens  voxCLAMOUE.  SonorG  MORE- 
autem  fiue  vocalc  fitin  A.  cum  igitur  obicclaita  dilpofita  fupponantur ,  ORE 
vt  fin"ulafyllabam  tardiusreflectant,certum  <ft  fingula  obiectadiucr-  HE 
faverba  fignificantia  refleitcre,ita  obiedtumB  CLAMQRE; AMORE , 
reddet  obiectum  C;  MORE  obicftum  D  iOREobiccluraE ;  RE  denique  obie&um  F 
rcddetjpofyphonaigitui  Echofemperaha&aha  vocabularcpetct,  vtfiquisclamet;ti- 
bi  vero  gratias  agam,  quo  CLAMORE?  rdpondebit  Echo,gr3tias agam  CL AMQRE* 
AMORE,  MORE,  ORE,  RE . 

Sicvocabulum  CONSTABIS  indiuerfis  obiectisfempcrdiuerfa&  CONSTABIS 
diuerfa  reflectet,  vt  hic  patct ,  innumcra  huiufmodi  inucniri  poterunt ,  STABIS 
fuccesfiuc  alia  &  aliaa priori  vocc reflectentia,ita  vt  Echo non iam  pri-  ARTS 
mam,fedalias&aliasfempcr  vocesreddar,  hifccigiturduobus  modis, 
Echoorrhophona&quideminvarijs  obicctisdiucrfas  a  priori  voces 
rcddcrcpoteft,non  alitcriQuxriturigitur,  vtrumloxophonaEchoita 
corjftrui  posfit,vt  ad  quaefita  alia  quauis  lingua  refpondere  posfit . 


ABIS 
BIS 
IS 


LI    1  Pro- 


Digitized  by  Google  I 


26S 


MufurgU  Vniucrfxlis . 
Problema  VIII. 


Echum  hcterofbononcon(1ruere,cutu<3  reflexavox  scmferalia 
&  alta  &  in  quauis  Itngua  refpondcat . 

REquirithxcEcho,  cperam  duorum,itaautem  inftituaturrprimo,  fpncium  deter- 
minetur  quadryf)  Ihbo  aut  pentalyjlabo  perfectc  pronunciando  aptum,  id  eA , 
pfeonosqmd  qUOCj  4  aut  5.  fyllabarum  vocabujum  pertectc  cxprimat,  boc  peracto,obiectum  difpo- 
natur  hac  induftria,  vt  cuiufpiam  prima  ftatione confiftcntis  vox  in  obiectum  incidens 
refkctaturadaurtsin  Lecunda  ftatione  confiftentisiied  vt  primusfecundum  novidcrc 
fcd  audirc  posfit;  Vndc  obiectum  c  re»ioneconcurfusduorum  murorum,  velpro- 
montorij  alicuiusdifponendum.  Vr in  Jchcmatcpateti  in  quo EF  muri in  D  commisfi, 
Crupcs  fiue  obftaculum  rcflectcns  fiue 
artificiale  fiuc  ruturalc  fit  perinde  cft . 
Sit  autem  centrum  phonicum  reciprocu 
inpunctis  A  &B.  tanto  fpacio  ab  obie- 
cto  DC  disfitum,vt  4  aut  c  quemadmo- 
dum  dixi  fyllabas  perfeftc  reJcrat .  Hoc 
pafto  mox  ac  prior  in  A  proclamarc  in- 
ceperit  voccm,  iJJa  loxophone  in  C  in- 
cidens  non  rcrlccleturinA  fed  in  B,  qua 
mox  vbi  audiucrit  in  H  confiftcus,relp6- 
dctaliasvoccs  qualibct  lingua  editas, 
mix  in  C.  illtie;  inox  lc  aunbus  in  A  con- 
uftentisingcrcnt;  Aliud  ij>itur  is  ac  pri- 
mo  prola  ru  erat,  percipiet,vt  fi  prior  cla- 
mandointcrrogct,  quodnomen  al- 
tcr  in  B  conftitutus  rcfpondcatiCew/foa- 
tinuty  m  A  conliftcns  imniediate  ad  vcr- 
ba  intcrrogationis»  refponlum  non  fua_o 
fed  alterius  verba  rcflexa  percipiet ;  Ccr  - 
ti  hoc artificium,prxfcrtim  ft  cun  induftrb  inftituatur, tam  arcanu  eft,  vt  cum  hic  Ro- 
mxin  prxdionoftro  periculumhuius  fcciiTem,nc:noferc  fucrit,qui  rationemcompre- 
hedent  omncsmirati,  &  velutiftuporcattonitiduad  omnia  quxfitaEchum  rcfpodere 
alijs  verbisaudircnt.-adtegendum  tamen  aruficiutn  duo  fint  oportet,qui  xquali»qua- 
tum  fieTi  p  neft,vocepr?ditifint,itaenim  ma»islatcbKillufio.  Echum  ergo  conftru- 
xiniusi-n€^»»«»,&c.  quod  cratfaciendum . 
Ex  diclispatet^duos  in  punctis  A  &  Bquodlibethac  mduftriafignificarefibi  poilc, 
coroiiariu  L  jmo  ^UQS  c^otoi  ajternis  vocibus  mira  quadam  ratione  concercare,  aliaque  peragi  in- 

gcniofiartiricisrclinqucnda  arbitno.  • 
coroll.ii.  paretquoquequodqucmadmodurafux  funtopticx  fallaciae  vifus,  ita  &  acuftice  ; 
Nam  in  A  conftitutus  mamfcftc  putabit,  voccm  cx  D  proucnire,  atque  aded  eflc  voce 
a  fe  emiflara  ;  entquc  hoc artificium  tanto  arcanius,quantd  voccs  fimiliorcs  quantoq, 
alteruter  de  altero  minus fciucric ,  Vcrum  dc  his  copiofior  in  fequentibus cnt  diccndi 
materia_». 


TRI- 


Digitized  by  G< 


Ltb.lX.  Magia  "Phonocamftica.  269 


TRIGONOMETRIA  PHONOCAMPTICA 


S   I    V  E 


De  lincarum  phonicarum  dimcnfione . 


Problema    I . 

Data  diflantia  normali  d  muro  cumanguh  reflexionu ,  vel  incidentia 
omnium  funclorum  loxofhonorum  d  normalt  funclo  B 

dijiantiam  referire. 

Slt murus FDB diftantia  normalis  cum  nota menfura  zc  pafTuum  ,linec; loxophona? 
ADA'DE  Dico  alterutro  anguloCACvel G Al fiue quod ide cft,rcflexionis DAB 
vel  EDF  mcidcntic. ,  &  angulophonici  catheti 
CDA  noto,notasfitriIineasBD,AD,AC,CD, 
ED.  Angulu<CAD>quianguIo  ADBincidenc.  J 
ataualis  cft  per  inftrumentii  dioptricQ  notus  fit 
70.grad.qui  lubtracli  a  90  rclinquut  14  gra.  pro 
GI»angulo  catheti  phonici  CDA.vt  igitur  linea 
DBhabeasfiuepunclu  loxophononDBfiat,  vt 
fimis  anguli  phonoptoti  76  grad.  ad  finu  anguli 
cathctiphonici;i4gr.ita  fpatiu  ijr p«C»«i  *liudi 
prodibitoperationcpcracta  DB  linea  diftantiat 
punftireflexionisapundoB.  Si  verohnexlo- 
xoptotc  AD  quantitatem  defidercs,riat  vt  finus 
anguli  ADB  phonoptoti  ad  finu  totum;  ita  nota 

mefura  zf  pafluum,adaliud, prodibit  AD  linea Ioxoptota  quxfita,cuiculincaEt)re- 
flexa  xquaiis  fit,  cius  quantitas  ex  lc  innotcfcit . 

Si  vcrddcfidcrcs  fcire,  in  quodpunclum  linea;  AX  vox  D  refledratur,  itaage.  Db- 
pla  diftantiam  BD  cx  punfto  A  in  lincam  AX,  &  habebis punclum  E,in  quod  vox  A  cx 
D  reflexapcrcipictur,auaffitu#Cuenim  cathcutsCDtrianguiureflexionisEDA  bifc- 
riamfccet,crunt  anguliEDC&CDA  a>qua]cs,^qualescrgo&  finuscoslubtcnden- 
tes, vidclicet  AC  &CE>  horum  enim  termini  A  &  E  dctemunantfpacium  inter  A  cen- 
trum  phonicum  &  pundhim  E,  in  quod  rcflcxio  defimt :  Data ttaque  diftantia,  &c. 

CoroHarium. 

Hlnc  patet,  loxophonas  lineas  dirccte-rcflexas  inter  duas  parallcias  conftitutas  sc- 
per  efle  xquales.  SccOdoorthophonu  radiQ  AB  vcl  CD  ad  obictfiu  phonocam- 
pticum  FDB  fempcr  eflc  xqualf  ca  th  cto  phonico  CD  inter  parallclas  E  A  &  FB  c6ftitu- 
tas.  Tertio  fpatiumBD  qualecunquc  &  quantumcunque  illud  fuerit,  duplicaturru 
fcmper  metiri  diftantiara  AE,  in  cuius  tcrmino  E  vox  a  D  rcflcxa  definat . 


Pro- 


Digitized  by  Google 


Problema   1  L 

Data  diflantia  centri fhonici  dfunflo  rcflextonis  termtnantu , 
ngtam  facere  lineam  orthofhonam-» . 

Slt difHtia  AC  vc!  CE  nota,&  centrfi rcflcxionis E  vcl  A,nota fict  ABvcl  CD  ortho- 
phona,fiflat  vt  finusanguli  GAI  cachctiphonici,  ad  iinfi  anguliincidcntic.  ADBin 
CGarcu  notiiita  notamefuraDBadaliud:operarioneenim  pcrafta  prodit  ABfiueCD. 
Si  v«6  lineasloxophonas  A D&  DE  noflc  velis,fiat,vt  finusangulicathcti  phonici  ad  li* 
nu  totunijita  DB  ad  aliud.  operatione  enim  peradaprodibunt  AD  &  DE  Uncc.  loxopho- 
nae  qucfitc.  Racio  paccc  cx  1 5  propof.  rcfolutionis  tnanoulorum  apud  Clauium^qucm-, 
contalei  probl.  1.2.3.  gcometric,. 

sstess      prowcma  iii.  : ;.■  y-.j 

Notdltnea  loxophona,  orthofhonam  &  diflantiam  centri  Phonici 
dfunclonormalt  /iuc  centro  nfcxionis  rtfmrc. 

Slt  linea  loxophona  AD  nota.  primo  orthopbona  CD  inucfligabis  hoc  pado .  nat  vt 
finus  totusad  finfi  anguliADBphonoptoti,ita  nctamcnfijra.AD  adahudAoneS 
rationeperaftaprodibitABvclCDquarfita.  Icerumad  rcpcnendam  hneacDB  qua-, 
citatem,f?at  vtlwustotusad  finu';  ai  ^ulicathcti  phonici  CAljitanota  menfura  AD 
ad  aliud,&  racta  operationc  prodibit  BD  qu^fua_« . 


Problema    I  V. 

Noi4ltnea  ortbopbonajtncas  loxophonas  &  dtftantiam  cetnn  phonici 
dcentro  reflexionis  refertreper  tangctucs  f$  fecantcs . 

Slt  ABIinea  orthophona  notaj  &  fcire  cupias  lineam  loxophonS  AD,ti.it  vt  finus  to^ 
tus  AI  ad  AG  fecante  angult  cathcti  phonici  1 4  grad.tta  nota  AB  2  5  paif.ad  aliud, 
&prodibitADloxophona?quanucasqu£fit3,ltcrumadinueftigandam  BD  fiat,  vt 
finus  totusAI  ad  IG  tangentem  anguli  i4giaduum, ita  nocaitnenfura paif.ada. 
liud  ,  &  prodibicquantitas  BD  quxfita  :  Si  ver6  nota  fucrit  BD  -notx  ficnt  AB&  AD» 
hocpaclo;  fiatvttangcnsGladfinuracorum,  itanotamenfuiaBDad  aliud  ,&  habe- 
bicurlineaorrhophona  AB.  lcerum prolinca  Joxoph  >na  AD  ,fiat vttangcns  Glan- 
guli  1 4  grad.ad  iecanrcm  AG,  ita  nota  BD  ad  aliud",prodibit  A  D  quantitas  quacfita. 

III.  Data  quantitate  loxophona,  orthophonam  CD  & 

BD  hoc  pado  inquires . 

.  j*'nirjb  lxj.:v.G  f.  Xw  /  3  omnroi  ^     ■  •     .^i~.  --b  ir.nm  licttfrfV 

Flat vt  fec5s  AG ad  Al,ita  nota  ADad  aliud,  &  habcbitur  CD  vcl  AB, orthcphona 
quefua.  Itetum  vt  AG fccansad  GI  tangentem,ita  AD ad  aliud, &  piodibit  BD 
quantitas  qucfita .  Hoc pcracto,omnes linea:  ad  phonicum  negotium  fpcftantcs inuc- 
ftigabuncur. 

1 3 


Digitized  by  GQOQle 


Lib.lX.  Afagia  Ptbonoeampttca.  ifs 

.  Jftoblema  V. 

Datis  in  trtangulo  fbonico  duobtu  lateribiis,  tertium  refcrire 
fer  extradionem  radicts  quadrat* . 

Slt  prim6datum  in  rriagulophonico  ADB,datG  latus  AB  orthophonfi  15  palT.&AC 
linea  diftantic.  ccntri  phonici  icatheto  phonica  8  palT.tertiu  latus  A  D  reperies  hoc 
patfo.ducantur  data  latcra  in  fe,&  ex  aggregatoduorum  latcrum  fimul  iunftorum  ex- 
trahatur^t.  quadr.  habcbifquepcr  4,  hb.  1.  elemen.  Euclid.  lincam  AD  qoarfi- 
tam-.. 

Sint  fccundo  nota  latcra  BD &  AD ,  tcrtium  AB  repereris ,  fi  quadratum  linex DB 
fubduxcris  ex  quadrato  totius  AD .  Quadrati  enim rcliqui radix  dabit Jinea AB quar- 
fitam  .  Sint  tertio  duo  latera  data  AB  &  AD ,  tertium  BD  reperics  hocpaclo .  Sub- 
trahe  quadratum  AB a  quadrato  AD  >  &  reliqui  quadrati  radix  dabit  Kneam  BD  quc- 
fitam^. 

Corollarium . 

EX  hifcc breuiter  diclis  patet .  Quomodo  linca?  phonicae  in  om n ibus  a lijs  cafibus 
Echometricis  menfurari  folcant .  Cum  cnim  in  toto  phonocamptico  femperan- 
gul  us  incidcntiar  fit  xqualis  reflexionis  angulo.  quolibct  latere  cum  angulo  in  triangu- 
lo  phonico  noto,reliqua  inueftigabuntur,  mcthodo  prorfus  eadc,  quam  prarfcripfimus. 
Siueigiturreflexiofiatin  corponbusregularibus  fiue  irregularibus,  femper  cademdi- 
mcnuonis  ratioferuanda  cft ,  quc  ideo  brcuitcr  hoc  Joco  breuiter  indicarc volui,ne  ar- 
ti  noftrx  phonocampticjc  quicquam  dcefle  vidcrctur. 

MAGIAE  PHONOCAMPTICAE 

C   A   P   V   T  III. 

Acufticorum  inftrumentorum  fabrica,  &  Architedura.. 

P  R  AE  F  A  T  I  O 


■ 


CVST I CA  inslrumenta  ea  vocamus,  quibus ,  •vti  opticis  inilrumentis  remo- 
ta  nobis  obtetla  th" fcnfuivifiuo  prorjus  imperuia^  •vehtti  •visina  ejf  propinqua  o- 
culis  fiHimusf de  quibus  fitse  in  Arte  M atna  Lucis     Vmbra,  l.  •viegimus )  ita  y*t  circa-. 
acujhcis  inilrumentis  finos  remotos  e>  fenfui  acusltcoimperuios,  intra  organa  |^"™0'r°Q 
adnaturaexemplar  fabricatamiraindufiriatif  fokrtia  coarclatos,  aurtbus  re-  amiUorum 
prafentamus;  continetq  frimo  aularu, conclauiu,porticuum  fabncamcoingcnio  difptfitam,vt 
in ijs certo & determinato punclo  ,omnem  etiam  quantumuis fubmijfam  'verborum prolatio- 
nem  Principes  audire pojfmt; fccundo,acujiicorum  inslrumentorum  in  -vfum  ftrdafirorii fabru 
■\,wt,vnacumCryptologtaacuJtica,fiucdeoccultamutuorumconccptuum  per  fvnos  commtmu 
cwonc ,  alijfque  neuis  &  abdittjfimis  tnuentiontbus ;  Verttm  antequdm  rem  aggrediamur ,  rx- 
perimenta  tpfa,qutbus  in  operts  arcbitciiura  vttmur,pratmttenda  duxinms . 


■  ltU[> 


Expc- 


Digitized  by  Gooole 


Mufurgue  VmuetfaUk  ' 

Expcrimenta  Acuftica  I. 

CanaUs  sme  syfbones  mirtfice  frofagant fimtm . 

QVcmadmodum  Iuxrcccptaculispolitis  indufaraaximum  intcnfionUincremcn- 
tum  fumir,  ita &  fonus  pcr  canalcs propagatus  i  Arbitror  enim>fitoti (phxrq 
quxdu^tus  fonorc,  cilyndrus  darctur  vnius  milliaris> capacitate fpbar  c  jqualis ,  ionum— » 

fpeciei  fono  _uj  m  jjbcro  acrq  lineam  atfionis  non  habct  nili  14  paflus ,  in  cylindnco  illo  canali  li- 
ipacium  pro  ncam  aCtionis  vltra  millc  paflus  propagaturum .  lunragatur  opinioni  mear  lpia  experie- 
pagiot .  tiajaiuntenim  Romanorum  Aqugducluum  Prxfccli,intra  Aqu^duJtusjIongirfimo  fpa- 
ciovocemloquentium  etiam  ad  quingentospcdestanquam  prcjentem ,  potiifimurn  fi 
canalisfucrit  infigniterpolitus,pcrcipi ,  Expcrieotia  quoque  docct ,  ducentorum  pcdu 
canalcm  inaltcrutrocxtremovocesetiarafubraiflas  redderc.  neque  mirum  id  cuipia 
videridcbct  ,cumvoxcanalibusinclufa,  dum  cuadere  nequit,.ptapagationein  longi- 
tudine fafta  rccupcrare  nitatur, quod  in  medio  libero  diffu  ta,diipcrfione diflipationcq; 
fpecierumpctd.dcrat ,  In  hifccenimangu<tijsidentidererlcxamultiplicataqiing6s  vti 
incrcmentum,  itaremotiflimos  quorquc  itxpropagationisterminosacquirit.  Verurn 
hoc  loco  omittcre  nequeo,infignem  qu;llionem>necdum  adhuc  a  quoquam  quod  fcia. 
4cc4i»m>eftquc  ca  quj:  fcquitur. 

"     t,  ,  '  '  (  ■  i  ■—■ 

Quaifiio  curiofa. 

zurn::    :  ;-lu  ■  ■  .  .  jin^viKu  .^«i:LSL'pi!2CL07  >fl  ujinoil;;  <jI 

V irum  *vox  canalibus  arcle  inclufa,  ibidem  aliquo 
tcmfortifyaciof.rmaneat. 

FVcrunt  nonnuIli,interquos  Ioann.  Baptifta  Porta,&Cornelius  Agrippa,quihoc 
non  opinatifuuttantum,  fcd&alnstanquam  infallibilem  vcnratciu  periujdere 
neiij  Agtip  conatifunt,  Inlongiilimum  canalem  tirium  politumque  vocem  infulurraram ,  antc- 
P*«  quamfpcciesfonorarexeant:aba!terocxt  cmoardtiiTimecIaufum  ,  intradictumcana- 

lem  ita  pcrfcuerare,  vt  aliquoij)poft  ditbus  altcrurro  cxtrcmo aperto,  mox  veluti  a  cap- 
tiuitatc  quada  voces  folutc^  aunbus  fe  fiftant  auicultanti,  Fuitque  hoc  ccmmentG  adcd 
plaufibilc,  vtmultosnonpauocinatorcstantum,ied  &  accrrimus  defenfores  Jui.obti- 
nueriti^echerus,  Alcxius  ,ali')quc  icm  tanquamcertiflimam  >  vcrilimiamque  Sc  om- 
nisdubitationisexpert.m,  mulcisctiam  vtilitatem  tam  infignisexperimenti,  declaran- 
tibusfigmentisaditfndis,  pru  afcs  &  focis  tuerficonatifunt .  lta  rit,  duraMagiftra  reiu 
cxpcnentia  inconfi;lta,cuiuslibet  phantafticis  mentis  agitationibus  tercere  &  prcci- 
pitanter fubknbimus:hoc  \y.\ao  iutulcrabilcs  vrrores  in  catbcdris^uccenturiati  propa- 
gantur,  ii  prius  huius\reicxpeiimentura  iumpfiflcnt,auc  naturam  foniprobe  habuifscrc 
perlpedtam>intam turpeplacituin nunquam  incidnTcnt.  Dicoigitur  aquamcitiiis  cn- 
bro  haullumiri,quam  vox  canaJubusindudatur;  atquc  dJu^apw  reihoccondudoar- 

[JMMPtB  j  uT  11 1 1,1 1 11 111 1,  -6uiS^^nt»iT.v.'.U5.3  ri  '.\  .;.Viwa-» 

Vcl enim  vox per  canalem  fertur  per  fpccies reales  velintentionalcs  >  neutrum  dici 
potcli.  Noo  pruiSvia  ipeoesreaks  10111  mhilaimd  sut>  qUam  cotinua&  iucccisiuaacris 
vocem  vchentiSugitatio  ^qu^dumincluiaexituvn  ab  vtroquc  extremo  obftruclumre- 
pent,  ncqi  rcflc^^juoqipoi»t obaercm  rctru  «liclura  cijdeic ncfciu,  ncceflanu  igitur 
n  momcntoouniK»  atti  i>  i.c ifabn  a«itatio  ,  caque  ccilantc  motus  limul  fonorus  .  Atquc 
adeo  idcm  faccrct qmlonuni  1  ntracanak-m  mcluderc tcntaret,ac  is, quicribro  aquam 
fchaunrepoiTc  credcrct .  Sitvcr.  gr.canalis4oopedum  ABtantq  videlicet  longitudi- 
nis,quantaEcho  trifyllabeformandx  fufficit  i  Infufuranteitaquc  ,qui  ftationem  A  oc- 
cupatvocem  vcr.grYc<i»/j/^altcr  in  ftationc  Badpiolatajvocisfigoudata!  cxtrcmuB 

quan- 


Digitized  by  C( 


I 


LibAX.  Magia  Phonocampttc* .  273 

quantoeyus  elaudat,debebit  aurem  obturatip  fjcri fpeciebus  foni  intra  canakm  adhuc  E»pircar.o 
commorantibusjhinc  iongifsimum  requiruntcanalem ,  dicunt  igiturhoc  pa»tococlu-  2l!e?mml 

A  C  D  B 

.  ..  1  .  ___  ■ 

f  I         cantatc  |  | 

fam  voccm pcrmancre  poflc  multo  temporc,&  aperto  tandem canaJi  vcluti captiuanu» 
feautibusfiftcrc.non  fccus  acin  mcdio  libero,tum  direc~ta,tumrcflexa  vox  finevilaab 
efficicnte dependentia  manerc poteft .  O  ftolidum  machinamcntum!  non  vidcnt hi  im-  Refuraiio. 
poftoresmanifeftam  opinionisfuecontradiclioncm,icquerctur  eniminde  Juculenter, 
vocc  ciTc,  &  non  efle .  Vox  enim  cft  &  manct,  quam  diu  manec  motus  aeris,  quo  cef- 
fantc  & ipfa  ccflat .dcpendct enim  omnis  fonus  vt  in  lib.  1 .  ditfum  cft  eflentialiter  a mo- 
tu  aeris  tanquam  vehicuJo;claufoitaque  vtroqueextremo  ABtubi.velaerfonorusad- 
huc  mouebitur,  veJ  quiefcer,certe  quodmouerinon  pofsit,fic  oftendo;  fit  vox  propa- 
gata in  CD  claufoiam  vtroque cxtrcmo;dico  fimul omncm  motum ccflatut um,  cum_ 
ncc  aer  antcrior  CA,  ncc  poftcrior  DB  c^dcre  vlla  ratione  fibi  pofsint ,  ncque  rcflexio 
quoque  fieri  vlla rationc potcft,cum  in  omni  reflexione  acr  primo commot us,  ipfa  re- 
flcxioncrcrroagatur ,  hicantcm  acr  BD  rctroagi  non  poffitobaeris  ACanterioris  car- 
dere  nefcijconftiparionern  .  In  momcntoitaqucfimul  acvtrumquc  cxtrcmumtuerit 
daufum>totus  acrquicfiit,  &  cumeovna  vocispropagatio.  Scd  diccnt  manerc  im- 
motas  ibi  fonoras  fpccics.  Dato  igitur  non conceflbipecies  ibi  permancre;dico  tamen. 
quod  aperto oftio  B,  fpccics  quject  cxirc  nulla  rationc  poiiint ,  nullo  videUcct ,  quod 
casimpdlat,exiftente,cum  fonus  cflentialiter  vtdiftum  cft,  a  motu  dcpendcat,  coquc 
cefTante&ipfedeftruatur.  ncqucparratio  cft  ,quod  in  nacdio  Iibcro  vox  peruiancat 
finc  dcpendcntiaab  cfficientc,cum  in  dido  medio  mmime  quicicjt ,  icdcontinuoiru-. 
motu  fit  acr  fonorus, vti Echus  natur.i  fam  Jclurac . .  Spccies  igitur  ionorasreaks  non 
po£runtconcIudiintracauaJempcrmanenter,quodpnm6cratprobandum . 

Nequcfpecicsintentionalcsconcludipoflunt;cum  cnimcntitatcmhabeant  vicinl  speciesin- 
fpirituali  &  incorporcae,  nulla  quouue  obftacula  tanta  eflepoflunt,  quar  ipfas  impediat  >  [^"^"''jf 
&  cxpericntia  quotidianadocet,  fonum  etiamcrafTHfimis  murispcruiumefTe  .Ridicu-  ncqucunr. 
lum igitur  cft ne  dicat  ftolidum,  fonum  cJauftris  vellc coropcfcerc ,  cum  is  canaliJncJu- 
fus ,  tam  facilc  clauftrumtranfeat ,  quamfacilefenefltram  autmurum  ;  VidesTgfturex 
hoc  noftrodifcurfu,  quam  contra  rationcm,quamque  abfona  huiufmodi  impoftorum 
fint  ratiocinia.  Aboleatur  igitur fabu!ofum,quod  cathcdras  hucufque  obtinuit ,  dc_ » 
fono canalibus indudcndo commentum  j  Veritatis  autcm inucftigatores , non  vnicui- 
querei,nifirationistrutinapriusoptimeponderata3fldcmhabcredifcant .  Sed  hisita 
cxpofitis,iam  ad  propofitum  noftrumrcucrtaimir . 

Experimcntum;  II. 

pV  "  ij.  •  "?u" 

V         Vox  fer  trabes  oblong  as  rnfrtfice  fropagatnr . 

E"  St&hocadmirabiIe,(tfivuIgarcprope  cxp'erimenturn»propagatioais  foni  in  cra- 
\  bibus  oblongis, atque  hoc  pacto  peragitu£  fit  trabs  AB,duccntorum  pcdum_.  >- 
dico;in  alterutrocxtrcmo  A  vel  B,  nuilum  tam  cxiguumftrepitum  fieripoiTc,  quinon . 
inaltetutroextremo  vclutipraefcnspercipiatur. 

*l  ~H B 

■*  j     \i      •  -t'.  j        •  '  'i  on  0"i,v  nj.  [u^)i  1 )  ni 

Cuius  rei  caufa  quarritur  \  Vocem  enira  fpacio  2  00  pcduro  |impcrceptibilcm ,  inter- 
iedlatrabciarapcrcipiparadoxummujtisvidcturjfcd  qui  eaquaede  naturafoniinpri- 

M  m  ruo 


Digitized  by  Google 


UuU  fit,CU» 

in  extrenio 
trabis  alic  i- 
ms  oblongz 
Andoreici- 
ratus  in  il. 
tero  extre- 
mr>  ram  fa- 
ctl«  perci- 
p;atur. 


.274  Mu/urgU  Vnincrfatis 

mo  libro  diximus,  probc  intellcxerit,  hic  quoque  nullam  difficnftatem  reperief.  Ad  ef- 
feftum  tamcn  huius  experimenti  cxaclhis  declaranuu.oduo  notandainrttjprimo  cau- 
faefficicnsfoni,qucm  nihilaliudefle  diximus,quam  trcmorem  qucndam  colliforum-. 
corporrira  i  fccundo  obieftum  loni  matei  lale ,  qui  eft  acr ,  Cum  Jgitur  trabs  Jignca  fit 
vehcmcntcr  porofa, 3ptilfima  q uoquc ad  foni  propagationem  erit,  &  trcmoris  maximc 
fufccptiua»  vnde  ftndorcmin  vnocxtrcmo  B  cxcitatum  auris  in  A  conftituta  facilcj 
percipictjcum  trabspcr  modumvniuscorporisfonoritotaadftridorcmexcitatum  ct*- 
leatur  trcmere , &  corifequcnter  fpecies  fonoras ,  partim  acri  interno  ,partim  cxterno 
ambicntitrcmulocommunicet,  continuatum  verotrcmorem  aerisvocisvehiculi,in_* 
exrremo  A  auris  vtpeicipiatncceiTeeft.  Cuius  rci  veritatem  cxpcrimcntaipfa  teftan- 
tur,  fi  cnim  riat  continua  trabis  alicubi  diiToJutio,aut  fi  eam  fofcia  ftringas,  aut  in  altero 
cxtremo  tabulam  appliccs  nihil  prorfus  iam  pcrcipies,cum  tremor  ionorus  iam  difcon- 
tinuus,  adaerem  pcrtingerc  minimopoiTit,non  fecus  accatr.panc  vclfuniculoligata, 
ob  trcmoris  defitioncm  iono  dcbito  priuatur , 

Corollarium . 

f  !^i  .ju:  jmuiO^ninq  :&c?tK>iJt?it?:  :.u;jo  i:t  iinuc)\~n ,  .,..,.i£i;..tv .  .-r.  lacyaD 

ATque  hinc  pater,  cur  expeTim ?nrum  minus  fuccedat,  fi  tota  trabs terrc^  incumbat 
autmuro  indufafit;  a  terra'enim&muroambientc,netremar,irrpeditur ,  vc 
itaque  expeiimentiirn  opttmeTuccedat  in  trabe  duobusTuIcrisIeuiter  tmpofita ,  tk  a  <J- 
huc  mdiusfiinTtbercaWepenfdiiU  cffepoffet.  Vtruniailtcm  fimilem  irttrabibuse.neu} 
mctalliciiquc  fuccclfum  fortiatur^necdumcorrpertum^egonocrabito,  rn  omnitf  r- 
pbre  ionoroetiam  vitrebJdem  CdrfrirT^i*re ,  quanro  emm  lunt  magistrcmula»  polita_, 
terfa,poroiaquecorpora ,  tanto  meliorem  erleclum  fort/cntur  ,  cum  tota  huius  experi- 
itientiratiovt  diximtisatrcmore  corporislongi-depertdcat ,  fonus  cnim  mcliusfccun- 
dumcorpuslongu  n  ,  quam  latntn  propagart ,  chordje  teftantur  ,hlnc  muri  crafliorcs , 
quiacommodcrremcrcnonpoiTunt,  dieto  effectu  carent . 

Experimentum     I    I  I. 

Vox  ftr  tubos  circutares  melius frofagatur  'vchcmentiufque 
mtendttur,  quam  fer  rcclos . 

«  -»a «■JKjjs^.*' •  >J  SBpill— uti  1 1.  1  •  '<tin^&o r.~. ju -*  nf »  :;t  <  m»     .oft  ,{U<}.'".  "..7..*  j/iij 

EXpcrientiaquotidiana  docet«fonum  vehementiusin  tubocontorto  ,quam  re&o 
intendi,  monitrant  id  impritius  tubar,  tnonftrat  cornu  AiexandriMagni ,  quo  in- 
tegrum  cxercitum  cogere  fole^ 
bat,in  circulum  contortum,vt  in_j 
hiftoria  fonorum  prodigioloru  m 
diclum  eft .  Qu a?ritur  autera  hu- 
iusrcicauia .  Notandum  i^itur , 
quod  ficut  multiphcatio  luminis, 
&caloris  fitmulttplici  lucis  reflc- 
xioncytin  ArtcMagnaLiicis& 
Vmbra*  docuimus,iravchcmC'tia 
foni  ftt multiplicr foni  in  concauo 
circulari  rcflexione  i  Nam  tubo 
rcctofpni  tantutnmodo  coanftati 

&m  vnu  collctftipropagatio  cft ,    C 

incirculariveronon  tantutn  col- 


miu:  «J3  J( 


ligirurjied&ek-jrrfirtitaqiiadatTU» 

linearum  fondraram  reflexicne  phifirnum  augetur&  intenditur . 

r..  M 


uaiUiifcjmiuufiO 


Sit 


Diqitized  by  Goo< 


Lib.  IX,  Magia  Pbonoeamptiea .  2  7  j 

Sictubus  AV  in  arcumcondufos,dicoincomagisintendifonum,quamin  tubo  re- 
&o  Quoniam  enim  praeter  foni  collectioncm  multiplex  eiufdem  rerlexio  fit ,  indc  ve- 
hemens  quoqucintenfio  nafcitur,ita  videsradiura  lonorflex  A  inB,  exBinC,  &hinc 
in  D ; ex  D  in  E & fic in  a1  ia,& alia  puncta  reflexum  mulripliciter  mtendi ,  ita  oppofitus 
radmsXin  Y&  hinc  in  Z,  &Z  in«  &hincin/8  reflcxus  aliamrcflcxionis  fcriemhabcc, 
curn  verdinfinita?  Jinear  fonora?  ostubi  AX  ingrediantur ,  fingulq  fuas  in  reflcftendo 
legcsfcruabunt,  vndccum  inrinicafic  lincarumfonorarum  conaccruario  ,exearum_* 
refiexione  neceiTarid polyphonifraus  nafcetur , tanto  intenfior ,  quanto  fonus  verfus  V 
fucrit  conftipatior .  Quod  in  rcfto  rubo  minime  contingit ,  in  hoc  enim  fonicantum  vt 
diclumeft,coJle<fticoardtatique  fine  tanta  icfkxionc  fitpropagatio. 


Corollarium . 


H 


•440  31  v  "ii)' 


CO- 


Inc  patet,  quod  tubus conicus plus  vocem  inwndit ,  qtiam  tubus  cylindraceus , 
l  ille  enim  refleclendis  fpeciebus  fonoris,  hoc  aptior  cft ,  Vndc  ii  vtrumquc  tam_.  Cai,a'i* 
conicum,  quam  cylindraceum  in  circulum  contorqueas , conicus  ln  circulum  contor-  mteodit  "o. 
xus  plus  potent,  quam  cylindraceus in  circulum  c6torrus ;  nam  conico  circulari  ex  am-  cem  > uU2m 
ploinanguftum  coeunte,  fpecics  fonora?  coarclatat  conftipatarque  vchemcntcr  intcn-  ^1,adracc' 
dcntur,  non  fecus  ac  ventus  locis  anguftis  conftridhis  maiorem  vim  obtmet.  ln  cylm- 
draceo  vero  circulari  ^qualis  vbique  foni  eft  conftipatio .  Hinc  Cornu  Alexandri  Ma- 
eni  itaconftruftumerai,vtexanguftoinamplumdiIatarcturiVcrum  de  hoc  vidchi- 
ftoriam  fonorum  prodigioforum.  &  Artcm  lucis&  vmbrx . 


Experimentum     I  V. 

Sonus fccundum  fuperficies  circulares  propagatus , 
tngcntcm  vtm  acquirit. 

EXperientiamultoticsme  docuitin  diucrfisfabricis,fonum  fccundura  circularesfu- 
pcrficics  propagatura  intcnfiflimum  eflc.  EftHcndeibcrgarinGcrmaniarurris 
quxda  pre/grandis  rotunda,eoartificio  conftrucla  ,  vt  duodiamerranrer  oppofitiquod 
libetetiamfubmiffiffimis  vocibusloquantur;  audio  fimilcm  aulameiTe  in  PalatioDucis 
Mantuani ;  In  arcubus  cuioquc  magnorum  ponrium  idcm  expcrtus  fum  .  In  cupula_i 
quoqueSan&i  Petrihic  Romxexpierimentum  iiums  reiinfignifuccefTufumpfi;  eft  in_j 
interioricupulacoronistantxamplirudinis  ,  vtcurruscommode"  inccdere  ibidem  fi- 
ne  periculo  poflit .  In  huiusambientiscoronidisoppofinsdiametrilocis  ,fpacioccntu 
ferc  pedum  Geometricorum  duo  oppofiti  fibi  mutuo  ioquentur  vocibus  ctiam  fub- 
milfiffimis ,  non  obftanre  hominum  Muficorumque  obftrepenriu  tumulru  fci reliquis 
vcromuri  punclis  nihil  pcrcipituriidem  in  ommbus  circularibusfabricis  fie  inullurru. 
dubiG  eft,cuius  reicausa  vt  aperiamus/cicndu  eft.fo  u prc;  luce  hoc  habcre  partkularc 
vt  tuxta  acris  motu  propagctur,  fi  itaquc  acris  motus  fit  in  rcclum  %  fonus  quoquc p:o- 
pagabitur  >n  rcclum,  fi in  urculare,ibnus  quoquc  iecundum  circularc  propagabitur,& 
fic  decoctcrisfuperficicbus  d.ccndu  .  Prxtcica.cuaiincirculari  fupcrficicfonus  fphat- 
ric^dirfufusmcditeturfugam,  nccmuxisimpedientibuslocumfugiendi  inueniat,iuxta  p2SS«^S 
fupcrficicm  circularcm conftriclus, in  diametrali randem  oppofitionc occurres  aeri  vo-  cuiares deU. 
caliex  alteramuriparteeodcmtcmpons  momento  illucpertingenti,vehc-^enter  in-  ^'pcrecpd". 
tendituriatqucex  huiufmodiconiundtionc  fpecierumqueconfluxu  magna  illa  delatx  biUs. 
vocis  intenfionafcitur  ,&hinc  fitvtnonalibinifiin  oppofitis  locis  contingat  hicpho- 
nifmus .  Veriim  hanc  rcm  penitius  dcmonftrandam  duximus . 

Sitcoronis  ABcircularis,&in  ca  duo  diamecraliceroppoficaloca  ABjdico  confiften- 
cem  in  A  &  quzlibet  verba  quantumuis  fubmifse  fubmurmurantem,  confiftenrem  iuB 

M  m    z  oppo- 


Digitized  by  Google 


if6  MufurgU  VniueruUt 

cppofito  tantumloco  &  nulloalio,  verba  pcrcepturum.  Cum  enim  vox  circulariter 
iuxta  dicta  propagctur,  »n  diffufione  vcro  fua  in  oppofitas  a  partc  A  partes  fcratur  rno.- 
tu  arquali,  xauali  neceiTario  tcmporc  vtrumque  lcmicirculum  ADB&  ACB  conficict  rj 
in  B  crgocodem  momentopercinget,c<  ciun  phonimroruin  ibidemfiat  vnio,  necef- 
farid  vox  vehementcrintcnia,quaeprius 
imperceptibilis  erat ,  in  ditf  o  puncto  mox 
fenfuilc  fiftcre  incipict.  In  nullo  igitur 
pun£to  circuitus,pra»tcrquam  in  B  voccm 
perccptibilcm  ita,  probo  .  Conftituatur 
aurisin  C  ,&  in  A  conliftens  voctm  iub- 
murmurctjdjcoin  C  nihilperceptum  irii 
Ciim  enim  AC  ambitus  pars  ina-qualis 
fit  arabitusparti  ADBC,  illudquc  brcuif- 
fimum  fir,hcciongilfima,rict  vt  vox ck  A 
in  C  dclatanimisat6auolet,voxveroex 
A  per  p,&Bm  Cdelata,niraistarde  ve- 

niat,hinc  fitvtvniovocuphooifmoiuqi  .         ■  y  — 

ibidcm  peragi  nep/ieat  ,&  confequentcr  nihil  ibidem  perceptibilc ,  ciim  igituromnes 
arcus  hoc  pa&o  acccpti  inarquaics  fint,&  inarquali  tcmpore  a  voce  peragantun  in  nuilo 
quoqucvocisintenfiocontingere  potcit, prarterquam ln  oppofito  B,vbi  gqualitati  li- 
nearumafquidiuturnusmotuspeiiec^ccorrcijpondebit, 

.XlUaiY  .'.  .  3ll£       tfltl         ^  UQ  u  i ! J 0 1 0 ; f f •  1  Ult.1  o5 

CoroIIariurn  I. 

Hlnc  fequitur,  Quadrantcm  fphcricum  ,cuiuf- 
moditholusaltcuiuschori  ciTe  poiTet,  huic 
ntgotio  at>tirfimum.Sit  quadrans  fphxricus  ABCD. 
Si  nt  duo  diametraliter  oppofita  loca  A  C .  dico  vo- 
ces  in  A  fubmifse  prolatas  in  C  perceptum  iri;  Cum 
cnim  omnes  linea:  cx  A  in  C  fcmicirculifint ,  iuxta-» 
praecedentia  vox  per  innumeros  fcmicirculos  delata 
tandcminC  omnibusiemicirculis,tanquam  in  polo 
Ynitisvehementcirintcndctur.- 

Corollarium     I  I. 

Hlnc  fequiturfccundojhancintenfioncm  phoniTmoniminoppofitisalicuiushemi- 
cycli  thoIi,fiue  cupul?  harmifphe.rica*  planiffima  poIiti/fim$que  duplo  maiorcm-j 
futuranuciim  omneslincarfonorat  intoto  harmiiphcrio  arquali  tcmpore  inC  conuc- 
niant. 

Corollarium     I    I  I. 

Jfic3j.r>;.:.p.'0tioi*inrt>;-i  m  jiVL^riM     "^j.jtiri  itrfTfrcwjoto.v  >•■  **'*JrtK 

Hlnctcrtiopatet.  In  fpharrsalicuiuscuiusdiameter  jopedum  Geometricorum, 
oppofitispohsjhoephonifmorum  augmcntumprorfusprodigiofumforc,  cura 
totius  fphc^ricae  fuperficici  linea*  femicir cularcs  ^quali  prorijis  tempore  in  oppofito  po- 
laconfluant. 


i 


Expe* 

Digitized  by  G( 


I 


Ltb.  IX»  Magia  Phonocamftics;  ±77 


Experimentum  V. 

Vox  in  cochlcu,  puc  tubo  conico  fecundum  lincam  heliccn  pue Jpiralem 
contorto^tiomnium  corforum  aftifstmo,  ita  maximai quoque 

vires  obtinct. 

OBfcruatione  fane  digniflimum  & hoc  expenmentum  eft  >  fonum  intra  tuhum  co- 
nicum  fpiralitcr  contortum> cuiufmodi  cochJcx  lunt ,  prc,  omnibus  alijs  hucuf- 
qu  e  d  ictis  corporibu  s  rairum  in  modum  augeri,  ncque  vnquam  id  credidiflem  >  nift  ex- 
perientia  mc  igpc  iarpius  huiuscertioremkcjflct.  Nihilin  boc  gcncrc  mirabilius  vidi 
Antro  Dionyfij  Tyranniin  formaminterioris  auriculie  confiruCto>SyracufisinSicilia_» 
adhuc  fuperitite,  cuiusdcfcriptionem  vide  in  hiitoria  piodigioforum  fonoium .  Certc 
naturam  fapientiifimam  prx  omnibu»  figuris ,  in  an.hitectanda  aure  hunc  cochreatum 
tubum  clegifle lib.i.cap.  . deanatomia aurium omnisgencrisanimalium  oftendimus , 
&  quanto  qucdam  animalia pcrfcctiorisfucrintauditus  >  tanto  perfc&iorem  cochleam 
patentiorcmqueijsattnbuit,  vt  inauribusporcorum>leporum>  murium  >canura  ,afi- 
norum  norifltmum  eluceti  In  quorum aurium fabnca natura  tubos perfecliffime heli- 
ccs conftituiti  qua  de  caufa,quouenaturarconfilio  declarandum  operx  prccmm  du 
acimus.  Cur  igitur  pic  omnibusalijsCochlcatus  tubus  maxime  fonum  intendat,hanL 
cauIjUnalilgno, quodquarcunqucdctubisconicis,&cylindricisfiue reclis,fiue  tortis  [jJ^JJJ" 
dietafnnt, huiccochlcatoconoperftcnffime  competant.  Nara  non  tantumperfc#£  ronovi>. 
fpecies  fonorascoIJigit,  atque  muJtipIicitcr  refleftit ,  fed  &  in  omnem  partem  refleclit 
retro,ante,  reflcxione  vtplurimum  orthophona  ,&cumbelicismeatus  tantumfubtili 
diaphraetnatcdifiinguatur,impingcodo  in  latera,  pun  tantumreficc~tendoaugmentat 
fonum, fect & penetrando in  alrcro phonifmos mirifice intendit.  Verum  vt  ha?c  mcliiis 


nC  Chochleati 

ul. 


intelligantur . 

Sittubusconicus  in  helicem  cochleatam  c6tortus  AMQCdicoin  eovoccs  prc,  reli- 
quisomnibuscorporibusconcauisvoccm  maximeintendere;  SitvocaleinA  exquo 
vox  propagetur  intra  conca- 
uitatem  tubi,  &  quoniam  ir- 
regnUricuruitate  penetralia 
tubi  diipofita  fu  nt,  fit  vt  per- 
petuoileliauqu^dam  rcfle- 
xionafcatur,quxquatoplus 
intro  penctrabit,tanto  scper 
acutius  &  acutiusreflcctct, 
donectandem  in  reflexione 

orthophona  intcnfiflimum 

fonum  cfliciat,  ita  vidcs  A 

vocem  incidcntemin  Ein- 

dc  refledi  in  F.  &  binc  in  G, 

&H,ckI,&K,&L,quarJi- 

nea  cumorthophonafitinj 

fercflcxafonum  vehcmcn- 

ter  intcndct ;  Pari  pa<fto  A 

linea  vocalisincidensinM. 

inde  refleaetur  inNOPQ^ 

&  rcliqui  puncla  itelUtim , 
donec  in  RS  orthophona 
intcnfiifimum  foaum  iterfi 
pariati  Ciim  vero  x  puncto  A  infinita?  lineae  duci  poffint ,  fingulae  in  diuerfainterioris 

fupcr- 


Digitized  by  Google 


27 1  &4ujurgi4e  Vntutrfdii 

fupcrhcjci  puncla  illifa  inde  femper  acurius  &acutius  refledent,  doncc  in  aliquaor- 
thophonaquicfcant.  Verum  ciim  phonicum  punftum  Amathematicum  nonut,fcd 
phyficum  latitudine  fua  fenfibiji  prc_ditu,ex  V  &  X  procedcntcs  fonorum  Iinear,firailes 
renexionislegesferuabunt.hinc  fit,  vtinfinitc;  linecjeroperflcutius  &  acutius  rcflexat 
vbiquc  aliquem  orthophonilmum  rclinqiunt ,  ex  quibus  tandem  vchemcns  ilU  foni 
jntenfio  nafcitur, quam  in  h uiufmodi  tubis miramur,A:  in  nullo  alio  tubo  fir;  Cura  pre,- 
tcrca  tubusfcmpcrdecrefcat  examplo  inanguftum,prctcrorthophonifmos  intergur- 
guftia illa  tubiconftitutio,foni  intenfionem  mirum  in  modum  augebit,qui circa  orihciu 
C  tandcm  erit  intenfiffimus ,  propagarus  vero  ca  lcge  fonus,qua  intus  rcmcauit,extra 

Shoniimis  infinir.sau.frus  propagabitur.  Vidcsigrtur  exhifcc Juculentcr caufam,cur in 
uiuimodi  tubis  tanta  fiatvocisintcnfio.  Verum  de  aifce  infcqucnti  diftinchone  de_> 
mftr  umcntjs  acuflicis  fufior  dabitur  diccndi  matcria , 

Corollarium . 

t4M>   t     ;ii>  IuUjjMOM  ;;.<:i5u?2f*  -mu  muhufi  t:flJOJ14U6  ,*b  .  •  JWI.I;d<iii.i^J  (OuuuS 

EX  hifcepatct  cur  natura  fagax  anrmalia,qua?  magna  vi  acuftica  pollent,  organo  co- 
chlcato  mftruxerit,  cftenimhzc  tum  rcrkctendis  fpcciebus  lonoris,  tumijfdem 
augendis  multiplifandifquc  aptnfiina_» . 

-uo  "  xpqo  -.:  lnc:do>fc  oiUino:»  «wuni4pon#imfi:*     fc«.;«  ,  ::.-»7;  .jnnj  apj 

PROGYMNASMATA 

II».  ■<•■  I  itluiitfri  <liTTSriltl  ?J  »ir  • .      :u  J  0>  (!m(l*]t*-7Tt  \  l*i  illu.  '.V .  .I.U  I»  vtll».^.  Mrel      J;,  £  ' ) ;  J  til 

Echotedonicam  fiue  Fabricam  occultam,&  Muficam 
inftrumentorum  acufticorum . 

PRAGMATIA  I. 


REfultant  excorporum  quorundam  fcftionibusfuperficiesqucdam,"quarum  vircs 
&  proprietatcsadco  mirabilcs  funt&  arcanar,  vt  natura  fola  fibi  illas  ad  miran- 
da  pcrpctranda  referuafle  videaturi  &  vtintcrim  aliasinnumerasreticeam,  quis  ncfcit 
conicat feclionisparadoxa>funthuius  trcs  potifltmiim  fpeciesadmirandisprorfus  viri- 
busrefertXjEllipfis^paraboJa^HypcrboIc,-  Quarum  hcx  impnmis  adrairanda  propneras 
cft,  vt fi  figuriscarundera  in  materiam  intrniu&is,  corpora concaua  delineentur ,  pun- 
fta  qu$dam  nafcantur  in  mcdio  imaginario,ad  quc;  omncs  lincar  intraconcauum  inci- 
dcntesreuerbercntur,vnitique  inpunclorcflcxionismirandoseffeclustumin  illuminS- 
do,  tum  inccndehdbprodant  i  vnde  &  cauftica  fpecula  origim  m  fuam  inuenere-*. 
Vcrum  cum  dehifcc  ex  profcilb  traftauerimus  m  Arte  Magna  Lucis  &  Vmbra?,  co  Le- 
clorcm  rcmittimus .  Nam  hic  ca dumtaxat  quc;  ad  in/tiiutum  noftrum  maximr  condu- 
ccrc  videtur,repetcmus;  Quemadmodum  i^irur  intra  dicta  corpora  Luti*  vniri  radij 
mirandos  vftionisefTetftus  producunt,  ita  &lonori  radij  intra  di«3a  concaua  idem  poiTc 
neminem  dubitare  polTeautumo ,  qui  prcccdentia  ritc  intellexerit .  Qu(  raodo  ipitur 
conicc  ieCtionesacuftica?  infabricis  ad  mirandos  auditionis  eftedhiS  pra?ftandos  dcicri- 
bendacfint,  tuncdicetur,vbjpriusobitcr  diclasfcclioncsin  materiadcfcribcrcdocue* 


nmus.  Sitigitur. 


Pro- 


Diqitize 


»i  j.-ir»' 


Ltb.IX.  ofttagia  Pbonocamftica . 
Problema  I. 

Elltffin  •unicofltduclu  deferibere . 


*79y 


:  -:c 


CVmIib..$.&  io.ArtisMagoafLucis«5c  Vmbrf  variasellipfium  aliarumquc  fectio- 
num  dcfcribendarum  mcthodostradiderirnus ,hic  ealdem  rcpetere  noluimus, 
fcd  ranrum  cam  hic  mcthodum  docebimus ,  qu;  mechanicc;  Echotcdonica?  magis co- 
gruere  videbatun  Hoc  pacto  itaque  Ellipfin  vnico  fibi  ductu  dcfcribes. 

Om nis  ElHpfis  duabus  conftat  diamctris,  m3iori &  minori .  Si  enim ^qualcs  cflcnt , 
non  dlipfisfedcircuiusfbrcr,  quantdenim  minor  dccrefcetampIius,tant6EUipfis  erit 
acutior,  &  quanto  plus  crefcet ,  tanto  EUipfis  crit  obtufior ,  6c 
circulo  fimuior ,  vfque  dum  diametri  quantitatexqualesin    A  E  B 

pcrfcdccircularcmabcuntellipfin;  Nota  prererea  in  omni    |  |— ,  1 

Ellipfi  prcte rq uam  circulari ,  duo  pu ncta  reperiri quas  ex co-    C  D 
parationefacta  appellant  Geometr^  vulgo  focos  ,eo  quodin    f  | 
ljsriat  accenfioin  fpeculis  caufticis.  Hcxduo  pun-fla  in  ma- 
iori fcmidiametro  fitum  habent,  tantoque fempcr  erunr  ab  inuiccm  rcmotiora ,  quan- 
to  ellipfis  acutior,  id  elt  circulo  futfrit  di!li milior;  tan to  vcrd  propinquiora  , quanto  El- 
lipfi  circulari  in  vnum  punclum  conueniant,  quod  cft  centrum  ci  culi.  His  obicruatis. 
Sint  diamctri  elhpfis  formandc,  datc  AB  maior>&  CD  minor .  conftituatur  CD  minor 
in  maioris  medio  puncto  E ad  anguios  r ectos ,  ita  tamen  vt  minons  extrcmo  ab  b  nie- 
dio  punclo^quidiltcnt.    Hocpofitofocosfiuepunctaexcompararionefucta  ita  repe- 
rics,  maiorein  fcraidiametrum  AE  vcl  BE .  ex  C  vcl  D  altcrutro  minoris  femidiamctri 
cxtremo,  circino  transferesin_» 
maioremdiametium  AB,&vbi 
circinus  vtriuquc  iccuerit  linca 
AB .  ibi  erunt  duo  foci ,  vidclicet 
in  1  &  L  -  inuentis  ptictis  ex  com- 
paratione  factis  I  &  L .  in  ijs  duoj 
ftylos  infiges.  &  circa  ftylos  filum 
duplumlongitudinisLA  vel  IB, 
intrahocenim  filum  graphium_, 
quoddatn  circumdu<fhtm,defcri- 
bct  dcfideratam  ellipfiin,  filum 
r.obis  refei  ut  duc;  lince,  LR  &  RI , 
quod  induobus  punctis  1L  alli- 
gatu.n  &  graphio  R  in  A  applicatur  prxcise  ,  deinde  ex  Aintra  illud  graphium  Rcir- 
cumductumdefcribetellipfin  quciitam .  Ex  quqluculentcrpatet  duas  fili  partes  ab  R 
verfusalterutium  focum  cxtenlas  VG,  LR ,  &  Rt  femper  xquari  diamctro  ellipfis  ma- 
iori.  quorum  omnium  dcmonftrationcm ,  vide  in  Artc  Lucis  &  Vmbrx  iib.  4.  tract.  dc 
feclionibus  conicir.  ■ 


Mira  vis  1 1- 
liplu. 


Prohi 


ema 


I  I. 


Elliffioflafien  in  materia folida  dcfiribere . 


VOcamusEIlipfioplaftcnillamformamfeu  modulum  cuiuscircumductioncin  ma- 
tenamolIivtigypfo»cxmento,vcIargilIacxprimimus  cllipf.n;  Sicuti  cnim  fi- 
gulus  fiue  plaftes,  vanainftrumcntaad  varias  figuras  defcribcndas  adhibet,ita  ad  cllip- 
fcs  defcnbendas,  in  gypfo,forma  plaftica  ©pus  eft,  cuius  circumduiftu  illa  producatur, 
&hancforraam  fiuc  normam  nos  Ellipfioplaftcn ,  quafifigulinam  EUipfis  formam  vo- 


cimus , 


Digitized  by  Goosle 


iSo  Mujurguc  FniuerfalU 

camus,itaad  parabohs&  hyperbolas  defcribcndas,  formas  adHibcmus,  quasparabo- 
loplaftes,  hypcrboloplaftes  vocamus . 

Hoc  itaque  pacto  EUipfioplaften  facics ;  In  pauimento  plano &  xquali  politoque  iu- 
xta  prxcedcns  Problcma  ad  quantiracem  dauiam  damctrorum  defcribarur  cllip- 


(ia ;  Hocperafto  iuxta  cllipfin  inpauimentadefcriptAm  ,  cxcindatur  ex  tabulisligncis 
velfcrrcislaminis,EIlipfioplaftes,diligenter  punftafocorum  in  ea  notando;invnoveid 
punclorum  ellipfis  A  infcratur  fcrrum  acuminarum;in altero  B manubrium  BV.  quibus 
fcrramctafubdaturacuta,vtijsaxi5cJhpfisin  A&BvcIutihypomochlijs  quibufdaincu- 
benspto  arbitrioopificisc6modc&  «qualitcr  circumagi  pofit,hahebifqucEilipfiopIa- 
ften  quefitam,vtfiguradocct* 


Problcma  III. 

^Parabolam  vnico  duclu  fili  dejiribere . 


PArabolaeft  feftio  coniparallelalaterisciufdem,  intraquod  puclum  cftin  quoom- 
neslinecintraeiusfuperricWmparaHclt'  inci<Jenrcs,reflexa?vniuntur.  Qua:  orn- 
niaciim  citatis  Artis  Magna;Lucis& Vmbnrlibfisfusc  demonftrauerimus  ,eoLeclorc 
rcmittimus,  vbi  &  varias  parabolarum  defcrjptionesinuenict , vt  proindc  hoc  loco  no 
nifivnamtantum  magisfacilem  inftitutoquc  magis  conuenientemproponcndam  du- 
xcruntjs.  Praepar  ctur  tabula  plamffima  XY  cui  ad  angulos  rectos  applicctur  norma  DE» 
ha  vt  nor  r  a applicata  EG Iattri,  ta- 
bulc.latus  EG  radatnormaliter  ,& 
promotaaxiparabolc.sepere/]uidi- 
ftet;defcripturus  igiturparabola  hu 
ius  inftrumcti  opc,  affigatur  cetro  L 
filufubtilitTimu  ,deindcpofita  nor- 
mafupra  LB,  filugraphioD  .circfi 
pofituin  Eradice  normx  clauiculo 
firmetur,  ita  vt  filum  longitudinem 
habeat  LBdupIicatam.  Curncnim 
iuxtapropofitionem  lo.conicje  doftrin?  in  Artc  Lucis&  Vmbrc  dcrronftrata?,  om- 
ncs lincc  a  ccnrro  ad  ambitum  parabolxvna  cumijs,quehincin  femiordinatam  ca- 
dunt, xquales  fint  ,dcfcribet  graphium  D  motu  norma?  ncccfiario parabolam  FBG . 
Cuius  punclu  phonicu  rcflcxionis  O  inuenies,  fi  regula  quapia  (uper  axem  BLparaboIae 
normalitcr  in  tantum  proraoueas,doncc  in  axc  BL  quart3m  partcm  linei  NR  ordina- 
tim  applicarcfiuelatciisrccli  tntercipias,  hoc  cnim  punctum  eritfocusparabolae,  vtin 

figura 


N 

0  \ 

Diqitized  by  CaOQS 


Ltb.  IX.  Mdpa  Phonocamptica . 


fgura  OB  quarra.parslaccris  refti  NRcft ,  &  O  purnfhim  reflexiomsquf/ituraimeliuj  - 
autcm  fcccris  fi  primo  dcterminauerispundtum  rcrkxionis,deindc  latus  reaum  cuiuf- 
uil  longitudinis  cuius  1  ab  O  dabit  OR  vcrticcm  parabola.*,  &  centrum  rcflexionis  O . 


I 


Problema     I    V . 

Fofmam  Pdraboloplaflcn  fabricare . 

Npauimcnto  quoptam  plano politoquciuxta  rraditas  rcgulas  difta  mcthodo  dc- 
icribatur  parabola  eius  quanti-  t  tt  •  < 

.1  Vi  j;m;?IcorI 


tatis,quam  dcfiderasjqu^uc  tuoin 
ftituto  raaximc  quadretiiuxta  hanc 
in  tabulisligneis  vcl  laminaicrretw 
aliam  defcriptam  ita  exfcindes ,  vt 
excifa  iapauimcnto  delincat^  prae- 
cisc  CQligruat.  habcbifque  formam 
parab£lopiaften  paratani  ea  figura, 
quam  fcquens  dcmonftrat ,  in  qua 
vcrtcx  Afcrro  acuminato  inftruclus 
fitiCD  vero,raanubrio  lMP,ferrum 
acuminatumaxi  continuatum  in_» 
defcriptione  parabolx  infiaitur  mu 
ro,nefuperficiescxmutacionc  axis 
altcrctur,  deinde  manubrium  alte- 
ro  hypomochlio  fubiedura  intra_» 
calccm,gypfumj  aliamq;  matericm 
circum  coaccrnatam  circumadum,quxfitam  in  matcria  defcribet  parabolam. 

Problema    V . 

Hyperbolen  vnico fili  duclu  defcribcrc  £5*  ex  defcripta Jbrma 
hyperboloplajlen fabricari . 

Slt  ccntru  reflexionis  Aiop- 
pofitum  centrum.B,C  ver- 
tex  hyperbolar.histribusdatis 
fiii  ductu  hypcrbolen  ita  dc- 
fcribcs.  In  ambobus  centris 
fcu  punclis  cx  comparatione_*» 
fa&is  in  oppofitis  hyperbolis  > 
acus  infinganrur  quibus  fin- 
gulisfilumalligetur:  habeatur 
•deinde  graphium  in  radicc^ 
perforatum  in  modum  acicu- 
lae  vt  inFpatet,  perhocfora- 
men  vtruraqucfilumra  A&B 
firmatum  ducatur,  Moucatur 
deinde  graphium  Fvtrinque 
Jta  vtadmocum  fempcr  laxe- 
tur  duo  fila ,  &  hoc  motu  dc- 
fcribacUr  parabola  qucfita_> . 


Nn 


Foimam 


j&i  oftlu/urgut  Vniucrfalis 

Formam  ver6  hyperboloplaften  ira  dcfcribes  in  pauimento  quodamquantumfieripo., 
teft  plarioiuxta  traditam  mcthodum  dcfcribatur hypeiboJa,vel  in  ubula  ligncaant  la- 
mina fcrrea delineata  exafte  exfcindatur , cuifi  Jn  vcrticc C acuminatum ferru  ponas , 

&  in  E  V  manubrium,prodibit  forma  hypcrboloplaftes  vt  prcxedes  figura  docet.  in  qua 
CIferrumacuminatumEVLMOmanybriumhyj)oi»ocholioLfuIcitum.  EC  V  vcro 
in  materia  argiliacea  aut  gypfea  defcribet  fuperficiem  hypcrbolicam  quc,fitam.  Vcrum 
quicunquc  maiorcm comcarum  fe&ionum  notitiam  habere  vaJucrit,  hic  adeac  Artcm 
noftram  magna  lucis  &  vmbrc  in  qua fufiflime lib.  3.  &  1  o.  tractauhnus .  hic  enim  om* 


Problema    V  I. 
Formam  Cycloplaflcn  fabricari. 

I^JIat forrrtafemicircularis  AB  in  nta- 
xpt ia  folida  cxcifa  >  cuiu s  axis  CI  iit 
inrtnUtmn  icrroacumiu.no  Cl&jnai 
brium  OL. habcBifque  formam  cyclo- 
plaftcn ,  fphericc,  fupcrticiei  dclcribende 
aptarru. . 


MTZ 

i 


c 

Q 

R 


O 


AD  lineam  fpiralem  dcfcri 
bendam  affumantur  duo 

punte  IKcuiufcuhg;diitanti$ , 
&  pereaducatur  linea  reclatia- 
tc_  magnitudinis  BA;  deinde  po- 
fito  circino  in  cetro  K  cx  A  dc- 
fcribatur  femicircuJus  BCA,  & 
deindepofito  circinoin  cerltro 
I  defcribatur  ex  D  femicirculus 
DG  v.dcindc  iterum  pofito  cir- 
cino  in  centro  K  altcro  ex  D  de-  _ 
fcribatur  femicirculus  DEF.ltc. 11 
rum  pofito  circino  in  pundto  D 
ducatur  femicir.  D  E I ,  Sc  dcin- 
de  pofito  circino  ii»  ccntro  K 
ex  pun&o  I  ducatur  alius  fe- 
micirculus;  &  fic  de  ccttris , 
&habcbis  fTguram  cochleatam 
perfefla,  vt  hgura  docet.  Hanc 
hguram,fi  in  fcrrca  lamina  iuxta 
heliccm  lincam  excifam,in  lon- 
gum  centrofuo  I  diduxcris,na- 

r#crni-)  t  <iVf 


Problema  VII. 

Sfiralcm  lineam  dcfcribere. 


fcerur 


•Digitized  by  Oc 


Ltb.lX.  Afagia  Phonocamprica  l  ^ 

fceturbailscorporiscochleati,  iuxtacuiusduiftumconcauustubusordinatus,dabictu-      s.  $.  11*3 
bura  illum  mirabilcin  prodigiofos  ia  fono  erfectus  exhibcntcm.  Verum  cum  difficilt— / 
fit  in  plano  cam  exhibcrc ,  cius  figuram  in  fcquentibus  ichematifmis  contcmplarc . 

C  A  P  V  T    I  V. 
MAGIA  ECHOTECTONICA 

De  AcufticisFabricis . 
P   R.   AE   F   A   T  IO 

Vdcunque  in  Magia  Nofira  Catoptrica  admiranda  exhibuimus;vt  dum  rtmo-  Quicquid  in 
tarumrerumfpeciesteiefcopiorum  ope  coram  veluti  prdfentesjlieimus  ;dum  "Jg^JJJJ 
y  mmutiorum  tam  animatarum,  qudm  inanimatarum  rerum  mirabikm  com-  eft ,  phooo- 
|  pofitionemper  fmicrofcopia  fpeelandam  dedimus ;  eadem  hoc  prjtfenti  tracJa-  campticc.  ap 
\  tu  in  remotisfmis  reprafentandis  nosprdilituros  confidimus ,  dum  voces  cd~  jjjjj*"  po' 
*  teroquin  injenfiies  intra  mfirumenta  coarclatas  cum  admiratione  aufcultan- 
tium  ita  viuacesfonorafque  auribus  fiflimus,  vt  d  morte  ad  vitam  mn  immerito  reuocatd  vi- 
deripofsint ;  J^uod quidem tantb faclitamus libentius ,  quantb negotium reconehtius  esl  &  eX- 
fpeclatius;  neque  quifquam  fibi perfuadeat,  nos  ea  hic  tradituros ,  qud folam  w  T beoria  fuam 
habeant  certitudmem,  in praxin  verb  deduth  nullum fortiantur fucce/fum;  Quin  certum /sbi 
yerjuade.it  Leclor,  nuUa  nos  bic  exhibituros  technafmata^quorum  infaUtbikm  certitudinem  ex- 
pcrimcntairrcfragabiliatvarijt  in  orbis  locis  obferuatanos  non  prius  tutos  &  Jecuros  reddi- 
derintyfcd  hifce  prdmifsis  iam  ad  rem . 

Pralufio  I. 


lt 


De  Theatro  Vitruuiano  &  Echau  tntraidemdifpofnU . 
VidelcomJmtXVI.Jig.L 

QVanta  fit  in  huius  Theatri  Echxi  ftrudura  opinionum  varictas ,  quanta  Authorfi 
diiTcnfio,explicarivixpctcft:cum  nuiJusferccx  ijs,  qui  in  Vitruuium  cora- 
y**-  mentatifunt,  illud  rke  feintelicxiifc  oftcndat .  Sed  vt  in  huinfmodi  difficul- 
tatibus  fieri  folct,  dum  obicurum  ncgotiura  pcnetrarc nequeunt ,  plcrique  ex  alijs  de* 
fcriptara  fententiam  pro  fua  fubftituerunt,ne  nihil  dixiife  vidercntur  .aut  ne  tam  me- 
morabilem  rcm  filentio  prxtercuntes aquam,  vt  dici lolct, cribro haufiife,  dcmonftra- 


rent . 


Hanc  confufionem  non  nifi  cx  Mufic?  infcitia  promananccm  cum  f^pius confidera- 
rcm,  operc  pretium  m  B  facturu  exiftimaui }  fi  Echotctitonica?  traCiatui  circa  dicti  Thca- 
tri  fcrudura.icnrtnm  mc:l  hoc  lycopporcuncinfercreco  ,&qualiatandemfamoiaiiia 
Echcafucrint,  hic  expiicarcm  ;.Quod  tum  fict,  voipnus  Vitruuij  textumadduxero. 


Nn    '%  Vitruuius 


Digitized  by  Google 


oMufurgi*  Fmturfalu 


Vitruuiusitaquelib.j.  cap.5.  Theatrum  Echa?um 
hoc  pa&o  defcribit. 

ITaq;  ex  his  indagationibus  matbematicis  rationibus fiunt  vafa  xreapro  ratione  magnitudi- 
nis  T beatri,  eaq;  ita fabriccntur,  vt  cum  tanguntur,fnitu facerepofsmt  interfe  diateffa- 
ro,  diapntecx  ordinead  dfdiapafin .  Poilea  inter  fedes  tbtatri,  conftitutis  cellts  ratione  mufita 
ibicollocentur,  ifa  <vt  nuUum  parietem  tangant,  circaque  babeantbcum  vacuum  ,  &  dfummo 
cap'te fpacium,ponanturque  inuerfa ,  &  babeant  in  parte ,  qua  fpcclat  ad  fccnam  ,/uppofitos 
tuneos,  ne  minus  altos  femipede,  contraqueeas  cellas  relinquantur  apertur*  inferiorumgraduu 
cubiltbus  longjt pcdes  duos,  a\u  femipedem .  Defignationes  autem  earum,  quibus  in  locis  cmfti- 
tuantur,fic  explicentur .  Si  non  erit  ampla  magnitudine  tbeatrum,media  altitudinis  tranfuer- 
fa  regto  defignetur,  &  w  tredecim  ccILm  duodecim  dqualibus  interuaUis  dflantcs  confornicen- 
tur  vtiea  Ecb*a,qu*fuprafcripta funt  adnetem  bypcrbolcon  fonantia  in  ccUis;  qutfuntin  cor- 
nibus  extremis,x  traque  parteprima  colbcentur;  Sccundaab  extremis  diateffaron  ad  netem 
diazjcugmcnon ;  tertjadiafejjaron  ad netem paramefm ;  quarta  dtatejfaron  ad  netemfynneme- 
n»n;  quinta  diatejfaroo  admefim  ;fexta  diatcffaron  ad  bypaten  mefin ,  in  media  •unum  diatef- 
ftronad hypatcn  bypaton.  Jta  bac  ratiocinatwne  vox  d fccnayvu dcentro projufa fe circuma- 
gens,  tatluqueferiens fingulorum  vaforum  caaa ,  excitauerit auilam  claritatem  ,& concentm 
conuenicntcm fibi  confonantiam .       Atquc  hxc  Vitru uius . 

Vafaitaqucitafabricatafint,vt  collocatacumta&a  fucrint,rcddant  fymphoniarum 
differcntiasomncs,  vti  diatcflaron,,  diapenrc,  diapafon,  diapafon  &diateflaronjdiapa- 
fon &diapentc,  &  difdiapafon,  id  cft,  rationc  intc^ 

dupla  ftfquitcrtia,duplafcfquialtera,tripla,quadrupla,  quibus  fexphtogispythagonci 
omncm  vocuinconcentuclauferuat.  Vt  verohoc  pre;ftent,locacerta  >  quascellas  Vi- 
thwmrecu-  truuius vocat ,  quc.  nihilcontingcredebcnt,  quoniam  fonum  minimcrcddcrciit  ,inro 
SS  omnej  furda  cfficerentur .  Sintinloco  vacuo,  vt  meIiusrefonent,habeanta  fummocapite-; 
panes .      fpacium ,  vt  vox  in  concauitatc  ccllarum  illifa ,  rcflcxionc  fua  multiplici  vchemcntius 
indarefcat,  ponivultinucrfa,  vt  meliusfubintret  vox;  Suppofitiscuneis  vafafuftenta- 
ri  vult,  vt  liberiore  aerc  cxpofita  fine  impedimcr.to  refonarcnt  non  fecus  ac  campanae 
noftra?,ad  miniroumapauimcntofcmipedcdiltita,aperrurasquoque  cx  oppofitaparte 
ccllarum  binispcdibuslongas,femipcdcaltasrclinqm'r,pcrqu'as  vd*  egredercrur  . 
His  praenotatis  oftendit  Vitruuius ,  quo  in loco  & qua tatione collocan  debcant  di<fta_, 
vaia.  Si  tircathtatrummcdiaaltitudmisparsinduodccim^qualcspartcs  fcdecirru- 
ccliisdiuidatur,certiun  cft,duas  jn  cxrrcmiscornibusfuturas,vnam  inmcdio,  quinq; 
vn mquc  a  mcdio  ad  cxtrcma .  In  cxtremis  autcm ,  quas  prima  vocat,  vala  vnilgna_, 
fintad  majus  vasrietenhypcrboIeonfonantia,id  cft,decimam  quintam,fiucdifdiapa- 
ibn,6c  proindc a:qual/s magnitudiuisad  maximum  vas  obtincot  proportioncm  qua- 
dxuplam . 

Secunda  vafaab  cxtremis  diatcflaron  vfquead  ncten  diazeugmenon,id  eft,  finty- 
nifona,&ad  maximum  vasfonent  diapafon  diapente,  id  cftduodecimam  ,  fintquein 
tripla  propornonead  didtum  vas  hypatcs  hypaton  .  Vafa  vcro  incellisvtrinquetcrrio 
loco  difpofita  vnifona  fim>&admaximu  vasrefonantia  diapafondiatcflaron, vnde  co- 
fequenterad  id  rn  duplafefquircrtiaproportioncfintoportet,  fonencquevndecimam. 

Porr6valainecllisquartovtrinquelocodifpofita,vnjfonafint,  &  ad  raaximu  vas 
diapafonrcfon£t,indec6fcqucterad  ditfu  vas  mediu  indupla  proportione  fintopor- 
tct.  Keperihocloc©infigneraerrorera,quicum aiuficispraeceptisconfifterenopotcft 
eftqidiatcflaronad  netcn  fynnomenon  ,quodfalua  harmoniafubfifterenulla  rationc 
potcft.  Expungendaigiturcftdiclio,  diateflaron ,  fic  enim  perfcfte  emendabitur  er- 
ror,quacunquetandcm  ratione is irrepfcnt .  Vafapr^terea quinto  ytrinqucloco  di- 
fpofita,vnifonafint,ad  maxirau  vasdiapcntc  fiuc  quintam  rcfonantia,vndcinfefqui- 

altcra 


Lib.lX.  Magia  Phonocamftica,  iSf 

aftcra  proportione  ad  id  fint  oportet,  quae  intcruaJJa  a  diatetfaron  ad  mcfbn  fi*»nifican- 
tur.  Vafafcxto  vtrinquclocodifpofitapantervnifonafint,ad  maiusvasdiateflaroa-» 
fiuc  quartamfonantia,  vnde  ad  didtum  vasinfefquitcrtia  proportionc  fintoportet. 
In  feptimo tande loco  vnu  vas ponitur fundaraetaJc maximu,hypatcn  hypaton  cxhibcs, 
ad  quodreliquorG  omniQ  vtidiclucftconfonatiirefcratur. Vcrumvt  Le<ftormelius& 
Vitruuij&  mcam  mentcm  capiat,hicvafofum  confonantias&proportioncsad  inuiccm 
notis  muficis  exhibcre  vifum  fuit. 


iJtfdupfon 

Dupafon  diapentc 

Diapafon  diatclliion 

Diapafon 

Diapcntc 

DuicMaron  | 

DilJijpalon 


Diapaion  diapcnte 


Diapafonfcmiditon 


Diapa/on 


Diapcotc 


Scmiaiton 


difpoGtio  va 
ton.m  hir- 
muaica. 


Vides  igitur  in  hifce  prccedetibus  duobus  fchematis  duas  ferics  vaforO ,  prima  efr  fe: 
cundummcntemVitruuij,altcra  fecundum  Ncotericorum  difpofitioncm.  Nam  cQ 
vafa  iuxta  diatcflaron&diapafon  cum  diateflaronin  tcrrio  vclfexro  loco  ordinata  ad 
primum  vas  diflbna  fint,  &a  Neotericis  explodantur,idc6  diatcflaronin  fcmiditonum 
aut  ditonum  mutauimus,  vtfic  raaiorcflet  vaforum  ameorum  conionanria,vrinfecu- 
do  fckematepatet . 

Verum  his  ita  obiterdefcriptis,iam  thcatri  formam  a  Vitruuio  defcriptam  pauld  am- 
plius  demonftrcmus,  vt  fic  vaforum  locus  &dilpofitio  mchus  clucefcat. 

Sit  i*itur  Orcheft  ra  Thcatri  AB,  vt  in  Iconif.  XVLfig.l.patety  tres  ordines  fiue  conti- 
gnationes  in  maximo  Thcatro  MLK,  quorura  prior  harmonia? ;  fecunda  Chromaticx ; 
tertiaD»atonica:fymphonbrcfpondcat.  Cellarin  finguhsfunttrcdccim  iuxtadefcrip- 
tioncm  VitruuijiMOP  thcatriXyftusfiueambuIacrum  .  Echa?aautcin  cncacuneisfuis 
jmpofitafcmipcdcapauimeotodiflita,  coetcrum  Jibcrrimain  racdio  Cellularum  (vtm 

fuprcma 


Digitized  by  Google 


286  MuJurgUPmuerJalu 

fuprcmacontignationecellula  KLoftendit)  hocordincdifpofitafint.3inavafain  cd- 
lulis C D vnifona  funt,& decimam  quintam  fonat ad  ^ncum  vas ccllc.  MP,&fe habcnt, 
\  t4ad  1  id  cft,proportionem  habcncintcr  fe  quadrupla,id  cftrefonantcum  vafe  MP 
difdiapafon,  fiuc  vt  didum  cftdecimamquint;i;vafavcr6ccilularu  fcquentium  fignata 
numeris  1  &  1 2  vniiona&xqualis  ma°nitudinis,ad  vasF.cheu  MPfehabent,vc  cria  ad 
vnum,  id cft criplam proporcioncm  habenc,  id  eft rcfonant  cum  vafc MP  duodeciraam  . 
Vafa  fignaca  numcris  3  &  1 1  vnifona  &  a?qnahs  magnitudinis,ad  vasEch^um  PMf__» 
habenc  vc  ofto  ad  duo,  rcfonantque  cum  d\i\o  vafe  PM  vndccimam .  Vala  vcrd  ccllu- 
Iarumfignatanumcris4  &  load  MP  vasfchabcnr,vcduo  ad  vnum,id  cftproportionc 
duplamhabencfonantqucadMPoc^auam.  Hoc  pacrovafay  &  9  lcfquialtcr^  pro- 
portionisadPMionantquintam.  Vafa  vcro  6&8  iefquitertic  proportionis  ad PMfo- 
nant  quartam,  fiuc  diateifaron .  Scquitur  candem  Ech^um  MP  vasfundamcntale ,  ad 
quodrcliqua  omnia,vtidemonftractim  Lit,  proportionantur .  Vbi  notanduminpar- 
uas  theatris,iuxta  dcfcriptioncm  Vitruuij ,  inlimum  ordinem  fiuc  contignationem  in_> 
medium  transferendum,chromatica  &  diatonicacontignationc  omiiTa.In  amplioribus 
vcro  theatris, vtihic,thcatru  iuxtaaltitudinc-  in  quatuor pcr  quatuor  arcus  in  tres  coft- 
tignationesdirimendum,&  tunc  iniimum  harmonic,fecundura,  vtidictum  eft ,  chro- 
mati,tertium  diatono  attribuendum ;  Quomadd  vero  reliquarum  chromaticjc  &  dia- 
tonicx  contignacionisvafa  ordinandafint,  Virruuius  his  vcrbis  oftcndit. 

Sin  autem  amplior  eric  magnitudo  Theatri ,  tunc  altitudo  dtuiduur  in partes  4,  vt  tres  effi- 
ciantur  Rcgiancs celLirum>  trajuetfjt  dejsgnata,  Vtta  harmonu,  altera  chromatos,  tertia  diato* 
ni ;  Et  ab  imo ,  qux  eritprima  ea  ejfharmonia  ccllocetur ;  ita  vt  in  minori  tbeatro fupra fcrip- 
tum  eji.  ln  mediana  autemparteprtma,  in  extremis  cdYnibus  ad  cbromaticenhyperboUon  ha- 
bentia fonitum ponantur :  in Jecundis  ab  his  diatejfaron;  ad  chromatices  diezeugmtnon;  I n  tcr* 
tijs  dtatejfaro  adcbrom.tticcn fynnemeno;  in  quartis  ad  diateJJ  aro  chromaticcn  mefn;  Qujntix 
diatejfaron  adchromaticen hypatoa  ;fcxits adparamfjen ,  quoddr in cbromaticen  >),pcrboUon 
diapente,  &  adchromaticen  meJon,diateffaron  habeant  cunjonantia  communit.item ,  in  medio 
nihtleHcoUocandum,  ideb  quodJunituumnuUa  aliaqualitas  in  chr+matwo  gentre  JympbonU 
conjonantiamhabcrepoteit;  Infimmai-crodiuifione  & RegtuneccUaruin in  corn.bus  primis 
addiatonon  hyferboUon  Jabrtcatauaja  Jbnttu  ponantur  ;injccund  s  dateffarun  ad  dtatonon 
dicxjcugmenon;  tertijs diateffaron  addiatonon fynnemenoniquarf.s  diateffaron  ad diatonon  me- 
fon;qumtis  diatcjjaronaddtatonon  hypaton;jcxtis  diateffaronadproslamb.momenon  in  mcdio 
admtfen,quodea  &  adprosfambanomenon  diapafon,  &diatanon  bypaton,  dupentc  habetfym- 
phoniarum  contmunieates .  .  . 

Vcrum cxpofita  ob  oculoscuriofo  Lcclori  theatridcfcriptione acuratiflima , & a  ne- 
mineadhuc^ouod  fcjam  rcnraratiam  iingulasparccspauldcxatfiusdifcutiaoius.  Vbi 
nota  nos  in  Sxicoja  tanrum  9  cellulasapertas  rdiquuTc ;  in  fuprema  contignatione 
intribuscelrttn:sapcrtureprcfcntauimus,magnitudincm  ,ficum  &  figura.n  Vaforum 
Echaeorumiin  fccundacontignationeaperta,cauitatem  &interioremceUuIa.um  con- 
ftitutionem  cxhibuimusvnacum  cuneis;,  quibus  Kchara  vafa  fuperi.  «poni  debcbant . 
In  3  vcrocontignationeapertafolana  intcnorera  cellularum  conltJtutioncm  cxhibui,- 
musireliquaeccllulec  claufc;  cxteriorcm  conftitutioacrja  exhibent  vcrfus  thcatrum_* . 
de  quibus  ordine  fingulatim  agcndum . 

U37!l.    V  «£I '■'tafXCl!!'.1 .        •  J3.~-'._  41..'  ■''"•'ilS.Hl  'Jtlf!  >'r*4|_^__^__i 


1>e  Cellulu. 

CEUularintrainterioremcontignationcm  ordinc  difpofita?eranttredecim,ita  qui- 
dcm  ab  inuiccm  feparatc  ,vt  tamc  n  e  Ir.ceribus  fingulx  mcaius  icu  canalcs  quof. 
damhaberctjpcrquos  voxin  vicinasceilas  propagata  maiusfempcr  &  maiusincrcme- 

tum 


DigitizGd  b 


I 


Lib.  /X  Magia  Phonoeampttea:  sff  . 

tum  fumeret."  F*gura  interiorisccIlarumfupcrficiciaHacflcnonpotcrat,quatn  Cycli- 
ca,  vtpotc  ad propagandam augendamque  voccm  apriflima,  vti hic delcnplimus .  Ma- 
cnirudo  celiarum  magnitudini  refpondebar theatri ;  & cellulx  quidcrn  non comparc- 
bant  ,  vtpotc  intra  contignationem  abfcondit^,  habcbant  tamenforinfccus aperturam 
vcl  quadrangulam  vel  oualem,  iongam  duobus  pcdibus  ,femipedever6altam  ,cuiuf- 
modi  nos in  ipacijs  CM  &  DP  loculamentis  1,2, 3, &  reliquis  ordine  ccrtis  cellulisde- 
Jincauimus,perhasfiquideravoxcomxdorum  fefe infinuans  ibidemvaria  reflexione 
multiplicabatur,multiplicata  vcro  varijs  gyris  agitata  tandem  pcr  latcrales  mcatus, 
(  quos  in 3pertis  ccJlulis  MLR,  c  Jatcrc  dcpinximus)  proximisCellis  &  a fingulis fingu- 
lis  ceJJisordinecommunicabatur;  Vndc  mirum  nonfuit,tantamcaulatamfutflcrcfo- 
nantiamthcatri .  Dixipcrlateralesmeatus,quia  fine hifcc  vox vigorem fuum  nancif- 
ci  minimc potcrat,  vtpotc  intracellasfineexitu  abforptafurTocataquc_j. 

$  .       I     I  • 

De  Echais  fiue  va/is*neti . 

ECbxa*'*vri  irp£«K  a  fonando  fic  difta,fiue  vafaxneafingulafingulisccllis  unponc- 
bantur  hoc  pa&o.inmediopauimentoceUxerisjebaturcuneusfiuc  fulcrum-»» 
Vt cellula ML  indicat,  quod  iniiindo  vafis fu  nraa  induftria ita  infcrebatur,vt  liberrimc 
illi  inniteretur,  non  fccus  acin  noftris  campanisfubindc  ficri  folct,aculeis  enim  impo- 
iita  vafa  mcliusrcfonant ,  cum  nullum  obftaculum  fit,  quod  tremorera  campanx  im- 
pcdirc  poflit.  figura  vaforum  aliaeflcnon  poterat,nifiea,quam  noftrxcaropan?  haber, 
iquibus  nullarationedifcrcpabant,  non  enim  angulariaeflepotcrat,  quia  fonumim- 
pcdiflcntanguli ;  nequc  fph^rica ,  vti  aJiqui  volunt  .cum  Jioccontra  Vitruuij  mentenu,  Ech*omm_ 
nt,  quiexprcflcdicit  vafafuiflcinferiusapcrta&cuncis  innixa:  aJijmortarioruminftar  fo"iu  &fi. 
fuiiTeexritimant,  quibusnon  contradico,  cftenim  mortariumcampanxprorfusfimile  ,  6ut*-"- 
.Sc  ab  ca  non  differt,  nifi  quod  ahquanto  campana  contractius  fit  mortarium .  Habuc- 
runtitaque  aliquid  conici,  vti  noitr^  campanx&  mortaria  .  hxc  enim  ommum  optunS 
refonantiam  cmccrc expencntia  a  multis feculis  docuit  j& nos  fuse  in traclatu  dc  cam- 
panisoftcndiuius . 

$.111. 

Gjuomodo Jbnarent  (3* quaratione  incitarcntur  EchneaDafa . 

MAgna  hoc  loco  dc  incitandis  vafis  controucrfia  eft,  dum  multi  capere  non  pof- 
iunt,  quomodo  hc.c  harmonica  vafa  fonitum  cdiderint .  Quidam  putant  vafa 
malleolos  habuifle  filis aut funiculis  fcrrcis  affixos ,  quiadeorurr  attraftum  campanis 
allifi  fonuerint,  non  fecus  vti in  modcrnis  campanarijs organis  fieri  folet,ita  Cxfar  Ca- 
farianusinCommcntarijs  fuisin Vitruuium.  Nonnulli fola aeriscxvoceComxdorum 
agitatrillifione&  impetu  vafafonuiflcatbitrantur .  Verutamchocfubfiftere  nopoteft, 
cu;n  nulla  voxtanta  fit,quxad  campanam  aliquamincitandam  fufficiat;&patet  in  no- 
ftris  campanis,  qux  fi  fola  agitationc  acris  fonarc  poflent ,  diccrcm  profcclo  cas  pcrpe- 
tuum  fonitum  etfecluras,  cum  acri  pcrpetuo expofite,  fint .  &  in  alto  vt  plurimum  loco, 
vbi vcntus  multum  dominatur.  ncque  tamen  cxpericntia  vlla  docuit ,  ventum  ctiam^. 
quantumuisirapctuofumhuiufmodifonum  vnquam  caufaflc.  Imo  vt  aliquam  huius  Fxperimcn. 
reiexperientiam  fumcrcm  ,  campanas  vitrcas  conflaricuraui ,  cafque  Vitruuiana  me-  tum  ^0*"  E* 
thodo  locisconcauis  fituataftudiosc  difpolui ,  voces  lecundum  omnesintcnlionisgra- 
dusadhibui,  nequctamcn  quicquam  foniperceptumfuit,  fed  tinnitustantum,  qualis 
inputeis&locis  concauis  fcntiri  Jblct .  Volunt  tamen  pleriqucconcauasillas  cellas& 
vaiatantumruiiTe  adhibitaad  magnam  rcfonantiara  theatro  conciiiandam,  Qiiod  non 

ncgo, 


1 


Digitized  by 


a/l^  nMufu!>gi<ePntuerfalii 

ncgo  ifcd  quid  tam  ingeniofa  in  vafis  iuxta  confonantias  harmonicasproportionandi* 
induftriafineeorundcmattactuimmediatocontuierint,non  video.  Ad  quemfincm 
tam  ftudiofa  &fubrUisfecunduratriplex  muficx  genus  diatonicum  ,chromaticum_i » 
cnarraonicum  vaforum  diftnburio  ordmata  fucnr  diipicere  minirae  vaieo ,  cum  fine__» 
lyraphonia aftuah hxc  omma  inutiliafucrint&  nulliusvlus .  Vcligitur  dicendumelr, 
raaturaad  voces  Comc, dorum  augcndas  fuiflc  mititutas,  vd  aljnrq  aliqucm  vfum  ha- 
buifiCjfed  vcrifimile  non  cft  Ecbca  cum  tantoharmonico  artificioob  wlam  maiptcm; 
vpcis  rcfonantiam  coinpa&a  ruhTe ,  ncquc  ctiam  dici  potcft ,  vt  pauldante  probatum_. 
fuit»  voccfolafiueiUifioncacnsin  eafaeta,in  harmonicam  fymphoniamrui-e  incitata. 
Vfldc  BonaucRmra  Caualierius in  opufcuio de fpcculo  Vftorio  ,  putat  cclias  hafce  Vi- 
truuianas,vti  &Echca  panim  parabolicf  ,partim  hypcrbolRc.  figurxfuiflc,in  quibusivox 
ingrefia  allifaque  innnita  quadam  radiorum  rouitiplicatione  augebatur ,  &  vt  hoc  pru- 
bct,multo  aliaro  adducit  huius  thcatri  fabricam,quam  a  Vitruuio  dcfcriptam IegimuS) 
a  loco  cnlm  vocis  vfquead  ccllasforniccsparaboiicosfingit,  in  quibusvclutia  ccntro 
^ammlo  paratolicorum  fornicum  vox  difrafa,&in  infinitum  multiplicata,  mirificum erTec"rurn__ 
inharmonia  prxftabat,rum in mtenfionc voas,tum in  concitandishchfis.  Vcrumcum vtdixi,hoc 
inciuremur.  pa£0>js  nouumthcatrum  fingar,de  quO  nihil  apud  Vitruuium  fimilelegarur )  Archi- 
tectis  non  vfque  adeo  fatisfcciffe  videtur ,  cum  abftrahendo  a  tcxtu  Vitruuij  vnufquifcfc 
nouasfabricasEchxasracilecomminifci  pofiit.  Quxritur  igitur  quomodo  hxc  rhca- 
trafantam  haberentrclbnantiam,  &  qnomodo  diipofita  ftierint  vaiaadtam  luculcnrfi 
cr1cclum,quemHiftoricircferuntedendum  ?  Notandumigituftduplicem  harmonicfl 
fonum  confidcran poiTc  inhuiufmodi  Ec_xisjprimusfiebarpertinnitiimquendam_. 
fiue  bombum  harmonicum,  dura  voccs  cxtcr.i.r ,  ccllul.is  iu  bcu  ntcs,  &varia  agitationc 
liliic  tandcm  multiplicato  fono  &  vclutiimpctu  quodam  fa&oin  Echea  vala,  eum  tin- 
nitu  que  vaforum  treraor  exhibfbat,reddiderunr,  alrcr  eficpoterar  per  malleolosfum- 
cuKs  attrados  arquc in  Echxa  illifos  conltitutus i  prioris  vius  vidctur  fbiffc ,  vt  vox  co» 
mxdorum  inconcauitatesillasrecepraibidemquc  multiplicata  maiorcm  rcfonantiarn 
'  acqliirerct,  vti  diftum  cft,  &  omncs  mecura  confentiunr  in  Vitruuium  Commt  tatores; 
qufquidcm  nihilahud  crat,  quarn  tinnitus  quidam  iymphoniacus,ex  trcraore  Echxo- 
rum  vana  harmonica  propordonedifiributorQcauiatus^altervfusfuUfepotuit  in  prx- 
ludi)s;aut  intermcdijs.  Nam  vt  Auditores  cxcirarcnt  ,& cxfpcclationcni  rcrum  iccu- 
turarumacuerent,antequamperfonxthcatrumingrcderentur,  Echxafonita  f'uifle__i 
fed  fonarc  n6porcranr,nifififisferrcis  malicisfuis  lnftrucTis  per  omnesccllas  deduftis. 
Hoc  enim  filo  per  omnesccllas induftrifc  traduclo  vnos  quilpiam  huic  negotio fpecia- 
lircrdepuratus,orania  vafain  harmoniaro  pcrfe&iifimara  incitauiti  Quxvafa  inCcilis 
vchenientcm  fonitum  excitabantionge^atequeperceptibilem,&tanto  maioris  admi- 
rationis,  quanto  machinatio  Mufurgica  crat  occultior;  Atquc  huncvfum  fuiflc  prfri- 
puum  ,ipic  Vitruuius  infinuat  hiicc  verbis:  Excitauit  auJtam  claritatem  &  concentu 
conuenientemfibiconfonantiam.  Conccntus  igiturfuit  vaforum  iuxtaconfonantias  mu- 
ficasconcinnatorum,  at  fimilcm  veheracntcm  concentum  folius  vocis  illifionc  ficri  no 
pojlc  fupra  diftum  eft,  di(fra  itaquerationcpcrfuniculosocculcos  in  harraoniani-  cxci- 
tara,fonucrc,quod  &fubolfccir  CcTarCxfarianusfupracirarus.  Et  nifi  hac  rat^nc  co- 
tigcrit,  non  vidco ,  quis  vlius  alius  modus  ciTe  potuerit ,  quo  in confonantiani  incitata 
fuerinr.  Hoc  cnim  eodcrn  artificio,Plinio  tcfte,tonitrua aliaque  raurmura  exhibebant. 
Quod  vcrd  Vitruuius  dc  dictisfuniculis & malleolis nihil apei tc  dicat ,  hocideo  fadtura 
cft,  quod  firailc theatrum  ipfc  nunquam  viderit,  fcd a  Grxcis  rclatione  tantum  accepe- 
nt:  Vnde  Ariftoxcnum,  quem  huiufmodi  rhcatri  Autborem  cxtitiflc  verifimile  eft, 
frcqucntcr  allcgat,  raufica  ciufdcm  prxccpta fcquitur,  ipfe  dubius ;  nequc  aliud  huiuf- 
inod;theati  um  m  Crtth  aut  Romxfuifleprxterillud  Connrhiacum,  cx  quo  PcricJcro 
tefte  codem  VitruuioEch^aablara  ad  ^dcsFortun^  Romx  fufpcndiflcjegimusi  Et  cer- 
te  vidctur  ipfc  Vitruuius  aliquam  circahuiustheatri  conftructionc  obicctioncm  habuif- 
fe  h  peritioribus  fui  tempons  Architeclis ,  quam  ipfe  proponere  &  vni  folucre  hifccw 
vcrbiscontcndit.  Dicet 


Lib  lX.  MdgiA  Phor.ocamptica  2X9  . 

Dtcet  forfan  aHquis,  multa  Tkeairx  Rumx  quotannis facla  ejfc,  nec  vttam  rationem  harum 
rerum  in  his  fuiJJe:Jid  errawt  in  co,  qutd  omnia  publica  lignca  theatra  tabulationcs  habent  co- 
plures,quas  nccejfc  efl fonarc .  Hoc  verolicet  antmaduertere  etiam  cytharxd  s ,  quifupcriori 
tono,cum xiolunt  canere,  aduertunt fc  ad fccnx  •valuas,  6f  ita  reapiunt abearum auxilio  confo- 
nantiam  %ocis .  Cum  autem  ex  fvlidis  rebus  tbeatra  conflituuntur,  id  efl  ex firuihtra  cxmento- 
rum,  lapidc,  marmore  qux finare  non  pojfunf,  tunc  cx  his  hac  rationc  funt  cxplicanda  ;  Sin  au- 
tcm  quxritur  in  quo  theatro  ea Jsnt j.itta  Romx,nonpojfumus  offendere,Jed  in  ItaUx  Regio- 
nibus  &pluribus  Grxcorutn  cmitatibus .  Etiamque  Autborcm  habemus  L.  Mummium,  qui 
diruto  theatro  Corinthiorum  eius  xnca  Romam  deportauit,&'  de  m.mubijs  adxdcm  Lunx  dedi- 
cauit .  Mukictiam  folertes  Architecliproptcr  ittopiam  fictilibus  dolijs  ita Jlnantibus  clecJis, 
bac  ratiocinatione  compvjir.s  perfccerunt  i-tilijftmos cffcclus . 

Et  in  tantum quidcm  placuitniuccio  huiusthcatri  Vjtruuio,vt eiuscaufatotiusmu- 
ftcx  thcuricxfundamenta  ptxmiferit,  quamuis&ipfe  in  multisdubius,  difficultatesoc- 
currei.tcs  non  prcuidcr;t,  Si  cnim  perfeclam  nttfjScs  fcicntiam  habuiflet  ,nunquamin 
minoristhcatriHciijfisdcfcribendis  vfusfuiiretEnarmonicogencrejcum  hoc  ad  con- 
ccntum  cxli  benduin  proptcr  varix  mifturx  fonos  in  c;rcis  vafis  intrauenicntes  inutilc 
fit,  vt  7  Iibro  fusc  probaunnus:  ncqueficri  potucrit ,  vt  amea  illa  vafatam  exaftcfufa-» 
fucrintjvtdicfes&diclcsin  mintitiMimainterualla  diftinctc  cxhiberenti  Diatonicum_» 
jgitur  gcnus  huic  ncgotio  aptiliimuin  udhibcredcbebatconfultius;  Cumenim  diatcf- 
foron  &diapcnteadhibcatm  cnarmonico:'enere,  quid  aliud  nifi  diatonicudefcribit  \ 
Vndc  patet ,  quam  muita  etiam  m  maximorum  Aurhorum  monumentis  latcant  er- 
ronea,quxliintimc  diicutc  ertur,vel  in  lplis  folibusdeformes  macule  detegcrcnrur. 
Vndetolhgo.verifiii  lletflc  Vitruuium  huiuimodi  theatrifabrica  txaliquoinanufcrip- 
to  Ariftoxeni  fimplicitir  detuiptam  pofteris  exhibuiflc ;  Cum  muita  in  di:ta  trium  ge- 
nerum  defcriptioneoccurrant  ,qua?  cum  regulis  muficis  conuenirc  non  poflint . 

6ed  Audio  nonnullosobr.ui  murantcs,  multa  habuiflc  Grtjcosadrairanda  ,quorii 
ratio  poftcrosfugcrit ,  &  d  talibus  vnum  fuifle  thcatrum  Vitruuianum ,  in  quo  &  Echtja 
tali  induftria  &  arte  quadam  mcomprchenfibili  ita  fuerint  adaptata,vt  ibla  voce  cxcita- 
tafucrint.  Vcrum  cumhuiufmodi  rcs  omniexpericnrije  repugnet ,  dc  ea  quoqut-» 
nulius  iapicns  difceptarc  debet ,  nifi  forte  nobis  perfuafcrinr aliquam  occultam  inrclli- 
gentiain  ad  voci>  fonitum  ea  concitaflc,  quod  ndiculum,  nc  dicam,  flultura  cflctafle- 
rere :  Eftenim  proprium  huiufir.odi  rcrum  Grjecanicarum  admiratonbus,  fomnialibi 
fingcre,  &  quaelibct  ad  placita  fua  ftabilie nda.etiam  a  ratione & expcricn tia  diflbna  ex- 
cogitarCiNontamen  ncgaucrim,vti&fupradidi;um  eft,tinniturn  aliquciymphoniacu 
cjtrecitatione  coTC.dorGfiiifleperceptuni  quemadraodu  &experientia  iupranosdo- 
cultifcd  cum  ncquaquamiufHcKntem  fuiflt-  adintcntuTi  abantiquisfinem  obtinendu. 
Nonnulliaducrtcntcsin  Hyppodromi  Romani  adhuc  lupcrftiris  vcftigijs,  nefcio  que, 
tcftacea  vafa  viiccribus  murorum  infcrta, in  eam  dcucnerc  fentcntiam :  huiulmodi  \  a. 
fa  nonaliadccaufaibidcm  difpofitafuiflc,nifiad  refonantiam  theatriaugmcntadam. 
Vcrum  vchcmeriter  hallucinantur ,  cum  di^tusHyppodromus  nec  forma  theatri ,  mul- 
to  minusub  turrcntiumequorum  hominumquc  tumultuantiumftrepitum  ,refonantii 
indigucnt ,  Dico  itaque  tcftatea  illa  vaiaad pondus  murorum  fubleuandum, qucmad- 
modu  &  hodierno  dic  in  foinicibus  tophatcis  podercfublcuandisadhucficri  videmus, 
inferta  fujflei  Atqueha*c  funt,qua?de  Theatro  Vitruuij  diccndanobisoccurrerunt, 
fcd  iam  calamum  ad  alia  conucrtamus . 

Prstlufio     I  I. 
De  mirtjjca  Ecbo  FilU  Simonctta  M  cdiolani . 

VNo  circitermillian  Mcdiolano  extra  portam,quaf  Hortulanorum  cli  itur,di(fiti_. 
eft  Villaiilacelcberri«a ,  vulgo  Simonetta  a Comitibushuius  nominis  ,quicam 

Oo  pj.li- 


290  Mufurgta  VmuerfalU 

poflidcnt,  ita  nurcupara.  In  hac  vilJa  fabricam  olim  crexit  Ferdmandus  Gonzaga_# 
CubernatorMcdiuLincnfisnon  tam  architeftonicafymmeiria  ,  quam  Echominfica_» 
cumprimis  nobilcm;  in  huius  fabricx fuprema contignationc fcncflia  quxdam  patet3vt 
paulo poft  cxplicabuur ,  m  qua  vocem  prolatam  vigefics quatcr  ,  &  pro  intenfione  vo- 
cisfonitufque  amplius,imo  in  infinitum  quafi  multiplicari  aiunt .  Hoc  cum  a  complu- 
ribusfidcdignisPatribusaccepiflcm,magnum  me,caufam  tam  n  ultiplicisreflcxionis 
indagandiinuafit  dcfidcrium.  Totiusigiturfabricx  fitufque  loci  ,qu5  cxactiflirrede- 
lineandicuradedi  P.Mathxo  Storr  Socictatisnoftrr  Saccrdotivirofide  digniffirao , 
&  non  in  nus  varia  cruditionc ,  quam  gcrmano candorc  cumprnnis  infigni ,  qui  &  to- 
tiusfabricx  ftrudhiram  minutim  dimcnfus  ,  ea  vna  cum  fcxnographia  eiufdcm  alijlq; 
circumftantijs Echum  conccrncntibuspropcdiem  ad  me  mifit .  Vt :taque conftct  q>»x- 
nam  lit  tam  portentofx  Echus  caula,  fabricx  dimenfioncm  primofcctindum  parrcs  cx- 
plicatam  ob  oculos  Leftoris  ponamus . 

Totius  f  >bricxaltitudo,vt  cxfig.II.  Iconif.XV.  patct,  duas  habetcontignationes  am- 
bulacro  diremptas.  Infcrior  pcnftylijs  iuperbit  ambulacro  fubftructis .  KAreaftrata 
Japidibus.  Supcriorcontignatio  trcspartcsobtinct  coniidcratione  cumpnmis  dignas; 
prima  eft  intcrior  &  principalis  palatij pars  FLXM ,  deind e  duo  latcralia  &  paralJeJa x- 
dificiaXMVN&GI  HL;quorum  dimeufioncshxfunt ;  LatitudoFXfiuc  LM.  eft  6x 
pafliium  mcdiolancnfium  &  quatuor  vnciarum ;  &  vt  cxactius  in  hoc  ncgotio  proceda- 
mus,  in  figu.quartam parte  pafliis  fiuevlnx  mediolancnfisapponendu^&literisXZ  m- 
dicandam  diximus ;  Altitudo  FL  vci XM  1 6  pafluum  cft  &  4  voc.  Longitudo  MN  vel 
HL  33  pafluum&  3  vnc.  LatitudoambulacnHL  SpaflC  6 vnc.  Fcneftra  cx  quaEcho 
follicitatur ynicaeft in  medioexfupremoJocopanctis  XVMN  fignata  JitcrisKS  ;At- 
quc  hxcquoaddimenfionemfufficiant.  Itaqjfencftra  illa  RS  locus  vnicus&  foluscft 
adaud:erdamEcho,namalibi  nonrefonat.  Mulroruraverotcftirjionio  accepi,  voce 
indc  emiflam  vigefies  quater,imd  trigefics&ampliuspro  raaiori,vcl  rainori  vocis  con- 
tcntionc  rcdditam  .  Irao  cxiftiraononeflcreflexionisvocis  ccrtum  &dctcrminatura 
numcrum  lcd  in  infinitum  cam  muItiplicaripofle,idcmqueaccidcrc,  quodinchordae 
vibiationibus, quarum  iftus  in principiofat luculentcr apparcnt, in  finc tamcn  ob fum- 
mam  cclcritatcra  difparent , fonufquc psulatim  emoritur .  In  fpeculorum  quoque  re- 
flcxioncidem  apparet.  Qu^ritur  itaquchuiusEchuscaufa  >  Rcfpondeo  ,caulamclTc 
duorQxdihcioruparallclu  fubproportionata  diftantiafitu  obrinc.ntiipa  in  >  18  .  Prx- 
terea  cum  drcti  parietcs  fummam  xqualitatcm  &  planiticm  omnis  fcabriticicxpertem_, 
habcant,  vox  faallimo  negotiorcfleclitur .  Verum  rem  ita demonftro. 

Sintm  figurahic  pofita,munAC&  BDpatallcli  &planilTimi,  diftantiam  vocis  bif- 
fyllabcrcdduulxprOportionatamh3bcntes;Dico  cxfencftraE  vocememilfamlxpilli- 
me  ncccflanorcddi ;  ph  niln  uscnimiuxtapropof.  1. 
EchoractnxcxEin  1  propagatus  ,ibidcmpcreande  ^ 
viam  leuertitur  in  t;cxE  ltcrum  inl,  &exldcnud 
inE,&licaJternis  repcrcuflionibus  infinitis,  donec 
vox  nimia rcpcrcuflione  dcbilitatatandcm  dcficiat. 
Non  fecus,ac  pila,  qux  inter  duos  parictcs  arctos 
alternatim vchcnicnter impada,  poft  quinasautfc-  \ 
nas  repcrcullioncstandem  impctu  ceflantcdericit . 
Atquc  huius  rci  nullam  aliam  caufam,nifi  quam  dixi- 
mus,cfle,cci  tum  eft,  quia  cum  iuxta  propoli  1.  Echo- 
metrixangulusincidentix  fitcqualis  teflexionis  an-  C 

gulo  ,Echo  nulIarationeficripoteftnifiperphonifmQ 
illum  normalem  IE  cylindraceura,intcrduos  parallclos  parietesfundatum .  Si  cnim_. 
alix  muri  partes  vcrb.  gr.  A  &C  vocem  reflcftcrcnt ,  anguli  A  &  C  ncceflario  eflcnt 
rc&i,  fed  iuxta  1 5.  lib.  1.  funt  acuti,vocemquc  in  alias partes verb.  gr.  per  K  &  N  propa- 
gan t ; Ejc  I  itaque cx  nullo alio loco  rcflcxio  vocis tam  multiplex  contingit;  tamctfi c  S- 

caui- 


1 

■  •  t  Dig 


Lib.  IX.  Magia  Phonocamptica:  29 1 

cauKates  fubftru&ionum  vti  &  arca  K  &  parics  intermcdius  ad  voccm  rcflcxam  aug- 
mcntandara&adciariorcm  fonummuJtiini  faciantjficuti  dcTheatro  Vitruuiano  cu- 
ximus . 

Atquc  h$ccft  ratio,cur  multiputci  quoque&  cifter- 
nx  tantam  reflexionem  vocis  cfliciant .  Sit  ABCDpu- 
teus,aqua  DEBjforamenopcrcuIiputeiautciftern^  fit 
1  laqueare  ciftcrnx  CA ;  Dico  voccm  pcrl  intromiflkm 
pJurics  reddi  cam  ob  caufam  ,  quod  phoiifmus  in  pla- 
niflimam  &  tranquilhflimam  aque,  fuperficiem  EF  inci- 
dcns,cx  eadcm  repcrcunatur  inlaqucare  cifternx,  & 
tunc  denuo  in  fupcrficicm  aqux,  &  hoc  toties,  donec 
tandcm  debilitata  deficiat;  Rcs  vltcrioridemonftutio- 
nc  non  egct,cum  cxiepatcat.  patet  itaque cauiatam 
mul  tipiicis  Echo  111  Villa  Simonetta»> . 

Corollarium  I. 

EX  his  conftat,quod  fi  quisfimilemfabricam  id  cft  duosparietes6$  circiterpafluu 
diftantia  remotos  conftrueret,  is  fimiiem  Ecijum  fit  habiturus ,  cum  ad  diftinfte 
readendam  voccm  nihii  aliud  requiratur.  nifi  proportionata  diftantia ,  quam  dabit  63 
pafluum .  Si  quis  vero  cifternamfcu  puteumfacercttotidem  pafTuumaitum  ,isEchum 
quoqucfimiiem  inueniret. 

Corollarium     I  I. 

PAtetitaque  non fubftrufliones,  non  aream  non  intermcdium  palatium  multis  in- 
fhudhim  feneftris,  non  ambulacra,hancprodigiofamEchum  caufare  ,fcd  vt  dixi 
murorum  planiffimorum&nuliafcabritic  impcditorumfitum  pa  allelum,  ncqucfcnc- 
ltra  neceffario  in  RS  fituari  debct .  Si  enim  in  aiia  panctis  parte  fieret,  eandcm  Echum 
tc  babcrcccrtumeft,ckforfanin  medio parictis punclo  Ifcneftramultdmaioremeffe- 
clum  fortirctur,fcd  hxc  Architeitisconfidcrandarclinquamus .  Atquehxcfunt,qux 
de  Echo  ViiixSimonettxpaucis  dcfcribere  voiuimus. 

Praelufio  III. 

*Dc  Aurc  Dionyftj  Syracups  fufcrjlitc . 

FAmofiffimafabrica |hodierno dieSyracufis in  Sicilia  adhuc  fpeclanda proponitur , 
quem  alij  carcercm  Dionyfij  Tyranni,alij  Aunculam,alij  alijs  nominibus  intitu- 
]ant , eo  ingenio archite&ata ,  vt  e  rcgione  oftjj quifpiam  confiftens ,  quicquid  locutus 
fucritjperftcte&  multiplicatofonitu  reddaiur.  Dehac  cura  multa  partim  ex  Authori- 
bus, partimrelationc alioruminaudiflem>ciusfcrutiniumanno  1638.  cum  Syracufis 
tranfirem,aggrciTus,  caufaseiustandem  detexijHanc  fingulari  cura  defcribit  Mira- 
bclla  in  lchncgraphia  fua Syracufana . Ita  autem  fe habetfabrica ,  Locus cft extra  mu- 
ios  vrbisSyracufanx  >quic3rcer  Dionyfijpaflim  dicitur,&qui  bene  confidciar artifi- 
ciu nn  &  induftriam,quafuitaTyranno  aicniteclatus,videbit aliaro  caufam  huius  fabri- 
cc,  non  fuifTe,  nifi  vttaptiui  ,qunnclufiibidem  tenebantur ,  rc  quidemlpirarcpoflcnt, 
quin  a  cuftodc  carceris  audirt ntur  .  Fuit  autem  a  Ty  anno  in formam  auns ad  naturx 
cxemplar,  fingulari  ingenio  &  mduftna  conftru&a_». 

Excifa  cftex  viuofaxo,qu$cochleato  ducluinanguftumcanalem  definens  cubicu- 
lo  cuftodiscarceris  ipeluncx  iuprapofito  infinuabatur.  fiebat  itaquc  vt  omnis  vei  mini- 

Oo    z  N  mus 


ipj  Mufurgi*  FmuerfaTu 

musftrcpitusautfubmurmuratio  cochlcatum  opusingreiTain  cubiculum  deriuaretur 
c  uftodis,  vbi  quarhbct  fu  bmiisc  prolata  >  ac  fi  prc;  fcn  t  ia  fuiifcnt  pcrcipicbantu  r ,  h  ouic_^ 
muro  obturato  canali  voccs  immurmurata?  rn  pulchcrrimam  ac  mirificam  Echo  degc- 
nerantjvndc&vulgddiciturk grotta  JelLfauella >\qqzs  cnim  non  ficut  rehqux  Echi 
rc,ddit  xquales ,fed  fubmiiTam  vocem  inclamorem  extollit,exfcrcationis  fonustom- 
cuiani  mL** tru  cxhibet ,  percuflio  pallij  manu  plana  facla,rormenti  explofio  videripoifct ;  Irao  non 
labiiis.  voccm  tantum  intcndit ,  fed  aliquoties  rcpetit .  Hinc canon  muficus  a  duobus  hic ca- 
tatus,  mox  in  quatuor  vocum  conccntum  cuadit,  dum  reflexa  vox  primufecundi  vocc 
pulchre  excipit,res prorfus  auditu  digniifima .  Docuit  mc  fane  hxc  tam  mirifica  archi- 
tcclura  multa  circa  occultorum  fonorum  machinationem,  reconditiorcmquc  dodtrina 
omnemcaptumexcedentia,quxcuminprxcedentibuscxplicarim  ,hic  longiorijs  re- 
cefendis  efle  nolui .  Vcrum  nc  quicquam  curiofo  LeftoriiubticuiiTc  videreirur,  hic  fi- 
guram  huius  fabrice;  apponendam  duxi ,  vt  vcJ ex  figura  ipfa  mirifici  foni  caufam  colli- 
gat.  HancichnographiaraPP.noftriSyracufani,  fummoftudioex  rupedcfumptam_. 
Roma  miferuntj  Ad  cuius  delineationc  plurimum  etiu  contulit  oculatus  tcftis  Iacobus 
Masd  Soc.  noftrx  Studiofus  Thcologix,  in  fcictijs  Mathematicis  apprimc  verfatus . 

lchnografhia fpecus  Syracufan*  Dionyfj  ^Tyranni 
ex  *viuo  faxo  delimata . 


Scala  vlnarum  quarum  vna  continet  8  palraos  ficulos . 
Quarta  pars  palmi  ficuli . 


A.Planta  fiue  Ichnographia fpeeus  .  B. Interius  receptaculura fignifTcat, quod  ad  4 
vlnas  &  4  paimos  aifurgit ;  orificio  verfus  te&um  rcftringcnte  fe  fimul  cum  parietc  ad 

vlnam 


Digitized  by  GooqU 


Ltb.lX*  MagiaPhonocamfticx.  29 j 

vlnam  i&palmo$7.  C.Introitusin  fpccum,fiueporra.  D.  Finisfpecus,cuiusaltitu- 
dinis  tcrminusaflurgitadvlnas  ly.  F.  CanalisJatitudinis  3  palmorum  in  ipfo  fpecus 
laqucari  feu  faxo  fuperiori  fumtna  diligentia  excauatus,hic  canalis  apauimcntofigura; 
II. ad  introitum  diftat  vlnarum  i  i.&in  rtnc  ab  codcm  pauimento  ng.n.  vlnarum_» 
1 5  altitudinc, &  eodcm  prorfus modo,  quo  hic  delineatum  vides,  gyrum fuum  F,  F,F, 
pcrficit .  Nota  hoc  loco  primara  figuram  denotare  planram,fiue  ichnographiam  paui- 
mcntifpccusicuifecundafiguraprafcisc  ,quoadgyrum  murofquc  parallclos  corrc- 
fpondet;  non  tamen  altitudine ,  cum  in  principio  minorcm  ,quam  in finc ,  vti  diifhim_* 
efl,altitudinem  obtincat.  E.Denotatiencftram  habirationisDionyfij,adqua:ii  cana- 
li,FFF  tcrminarur .  Vidcs itaque  obliquum canalcm  FFFin faxo cxcauatura,  vna cum 
cochleatoantriduftu  tantam  vim  habuifle,vt  voccm  ctiam  quantumuis  fubmiflam-, 
perfettc  in  camera  E  ftiterit . 

Huic/ubiungam  aliud  mirificum  xdificium,  Papi^  adhuc  fupcrftes,eoarrificio  con- 
ftruftum  ,  vt  in  oftio  exiftcns,  Echum  peicipiat  ad  rairaculum  prodigiofam  ,Nam_t 
tricicsinterro^anttrefpondercvidetur;  t3m  diftinclc  tamexafta  fingularum  fyllabaru 
pronunciationc, vt  multi  non  natura?opus, fed  dxmonis  illuc  compacti  illufioncm  cfle 
timplicius  fibi  perluafcrinr ,  Quos  in  ter  &  Hieronymus  Cardanus  fuit,  quod  equidcm_. 
in  Horainc  ingcniofo,  &  naturc^  arcanorum  minime  inconfulto ,  mirum  cft ,  Scd  audia- 
mus  vcrba  dicti  Cardani ,  qui  in  libro  dc  fubtilitate  hifce  eam  verbis  defcribit .  Fcho  1W> 

Hieronymus  CardanusMediolancnfis  inlibrisdefubtiJitatciib.18.  dcMirabilibus,  rrri;  « 
imprcflo  Norimberg^.  in  fine  Jibri  fic  ait . 

Tertium  Vigilitt  genus  purum  ejt,  ac Jyncerum ,  itt  quo  tamen  muliit  modis  mira  viderecon- 
tingit:  velutcum  Ecbo  refnat,  tum  m.iximi  multipUx,  contingit ,  vt  quandoquefcpties  voces 
reddat .  Noclu  id mirum  in  modum  admirabiU  ejl,  &  nifivulgata  res  ejfet ,  quemcunque pof- 
set  perterrefacere ,  adco  viccs perfpicuas ,  ac  tardi  quandoqueredd.t .  Caufi  eil  aer,  quidpla- 
nis  repercutxtur  .caufq;  non  cn;m  n/iantra ,  autmuro  refnant,refnant  autemex  •vetuilis, 
&  magtsprocul,  quamprvpc  f  EUdivocem  m  Echonecejfe  e i~i, acpL.no tntcrmedto  referri. 
MuUiplex  cfiperfpe  :nos  tripliccm  audiuimus . 

Nec foliim  mult  pl  cis  vocis,  aut fepties  redditje  exempla  antiqui  cogmuerunt:  Verum  in  P.r- 
pia,  Ticinum  ohm  b.*Jiica  magna ,  -vocant  Sa Ja  m  Itali ,  qu*  iuxta  arccm  ciuitatis  ex  ofiio  to- 
ties  remittit  voces  ,  vt  numerare  neque.is ,  quandoq;  decimatertia  voX  exauditur :  aderant  te- 
ftes  multi,  &  inter  cceteros  mcdicx  artisprojejfor  egregius  MeUhkr  Malhetfcr  Gcrmanus.no- 
Jier  dfcipulus .  Crcdid<Jfcs  ab  alquo  refponderi ,  autdeludi :  Emoriuntur Jenjin  voccs,  ac  defi- 
nunt :  Vnde  mirum  in  modum,t\b\mc, quod fonat  laline,  h eu ,  refertur:  veLut  morientis,ac  de- 
Jicientis  vox .  Quadrata  h<ec  cjl  xdes,& fcneftris  patulis pluribus,  in fupcriure  a  Literibus  illu- 
minatur .  Caeterum  frons,  &  paries  ex  adncrfpofitus  intcgrifunt ,  n  fi quod  tn  fronte  ofiium 
adefi,  longitudo  pedes  circiter  centum,  latitudo  z  «r  fermi:  refon.it  &  muUipUx  vox  Ji  iuxta  pa- 
rictem  alterum  ex  aduerfo  oftij  fieteris  .  Videturque  ex  fublimi  tunc  ofiiip.trte  reddi .  I taque 
ex  vtroqve  Ijtere,  dr  maxime  extra  oflium  ipfum  fiantibus  vox  rcfnat,\n  mcdio  nequaquam. 
Vnde  nemo  dubitare potefi ,  vel  Ddmoncm  ejje ,  aut fycopbantiam .  Nam  vix  Echo  credtpotefl, 
adeo  clari,  adeo  expcditc,  adeoftpj ,  ac  ordtne  certo  i  oces  omncs  exaudiuntur .  AUitudo ,  dimi- 
dio,  -ot  reor  btttudinc  mator ;  excefa  enim  hxc  eil  bafiiica .  Ita  drfcribcre  placuit ,  v/  Jciant 
homines,vbi  taUa  experiri conueniat ,  aut fi l:be.:t  exemplum  aliud  mjiaur^ re .  Accepi  ab  ajla- 
tibus,  oltm  ante  oJHum,  Jsmicem porticus  e  regionepofitam  fuijje ,  cuius  etiam  magna  pars  Ju- 
pereji;  MuUoque  melius Jol  tas reddi  voces il.mttbus extra  offum fub jlrnice ;  MuUoque  iccu. 
pktius,ac  matore  fenore,vt  qujt  tricies  quandoque  refonarent:  certum  efi,vt  csUrius  prtfcrtur, 
maioriqueac  concitatiure  voce,itaclarius,  ac  frequentius  reddi. 

Verumcum  non  ita  pridemintegramad  me  tumqualitatishuiusEchus,  tum  con* 
ftitutionisfabricx  irform.  tionem  dederitSaluator  Scarducciusc  Soc.noftra  Sacerdos 
Muficxhaudimperitus,defcriptionem  tranfmiflam  hoclocoopotrune  inicrenJam  du- 
xi ,  vtfic  curiofo Leftori tam  famofjc  &  celebrisEchonisratiopenitius  innotefccret; 
Rcs  ita  in  fe  habec.  .£diriciu  cftin  vrbc  Ticino,  vulgo  Pauia,m  altiifima  vrbts  parteiux- 

ta 


Digitized  by  Gooole 


294  i&4ujurg<e  FniutrfalU 

ta  caftrum  fiucPalatium  ducalc,  vulgoS.i/e»f,  fiuc  ArfenJe  di<ftum  ,oJim  publicis  Iudis 
fcruiebat>modo  beK;cxfupellc«ft;lisreconditoriun  elt,hc,ura  cius  cftquadrangula;al- 
titudo  cius  3  ?  brachioru  Komanorum  cft,  vfquc  ad  laqucare;  longitudo  1 24  brachio- 
rum  Romanorum;latitudo  corunde  n  24.  duas  portas  habcr,  vnam  in  ironte  vctfus 
Boream  porrc&arn  dbrachiorura  Romanorumaltitudinis;  latitudinis  modo  4,  olim  5. 
In  parte fronti  oppofita  videlicet  mendionali  3  fcneftr;  ccrnuntur  quarum  mcdia  reh- 
quis  lateralibus  maior,  infi  a  quas porta  pandi> ur  xque  magnitudinis ad portam  borea- 
lcra,  pcr  quara  inporticum  a  Cardano  indicarara  aditushr  ,  modo  officinx  ieruit  ,dc- 
fcriptioncm  rotiusfabricx  quantum  quidemad  noftrum  inftitutumfacit  ,brcuitcr  ex- 
Rjtio  trhus  Pow'mus' quarc  nihil  reftat,  nifi  vt Erhus  tam  mulriphcis  rarione  n  cxponam us .  Apcr- 
Xicioifii  n  tis  portis  boreali&  mcndionah  ,quorum  hcc  a  mxnibus  vibis  3ofcrcpaiTibusdiflita_» 
plicata_,.  cft ,  Echo  vndecics  meridionah  vcroclaufa  oclies,&vtraquedaufa ,  icxies  tantum> 
in mcdio  conftituto  refpondct  j cuius  quidcm  aiia ratioeflc  non  poteft ,  nili  murorum-. 
extraportas  obftacula,lpccic  s  apcrtis  portispro  rata  diftanrix  proportionc  vndccics  rc- 
flcwtcntia,claufis  vcro portis,cuin  minorcm  diftantiam  habcat,pauciores quoque  rcrlc- 
xioncs  vt  habcat  necefieeft;obferuatura  tamcn  eft,hanc  Echum  maximam  luam  virru. 
habere,  in  biffyllabis  rcflcftcndis,  qucmadmodum  &  dc  Echo  Mcdioiancnfi  dictG  cft , 
Vox  naturahsmaximcapta  eft  adiormandamhoc  in  locoEchum ,  artificiofa  verdpcr 
tubamauttympanum>vehemcntiafoni  candcraconfundit .  (Cuius  rei  rationem  m_* 
prcxedentibusfufeoftendimus)  fcribitur  tamen ,  fituba  aut  tjbia  vulgo  cmetto  \nio- 
ntntur  harc  interuaJla  vt,  mufol  ;per  monoiyll-  ba,  E«.hum  formare  conccntu  qucn* 
dara  in  modumfugc  endccaphonx ,  res  auditu  miia.  Habetprcrerea hec Ecno iux- 
ta  diucrfum  fitum  clamantium  diucrfas  proprietatcs ,  Aliter  enim  apparcr,  in  medio 
conftitutisaclamantibus  jn  fronte vclJatere  ,alitcr contraad  portas  conftitutis  a  c!a- 
mantibus  m  medio; cuius  quidera  rci ratio  aha  non  cft,  mfi fitus muroru m  oppolitoru * 
in  quo  vcl  per  artificiofam,vcIcafuaJcm  diftantiam  rcrlcxxfonorilipccies  multipJicitcr 
repercuflx  vanasauribus  Judificationesexhibent.  Cuiaru  omniu  causa  illc  lolu^  utfcire 
poterit,  qui pr^cedcntia  noftra  dc  polyphonifmis  ranocinia  aut  non  lcgerir,  aut  li  lege- 
rit,nonintellcxeit .  Quod  vcro  hodiernodie  non  earcrlexxvocismiracula  ,  vt  olim 
tempore  Cardani  &  Blancani  prxftet,  humsrci  ratio  cft, quod  iam  Jocus  jftc  varijs  bcl- 
licisapparatibusrcplctus,multipliccm  vocis  reflcxjonem  in  pcdiar.  Et  maufcfturn_, 
huiusreiargumenrum  llludeft  ,quod  cxparteoccident.-»Ii  vbi  huiuiinodi  impedimcn- 
ta  collocata  ccrnuntur,  conftitutis  Echo  non  percipiarur;  vrporc  fpcciebus  diifipatis  ab- 
forptifquc.  Atquc  hxc  funtjqu^dcfamofahac  TicincnfisvrbisEcho  ,  diccdaputaui . 

De  Mantuana  Aula ,  ft)  alia  in  celebri  Talatio  CapraroU  Ducis 

Farnestj  fufersltte ,  voccm  mmfice  tntend.nte . 

. .,  i  *. . ..  .  .  'mkw iV. '.  vnv-.tVr-o 

Alia  Echus  duabus  Aulis,  nihil  aliud  vidcrc  cft  nifi ,  canale  fimilc"  ilii ,  quem  in  Crypta_j 

Aaerih  m  X  Syracufana  dcfcripfimus,in  vtraquc  dictus  canalis  per  racdiu  tholi  in  oppoiitos an- 
locismira.  gulos  duciturin  gy,>icaincruftatura,lcmicirculiforraa,ad  latjcudjnefete  palirij,iraprcf- 
iusiin  vnofiquidcmcxtrcmojcura  quiipiamiubmurmuraucrir,fpecics  fonorxcanalc 
ingrcfl~e;,ibideniquc  propagarx,  cum  cuadcre  non  poflint  >  necciTario  ex  oppofita  parte 
confiftentis  aunbus lc fiftc nt; art iricium facile eft ,  &  ab  Architectis  in  quohbct  conca- 
merato c,dificio  facile  induci potcft . 

ScriplitnonitapridcmadmcdealiamirificaEcho,qux  in  valle  monrjs  Vefuuiji 
nouitcrfeexeruit,P.lacobusBonuicinus,infiwnisSoc.noftr5  Mathematicus,*  Jingua- 
rum  apprime pcritus ,  Echo  nata  eft  ex  difpohtione  loci ,poft  inccndium  vltimum  ,  In- 
digcnarum  induftria ,  cafu  conftituta,dura  cnira  canales  varios ,  ad  aquarum  imbrium- 
que  deductionc  contj  a  vaftitatcm,  vinearum,  neceffarios,  erTodiunt.fadlum  cft  vt  fi.nul 
ac  quisin  fuprcmo  moatis  vcitice  ad  orihciumcanalis  conftitutuslocntusfuerit ;  vocis 

pcr 


Digitized  by  Googl 


I 


Ltb.  IX.  M agia  Pbonoeampiica .  ipj 

percanaicspropagatc ,  variaquc  rcflexionc  augmcntara:,  in  radicc  montis  ad  canales 
ambuhnt^siupcrfcdciciiftantivtprarrcnccstcalloquiiurares.  Aud.asiubind^ 
boc  in  ioco,  fob  natura:  garruJ.tace,paftorum  coJJoquia,  vocefquc  hominum  diftmflif- 
unc, :n«m,n^mcn.n  vicinisJocisexiftenteautcomparcnte,  qusrcs muitisprodi-ii 
Joco  habica  eft .  Scdharcdeprod.gioilsEchonibusfurriciant. 

PR.AGMATIA  I. 

Trincipum  Aulas  itadtfponere ,  «u/  nibil  tamfubmifscdici pofsit, 
quod  non  audiatur  vd in  eodem,  Del  in  alio  conclaui . 

NOnnuIli  occulro  canalium  du/tu  id  ficri  pofle  autumarunt,  vt  Porta,vt  dum  vidc- 
Lcetcx  d.ueriis  condauibus  in  vnura  locum  dcducunturcanaJcs  ,  ita  Princeps  S&ff 
applicandoaurcsinorihcio  concurfuscanalium  omnium  in  diucrfls  coclauibus,  voces  El  W« 
peicip^ccQnircs  iiitaintclligatur,  vtin  cubiculis  quelibet  fubi-iiTadiftaper  canales  co  ^idl  ' 
auolanna  aui  ibus  fc  Princ.pis  fiftant ,  falfum  cft,cum  voces in  Camera  p, olatc  in  or.fi- 
ciocanaiisminime  congregenturi  icd  in  medio  hbero  v-rie  d.fpericabforptarquc-, 
anrcquam  ad  canaJcm  peruenennt  iam  Janguentcs cxfpirant;  fi  vero osapplicetur  ca- 
naii  &  intu s immurmurentur  voccs, non  cft  dubiu m  quin  Princcps  eas  cx  imaulis  con- 
clauibus  immurmuratas  diftm ftcpercipiet ,  Nam  non  cgo  tantum  in  maximSlongitu- 
dinisplumbcotubo,fcd  &aJijmecu  in terrco voccmaud;uiinus  vltra  5oopcdcs.  dcbet  SS"^ 
autcm  cubus  non  mmis cfl"c  amplus ,  ncc ftriflus nimium  , icd  vcra  tuborim  pro  voci-  E ?Sc . 
bustunlraittcndislatirudofiucdiameter,triumpollicumfic  oporcct.  Pro  cympanis 
vcro  &  cubis  canajesajjquanrulum  afliimi  potciuncmaiorcs.  Hi  tubi  quando  Junc  mu- 
racimel.us  vocem  prouchunt,  quamdum  J.beroacricxponuncur,cuiusquidcmrcia- 
lia  rario  non  eft,  niliquod  iranuirarj  non adeo  nocabilem  crcmorem  admictant  ,quam  !,u<  voccm 
rilibcrifintitrcmor  autcm  mulcumimpedicprouedione  vocum,dtim  trcmorciuoeas  SS^S1 
taciic  confundir.  Torum  contrariumintrabibuscoetenfquefoiidis&oblonoiscorpo-  cxpoH.i? 
nbuscompcritur,qucomnemvimimraurmurata?vocisperdunt,cantover6maiorem-. 
v.m  voccm  prouehendi  acquirunr,  quanro  Jiberion  medio  vti lupra dcmonitratum  cft,  SSJfE 
tuennt  expoUta;  cum  enim  cremor tocius  ftrepitum  cx  vnoextrcmocxcitacura,in aitcro  foU** 
cxcremo iiftat ,  Trabsaurem  in  terra defofla , aut  immurata Lbcrtatcm  crcnjcndi pcr- 
dac,voccmvnapropagandiIibercaccmperdcrcneccflc  cft. 

Et  quamuis  resfafcc  per canales  fimpl.cilflma  iic,  ncgandum  taracn  non  cft  mulca ca- 
r^T^T  SS*  fC\ S2 :d?dku.aor«m?P«mcipoffcprorius  paradoxai  fi  op.fcx  E-  r,rerime„. 
chorecluiquciagaxfoIcrciad(b.tavius  ruerit.  Docuicmc huiusrciveritacemChymi-  "™Autho- 
ci  wu.ufdamorhcinafubccrrancafinc  vlioforaminc  auc  fcncft  a  vnico  cancum  canali  S£ 
fumodcduccndo vc. &porca  pcrex-gua inftrucla,qua clauf*  voccs quzlibct in  excrcmo  SS». 
ca nal.s  or.hcio  perfeclc  non  fineadm.rat.one  cxh.bcbantur ,  hoc expcr.mCnto e«o do 
Sior,  fimilc  qu.d  haud  dubie in  Principum  palatijs  in  effcrtum  deduci poflc prorlus  mi- 
hipcriuadeo.itaautcmEchotedusremordiacur. 

Fiacrecepta_cuJupaucoruhominucapax,8  pai.ionguvtfcqucti  fig.patct,&totidc  la- 
tCaitum  cocidcjacicudincra  in  figura  rcfcrt  RX  8  palmoru.n.alcitud.ncm  D V  totidcm 
paJniorum;haJ>eat^^ 

ftra  quoquc  laten  infe.atur  excraifufimocriftalloira  muroinicrta,  vt  voc.bus  intus 
relonantibus^onusncqueperfcncftranhnequcperportamelabi  poir.t,fcdpcr  cana- 
Amu        <Iucm  Per  ^uJtum  domus  racarura  in  conclaue  F  ducium  ,  «ta  cuitl. 

tnoI°Camer*  (qunnftar  coni  torti  mxtapropofitum  typu  n  politilfimus  cffc  debct )  ouomod. 
contmuabis,  vc  vna  continuaca  fuperficies  videri  poific ;  ln  aJcero  vcro  cxcrcmo  canalis 
orihcium  habcat  repandum  inE,  vtfonuscxicnslibcre  fe  fc  dirTundere  pofsichabcbiH 
quefabricamconfummatam.Siquisenim  claufaporta&fencftraingreflusfueric  Ca- 
mcram  AD  &  vocesquafcunqucinfonucricaiarum  fonicus  cumahbiclabinon  pofsir, 

pcr 


Digitized  by  GoOQl 


2?6 


oMufurgi<e  Vniuerfalis 


pcr  conicam  fuperfkicm  D  var  cagitatus  coardatufq;  tubum  DE  tandeiu  mgredictur 
&  ibidcm  in  £  exicns  ic  aunbus  in  F  conftiruti  hominis  pci  fc  diliime  fifte  t . 

Confedariutn . 

Hlnc patet, Muficam  in rcccptaculo  AD exhibitampcr  occultum  meatum  DE  in_. 
Fconclauiperfccle  reprcTcntatum  iii.  Siquisvero  vaua  ibnorum  Iudibriacx- 
hibcrc  defiderct,varijs  huiuimodi  receptaculis  per  fcparatos  tubos  in  F  dedu&is  nego- 


tium £acil£  expcdiet .  Scparata  rcceptacula  acuftica  sGr  Z^N  per  fepar.itos  canalcs  om- 
ncs  in Principis cubiculuni  fignat um  litcra F,  duftos;  vide  figura pra:fcntem,  vbi  mcn- 
tem  noftram  mclius  cxplicatam  vidcbis. 

Pragmatia     I  I. 

Fabricam  ita  di/poncre  vt Jbnus  tantum  in  duobus  ofpofitis  locis 
atqut  nullo  alio  audiri  queat . 


I 


'NvarijsPrincipumpalatijshuiufmodifonorumludibriafpeclantur :  dc  cjuibus  ia_, 
hiftoriaEcbonica,  Quomodo  igitur  Princepsquifpiam  fimiles  fabricas  extruerc_> 
poffit,  iam  diccndum  eft . 

PrimditaqueFabricadebet  ciTe  rotundainftarcupuIx,cuiufmodicftcupula  domus 
fig.  prxsetisexhibita,  cVperformScydoplaftamin  jcqualiflimam  fuperficiem  reduifb__i , 
bafisvcr6fabricxfitperfederotunda,vti&murusinterbafin  &principiuma  cu  tionis 
c_b°t_'rrifi  tn°fi'nterceptus.Figura  turrisEchotectonice. ,  cuiufmodiolim  Heidclbcrijxin  pulatio 
qu.d^m  p_.  PaJatini obferuaui,hic apponenda duxi.  A  tholus fit,B  AD hcmicyclus ,  BDFG  ambi-' 
t^Hc^c!2  tUS  circu'ans  fencftratus,  FG  ahus  ambituscircularispolitiffimus.  HccAuhhocha- 
beynfo  *  bctadmirabilCjVtfiquisingrcdiatur,  &paulo  validiusterramcalcet,turmam  fc  fequc- 
tcm  audirc  cxiibmct  iin  mcdio ftans  rcionan  tiliimam  facit  Echum .  In  oppofitis  vcro» 

locil 


Diq 


Ltb.lX.  Magia  Thonocamptica.  297 

iccis  FG .  Ambitus  CEFG  nihil  tam  fubmifse  pronunciari poteft,  quod  ab altcro  in F 
vcl  G  conftituto  non  pcrcipiatur .  Quieffedusomnibusfabricisrotundis  communiseft,  Ech°jnp^ 
quemadmoduni  decupulaS.PctriinprarcedentjbusoftcndimusiSimilequidMantu^  elrt 
infuburbano  Ducis  palatio  ,  in  quodam  conclauipcrcipi  audio,  fed  dehoc  alibi.  nihil 
igitur  m  huiufmodifabricis  aliud  latetartificij,nifivtad  prorfcxiptx  turris  excrapiar  fiar, 
dcbetautcm  in  huiufmodifabricis  fuperficiesnullacoronidc  impcdiri,fcdtotainterior 
faperficies  fineintcrruptionecontinuari,hac  cnim  rationc  fonusmehuspropagabitur. 

Pragmatia  III. 

Julas  in parabolicas  fuperficies  dedufiasita  diffonere/vt  in  certo pun- 
clo  conftituta  auris  auidHbet fubmifse  prolatumpercipiat . 

QVamuis  dc  parabola?  natura  Sc  proprietate  fupra  affacim  difceptatumfit,  ne  ta- 
men  errorcm  aliquera  in  praxi  committas,hic  alicjuasdifliculcatcs pranntrte- 
"^das  duxi,  Sciendum  itaquc  parabolicam  fuperficiem  duplicem  confidcrari 
pofle,obtufara  &  acutam,  quanto  fuperficies  concaua  fucrit  obtufior ,  tanto  habebit  fo- 
curafiue  punctum  acufticum  vcrtici  parabola?  vicinius  quanto  vero  eadem  fupcrficics 
fuerit  acutior,  tantd  punctum  acufticum  erit  a  vcrticc  parabolx rcmotius.  punctum  au- 
tem  fiue  concurfus  radiorum, femper  eft  in  axc  paraboJae. 

Secundo  fcicndum,vt  omncsline?  fono- 
raein  punclum  acufticum  confluant,  neccf- 
far  iu  m  e  fle,  vt  Ii  n  e  x  fo  norc.  i  n  t  r  a  fu  per  ficic  m 
concauara  pa«-abolicam  incidcntcs,  ad  axe 
fint  parallcl^ ,  Hinc  fi  parabola  fit  fatis  am- 
pla,  vocis  fpccicsetiam  minim$  omnes  in_. 
vnumpunctum  confluent.  Scd  rcm  paulo 
clarius  dcmonftremus ;  fic  parabola  A  B  C , 
focus  D,  dico  vocis fpecics  non  in punclu  D 
radiaturas  nifi  omnes  ad  axe  BDE  fcrautur 
parallelae.  Radict  cnimvoxexEinO&l. 
(  vocem  cnim  fupra per  phonifmos  conicos 
propagarioftendimus)  certumeft  iuxtare- 
oulas  reflexionisfupratraditas,lincascx  E 
in  O  &  I  incidcntes,no  in  D,  fed  in  X  rcflc- 
xurasi  in  hoc  enim  angulus  incidetia?  aequa- 
bitur  angulo  rcflexionis .  Iterum  fi  vox  cx- 
tra  axem  conftituta  radiet  in  concauam  fu- 
perficiem ,  vcrum  quidcm  cft  vnicum  tantu 
radiumin  Drerlcxumiri, caeterastamery 
radiationes  diucrfa  extra  axem  rcflcxionis 
ccntra  fundaturas  vt  in  linca  fonora  ex  G  in 
V  iocidente,&  hinc  in  D  rcflcxa  patetjiincc. 

veroex  G  in  R  &Zradiantcs  ncqucin  D  nequc  in  X,fed  in  Pcorradiabunt . 

Vidcs i«itur vocem conice intraparabolatn radiantem,  nihil fingulare  prarftare,  nifi 
in  axe fiierit  conftituta,tunc  enim  vnius  tantura  phoniftni conici linex in  vnum  punftu 
corradiabutifit  phonifmus  f&Cfeq.Jlg.  parabola BDCfonoi  G  fit  in  axe parabolc.  ADi 
dicophonifmi  ABCconicilineasin  concausparabole^uperficieincidentcs,  reflexuras 
in  D.  quoniam  enimomneslihea-  in  fupcrficicconcau3parabol^  circulum  fundanti 
qui  idcro  cum  bafi  conieft ,  ccrtum  eftomnesfubiqualitate  anguloi*um  reflexurasin 
ccrtum&detcrmmatumpunclumaxis.  Ciim  vcro  wccpnusnonvnustantum  frecie 

Pp  ut» 


Lineas  intra 

Earabolam 
1  vnu  pun- 
ctum  cocur. 
rctes  paril- 
lclas  crJe_» 
neceflccft: 


Phonifmus 
comctis  ia 
parabola-» 
diucrfa  ce- 
tra  in  «e_> 
acauirinfiue 
rellcxiones. 


Digitized  by  Google 


s?8 


MujurgU  Vniuerfalu 


fit,  fcd  infinitos  scper  minorcs& minorcs in  fcincJudat,  noomnestamenin  vnfi  pun. 
«ftum,  icdfingulisdiuerfa  acufticain  axe 
centra  formabunt ,  non  fecus  ac  in  lpc- 
culo  vilurio  iphxrico  concauo  contingic 
in  quod  radij  lucidi incidentes,  non  in_j 
vnuinpunclum,  feddiuerfxradiationes 
diueria  inaxe  vftionis  centraformabur . 
...    .r        Si  vcrd  phonifmus  non  conicus ,  fcd 

Phoniimus      ,•    .  _    *  e 

cylmdraccui  eylindraceus  fuenr ,  runcaflero  omnes 
mcijrn^in-j  lineas  fonoras  paraliclas  ad  ;ixemin  vnu 
in%aubn°dum  punftum  confluxuras ,  cuius  rei  demon- 
omnci  lincz  ftrarionem  vide  in  Arre  Magna  Lucis  & 
Vmbrc;. 

His  igirur  rir£  difpofiris;  fi  animus  cibi  fuerit,  in  palatio  quodam  fimile  machinamen- 
tum  conftrucrciinoblongoquodam  ambulacrocommodeid  inftirueshocpaclo,in  v- 
croque  cxtremobpc  form^  paraboloplaftf  defcribacurparabolica  fupcrficics , ica  vrfi 
axis  procendcretur ,  vtriufque  parabolc,  ccntrum  rranfirct . 

SitparaboJa  in  vtroquecxtremo  ambulacri;  prior  ABCpoftcrior  GEF.  axis  vcriufq, 
comunisFB.fintfoci  vcriufq;paraboIcHI.fonoruficinOpufto  axisEBmcdio.  Quod  ii 
phonifmo  conko  radicc,habcbic  quide  effcdcu,fed  non  adeomccnfum,  quemparabola 
polJicetur  ob  rationcs  pauld  antc  di&as;  Si  vcro  phonifmus  fucrit  cylindraccus  cx  POR 


confluunc 


f  

o  V 

l/ 

j 

I 

z 

R. 

*' 

\  • 

:                                       ■  *i 

3 


in  vtrumquc  cxcrernurnpropagatus,aurisinalrerutro  focoH  vcJ  I  conftitura,quod  dc- 
fidcrabat,  inucnietj  nam  omnes  Jineifonora:  quantumuis  fubmiflavoce  imbute.  om- 
nestamcninH  vel  Ireflevtenrcsibi  mirumin  modum  fonum  mtcndcnt .  InteJJjgetur 
igirurin  Hvcl  1  quicquid  in  medio  POR  fueritiubmurmurarum  .  Eriraurem  hoc  ma- 
J&SKS  chinamcntumtanto  abftrufius,quato  parabole>erintobtufiorcsihinccnim  ficr,vtfoci 
cibu» tiaimit  multum  cxtra concauitatem  parabolarum  conftituanruri Mirabuntur  enim  Auditorcs, 
tenau.  t5tas  vocesfubdeterminatoillopundroin  medioacnsfepcrcipere,  ciim  tamen,nec  ar- 
cus,necaliafuperficiesintraambulacrura  compareat  ,qua:taiiiprodigiofi  fonicauia». 
eiTe poifit .  lmofifcx diucrfiin punclis PXOYZR  confiftcrcnt,  cx  fingulis  diuerias  res 
iudicarcpoteruntconfiftcntiinH  velljncquidem  aduertcntibusvicinis,quidfubmur- 
mationctani  fMbniiflatranfaclumfit.  InH  verofocoparaboli  confiftcns  ,conrrapa- 
rabolara  fubmurmurando,  quicqmd  volucrit  in  PXOYZR  confiftcntibus  manifcftabit . 
Quod  fi  vni  tantum  cx  diftis  fcx  vcr.  gr.  in  P  confiftcnti  Joqui  vcJit ,  pcr  tubum  in  pun- 
ftum  G  parabola? ,  dircctum  id  perficeret,  vox  cnim  in  Gincidens ,  auribus  in  P  confti- 
tuti  ncceflaiid.fe  fiftct,  ciira  radius  ca  natura  qua  incidir,  neccflarid  rcflcftatur. 

Alia 


t 


Lib.lX.  Magia  Phonocamfttea: 
AUamethodus . 

MErfcnnusin fuaharmonia  vniuerfalialiamrationem  tradit, quam hicfubiungJ, 
vt quid  dc.ea cxiftimandum, iudicari poffit.  Cum  cnim  videret  phonifmum  cy- 
lindraceum  difficilem,conicum  vero  non  furn- 
cere,duplicara  parabola  aliquid  mcJius  fc  eftice- 
ie  pofteiperauit,parabola?  enimconcauxmaio- 
ri,aJiam  minorem,cuiusfocuscflctinpriori  co- 
munis>obucrtiteopa»fto,vt  phonifmusincidens 
in  concauam  maiorcm,indepcrfocum  rcflexire 
inconcauamminorcm,iiinc  tandcm  in  paral- 
klifaiura  cxtra  concauam  maiorisfupern*ciern_. 
(quxiuxtamagnitudincparabolx  minoris  ex.  ^ 
cila  efle  dcbct )  ad  aurcs  rctro  conftituti  propa- 
garetur. 

Sit  parabola  maior  ABC  minor  DEF,  ita  fibi 
inuiccm  applicatar,  vt  focus  G  vtrique  fit  comu- 
nis;  fitautem  parabola  maior  ab  V  vfquead  P 
excifa,  hoc  pera&o  fit  fonorum  in  X  &  Y.  linex- 
quc  fonore.  XT,  XV,YP,  YQjqua*  incidcntes  in 
concauam  maioris  &perficiem,indcreflec>ctur 
fcr  G  in  S& K, at XT  &  X V  in  N  &  O  incidetcs 
inde  itcruro  reflectemur  m  LM  &  HI ,  donec  t& 
dem  phonifmo  cy lindraceo  fc  liftunt  auribus  in 
HILM  conftitutis.  Certe  hxc  pulchram  quidc 
fpcculationcm  primafr6tehabent,fedqu$  nul- 
Jumprorfusin  praxi  fucceflum  foitiantur.  Nam 
prcter  paucifTunas  lineas .  qtnbu-scapax  eftma- 
lor  parabola,  minor  quoque  paucifliir  as,  &  pa- 
raJlelifmoilloinngnitcr  debiiitatastandcm  tru- 
fmittct,ita  vtaufirn  dicere  ,  modtim  quem  iru» 
prxcedcnri  dcfcnpfimus  ccntuplo  hoc  meliore. 
ImoipfeMcrfennusdifficultatcm  rcr  prcuidens 
illo  veluti  conclamato  ad  alium  confugit  hoc 
tamen  non  multo  meliorem .  Clareenimpatet, 
fuccelTum  nuJInm  efle  polTc  huius  machinamc- 
ti,  tu  m  ob  diftas  raciones,tum  ob  focum,  qui  cu 
vtrique  parabolxcommunisfit,  induftria  pluu 
quam  Archimcdeaopus  foret,  advtramquc_> 
prxciscdifponenda.  Sitparabola  maior ABC, 
buicminor  Dira  opponatur  ,vtin  figuraappa- . 
rct ,  habeataotcm  conuexam  fuperficiempara- 
boJicam,&  vrrumquefocum  communcm  in  E . 
Hoc  machinamcnro  ita  difpofito,  fonor"*  linqaf 
ex  G&  F  in  fuperficiem concauarrt in- 
cidentes,expuncliso«xAnon  infocum  E,fedm 
conuexam  ftiperficiem  minoris  parabolxD  re- 
fktfentes,  lorum  taudcm  coc^ptum  phoflifmo 
cylindraceo  reuerbcrabunt  in  I  &R  aurcs  au- 
fcultantisi  Sed  quisnon  vide't,hoc  quoqus_> 
prxterfpeculationem  nihilinfe  con  tincre_J;  ' 


Mia  parabo 
licz  phono- 
campteos 
augcdz  ra« 
tio. 


X 


DirficuWr 
in  praxin_* 
tnulra  redi- 
gi  poflunr, 
quzrhaoria 
probat. 


Digitized  by  Gpogle 


/ 


?oo 


^Mufurgix  VniuerfalU 


fabricz  hy- 
perbol.cz 
racto. 


Naro  minor  parabola  prxtcrquam  quod difficulter  fiKo  maioris  congruar,adco  paucas 
quoquc  reflexioncs  eafque  ita  debilcsin  comiexam  minoris reijcit,vtin  JRconftitutum 
vix  aliquod  fingulare  augmentum  vocisacquirere  pofle  pute, dato  tamen  non  concef- 
fo  iofigni  hoc  vocis  augnr>cnto,puto  tamen  adeo  in  praxiboc  machinamcntum  forc^» 
diihcilc,  vt  vix  fucccflum  ..Jiquem  habercpoflit.  Suntenim  mulrafecundum  thcoriam 
pulchcrrima,  qu^tamcn  nunquim  fcrein  opusdeduci  poffint ,  &  nehoc  idcm  deno- 
ftris  hocloco  irujentionibustabricifquc  acufticis  dici  poltct,  fingulari  Audio  cauimus  nc 
quicquam  poneremus,  quod  expcrimento  prius  non  cfler  comprobatum  ■  Cuicuncjue 
igitur  pcrparabolas  acufticam  fabricam  conftitucrcanimus  cft,  is  non  alia,quam  dixi- 
mus  methodoprocedat,&  infallibilem  cffeclum confequctur.  ncque  cnim  neccflarium 
eft,parabolicasfuperh*ciesin  hoc  ncgotiocchotef£onico>tam  efle  mathcmaticc  cxa- 
Aas,vtinfpeculiscaofticisprfcipirur .  Sufficietr7gura,ea,quaficripoteft  diligenaa-., 
formar  paraboloplafta?  opc  claborata .  Nam  ciim  lineac  fonorat  fuam  latitudincm  &la- 
tis  quidcm  notabilem  habcant  ,ccntrum  acufticum  parabol;  non  mathematicura  >ied 
phyficurn  &  fua  amphtudine  prcditum  eiTe,  is  folus  ncfcire  poteft,  quipraecedentia  non 
intcllcxcrit. 

Pragrnatia     I    V . 
Hyperboltcam fabricam  conflituere fonos  con^regantem . 

QVaecunquc  dcparabola  diximus,  hyperbohcis  quoquc  fuperficiebu»  accommo. 
danda funt,  vt  proindc  nihil  de huiufraodi  fuperhcicbus  fbrxnandis diccndum 
■"fupcrfit .  Si  quiscnimformamhyperboloplaftcnhabueritaptamcapacitatilo. 
ci,is  in  ambulacro  quopiam  duasdefcribet  hypcrbolicas  fupcrficics  vna  cum  ccntma- 
cufticis,inquibusaurisconftitutanon  fccus,acinparabolicis,voccs  quantumuisfub. 
miiseprolataspcrcipiet ,  Ad  alia  igitur  properemus . 

Pragmatia  V. 

FabricaJellifticaJ finos  mirifce  intendentes  conftrucrc . 

PRereliquis conicis  fcaionibusomnium  huicnoftro  negotioEchoteaonicoaptilli- 
maeftellipfis.vndchic  ellipticasfabricas  nifiustraclandas  duximuSi  Quid  vcro 
Ellipfis,fit  &  quoraodo  defcribatur>fupra diftum  cft.  ad  inftitutum  igitur .  Elliptici  fa- 
bncarura  tholi  hbc  proprium habcnt , quod  in  mcdio  Iibero duo fcmperpunftaicu  cc- 
trapariant .  Si'  primofoimaElbpticoplaftcs  rantxlongitudims,  craantathou  ouaus 
longitudo  requifiiierit. 


If 5 

1 

f  m  ffi «  mli 

.U^l..».   A  UH 

e  inie  in  r,oli<  A  &  B  aopliccs  formam  Ellij 

aitigitur  inoms  «nxj,gywitua,«u.v...i/w.».. -*^-rr   c,PI 

SintJquc  ccntra  acuftica  C  3cT>,$\i<i  dU.gentiflime  notcntur s  circuragytataque  for. 


Lib.  IX.  MagU  Phonocamftica .  jot 

Ellipfioplaftc  intra  gypfum  motu  fcmicircuIaritamdiuiclonccformaperrc(flam  intrju 
tholumfiipcrfidcmEJlipticamrcliqucnt.criujncrabricapcrfc^ai  Si  quis  cnim  in  D 
ftetcnt,  & :  quantumuis  iu  bmifse  vcrba  protulcntidico  in  C  conftitutum  omnia  perfc&c 
cV  dittindc  pcrccpturum ;  Cum  cnimvoxDquomodocunqueratholoelljptico  illifa^. 
feraper  in  C  rcuerbereturi  ibiquc  infinitf  fpecicsfoni ,  vno  &eodcm  temporis  morae- 
topcrtinganr,ibidem  intenfxlpcciesfeauribuspcrfcclciirtcnt. 

Nota tamen  fuperficicra  deberc  efie,quantum  ficri  poteft,politi(Timam , & vt fpeculo 
fimilior  fir,  aqua  cx  glutino,  vcl  ctiam  gurami  arabico  diJuta  imbui  dcbct ,  hac  eniro_ 
omnes  rimc,  &afpcritates  minutar  roUentur  voxque  mclius  rcfleclet . 

Pragmatia  VI. 

Slliffin  acuflicam  in  falatio  quofiam  itaconflituere ,  i//  duo  Princifes 
tn  fcfaratii  conclauibtu  conftuuti,  de  quacunque  re  tanqudm 
frafentes  coiloqui  fofsint . 

ESt  hoc  maximc.  vtilitatis  in  mutua  confiliorum  communicationc  inuentum ,  pluri- 
muracnimintcrcft,conftljofecreto&ab  omni  hominum  notitiaremoto,ocante 
tcmpus  infidijs  cxplorarorura  innotcfcant,confcri  c;  vfque  adco  vt  non  in  alium  fincm-p 
fecr^tat  ill^icalae  &aditusad  condauia  Principum,ordjnari  vidcantur,  nifi  vtdc  magni 
momcnti  negotjjs  confiJia  vti  fecrcrius,  itafccurius  comunicarctur  fc  conucnirc  pomnt. 

QuomodoigituraneEchotctfonicanosfiraile  quid  Architcdaiipojfimus,iam  vi- 
dendum  cfti  vt itaque  duo Principes diuerfis  conftituticondaiiibus ,  tute  &  fccure  c6- 
iiliafua  fibi  muruo  communicarcpoffinti  rabrica  hac arte  conftituenda  cft .  Alfumatur 
intcrduo  cowclauiacuiuslibct  raagnitudinisfpacium  ioo,autetiam  pluriumpcdum_., 

Ccrindccft  ,atqucintrafpaciumhocduobus  rourisclaufum  ,  eJlipfin  acufticam  fbima- 
is,  hoc  arrificio  conftitutam,  vt  duo  cllipfisfoci  tcrminentur  in  vtriufqueconclauis  fc- 
ncftrellis,in  huncfincm  ordinatisihabcbifqucqu*fitum,fcd  dcmonftratioad  oculura 
rcm  meJiasparefacict. 

Sint  duo  conclauia  D  8c  E,  fpacium  inrer  vtrumque  interiecTtum  murilque  con- 
clufum,  fit  DE,  intra  hoc  fpacium  opcforma:  eUipfioplaftar,  concauum  tholumclljpti- 


cum  intra  gypfura  defcribes,cxacliiTimequepoJicsihuiusvcr6EIIipfis  fiuc  oui  clliptici 
concaui  ccntra  acuftica  B&C  perfecle  congruantfcncftrcJlis  D&E  in  vtroquc  con-  Mira  fab*. 
claui  data  opera  ordinatis;  habcbifque  arcanam  fabricara  pcrfetfam,  Principis  enim  in  "J"^* 
B  ,fcncftrcllaconftitutJ  verba  etiam  fubmifiiffime  prolata,  abaltero  Principe  in  fcnc-  >u«n  colia* 
ftrella  E  conftiruto,  adeociar*  Sc  diftmdcpcrcipientur,  ac  fiproximcprolatafuiflenti 
dici  cnim  vix  poteft  quantum  in  huius  clliptici  oui  concauo  vox  augmcntum  acquiran 
Sjuccnimvoxfurfum,fiucdeorfum,fiuead  Iatcraferatur  omnesinconcauo  illifx  fo- 


norx 


< 


Digitized  by  G»OOgle 


JOJ 


Mufurgt*  VniuerfalU 


nore  Imex  in  Creflexc  ibidcm  tam  intense  vnicntur,  vtin  B  verbafubmiflli  prius  voce 
prolata,in  C  apcrtici.imorcs  videantur.  Adhortor  hic  orancsfolcrtes  Archite&os,  vt 
huius  tarn  admirabihsarcanipcriculum  facianr ,  &  rei  fidun  adhibere  difcant  3dc_> 
qua prius ccu  paradoxo  &  inopinabili  technafmatc  non  finc  ratjonc  ambigcbant. 

Pragmatia  VII. 

Alia  ratione  multo  artifciofius  candem  fabricam  conflruert  a 
&  in  maitidjpacium  extendere. 

VErum  fi  quifpiamad  remotiflimum  fpacium  fimilc  artis  opus  archite&ari  vellet, 
is  rcm  ita aulpicabiturrinrra  duos  muros  fpacium  aflumptum  tict  rrainantes,for- 
meHtur  4,5,6, aut  7, clliptica  oua  prorfus cadem ratione,  qua in  prxcedente figura f.i- 
<'m m  clfc  vides ;  fillipfcs  autem  itaconftrucla?  eflc debent,  vt iuxta  lineasordinatim  ap- 
plicatasper  focos  tranfeuntcs  fingulx  trunccntur.vt  ni  fcquenti  flguraclare  patet . 


In  hac  figura  intra  muros  FG  &  HI.  4  oua  clliptica  ordinata  fint  ita,  vt  ccntra  acufti- 
teauriEUip  ca  ^UC  ^oci  ^nt  ^nSuus  Dil"s  cllipfibus  communes;  ira  ellipfeos  AB  ccntrum  acufticum 
»ica promu!  B>commune eft ellipfi BC,& cllipfis BC centrum  acufticumCcommune cft ellipfi CD; 
vocibuj1'5  "&centrum  Dacufticum  ellipfisCD.  communeeftellipfi  DE i  ellipfesigitur  fecundum 
v   1  Ul'     JincasVX  percentratranfeunteserunt  truncanda:,ita  vt  cllipfcs  fingul5pcrtuladolia_, 
videripoflint;  habebiiq.infigncfecretuparatum.  Nam  ia  Aconftitutus,fi  quis  velfub- 
mifTiffima  voc£  infufurrarit,ea  inE  aliusctiaquingetis  pcdibus  diffitusita  clarc  perci- 
piet,ac  fi  vicinisauribus infufurraretur.  Na  oinnes  linea?  fonorx  in  elliptico  fornicc  AB 
repercufljf  inBconfluent  tanquamcentru,ibiqucraultiplicarx  intenixque  inconfuse 
vnaquxquevlccriusprogretTa,in  fecundo  cllipticoforniccaliam  formabuntreflexionc 
in  C, &  in  hoc centro  denuo  vnitx  multiplicatarque  intrabunt  fornicera  cllipticum  CD, 
ibique  rcflexjcfcconiungcntin  D,&hincdeniqueiterumin  4forniccrcpercufl$,tandc 
intenfc.  raultiplicat;  quc  pcrucnient  ad  aures  in  E  conftituti,qui  fonoras  Ipccies  tam  cla. 
rcpercipict,  acfiprclenscflctin  A  conftitutus.  I>emonftratiorciade6cIaracft,vt  ni- 
hil  preter  figure co nlidcra t lonem  ad  candcm  intelligendam  requiri  videatur . 

Corollarium . 

EX  diclis  patet,  quanta  ex  hac  vnica  pragmatia  propofita  miracula  Echoteftonica_» 
patrari  poflint,certe  hums  machinx  opc  ,Muficiconcentusomnisgeneris  cxhi- 
bcbis,  ncminc  vnde  prouenire  poffint  vcl  fulpicantc .  Vcrura  ingeniofo  Lc&ori  hxc 
fulliciant,  ad  innumera  alia  inuenicnda_» . 


sfciui  tn  s.ui  jau.'. - 


Prag- 


Diaitized  by  OooqI 


Lib.  IX.  Magta  Pbonocamftiea .  j$  j 


Pragmatia     V    I    I  I. 

Intra fabricam  quamfiam^conumfpiralcm  retortum,fiuc  coehkatum 
tubum  ita  ordtnare,  vt  quofcunquc  articulatos  fonos  in  interiori 
conclaui  d  fublico  quantumuu remoto  ,tta  certe  diftincle  reddat 
acfiad  aures  contingerenti  nemine,vndefrouenire  fofsit  fufficante. 
Vtde  lconifmum  XP 7. 

PErfediffimum  &omnium  maxime  admirandum  Echoceftonicum  machinimcntQ 
racrico  in  vltimos  miifusreferuauimus,  quoquid  in  Magia  naturali  admirabilius 
cffici  poffit,ncfcioi  Verum  neLcdorcm  curioium  diuciusfufpendara,  rcmpaucisexpo-  Mira  fabrica 
no.  Infculpatur  infaxoaucrupenarurali,velfilocusidnon  poftuIec,ingypfo,argilla_»«  *lubumP" 
vel topho  cochleacustubus,fiuc  conus  ipiralicer  cotortus  efformcrur,  hocingenio,  vte-  cWcacufu^ 
minusparenciifimura  habcat  vcrfuslocum  aliqucm  publicummulcitudine  hominum- 
frequencatu  m,exporrectum  onficiumi  alcer  autem  tubi  rcrminus in  paruulum  foramcn 
inrraconclaueincerius,&ab  horainumfrequecia  remotum  definat,iupcrficies  cochlca- 
taintcrior exacliffime,quantum in  matcna faxcapoflibilccft,ficpolita,vclfifaxum ru- 
dius  fucrit,  fuperficics  mterior gypfo  ad  terfiorem  polituram  incruftetur .  Hoc  niachi- 
namentoperacto,dico,nihil  tam  occultum  inoppofitoforo  ,platea,  aut  publicoloco , 
qui  orificium cochleati tubi  rcfpicir,  dicipoffc, quod  pcr  cochleam  non  transfcratur in 
reconditumilludcondaue.  In  hocigicur  diucrfasanimalium  voccs  ,  occultahominu 
murmura,cantiIJationes ,  flctus &  eiulatus  hominum  tta  diftinftc  &  clarc percipies ,  ac fi 
in  ipfo  conclaui  conungerenc,  ncm  inc  vcl  fufpicance,  vndc  tamprodigiofus  fonorum-» 
effedtus  proueniac-  Faoncam  contemplarc  in  iconifmo  XVI.  fequenci,  vbi  palatium 
rcprasfcncacurliceris  ABCD.cochleacuscubus  muro  infcrcus  velrupi  incifus  G.cuius 
orificiumHjCcrminuseiusE.  forum  Ljinquonihil  tam  occultc  profcrri  poteft>qnocl 
non  incra conclaue ,  quancurauisdifficu  percipiacur jarque  hoc  cft  machjnamenturru., 
quod  non parabolicas tantum,  fcd  Sc elhpticas  orancfqucqu otquot hucufquc  propofi- 
txfunr,acufticasfabricaslongcfuperat,cumad  nacurae  cxcmplar  inaurium  fabrica_, 
obfcruarum.fic  conftru{tum,&  infinitis  reflexionibus  vocum(vt  in  probU.oftcndimus, 
vndc  &  vox  mirifice  intendicur)fcaccac.Poceft  aucc  huiufmodi  cubus  duplici  ficu,vel  ho- 
rizotaliautdcdiui  vt  G,  vcl  verticali,  vrPO,  conftituiivtcrq.infignes  crTeclus  producic, 
vcrcicalispoccntior  cft ,  co  quod  vox  facilius  furfum ,  quam  deorfum  aut  laccraliccr  fc- 
racur i  Vtrumquc  tubi  duclum  hic  in  Iconifmo  reprsefentauimus:  Inucnimus  autem  hoc 
admirabile  machinamcntum  occafioncauris  Dionyfij  Siculi  Syracufis  adhuc  fupcrfti- 
tis  ,cuius  defcriptionem  vidc  in  hiftoria  Echonica  paulo  fupcrius  traditam . 

CDigrcfsio  de  Cono  Cochleato . 

CVr  vero  in  cono  Contorto  helici  rantt  yis  fit  multiplicationis  foni,mcrito  cuiquam 
mirum  vidcri  dcbcc.  Certe  cum  diu  multumque  mecum  dehocnegotio  co- 
g itarcm ,  tandem  helicem  conum  ccrta  rationc  tortum,  nefcio  quid  parabolicum  affc- 
dtarc deprchcndi,in  quoinfinito:fonorumconglomcratione$  durn fiunt,  mirum non 
cft,tantamcumin  multiplicandofono  vim  obtincre. 

Verum  &  heliccm  lincam  parabolicx  arqualcm  dari  poiTe  notum  cft ,  quod  vc  lcclor 
cuiiofus intclligat  i  Sit  helix  linca  intra circulu  N  g  n  o, fignata  literis  a  b  c  d  e  f n;  dico . 
Siaxisparabolx  G  S  afliimatur  xqualis  femiperimecro  ngN , circuli  nONg .  & femior- 
dinata  paraboli  TS  afiuraatutxqualisfemidiatnctto^^difticircuii.  Dcindcperver- 
ticc  G  axis,paxabola  dcfcribiturGT  quc;per  terminufemiordinatc,  ST  crafeac.dico,GT 

pa- 


Digitized  by  Google* 


J 


J04 


\AujurgU  Vniuerfa.lv 


£  & 


parabolam  helici  linecabcdefn  xquatumiri. 
Qux  omniadependcnt  cxdiuerfis  motibus,  queis 
vtraquclinca  fimilitcr  &  arqualiter  dcfcnbitur. 
Sicmm  tangentem  parabojx  Gin.in'<)uoclibctpar- 
tcs,acqualcs  fcmidiametro  circuli  4£diuifcris,erunt 
motus  e'x  ain  g  arottaks  motuiex  G  in  Q\  &  motut 
exN  pcr  g  h  Tk  n  lemiperimctrum  fectus  ex  bypo- 
thefi  tjqualis  motui  cx  G  in  S,pcr  axcmj>araboJx  fa-, 
c*to.  Hincpatet  ,fifemiordinatam fumasxqualcm 
GN  vel  duplam  ST,camqiin  cotinuata  parabola  ap- 
pliccs  XV  inter  GV  &  GX,parabola  GTX  duplo  roa. 
Joreforc  heliccabcdefn,  vel  eide"  bisfurapcc.  ^qua- 
n.  Sivcro  femiordinatamtriplodiametro  ag  ma- 
ioremin  continuata  parabola  apphcueris  ,habcbis 
parabolam  helice  triplo  maiorera  ,  &  fic  in  infinitu . 
Qu$  omniafiufius  hicdcmonftrarcm,nificaalijslo- 
cis  rcferuaffcrrL-.. 

Sufficit  igitur  fcirecochJcati  tubi  virrf  omninocu 
parabolicis  tubis  aliquid  communcobrincre .  Que 
&  ideo  hic  indicanda  duxi ,  vtTyronibus  ad  huiuf- 
modi  inexhauftas  naturxgazas  penitius  rimandas 
animum  adijccrem . 

Pragmatia    I  X. 
Tuborum  oticorum  conflruclio  i 

OmnUgenerU  inftrumenta  acufticafeuin 
*vfum  (s3  commodum  Surdaflro- 
rum  conficere. 

f\Vicunquepr$cedentia  rite  intellexerit ,  nuUS 
VZ  in  acufticis  inftrumentis  omn:s  gencns 
conficTendis  habcbit  difficultatcm  :cum  omncs  tam  circulares,  quam  paraboliCi ,  hv- 
nerbolici, eliiptici  tubiin  minori  proportionc  conftrurti, auribus  applicati  mirihcc  audi- 
tumroborcnt,inter  cetcrostamencllipticus  &cochleatustubus  ommbus  rcliquispal- 
mam  prxripere  videntur,  fiat  autc  clIipticustubusO,hoc  ingenio  vt  vnum  cenrrorunu, 
acufticoruiimprc.ciscaurifurdaftriSC,aIterumcxtrcmumloqucntiBVrcfpondcac^ 

infcqucntlfiguraapparct. 

Elltpfisottca. 


Ellinf.s  Oti- 
cafutJuflris 
appltaanda. 


n.  Alterum  inftrumentum  cft  tubus cochleatus,  qui  cum  ad  exemplar  fabrice.  aunfi 
conftitutus fir,miram  ad  fonos congtegandos  vim  habct. figura eius fequitur.  ^ 


iaitized  bv  Oooc 


I 


Ltb.lX.  oMagti  Phonocampttca;  s*s 
T* ubu4oticu4  cochkatud. 


•_ . 


Tubut  oti- 
cus  cochlea 
lui  pro  fur- 
daftm. 


III.  Inftrumenta ad  exemplar  aurium animaliu  magna vi acuftica  pollen  tiu fa&a,ma-  0 
gnamquoquevimad  confortandum  auditumhabcnt.Auribusautemanimaliaoppidd  !^magnx_i 
acutis  pr;dita  funt>  ceruus  >  canis  >  Lepus , carccraquc  omnia  animalia  multum  aurira_,}  vj_ud«iua 
Inrercaerera  vcrd  maximeadmirabiiiseftaurisIeporiaa:fabrica,quodcum  timidiflimfl  polleam, 
animal  fir  >  &  prorfus  inermc  >  natura  id  tum  auditu  acuciilimo ,  canquam  hoftium  ex- 
ploratoreadprxfentienda  pcricula ,  tumpcdibus  ccu  armis  ad  currcndum  aptismu- 
niflc  videtur .  Siquisigitur  haberec  ad  exemplar  auris  leporina?  concinnatum  tubum 
oticum:  inucniret  »s  mirum  in  confortandoauditu  arcanum.habct  id  gencns  organum 
pritno  excernam  aurem  longilfimam  &  veluri  cJlipticum  quoddam  inuolucrum  cartila-  «_* . 
gineum  >  in  omnem  partem  ad  fonoros  radios  melius  intraid  colligcndos  vcrlatile__»  > 
deindeex  ftrido  in  longu-n  &  cauernofum  fpacium  dilatatum  tadem  in  cochkamter- 
minatur  ,huic  verocochlee,  pra?tcnditur  membranailla,  quam  in  anatomia  tympanum 
diximus ,  cum  malleo  mcude &  ftapcde  ;  vox  igttur  aurc llla  oblonga  &  verfatih  intra_. 
cauernofum  internxaurismcatum  colligitur ,vbi  vnica  rcflexionc  augmcntata,  magnd 
viillabitur  cochleato  mcandro  ,  ibiquetympanoillifa,  aerem  intcrnum  commouct  > 
vnde tandem  acu tifll ma  ilia>quam in leporibus  miramur, contingit  fe nfacio .  Ad  natu- 
tx igitur induftriam,ii  tubum  oticum  comparcs , inuenies ad mirandum quoddam  in_» 
confortando  faciic  auditum ,  vt  dixi,  arcanum . 

Vt vero  in  hac  naturar  imitacionc fecurius procederemus ,  animalifl  quorundam  au- 
dicu  prar  alijs  poJientium  aures  pcr  pcri  titlimos  Anacomicos  fTeri  curauimus ,  quas  &  tu- 
bo  primo  Iconifmo  II  fpeftandas  exhibuimus  vtiuxta  latentem  naturae  in  organo  aur 
ditusfabricam,inapertumdedudtam,arristii«c onusconfbrmarcs ,  tubofquc  oticosaf- 
fectata  induftria  conficeres . 

li rm& te  •  . . ;  \ 'yr  tvt^'       s  %%  ' J . 

Pragraatia .    X  ^ 

Ex  Afagia  naturalis  promptuario  siatuam  conficere  omnis  generis 

tam  articulatos,  qudm  tnatttculatos fonos  pronunciantem .  i 

Htvdilj»       Q  r**tRt.u:  .Jimaxov  muSfitui.l>r!05  itP' i . '.-'i  3  x.  3v  wH  6*  .Graaiiiq 

VArij  v3ria  dc  hoc  i»irrtico.inachinamenco  comrwcnti  furtt  i  Qur  fecretiorom-phi-  Vtr£i  ftltua 
lofophantmmdogmata("cquuntLir,idomnin6ficripo(Tc  putant  .  Nam  Atber-  cooficipof- 
rum  Ma^numcaputhommis,quodaniculacasvoccs  perfedcc  pronunciarcr>admirabili  ^yj"**™ 
folertia  confeciile  alTcrunt;  .f  gyptiosquoq,variasftatua*conrcxiffe  articulace  quidli-  c^cxpri- 
bctpronunciantes,  inOedipo  noftro  .£gyptiaco  mulos  modrs  'oflcnditnus  ,  Nonnulli  «"«cuiuf. 
tamen  id  vcluti  narurxlegibus  contrariumrcpudiantcs  ,fimile  machinamcntum  iicri  mc3p'ut  AJ. 
poiTe  minime  fibi  pcriuadcre  poiTunr ;  Alberti  autem,£gyptiorumquc  machinamenta  bcra  Magol 
velfuppofititia  ckfalfaria  machinaraentafuiiTc  ,vel  darmonum  opc  architectata,  eo  ferc  ^ffefcn»'- 
modo,quoda?moncmoIimperoracuIa&ftatuasarticulata  voce  rcfponfa  dcdiflclegi- 
mus,  aficrunt .  Multi  tamen  putant  ftatuam  fieri  poiTc  co  ingenio  architcclatam,  vt  vo- 
/  Qcj  ces 


Digitized  by  Cj( 


306  Mufurp<e  Vniucrfalu 

cesaliquas artieulate  pronunciet , ita  enim  adexcmplar  naturc,  laryngem linguamque 
cxteraque  vocisinftrumentaapptan  poffcvt  ventoanimata  manifcftum  articulatx  vc- 
cis  erTcctum  prxftet .  Quicquid  fit  dc  famofo  illo  Alberti  Magni  capite ,  coeterifque_j 
.tgyptiorum  machinamentis  difputarc  nolumus,  fcdipfofaftoi(hufmodiprodigium_. 
maxime  in  opus deduci  pofle  allcrimus ,  &  ne  vcrborum  tantum  ampullis id  promittc- 
revidcamunhoc  loco  ftatuara  fabricaridocebimus  ,  qux  non  articulate  tantum  ,fcd 
& quoslibct  fonos , cantufquc proferat ad  quodlibet  rcfpondcat ,  quaslibet  animaliura 
voccs  affcclct,innumcraquchuiufmodi«»^  fane&»e>'J^*pr?ftct.  Itaautcmau- 
»"^ihT  fpicabcris ;  ln  coclaui  ABCD,  in  quod  tubuscoch!eatus,in  8  pragmatia  defcriptus>de- 
•^ionei  ».  ducetur  in  E,  vcl  in  verticali  tubo  S  ftatua  fiat  ore  oculifque  mobilibus  totoque  corpo- 
mulant .  Il$  fitu  yjtam fpjranSj  qU?  quomodo  cofici  poffit , in  ftatica noftra Thaumaturga  exprc- 
feiTofuo  temporc  docebitur ;  hxc  ftatua  certo  & deputato  loco  ita  conftituatur ,  vt  tcr- 
minus  tubi  ccchicati  oris  concauo  prccisc  refpondcat ,  habebiique  ftatuam  quidlibct 
articulat£  profcrcntcm ,  perfc&am  confummatamq,Nam  h$c  ftatua  pcrpctuo  garrict , 
iam  voces  humanasproferendo  ,iam  voces  aniraalium  ,iam  ridcre  &  cachmoari;  nunc 
cantare,fubindc  flere&ciulare,  nonnunquamvehementilfimos  vcntos  exfufHaru;  cum 
admirationeaudietur  .  Cumcnira  onficiumcochlcx  publico  loco  refpondcat,omnu 
vcrba  hominum  extra prolata  intra tubum  cochlcatum  reccpta  fefc  mt: a  os  ftatuC;  pro- 
dcnt i Si  caneshrrcnt, ftatualatrabit,fi quiscantaucrit,cantu  rclpondcbit  &c.  Si vea- 
*1  tus  fpiraucrit,is  intra  cochleam  fufccptus ,  vehcracntiffimos  vcntos  ftatuam  cuomerc^ 

•  cogctiVndeapplicataillififtulaludcrc  vidcbituriSitubam  ori  admoucris,tubacIan- 
gce,innumeraquehuiufmodiIudiua  omnia  ocailticanahscochlcatidifpofitioneexhi- 
bebit.  Videfch  cma  lcomlmi ,  inquocondaue  feu  penctrale  ab  omnihominum  con- 
fortio  fecretum  fit  ABCD .  Statua  vero  fit  E ,  tubus  cochleatus  crallifiimo  muro  DE 
mfertus  fit  G,  orificinm  tubi  latepatensIHK,continget  igitur ,  vt  quidlbct  in  publico 
loco,feuforoprolatumatqueintra  ostubi  collcctum,  inconcIauiaftatuaE  rcddatur. 
Si  vero  tubum  hunc  cochleatum  verticaliter  dilponasjmeliorem  effectum  rcs  fortietur, 
iuxta  ea  qux  in  prxcedentibus  diximus.Sit  condaue  aliud,  vt  in  fig.ll.  Iconif.  XVII.  pa- 
cet »  MN,  in  quo  Statua S, tubus cochleatusOP  ftatuc,  ori  inferrus,orificium  patuluou. 
eiufdem  Tipublicum Epiftylium  QR , hominum  multitudinefxequentatura j  quorum-. 
vocesintra  osT  receptx  in  ftatuam  deferentur  &auribusaftantiurnpcrfecti  vtprius  fe 
fiftcnt.vidcfigiuam>queinnumerasaJus  horumtuborum  difponcndorum  rationej 
fuggcrct. 

Pragmatia     X    I . 

Statuam  ita  conftituere,  *w  qualibct  in  modum  Echonis 
frolata  vcrba,  rcpctat . 

TOta  lie^c  Cx  loci  fitu  dcpendct  pragmatia ;  Sit  conclaue  A,  ftatua  intus  conftituta, 
tubus cochleatus  muro infcrtus BC,  e  cuius  regionc ponarur  obiccrum  anacam- 
pticum  D,  co  fitu  vt  ex  E  fcncftra  conc]auis,dum  vox  emitt  itur,illa  ex  D  rcflexa  tubum 
cochleatumBingrediatur,&ficin  modum  gyrireuerfa  voxftatuam  tandem  animabit, 
dum  verba  c m ifla,  mox  fidcliter  repctet ,  nemine  quomodo  id  contingat ,  fufpicante . 
Innumcra  fimilia  hifce  inuentisludicra,  &  omnium  opinione  magica  ,  confici  poterunt 
anacampticxartis  fubfidio ,qux  omnia  ingeniofis  Architcttis  executioni  mandanda^ 
telinquimus.  Vctn  fig.fcquenteapparct. 


ANA. 


Diq 


Lib.IX.  Magta  Phonoedmptica:  307 


ANACEPHALEOSIS 

MAGIAE  NATVRALIS* 

S  tatuam  confia  pojfe  aio  in  tnedio  aeris  pcndulam, finos  quoslibct  tam 
articulatosy  qudm  inarticulatos  perfefttfsimepronunciantem . 

MErito  hanc  propofitioncm  anacephaleofin  dicimus  >  ciira  quascunque  ha- 
ftenusallata:  funt  rerum  admirandaruru  defcriptiones,hicvcJuti  in  epitomc     .  . 
<]iiadam  contincantur ,  Nam  quod  dicam  certum  & indubitatum  cft,expcrimentoquc  hbnca  sta- 
cuantum  fieripotuit,  mirabiliter  comprobatum,  dumftatuam  videlicetconficipofle^j  tu»Migic» 
dico  ,  qus in  medio  cuiufdam  conclauis  conftituta  ,  vcl  in  acre  etiam  pendula  omnia_. 
pracdifta  pcrficiat ,  ita  vt  aftantcs  prodigium  quidem  loqucntis  ftatuc.  vidcre  &  audirc, 
caufam  tamen  tam  rcconditi  facraraenti  pcnetrarc  nequaquam  polfint  s  oculorura  ob- 
fcruabuut  motum,  Iabiorumlin°u$qi'e  mirabunturagiiitatera,  totiuscorporis  vitam 
fpirantiscompagcm  cum  ftuporcintuebunturi  Vcrum  quoartificioaut  conditafit  fta- 
tua,aut  quara  abditam  rr.otusfui  machinationcm  habeat^ncraodeprehendere  potcrit, 
cum  ftatua  in  medio  acris  fit  pendula,  nulla  rc  fuicita ,  nulli  canali  contigua,  nullis  ani- 
mata  rotis  ;  fed  artificio  quodam  pure  naturali,  &  varia  rcconditiorum  artium  combi- 
natione  conftituta .  Neroo  tamcn  mc  £  Jfa*ta  polliccri  fibi  perfuadcat  •  quarcunquc^ 
promitto  in  crfcctum  infallibilem  deduci  poflunt :  Modum  tamcn  ( nc  tam  fublimiaar- 
canarum  rerum  myftcria  ac  folis  Magnatibus  reuelanda  cuiuis  obuiafierent)  con- 
fultiusfilcntinfupprimenduduxi.  Si  verafunt,  qua:  dc  Alberticapite  paflimfpargun- 
tur,diccrcm  profe&d  nullura  in  mundo  ad  limifc  caput  architeclandum  practcrquaro-. 
quod  dcfcripfi  artificium  futK'rcflc.  Tanti  momenti  res  eft  Ars  combinatoria  euius 
loiius  opc  omnia  mundi  arcana  panduntur ,  quicquid  in  qualibctfcientia  abftrafum-* 
&adirufabilceft,eruicur,  quarn  qui  caJIucritj  isinarcanarum  rerum  lnquifitionefcru- 

Qq    2  tinio- 


Diqitized  by  GoOQie 


£c  8    M  ururgx  Vniuersditfuu  Ajrtu  Confbni  &  Difiom 

tinioruro  nihil  fibiadeo  claufumabditumqucciTercperiet,  quodintim£  pcnctrarc,& 
Aiiiuris  facctc  non  valcati  Latcnt  enim  omnia  arcana  naturxincertarcrumappii- 
carione,  ficuti  ccrti  &  rcconditifcnfus  fubalijs  &alijs  nominibus,  quosquicruerefx- 
licjtcrnoucriti/iaide  hocillud  Phocylidis  congrucdicipoOe  exiftirno. 

f  .        1  /  i  l\  if 

_^     \     w    \jk  v      *  i  -  i  *u_  i  —  ?.u_________i 

 :  ;  

^ — ______ __ __— __  __ _ __ ____ _____ 

MAGIAE  CONSONI 

E  T   D  I  S  S  O  N  I 

P  A  R  S  V> 

MVSVRGIA  THAVMATVRGA, 

S  I   V  E 

De  omnis  generislnftrumentis  Muficis  Automatis, 

fiue  Autophonis. 

P  R  AE  F  A  T  I  O 

BSOLV T A'.  Magia  Pbonocamptica  nibil  aliudrt&at,  nifivt  ntoS  of}?- 
damus ,  qua  r.itione  omn\s generis  inilrumenta  Mufiia  eo  ingenio  co;in- 
nam pofint,vtfcipfit quamtibet  reddant barmcniam ;  Audierin hacpar- 
.  te  Leftor  curvfus  abdstorumorganorum  vocesojr  omntsgener  s fe  ipfis fo- 
nantijinffrumentJ  fii>cna,concentum  c  impari  trum ;  An  malium,  vo- 
lucruq,  omnisgener's  %  oces  cum  admiratione  perc  piet,  &  qacjutlt.md? 
(\rca  hocnegotium  mirum,r.irumi  &  ab  htum  tradpotuit,  Lecior fincere 
copiosi ac curiose traditum  reptrietTvtam  Mufurgidm  buc  decem  Tecbnufmatis  abfluemus. 

PARASCEVASTICA 

PROGYMNASMA  I. 

^Dc fabrica  Camerarum  Aeolicarum inifum organorum 

hydrauhcorum . 

Pragmatia  I. 

JEolias  CameroA fabricari . 

-__3iL.*» 'Tt_i.fi  ^ityfcj.irwtyA  -ih  xup.ic^  » ,..y  is.  .  ii  ■  • 

AEoliasCaracras  vocamuscas  qux  cx  aquarum  lapfus  vcnto  fxtx,  vehemcntiffi- 
maseificiuntflatusomricmfoilium vehcmcntiam  excedcntes.  Habent  autem 
huiuimodi  Camcrx  maximum  vfum  in  omni  ncgotiofabnlijhicenimin  ltalia  pallim-. 
icrrarijsofficinisad  cudcndainftrumcnta,pcrpetuum  vcntum  fuppcditant.  Organo 

quo- 


Din 


Ltb.  IX.  Magia  Phonocarnptica  309 

quaquc  hydraulico  prxtcrquam,  quod  copiofum  vcntum  fuppcdirant ,  tympanum.* 
quocjuepnonotacricum  vcrtunt.  Hisanimaliafiftitia  omnisgcneris  in  voces  animan- 
tur,  aJiaquc  quamplurimaquorum  in  lcquentibuscopiofamentio  fiet  .  Poflunt  au- 
tcrn  AeoJu:  Catncrx  vanjimodis  conitirui . 

Primus  modtcs ,  ^idefg.  I I.  m  Icontf.  X V  III. 

COnftruarur  ex  lateribus  concauum  receptaculum  ciusformx,quani  hic  vidcs ,  In_^ 
fundoeri°arut  lapisl  raamioreus  in  poltriifimam  lupcrficicni  rcda&usiEx  A  vc-  ?timu<t  lJ1°* 
110  'ii  a  r  ■  •     a  -       o       r  »  dus  conllru- 

ro  canalis  ducatur  connleatus  AL.  qunn  A  apcrtuslit,  &  infiain  L.  ita  tamen  par-  cimcr* 
tiLusAEcoagmcntatuSjVtaerintusconclufusnullumaliura  prxrcrFcxitura  inueniat,  AcoI»«  . 
HabeatprxtcrcaCaracrain  C  epiftomiumaqux  cxtradciiuandx  aptum.In  F  denique 
canalis  cducatur  aercm  dcferens,  vulgo/w/o  icttto,  habebifque  machina.n  finitam_,. 
Aquacnim  vel  cxfonte  velflumincpcrcanalcm  A  Kderiuata,  fummo  impetu  intra_, 
canalemcochlcatum  (quidcbct  habcrcfpiras  valdc  prxcipitcs)fe  exonciabit;  per  quC- 
rnagnaaerisconftipari  concomitante  copia  ,dcJabcrurinpoliram  lapidis  I  fuperficicm 
magno  impctu,  fu.nmDque  ftrepiru  ;  cx  aquarum  vero  rucntium  iu.pctu  vehetncntc 
&  diffundcntium  fcguttarum  agitatione,acrintusconcIuius  oppido  agitabitur,  qui- 
busanguftijsconftri:rus  j  du  :i  cxitumparat,neceuninuenit,  nifi  per  canalcmF.  pcr 
cura  fummo  irapetu  auolabitinciftas  ventis  recipicndjsdcpuuras.&  iic  tandem  pcr- 
pctuus  vcntusorganis  pneumaticis  fuppcditabitur  . 

Cur  verd  fpiraJem  iyphonem  adhibucrimus ,  cur  politam  iapidis  fupcrficiem  paucis 
explico  i  Sciendu  n  igirur  cft  ,  aquam  rucntcm  plenam  eiTeacre,  iccumque  deuc- 
hcrceiufdcmin  omnibuscatadupis  maximam  copiam  ,cuiusrcj racioncm  iattsdcmon- 
ftrat  fpuma  copioil  fi.ua  inftar  niuis,  qn»  cjuidcm  niniiatiud  funr,quam  bullulxqux- 
daminfinirx,omnesaercrefcrrx,ex  quarum  infinita  mulrirudine&  conftipationi^ 
aquacolorem vcluti  candidum  niueumque  indu  t.  Hxccura  itafinr,aquapcrcana-  Curplusae* 
Icxn  AKdeducta  moxacfeprxcipin  lapfu  inrracanaicm  A  Lanfraftibuslpitalibusva-  «ige»"*- 

.  „    r      .?         r    /r    ,  •        r     1  1  «uriuDOin- 

rium  inlinuaucrit  ,ir.tra  ulos  va,  t%  repwrcufHpiunmu  n  qu  >queacri:>gcnerabit,quod  tmtuofo 

in  Cyhndraceocubo  nonneret,  in  Jioc  enim  cum  nulluui  i.n  >cjimcntu  n mucniat,  'uimCylin- 

fimpnciJapfu  lrruens  ,in  laptdera  I  nontanrumaerislecu.,,  dcuehcr,  quam  pcr  dicrura     "°  ' 

canalcm  anfractuofum  i  Aqua  igitur  acrccopioiopcr  dictum  canalcm  concomitante, 

in  fuperriciem  Japid.s  1  iummoimpetu ruct,  ex  quaruina  jquearumquc  part  um  difcif- 

fionc  ,nouusicmper  ,&  nouus  acr  gencrabitur,  quiintra  cccptaiuli  concaujtttcm^ 

conftrictus,dum  alium  exitum  non  inuenit  nifipcrF.  per  illum  ,fummo  m  peruftjcpi. 

tuque erfugiet .  V t  veio  hic  vcntus fit pcrpetuus , &  ne  rc ccptacu!um  fucccflu  tcmporis 

aqua  rcpleatur,  hinc  epiftomiuui  C  ordinauimus;per  quod  tantum  fcmpcraqux  cxo- 

ncratur , quantum  pcr  canaJem  toi tuoiumfuit  Jutrv/m.ilu m ,  &  lic  tandem  vcutus  pcr> 

pctuabitur. 

Pragmatia     I  I. 
JEoliam  Cameram  alio  modo  /abricare. 

CVm eodcmtcmporc  quo  hxc  fcripfi  ,  Summi  Pontificis  INNOCENTII  X. 
mandato  orgaui  Jiydraulici  in  hortoQuirinalt  conftitucndicura  mihi  commen- 
datacffct,  Aeoliam  Cameraminfigni  faneiucccftu  cor,ftruiiuflimus,caquxfcquirur 
ratione_j . 

Erat  longitudo fiue altirudoCamerx  A  H  5  vtfig.  1  Iconf.  XV I II.  <tWf/,pcdum,Ia- 
titud.  3.  ferc,ex  Jatenbusconftrucla  in  mcdioduo  tenebat  diaphragmata  CD  &  E  I  m 
modum cribri  pluribus  foramimbus  pcrtufa,  paulo  infra  canalis  G  aquam  aduchens in- 
fcrebatur,  inHeidcm  cpiftomiumparabat  cxitumi  Aquaitaque  per  canalcmG.  ma- 

xi- 


Digitized  by  Gc 


j  i  o    i&dujtop*  Vmuerfalk  fiue  ArtU  Confoni  DtJJoni 

vimo impctu  ruens ,  vehcmcntiflimum  ventum  mox  intus  excitabat, qui  vcntus  nimia 
humiditatc  imbutus.vt puriorexirctficciorquc,  diaphragmata  illa  in  cnbri mcdium-- 
nertufa  ordinata  funt ,  intra  ha-c  cnim  aqua:  vehcmensagitatiorupta  fradtaquc  aercm 
Lriorcm  pcr  A  canalcm fubtiliorcmquc  cmittebat .  Verum  cum  poftea inuentum fit, 
«ercm  plus  zquo  humidum,interiorib.organi  meatib.maximum  dcmmentum  infcrrc; 
hincvtaeraquofus,ficcimmamconfiftcntiamacquircret,ordinauimuscanalemplum- 
beum  QR  in  hclicem  contortura  vafi  S  aliquantulum  capacion  m  modura  vrna: 
crTormato  infertum,  intra  vmam  cnim  plurobcam,  &  canalcm  tortuofum  illifus aer  hu- 
inidus,ita  ab  omniaquofuate  dcf?cabatur ,  vt  exfurnoinorganum  deriuatusdicipo- 
tuerit.  fiouramciusin  Iconiimoconfidcra  ,num.i;Vrnam  iTgnauimuslircraS.canalc 
hcliccmfiue  tortuofum  UtcrisQR.vltimumonficiumZ,infcrituranemothcc^organi. 
&  hunc  modum  organis  hydraulicisomniumaptuTimum  repcn .  Tradunt  ali;  aliosmo: 
dos,fcd  fere  in  omnibus  nobifcumconueniunt. 

Dcbet  autcm  Camera  illa  fituari  in  loco  quantum  fien potcft ,  ficcion ,  ita vt  longo 
canaliaquaintracam  deriuctur ,  ne  locushumiditatcfua  organisomciat.  Vndcnon- 
nulIictiamlocoCamerarumfoIlibusaquaagitatis  aerem  mCameras  dcnuant.  J>ed 
hifce  ita  primd  dchbatis ,  iam  ad  alia  progrediamur , 

Pragmatia  III. 

Aeoli*  Camtr*  alta  conftruBto . 

SVnt  nonnulli  ,qui  Aoliam  Camcram  hoc artificio  conftruunt .  Ex  Iateribus  certis. 
C^mcramcu iulcunque  figur^promagnitudine  organ,  amplam  conftruunr.cu- 

^SSSSSSStSBBSn  figura  pcrinde  eft,  intra  hunc,  alium  cx  E  fonnfecus  intra 

r.S,?m  FC ^vmus  pedisfpacioviqueadH  deductum ;  Eritquc  fabrka  perafta,  aqua^ 
tubum  FG  vmu s  pcdi  ipa  i  ^    ^  *i   ^  exubcrct;  cxubera- 

cnimperenm   ubo  E  .11  ?P^"a  tu,n  fundum  vafis  CD  gfcl  ventusexcitabitur  vehe- 

tis  vcro aqu* ^7;cxmPm3nChabeat,  nif,  per  B.  per  hunc  tubum  le  in  Ancmoo, 

^tSS^SSSSSSSSi xquo  magnum  &  vchcmentem, »  fine  plussquo 
fCnm,nm  & d ebilem aerem  •  Vua  enim  continuo intra  Cameram  crefcet ,  donec  tota 
SSSSS «ua SaSepi&miumldcnuocuacuatur.  Mcliorcs  kaquc  hocprc- 
,rapleatu  ,quarep^  duabu$      ctdcntlbus  pragmat.js 

5ntC  , IXlZ  it ^accommodarctur ,  vt aqua  intra  vas  colictfaal.quo  viquc  aicen- 
tSSStm  ttXl .  Sic  cnim  fcmpcr  xqualem  aercra 

jKSusT^mq^ue  modus  tradendus  cft  ,  quomodo  cundcra  amficiali 
induftriafollium  opc  intra  canalescoaclum  contmuare  pouimus . 

Pragmatia     I  V. 

yentumfer foUes ferfetuum  froducere  in  ordine  ad 
organa  hydraulica, 

PErfoIIes  ventum  in  quemcunque  remotum  locum  hocingenio  deduccs.  Sit  prirao 
fontis  riuus  K percnnis,i//« fig.IV  .frtctdentis  Icomfmipatct.  cuius  opcin  errc.tum 
dcduccspropofitumtuum.  plantctur  iuxta  riuuluraloco  organo  bydraulico cxrruen. 


Digitiz 


Digitized  by  Goo 
•4  .  M 


1» 


Ltir.  IX.  Magia  Pbonocamptica.  ju 

do  idoneo  arbor  CD.  cui  in  R  tranfucrfum  lignum  ita  infcratur,  vr  in  R  furfum  deorsu 
vclutiin polo  moucn poffit.  Dcindc fiat  lota NO  hauftris fuis inftructa, cuius axis pro- 
longatus  incuructur  ca prorfus  rationc,  qu$  in  figura  apparct,  fukro  M ita  infertus,  vt 
in  eovclutipolo  gyiaripouit :  fupra  hunc  lococommododuofollcs  pondcribus  in- 
ftrufti  inG&Ffirmentur,  quorum manubrijsalligcnturdux  haftx,qux  intranfucrfo 
JignoABinpunftis  A&  B ita  infcrantur,  vtlibcri  intraannulos  moucri  poffint;  in  E 
quoque extrcmo traiucrfalis  ligni  alia  hafta  LK  demittatur  curuo  manubno  in  K ann u- 
lo  extremoK itainferta,vt  Iibere  intraaxemKcurrercpoifit.  Hisprxparatis,  AquaK 
dumlapfusvehcmcntia  vcrtitrotam  NO  jrota  vcro&axcm  &  manubrium  curruum-. 
MK  vna  gyrabit,cui  cum  in  Khafta inncxa  fit;  hac  defccndcnte  vcrfus  inrcriorcm  partc 
manubrium  KE  cui  an ncxa  cft,  vna fccum  trahct  lignum  tranfucrfalc  AB .  hoc  vcrd dc- 
fcendente  vnusfollis  frilicct  G  nccciTari6  clcuabitur,  altcr  vero  F  dcfcendendo  afcen- 
fum  fbllis  G  pondere  fuo  M,  promouebit ;  afccndcnte  vcro  manubrio  K,  hafta  follcm F 
e]cuabit,3lterofolIc  tum  pondere  G ,  tura  hafta  prefTo  ncceflario  dcfcendente ,  & 
fic  altcrnas  vicesperrennabunt.  Ex  pr.flura  vcrofollium ,  acrin  Camcram  Aoliam— 
violenterintrufus  inde  pcrCanalesquocumquclibucrittandcmdcriuabitur.  Quivcro 
follesraultiplicare  volucrit  ispcrmulta  manubriacurua  diucrfimodc  difpofita  inerfe-pft£„re3fno 
ctum  facilc  dcducct,i/  infigura  V.d\3iUmifmi  apparet ,  in  qua  quatuor  follcs  ABCD 
ordine  vnus  poft  alterum  axemEF,  4inanubrijs  KIHG  inftruftumcleuans,ingen- 
tcm  vcntura  excitabit;  Aqua  enim  viua  rotx  F  illabens,  monct  axem  EF .  Manubria-. 
cuiuahaftisfuivniufcuiufqucfollisvccticorrcfpondcntibMs  ,pro  fitu  manubriorum-. 
follcs  nunc  elcuant ,  nunc  deprimunt  ,fedfigura  melius rem  ob  oculos  ponct,quam-. 
cgomultisvcrbis  explorarc^ . 

Vfushorumfoilium  vanus  &  multiplex,  hifccenim  organa  animantur,  concentus 
volucrum inftituitur',  rcfrigerantur  conclauia ;  varijmotus  iuftituuntur ,  de  quibuspar-  vfjs  follifl. 
tim  bic,  partim  alijs  locis  DEO  dante  dicetur . 

Pragmatia  V. 

gkiomodo  ordmandum  primum  mobile  ad  infirumenta  chordofhona . 

fiue  fidicina  incitanda. 

CVm  inftrumentachordisinftru^ainimici.TimumJiabeanthumorem ,Iocifquc  hu- 
midisfi  ic  notab  li  detnmentodiuconliitcrenon  poiTint;  Artificcs  alium  modu 
inucncruntdulainftrumenta  incitandi,ccrtas  pinnas  chalybcas  fingulari  induftrii-. Pioninim.. 
prxparant  longitudinem  habcntespoinftrumcntorum  magnitudineratam  .  Has  cy-  Jjjjf1***^ 
lindris,  &Tympani»  inclufas  tcndiculis  intra  cylindrum  conglomerare  folcnt ;  ex 
quorum  violento  ftatu  continuoquc  niiu  cylindrus ,  vt  vcrtatur  neceflc  cft ,  adeoquc-/ 
eundemcffcftumprxftct,quem  cylindri  aquiscircumadti&in  prxcedentibus  deicn- 
ptiieftque  artificium  paffmi  notum , Artificcscnim  horologiorum  rotaroium  omnciru 
feremodumdictismachinisinducuntper  diclas  pinnas  chalybcas.  Hx  itaque  pinnx 
cylindrisinclufx,tantara  vimhabcnt,  vtingentium  pondcrum  potcntix  xquan  pof- 
fint ;  Verum  cum  dc  hifcc  corumqucfabrica  in  ftatica  noftra  vniucrfali,trattatu  dc  ho- 
rologijsrotatiscxpfofeiTotradcmus,  hicfufior  efle  nolui;  Quicunque  maioremharu 
pinnaru  notitiam  habcrc  defidcrat,is  interira  coiulat  horologiarios .  Siitaqueloco  rotx 
NO  figurx  in  pragmatia  4  defcriptx,cylindru  ditfislaminisfeu  pinniscbalibcisaniraatu 
pofuens ;  is  folles  G.F. pcrcuruum  manubriu m K xque  facile  ac rota  N  O cleuabit; ctfi 
non  motu  xquidiuturno .  Motus enim  pcraquam pc  rpctuus,  pcrpinnas  verd  tantunu, 
infumct tcmporis , quantum  duratio foni organi rcquifiuerit; Habentautem  hse pinnx 
duplcxofficium,  nam  &folleseleuant,&cylindrum  phonotafticum  ad  fymphoniam 
cxhibcndam  circumagunt ,  vt  in  fcqucntibusfiguris  cluccfcet . 

Pro- 


Digitized  by  Google 


Si2  &MufurgiAP'Hitierfalid 


Progymnafma     I  L 
Cjlindrum  fhonotaclicum  conftruerc . 

VT  organafeipfisfoncntjopuseft  vt  palmuljeabaciharmoniciharmonicc  prema- 
tur.harmonice  autcm  prerai  non  poflunt  nifi  manibus>aut  aIiquo,loco  manuurft 
palmulas  premente,  vt  eft  v.g.  cylindrus  dcntatus,  cx  huius  cnim  gyratione  dcntes  bra- 
£'«  p?ono  dvola  palmularum  trahcntcs ,  barmonicu  fonum  cfficiunt ;  Quomodo  igitur  huiufmo- 
taditus?  dicylindrus  conficiatur,  quomododiuidatur  ,&  quomodo  dcntibus  fuis  inftruatur  , 
mod6dkendumcft,Confiftitenim  in  huiusprarparatione,  diuifionc,applicationc_-»> 
quicquid  rarum,occuituro,  &fubtilcinncgotioautomatum  occurrit,itavt  finehoc  ni- 
hil  rcclc&cuui  ingcnioconficiatur .  Vocamusautcm  cylindrum  phonotaclicum  ,co 
quodin  eadiuifioncharmonicacantilcn^fummafolertiaordincntur ,  vt in  fuccelTu  o» 
pcris  patcbit . 

Paradigma  I. 
Cylindrum  fhonotaclicum  harmonicedelineare . 

OLn-J«-"  •   •  ^3       t.i^.  •»•  i  s  •v.f*     ,r  '—Mi  y 

CYlindrusphonotaifticusdupliciter  confideraripotcft,  vel  in  modu  columnarfigu- 
ra  oblonga,vcI  in  modnm  Tyrapmi  militaris;  vtcrquepropofito  noftro  feruir<^-» 
potcftjCylindruscoluranarisfcruit cantilenisbrcuioribus  i^,ao,aut3o.tacluum,facit 


cnim  circuitus  brcuiores,  vtincylindro  Aapparet;  Cylindrus  TympanoidcsJXfcruit 
cantilenis  longioribus ,  habct  enim  circulos  multo  columnari  ampliores ,  vt  ex  figura_» 
patcti  Vtrumuis  ad  tuum  inftitutumfacicntcm  fcligcre  pcrcris.  Sit  igitur  Cyhndrus 
quifpiam  dicTra  rationeconcinnatus,tanta?amplitudinis,quanta  cantilcnis  i-fmenfura- 
rum fiuc  tactuu m  tcpori  exhibcnti c6pctit,  ita  infra  Abacu  palmularum  fiue  Taftaturam 
ordinatus,vt longitudo  cylindri,longitudini  abaci  rcipondeat,in tot  cquas  partes  fiuc 
circulosdiuifus,  quot  abacus palraulas continet . ita vtpalmulisfingulis,fiuc  taftis,  vt 
barbarc  loquar,  iingulc  refpondcant  in  cylindrodiuifioncs  circulares. 

Pofito Cylindro  &  dicta  rationcadornato ,  fcliges  tibi  cantilcnam  pulchram  &  inge- 
nioiam,  14  tamcn  mcnfuras tcmporis  non  cxccdcntem,  quani  in  fuas  voccs  refolucs, 
fingulos  taclus diftinguendo  lineis, &  numcris tacluum  in  caice  vel fronte additis,  vt  in 
fcquentiparadigmate  patet,in  quo primo  cxhibereviium  fuit  cantioncm  fimpliccm,& 
maioribus  notis  cxprcffam,  vt  a  fimplicioribus  ad  perfecliora  aditum  faceremus ,  Can- 
tus  tamen  voccmaliquantulum  diminuimus,vtcxemplum  habcrcs,ad  notarumfacic- 
dam  diminutioncmincylindro  ponend.irum . 

Hanc 


Lib.lX.  MagiaPhonocamptiea;  Jif 


789  IO  II  13  I3 


1  Manccantilenam  velimmediatcin  Cylindrum  transferre  poteris;  vel  feorfimin_» 
chartapriusdelineare,hocvtiraciIiuseft,ita  tota  compofitionemracliusveluti  in  plana 
cylindri  fuperficie  exhibitam  ob  oculos  ponit. 

.  Hocitaqucpatfo  procedcs;  Przparabisprimocbartamfubtilem  tantx  magnitudi- 
nis, vtcharta  totiuscylindriconuexamfuperficiemprxciseadxquet;  quod  fict  fiap- 
plicationcfupracylindrum  cxacle  fi&a  amplitudinem  eius  prius  perfecte  menfuraris. 
Hoc  loco  quoque  vti  potens  Geometricis  artificijs  ,  vidclicet  dc  luperficiebus  corporQ 
conuexorum  in  planum  deducendis,  qu:c  fufilfune  in  Artc  magnalucis  &  vmbrx  fol. 
318  delcripfimus ,  ad  qua?  Le&orem  remittimus . 

Sitigiturfcquens  quadratum  ABCD,  dato  cylindro  phonotaclico  cxadiflimecom- 
menfuratumi  Inhocpraecedcntem  cantilenam  hoc  ingenio  transfcres.  Diuidc  AD 
latusm  36. arquaspartcs  quotvidelicctabacusorganiclauiariuspalmulashabet,duca- 
turqicx  (inguhspunclis  diuifionis  latcris  AD.lir.ec  parallelx  iu  latus  BC ideft  bafin  qua- 
dratiVcfcrcntque  h$  linc^  fpacia»intra  qux  dcntcscylindri,fin°ularum  vocum  in  aflum- 
ptacantilcna  notis  correlpondcntcsponcndifunt .  Deindc  latus  ABitcrum  in  1  5  par- 
tcsarqualcs  diuidatur,  ducanturqueex  fingulispunttisdiuifionis  lateris  A  B  linecj  tra- 
fuer£einIatusDComnesparaIIcl^,rcfcrent  enim  fingula  fpaciavnumtempus,  fiue_> 

Jt  r  men- 


Digitized  by  Gooole 


jgjf  &dufurgU  VmuirfalU 

menfuram auttacluffljquemadraodum numcrilatcri A  Badfcriptiindicant.  Porro fin- 
culahxc  lpaciata£uum  fiuc  mcnfurarum,fcu  temporum  ,iterum  in  9.  xquaspartes  di- 
uidc$,fifuSs  in  cantilenaexhibercdefidcrcs ,  fi  lcraifufasin  16  xquales  partes  diOa-. 
fpacia  diuides ,  fi  notas  tricaudatas  celcrrimi  motus , quorum  3 2  vnam  mcnfuram  con- 
flituent,  exhiberivclis,  vnumquodquc tattus  fpacium  in  32  xquaspartes  diuides,&  fic 
in  infinitum  iNosad  confufionem  vitandamhic  vnom  taausfpacium  tatum  m  4  cquas 
partes  diuifimus;  quarafingulasdenuo  bifariam  mentc  diuidcs,Craticulato  itaq;  difta 
rationcquadratoCylindraceo,  fpacia  notis  corrcfpondcntia  ita  detcrminabisi  bafi 
cxordium  dufturus . 

<J)ehneatio  fiue  translatio  cantilcn*  in  cylindrum  fhonotaclicum . 

CVm in  bafis voce prima  nota  in  G  fit  femibrcuis,  vidc in fronrequadrati  intcr  da. 
ucs ,  Jiteram  G  vel  g.  dcindc  intra  parallclas  vnum  taftura  comprchendentes,du- 
cas  lineam  intcgram,ita  taraen,vt  non  integrO  fpaciu  g  a  cxpleat,  ta£tus,cum  enim  linca 
fccud  i  fpatij  initium  ftatuat  fecundi  tac-tus,primi  taAus  finis  m  ca  pr^cise  ftatui  no  dcbet, 
fedaliquantulumantcvtvides.  Iterum  cura  inbaficantilcnx  fecunditafosnotxunc 
duc  minimx  integro tempori  xquiualentcs ,  & cadcm  clauem,  vidclicet  Cpoffidcntesi 
intraidcmfpacium^quadratiphonotaaici,aImea  raclus  fccundi  ordiendo  vfquc  ad 
lincam  2  &  1  lineolam  dctcrminabis,  qu?  referr  minimamin  g,5c  deinclealinea 3  intra 
fpacium  vfque  ad  Iinea  4  &  jaliam  lincam  priori  xqualem  determinabre,  qux  rcfertalia 
minimam  ;&fic duos  tatf  uscomplefti .  Votrb  cum  tcrtijtaftusnota? iterum  minimx  m 
cantilena  bafis  pofitx  fint  in  a jillud* quxrcs  in  fronte  quadrati  phonotaftici ,  &  mtra 
fpacia  3  taftus,  lineas  duas  minimas  refcrcntes  deterrainabis,  vt  pnus.  Itcrum  cu  quarti 
tactus  notx in  cantilena  bafis fint  iter u  minima  cu  pu&o &  fcmimimma  m  g pofitx,  cas 
prorfusordinabis  intra  fpaciu  quar.  taflus  r  correfpodcs,vt  in  fccuditaeuis  notislecifti. 
OuintitaclusnotacuGclaueobtineat,&minimaiit,intra  quintiraAusfpaciuquadratJ 
phonotaftici g  correfpondens  ordinabis,vt  vidcs .  Eiufdcm  vero  tadtusfeques nota  in_. 
cantilena bafiscum  minima fit ,  &/clauem  obtincarm frontc quadrati  clauem/qu$rcs 
&mtra  quinti  tadus  fpacium  a  tertia  linca  vfque  ad  4& ordinabis  diitam  minimaatL-. 
Iterumcum6.taftus  nota  fitfcmibreuisin  E  pofita.  mtra  columnamE  quadrati  in-. 
fpacio  6.taftuslineolam  deterrainabisapriroata,ftus  linca  vfque  ad  4  &  $,eodempa-. 
Clko  fcptimi  tadus  notam  in  D  pofitara  detcrminabis  in  7  taftus  fpacio  columnx  aD 
Drima  7  taftus  linca  vfque  ad  4  &  hhabebifquemediamcantilenamperaftam  .Por- 
r6  8taausnotacum  paufam  minimc.  prxmittat,  in  8  tatfus  fpaciominiraxcompe- 
tentc omittes  lmcam; ctira  vero  nota  huius  fpaci)  minima  fit & m  d  pofitaiintra  medjurai 
8taftusfpaciumminimamalinea  3  vfqucad  4  cx  \  ordinabis.  Prxterea  cum  nonus 
taftus  in  D  4  fcmiminimascontineat,  radiaofpaciocoIumnxDcasiupcrfogulasu- 
ncasdeterminabis,quircfcrent4  femiminimas  occupat  cmm  femiminiraa  fcmper* 
fpaciitadus  noncomplctam,vt vidcs;  Itcrumcum  10  taclus  fpatiura  contineat  mini- 
mam  cumpun<3o,in  D.  &  femiminimam  in  b ;  .llasintrafpaciacongrua  Cylmdritra- 
sfercsivndecimi  taftus  not?  funt  duc  minimx  in  C;  duodccimi  vna  lenubreuisin  DkIc- 
cimitertij  denique tadus  nota  finalis, cuiuslibet  temporis  in  G  i  quas  omncs  in  appro- 
pnata  fpacia  Cylindri  transfercs,  &  habcbis  quxfitum,  vt  figura  Cyundrnn  quadrata 
fupcrficiem  extenfi,  darc  docet . 


CyS*. 


Dig 


Lib.lX.  MagifPkmocamftica.  *  *  sis 


IIMf  |  1*1« 
i.      •  a 


CyUndrtu  Phonotatlictu  in  flanum  froictlu4}  vnacum  dcrmum 
A  harmowca  dilpofiftone : 


Txemflum. 


'KTOhfccusinalijsvocibus  AIti&  Tcnorisprocedendum  e'A  jF.ft  cniir.  mom..',>u: 
i^l  vnaopcrandiratio;Verum  cum  fuprcma  vox  ftudio  diminuta  fir,  &  daufiVIjs 
aliquantulum  ccleribus  fit  inftituta,guomodoill?intra  quadratum  phonotacticurru 
transferantur,paucis  hic  oftcndcrc  vilumfuir.  .ne  quicquara  fuperflt,ijuoc|  dubjum  ali 
quod  moncrc  polTit . 

Notaigitur  fingulasfemibrcues  noras  totumprope  vnius  taclusfpacium  in  quadraro 
phonotadtico  occuparc ;  Dixipropc,quia  non  totum  fpaciumexplercdeber,  vr  initium 
dctur  fccundi  taclusnotar;  Minimam  vcro  occuparc  fcrcmediara  fpaiifvnius  t^Su> 
partem,femimimtnam  vero^fere  fpacijvniustacTtus  partem.fuiam  ;femiFul  u  .  eVnio 
-^.difti  fparijpartcre,&  fic  dc  coeteris  j  Cumigitur  fuprema row-aflRjmpte;canri4e.Kr  iv. 

R  r    a  celer- 


Digitized  by  Google 


3 1 6    MufurgU  Fmucr/alu  fiuc  AtiU  Confow  Diffbni 

celcnimisdaufuliscxprdla  ,ita  eas  quadratojnfercs.  Cura  prima  nota  cantusfeuu- 
breuisfit  pofita  mp.qu.vics  vltimam  cfcntWn-8  ifrltonM  tjua^^  oxeUfre^tc^rfci  » 

nri  m  r\  \r\*k  r  \r\  hn  111 C  C  r\\  t\  r\\  t\      w\n  wkli  r»i*  i  .It^  i»nL.'H  4*»«   __    >  j*  _ 


_  reipondentc  r.jvej  quod  iucni  cit 
cij  taftuspartcmfete  occupantcra^cuni  vcro  prima/ufarum  in^pofirafiF,  qB^«. 
namg,ibtoue  in  fccunrio  lpacio  tatfus  in  fecundaJinea  JincoJarrrtac  ;  ^at  rcm  fpm 
rtusvniusfere  acquautera  ,  fequcntcmruiam  in<i,rcfercs  itneolarncolumna  afa 
foatijtaclusin  mediofctundiipatijordinatara,&  ficordine  iccundtHn  notarui 
luraWogrediermdonec  omnes  notasfingultslocisin  quadrato  cViiefcondcti 
tcinferueris;  procfibitquc  quadratutn  phonoraJticutn  pi.rctdens,  inquo  quccuuqi 
hucufque  dkta  funt,prxciseexhibenti»r.  QuarciJIud  cum  pr$cedcmc  cahciJcna  fe- 
dulo  vtconfcrasfuadeo,  Exhoc  cnim  vnicoparadigmatc  nul^ncgotio  alia  nmni*  , 
comprehendes,  • 

Diuifutn  itaq,  Sc  prfparatum  diforatioricquacTratum  phonorafticuincyiindro  cir- 
cumduces,verctiamtotum  eidernagglutinabis.  Hocenim  peratfo,  dentcs ferrccs 
cylindro  mfiges  iuxta  notas  in  qoadrato  peHineolascxpreflai .  Semibreues  notxdt- 
benthabercdentemlimatum  politumquc  tanta?  Jongitudinis.quuiitacfllineoIaeuirL. 
reprarfcntans .  Vcr&m  hicdcntesad  mciiorcm  rtrutri  inteiljgentiam  apponercvoJui- 
o  mus.  Areieitfciiubrcuera,bmmimam,cfc4xu^inimam  ,draiam,cimifufam,di- 
J  bent  autem  omncseiufdem  altirudinisextracylindruit  emincrcpcrfe*re  cqualicate . 
Confiftit  enim  inboc  nczotio totins  harmoniar  perfetfio .  Cum  ttirur  lam  in  cylif 
drolongitudinesloCaqucfingulorumdenH^^ 

faciendu  cft,  nifi  vt  detcs  prjuspreparati&  aifabreFarti  tingulisfuisiocia  ritc  inflgalur . 
&  babcbimus  cylrodrfi  oranibusnomeris  abfolutum ;  Vidcs  igiturquomodo  promoto 
manubrio  cylinori  totius  fimul cylindrus moucatux ,  mutcturoue,  palmulai  um  ferreis 
linguisfempcr  immotismanenribus.        „     '!/£,' . 

Si  quis  ycro  ingcniofa  prarludia,  jjuas  Toceatasy  imc  Kicercatas  vocant,  in  cylindrum 
phonotafticumtransferre  veIlet;UcylindrumampIiorcm  conficiar,too  vidciicettem- 
porum  capaccm  apparet  i  cuiufmodi  Jitc vnam  apponendam  duxi ,  aGalbare  Kerll , Sc- 
rcniflimi  Archiducis  Leopoldi ,  Mccenatis  noftri  munificcntiifeniyOr»ana?do  jjvtufi- 
co eximio compofitanr,  in  quatanquam iri  idea  quadam cJucefcit aJjfeJutiflJmi  hui«f- 
modiftyliratio,digRiflimaproindequamingeniolusopift\  tum  in  auttfmatisai  tificiobc 
concinnandis ,  tura  in  Organisinduftria  manu  exhibcat . 

R iecreata  in  Cjlindrumfhonotatlicum  transfinnda .  v 


—  

•— »-»^ . • 
— — _. — 


— 


Dig 


Digitized  b' 


Digitized  by  Gc 


Digitized  by  Google 


jjid»    MuJurgU&nhterJkfofiue  Art&Coxfbni  &  DiJJani 


undcm  cylindrum  transferri 

mm  .  H  — 


|  


6?uomoaojpiures  cantilc 

"J^lOtOiiiiyaim^  ^cuQllzauiy^Qdram  plurcs.untilenastransfcrri  poffe ,  quanto  c- 
jL^j  itct  cojirmra  latiota  tatoplures  cantilcnxin  ea 

colIOcAri  poterut,\  G.  fi ipacia  fuCrintkt»*»»-l»ft»s  Afl>poterunt  in  cyjin  Jro  8  diucr fc-  ci- 

"filif  na>  pdTnlT  'Cum  erfim"nh"guTa  fpaaaTffhTajqiTilia ,  &7h  bclopartcs  aiuTfa,fingularum 
cjiioc^iejpalimjlariini  in  taitatura  argani  cxtrema:  fcrreje  Iingua',dente!>  cylindriapprc- 
hen^t^vntipacio-i^^r^pondeburttjd  jrft  vnidictarum  S  partiuni  ^p.Micanpojfunt; 
" c cTtum'.ett £cantilciasirij^ poni-p©_S-.--Atque canrokcau u m  cyl.iM-riaxis  cxtra_* 
'prormncredcbet^ri  rch  crcfTatdiuifuffTlcjTior  partcsfpacium:  Yerum  mcmemrncarn 
cxkjjucntifigurai-cijjusca^ics. 


Sint  ioitur  fpacia  Ab76Y  &  i  /-  lp ac ia  c> lindn  ocru partia  llteris  c  d  e  f  g  h  i  k  figna- 
ta  Dcr  tolura  cylindricircuitumcontinuata  ,&tnbusclauib_sbquad.  CD  reljjonden- 
tia-Nosenim  oftupartialoco  36elcgitn«,  ncfiguraplus  arrjuoextenderetur.  Cum 
iaiturvnumquodq;  fpaciura  octopartium  vnicx  36  dauibus,id  eft  vni  palmular  111  ta- 
ffatura.quamhicX.literaf^ 

Lcrcnam  vltima  in  fulcro  TL,  palmulas  Xin  omnibus  fpacijs  oflupartijs  cyhndn  im- 
mcdiatc  fupra  chucCpromc^miuAtxorjfidcrantiapparct.  hcrumpromotomanu- 
brioTfupra  crenamM  in  chftcrmanubrio,  dicofcrreas  Iinguasin cxtrcmrtat- palmu- 
larum  X  noniamampliusfpacijsC ,  fed  fpaci)s  d  refponfuras^confequenter  locusda- 
bitur  pro  fecunda cantilcna .  Porrofi  manubrium T  fupra  fulcrum  TL  in  punfto  N  fta- 
tueris,fcrrccUn«uxpalmularumXnoniamd  fed  crcfpondebunt,&confequenter  da- 
bitur  terrix  cantilenar  iocus.  Hoc  pafto  promoto  manubrio  fupra  rehqua  pun__L_ 
n  o  p.  q.  r.  f.  palmula:  x  nece£fari6  locum  mutabunt ,  nouaque  femper  &  noua  vfque_-» 
ad  8.patcbunt  in  cylindro  fpacia  applicandarum  cantilenarum  • 

Paradigma  II. 

Quomodo  cantilenam  aliamb  moUi  fignatam  transfirre  fojfts 

in  eundcm  cylmdrum. 


__.-  i  IX, 


Vomodo  vero  nota-fyncopati-transferenda!  fint ,  &  mollis  cantus  liarmonicx 
conftitutioncs,modovidcndumcft.  Sitigitur  transfcrenda  m  cylmdrurn__ 

pno- 


Digitized  by 


Lib.lX,  Magia  Phonocamptica  .  j*i  - 

phonotaclicnm  fcqucns  cantilena;opcraberis  prorfuseodem  modo ,  quo  in  prar* 
ccd-cnti  faclura  cft ;  A  cantu  itaque  exordium duclurus  itaprocede, cum  cantus  primo 
loco  habcat  fufpiriura>nullam  ln  cylindro phonotaclico diuifioncm  ad  i  partcm  tactus 
£xcias;cum  vcro prima  nota  fit  minima,  &  in d  conftituta, in  columna ^lineam  dimidio 
taclui  compctcntcm  ordinabis  poft  } ipacij  partem ,  ba*c  enim  notam  lyncopabit ;  al- 
tcram  vcro  notaminc  conftitutamdcterminabisin  columna  r ,  ita  vr  j  partcm  primi 
ta£tus  relinquasinprimo  fpacio.altcrum  vero  rainimx  medictatem  dctcrmines  in  a 
taclus  fpacio.  &  fic  ordine  proccdcs  in  reliquis  fyncopatarum  notarum  clauibu*  appro- 
priatis .  Secundam &  tertiam  voccm  pari  indultria  cylindro inferes .  Qu * omnia  ita_, 
exaclc  in  fequenti  quadrato  phonotattico  traduntur.  vt  exfola  notarum  cum  dicli  cy- 
lindridcntibuscomparationc,  quoroodoprocedcndum  fit  ,addilccrcqrjeas.  Quie- 
nim  prxdicta  pcnitius  comprchenderit  ,hjc  quoquc  nullam  prorfus  difhcultatem  ha- 
bcbit . Nota  tamcn  ,  hic  in  cylindri phonotaclici clauiario clauem  Afcmper  molli figna- 
turx  rcfpondcre;  &  in  taftatura  palmulx  nigrx tcrtio  Ioco competere .  b  vero  quadratu 
durx  rcfpondere  fignaturxi& quintx  palmulx albx  competerc .  Cuicunque  autem_. 
clauihocfi«numSadiunftumrepcreriSiV.  G.cX>dX,fX&c.  indicabunt  ca  fcmi- 
toniorum  ledesin  palmulisnigris,di<ftisclauibusfignatisi  claues  vero  fimplicitcr  po- 
Ct^ ,  daucs  albarum  palmularum  in  abacoindicabunt . 


T '  rifhoniumSyncofatum  in  Cylindrumphonotacltcum 

transfircndum . 


7      8         0  M  II  1»  13  14 


Sf  Cyfa- 


J*  2    M  ufurgU  yntuerfalis  fiue  ArtU  Confoni  $  DiJJont 

I  f.  - 

—  •ffft  ni  O  r  1 1>  *     f^f%#ft    i-i*iw<  i  t  /  ■  Ai  TA  *rt    *  1^5o    1 3' 1  *  *     -    I  ^  1 1  *  H  C  i        l  ■%  i  ■  «:***■  *        ■  n  *  *  — 

Cyltndtu*  PhonotatJictis  in  flanum  froietlus  ,  vna  cum  demium 
harmontcadtfpofiitonc ,  qua fracedaitu  trtfbontj .rvoces,notarum 
fttu4>     tcmforum  menfura  exatte  mdtcantur . 


rcrssaa 
tmuaan 


P/GtMBLJMMH 

n  ti 


isi 


11— T9 


<^muishoc.triphortram  vtinj-TXCcdcnti^^^ 
u4|it£onipoiTit >npsta»pen  euitandje  <. ()ii^^^«^tfa7c|>aratu!iT^9m4^atum  '4y&th- 
draccje  fupci  ftcjcuocigi  uum  urdmAJJtfir.Ui .  <?1^ 

hilampliusrequjrividecur ,  nifi  notarumindicloquadrato  per  variosapiccs,notarurru» 
valbricongruos-exhibtwnjm  infpe^kr,  &afftdju  m  a4iici-i>ctjilacio,ita-vkl«s 
han^rvman)  notam  "  Tninmu;n4itj  g  |t  r  .loiu  m  miniunj  jt-quu  alontciiiccderc  i  ViV 
■debis  qu"o^tfe!jr2Iquasduas  vocc^^naifliljpaufi:!  vrmi..nima5  xquiuateri^busi  iynco- 
patiytjcincjpcxc.«Siilco!ereliquist  Qufjmcljusiinjjuloium  aifiduoe^minfcquam  nuil- 
tis  v^rborum^mbagibusinnotcfcent. 


Para- 


Lsk.  IX.  Magia  Pbonocampttca  $t$ 


T 

JL 


m  Paradigroa     I  II. 

^uemedo  minimt  valoru  not<e  cylindro  tnfri  fofstnt , 

HAbetharc  diuifio  geomernci  tanram  vtilitatem  ,  vt  nullus  eaui  manuum  artifi- ' 
ciofusJudusattiogerc poflit  iNam  omnesvel  imag-riabilistempons  diminutio- 
nesitaperfcifteexhibere  poteft  ,vt  nulla  notulaauditum  ctfam  quadncaudata  fugiat : 
Veriim  vtLeAor  Mufurgus ,  in  quofe  exerteat,  habcar,  hic  aliquas  4'mmutiones  pone- 
rausjOioduraquefirouloitenderous,  quomodo  exmtylindrum  traasftrripolfint. 

Quadratum  Phonotaclicum . 

Teretifmosjeu  Dtminuttoncs  notarum,  quasvulgb  ^Trillos 
(tf  Grupos  vocant  exacla  dtuiftone  continens . 


J.Tartus. 


U.TacYus. 


III.Taaus. 


Tcretifmosfiuedimioutioncsnotarum  fequentes  notccxhibent,  quas  oh  inopiana 
notarum  tricandatarum fiue  quadrifularu,  omnes  bicaudatas  fiue  femifufas  pofuimus. 
ne taracn  mufurgus in  errorc'  mcideret ,  fingulis claufulis  valo rc  notaru fuppofuimus. 

S  f    x  Tsem- 


3  ijf    MufttriU  V  mucrsalu  fiuc  Artti  Confbni  Difiom 

Exemflum  dsminutioriU  nolarum,  infcmfusis  &  quadrijusii. 




j  Quadrifuijr. 

T  hofce  reretrfmos m  cylmdrura  transferas ,  vnius  ta&us.fpacium  in  j  a  partes di- 
uidcs  ,tor  enim  notartrrcaodararvnam  rcmpustaclumue  conitiruunt,deinde_j 
opcrabcris,vtinfcqucnticxcmplo&(ftueiTevides,inquo  duorum  tacluum  tantum  di- 
fpofitionemreperies.  Si  vero  vmwopori  lOiHKxreiponder^nuvt  i»,bicaudatis  feu 
femifufishr ,  tumvniustaolusipacium  in  16  partesdiuidcndum  eiTet .  Si  vcrovnitem- 
pori  6*notx  refpundcrcnt  vt  in  tricaudatis  fit,  tem  finaula  tacluum  ipacia  in  $4par- 
tcsdiuidendaforent  ,&  deindeproccdcndum  iuxratradita  &  ficininhnitum . 


Coniedtarium  . 


EX  hisfcquiturnullam  tam  celerem  notarum  motionem  excogitari  poiTc ,  quae 
huius pragmatic.  opc  exhiberi  non  poifit ;  ac  proindc  illuc ,  quo  nullum  manuum 
anificitJ,noftmmautomaticumartificiuin pertingerepotcrit,  nequc  vllus  in  mundo 
Orgona?dusrepcrictur,quifiniiIequid  manibusaiTcqui  valcat . 

Paradigma     I  V. 

§uomodo  ^TrifU , fefquialtcne ,  fimilefque  temforit  frofortiones  itt~> 
cylindrum  fhonotatluum  tnduct  pofstnt. 

CVm  perfe&i  temporis  motioncsfcj>ius in  harmonicis  occurrant ,  carumque  non- 
nulljefint,tam  difficiles  vtvix,  etia  cxprxftahtifltmisMuficisfinr,  quieas  nondi- 
camcantare,fcdnc inftrumentisquidcm  fonarepoffint.  nos  hic  oftendcmus 
quirarionecylindrusdiuidcndusfir,vtipiarum  raotioperfcftiiCma  cxhibeatui,  ciim 
nihil adcd in  v^iaerfo  Muficar  thcfauro abfconditum  fit ,  quod  phonotadica  noftra  di- 
uifio  non  roanifeftct .  Sir  igitur  paradigmatis  loco  fequcns  cantilena  in  cylindrum-, 
transfcrenda.  NotatamenLeflor,noshicrtiplam  accipcre  lato  modo  pro  quahbet 
proportione'tcmponspcrrcfti,  in  qua  tres  minimar  vni  minimx  tcmpotis  imperfirxHi  ac- 
quiualent,  noluimus  autem  hoc  loco  reconditioribus  tcrminis,  vti  nc  artificem  termi- 
nis  non intelledis  intricarcmus  , dicuntur  autem  tripla?  vulgo,  omncs illc  catilenx qux 
numeroshofce  3.3ut  *.aut  {  prcfixoshabcnr.  quorum  gcnuinam  rationem>&  vcram 
notitiam  cx/librohaurias ,  ad  quem  ftudiofum  Lcftorem  remittimus,  vbi  quicquid 
circa  hocne«otiumdefidcraripoteft,tra(5tatum  repcrict.  Sequenscanrilcna  cft  um- 
plicij  Todcichi  Vcroncnfis,  impiefla  Venctijs  anno  i6i7.inqua  Author  tametfi  mul- 
tos  crrorcscontramuficafprarceptacommiicritiquiatamenad  noftrnm  propofitum- 
facicbati  nos  cam  quantum  ficn  potuit  corrcclam,  hic  apponcndam  duxiraus  • 


.1 


Pro 


t 


LiklX.  Afdgxd  PhonoekmfHcd .  J2f 


¥ro  Irtftrumemii  Automatu  ': 


Digitized  by  Google 


J  2  6    oMufurp*  J^ntucrfalU  fiue  ArtU  Confetn  $  DtJJoni 


E25E 


=5:  i^:^rir-|:|:qz|^zgr:|:g 


Hanc  Mclothefiam  in  cylindrum  tranflarui  us,  prius  finguU  taftuu  fpacia  1  n  trc«svcl  6 
vd  iz xqualcs  partes,fi  diminutionibusiocari  vclis  diuides,feruietq, \  parspro  minumti 
Iprofemiminimis  &  JLdeniquc  profufistripl^  ,vtinpraecedenticxemplopatet. 

OccurruntvcrofubirKktripJ^tamingcniose  fyncoparc, ,  vt  oppido  pcritus  cantor 
fit,quieasautcantareaut  fonare  poffit ,  hafce tnplas  cadem  facilitatc  in  cylindro  di- 
fpones  ,qua  pr$cedentes ,  &fic  fiet ,  vt  nihil  tam  intricaturo  aut  perplexum  m  mufica.. 
fit  ,quodautomato  hoc  phonotaftico  cylindro  non  cxhibcatur .  Compofui  ego  non 
itapndem  fpcciminisgratiahuiufmoditrijplam  raeris  fyncopationibusita  exafpciatam 
vt  Mufici  Romanietiam  perittffimi  non  nili  poft  magoasexercirationes  tandera  vix  illa 
cantarc  valuerint .  Gallitamcn  hoccantandi  genere  excrcitatiores,  cxa&e  nonfine 
confufionc  aliorum  eam concinuere  i  quam  in  7 Iibro  exhibemus . 

Siitaquc  pr.vcedentem  cantilenam  temporispcrfedtiin  cylmdrum  transfcrrecupias 
itaaoc.cumduepnmx  vocisnotxbreuis&  fcmibrcuis in  a  conftitute.  vni  ta&ui  rc- 
fpon2eantiqu?rcs  in  cylindro  primo  clauemain  frontc  quadrati  ,  dcindc  probrcui , 
lineolamintracolumnam^in  primofpaciotripartitoapphcabis  duastcrtias  fpacij  pri- 
rai  fere  occupantes,-deindein  codcm  profemibrcuiahamappIicabislineolam,tertiam 
ferc  diuifioneraimplentein  i  Atin  fecundo  fpacio ,  lineolas  applicabis  notis  fecundo 
tactuirefponderites,vnam  vidclicct  profemiminimain  columna  ^infccundo  fpacio, 
dctcrminandof  fpacrp,  deinde  i  ferepartcm  fccundi  fpatij  pro  punftoj  dcinde  pra  mi- 
nima,inrconftituta,infccunditaausfpacio,in  mediofccundxlinex  didifpatij  vfquc 
ad  tcrtiam  lineam;  &  dcpique  pro  femibreui  in f  conftituta ,  in  columna  dauis/in  lc- 
cunditaftus  fpatioatcrtiavfquead  quartamfcrelincam,initiunuerajtac5uslineolam 
determinabis,  &  habcbis  loca  pro  dcntibns  cylindri ,  lh  fecundo  fpacio  dctcrminata_» . 

Tripla 


Lib.lX.  Magia  Phonocamptica. 
Trifla  in  Cylmdrum  transfircnda . 


3*7 


'  * 


'  -h 

1 


-SUSSSSSSES- 


Digitized  by  Google 


MufurgU  Vmuerfalu  ftue  ArtU  Confom^  Dtfjoni 


Paradigma  V. 
Chromaticsu  &  Enharmonicas  claufulas  in  cylindrum  transferre . 

CHromaticu  Enharmonicumq;  genus  tam  difficilc  ac  arduum  cft>vt  multi  Mufici  non 
dicam lliud  cantarc aut  lonarc ,  fed  nc  quid  nominis  quidem  fit ,  pcrcipiant ,  pu- 
tcntque  paradoxum  elTe  muficum  >  &  cantatu  a  <A'pa-w»ifatcor  &  ego  rci  difhcultatcm, 
cum  cnim  fubtilifsima  intcrualla  habeant  hcc  genera,vix  ficri  poflc  vidctur ,  vt  vox  hu- 
manatam  fubtiliaintcruaJIa  exafte  &diftinclecxhibcat.  Ininftrumcnrisres  ahquan- 
tuluro  meliorcmfucccflumfortictur,quiatamenvixcxartificibusfunt  ,quifubtilia  hu- 
iufmodi  interualla  exacle  tangant5resadhuc  fummam  patitur  dirhcultatem.  At  in  no- 
ftro  cylindrophonotaftico  ,resomninofacilis  eft,  ita  vt  nullaaliarationc  pcrfe£re>exa- 
d*te&  diftintfe  huiufmodi  gencraexhiberipoflcputem,  quam  in  huiufmodi  automatis , 
in  quibusomniaquantumuisminimainteruallatamexactadiuifioncdifponipoflunt,  vt 

infallibilcm  efleftum  fortiantur.  Vrigitur  huius  rci  fpecimcn  quoddara  videas,mo- 
nodiumhicchtomatico-enharraonicumin  cylindrum  transferrc  docebimus>vt  nihil 
adco  in  vniuerfa  Mufica  abftrufum  &  rcconditura ,  quod  Ars  noftra  phonotadtica  non 
cxhibcat,  cxcogitari  pofiit . 

Monodium  Diatonico  Chromatico-EnharmomcumtnCyhndro 

fhonotacltco  exhibmdum . 


Ltk  IX.  Magta  Pbonocamptica ,  jm? 

 SiS^ 

Quis  rogo  tam  peritxac  flexilis  vocis  eft ,  qui  pofita  hic  intcruallaperfecTc  pronun- 
c ict  ? ccrte omncs Mufici  mox ad  prifflum corum confpe&um  defperare  vidcntur ,  In_> 
noftro.tamcn  cyhndrp^honouctico  omnia  xqua  faulitatc  ac  reliqua  hucufquepropofi- 
ta  exadtifsime  ordmSritur  ,&concjSantirr. vbi  fdmcri  notandum  Abacfiira  clauiariura 
fiue  vt vulgo loquuntur  taftaturam>nMttt> aliter  iif hhc ge nerc  ordinandam.  Nam cum 
in  ordinaria  taftatura  vtplurimum  non  Chromatico-Ejiarmonici,  fcd  diatonici  g^adus 
rcpcriantur  >  hinc  vnacwJtaua  taitarurat  comraunis  non  nifi  ixpalmulas  habct ,  qucm- 
admo4uminMuiicaorganicaCapitcdctaftatunsoitcndi:nus.  Taftatura  vero  Chro» 
ruatico-cnarmonicapalmulasomuinobabct  31  ;cuiufmodi  nos  inter  alias,ciratoloco 
4pofuimus.  Cumigiturtaftaturaad  rainimum  ^odauis  ;  vnavcro  oaaua  $z  gra- 
dibusfiucpalmulisconfteti  cnt  tota  taftatura  quadruplicata  ia8  palmularum  ,  or- 
gano  itaque  hoc  pacJoconcordato,firaxta  notarura  vaJorem  ,  intra  fpacia  fignis 
chromatico-cnharmonKis  compctentia  ,  dentium  loca  dcterminaueris  i  habcbis 
Muficam  hucufquc  inauditam,  chromatico-enharmonicam,  qucfitam .  Nos in  pracce- 
dcnti  cxemplo  vnam  tantum  vocem,confu!ionis  vitandar gratia,ne quicquam  dubij  ti- 
biicinancict,cxi:il)umiu>.  .    ib  <,  ;   f^mv nt~ 

Gorollarium . 

EX  hispatet,fi  quis  tonam  intcgrum,in  f .  6.yznt  8  interualla,fcu  gradus  difpefcc- 
rct,atquc  raxta  dictos  gradus  taftaturam  $c  organi  riitulas  iingulis  interuailorum 
diifcrentijs  corrcfporwientes  ordtaarcxj ac deniquc  cantilenara  iuxu  dictos  gradus  co- 
pofitamin  cylindrum  transferret,  wtuxum ,  vt  organum  hocautoraatu  fingulas  gra- 
duum  differcntiascxacTe  rcferret;  rnachinamentum  fanc  mirabilc,ad  quod  nulla  vox.j 
aut  humana  induftriapertiogere  polTe  videretur. 

Paradigma     V  I. 
Plurium  vocum  cencentum  in  Cyhndro  ordinarc . 

CBrtutncftcylindrum  noftrum  phonotacticu  easexhibcre  modulariones,  ad  quas 
rcddcndasnullamanuum  agilitas&aptitudofufficiat;  Si  quiscnira  artificiolam, 
&quantumuisiraplcxam  izvocum  fugamcomponcret  ,  ccrtum  eft  nullum  in  mundo  Jj^jjgJ^ 
Magiftrum  forc,  qui  eam  folo  manuum  minifterio  finccre  exhibcre  poflit .  In  Cylindro  n™f  cy\tD'. 
tanien  phonotaftico  gcometricadiuifioncprxparatonotantum  dictafuga  exactcor-  dri  phono- 
dinabitur ,  fcd  etiam  cadem  perfcctc ,  &  nc  vnica  quidera  deficientc  notula  ca  prorlus     lct  vn '" 
quacompofita  cft  ingcnuitate  &  candore  reddetur .  Imo  fi  quis  conftruerctin  organo 
quopiataftaturam  looctauaru  ,isindidto  organo  non  tantum  lo.n.jo.jo.fcd&cen- 
tumvocum  fugam,inrinita  quadam  varictatc  exhibcre  poiTet.  Pluriumvocu  cxcplura 
nondamus,  cum  exprarccdcntibus  modum  cas  incylindrum  transfrrendi  facile  colli- 
gere  poflis.  Hcc  dura  fcribimus  iufiii  Pontificis  INNOCENTII  X.  pro  organo  hy- 
draulicocylrndrum  diaraetro  8  palmorura ,  in  quem  6  vocum  Symphoniara  artiricioiis 
fugis  &  fyncopationibus  contextam73  tempoium  ordinauimus,  quae  proindc  fym- 
phoniam  auditu  digniflimam  exbibct. 


E 


Confedrarium.» . 

X  hifcc&fiusforfanquam  parcrat,  diclis  clariflimeparet,  nullum  tamrecondi- 

tum  abftrufumquc  in  Mnfica  artificium  excogitari  poflc ,  quod  artc  noftra  pho- 

Tt  no- 


Digitized  by  Google 


XJ 


330    Mufurgtoe  VmterfitlU  fiue  AriU  Confom  &  Difjom 

notacYicanon  cxhibcamus,modos  praefertimin  huncdicra  canmuaV<Wr«c,cuiufmo-. 
difunt  chromaticar&cnharmonicar  compolitioncs,  dithcillimu:  quoquc  rcmporum-. 
proportioncs  m  7  libro  exhibicfriJmiJiaque  <lua:  P4™15  notaiuot»ajJ»bcrt5P.|?r 
mus- 

Paradigma     V    I  I. 

We  RotU  dentatU  cyltndrum  in  gyrum  mouentibu*     de  celeri- 

tate  temporU . 

juo£,« i_.,io;_ib  b3i«i_»inojj;:8ad-^^»t."  i.ijOjukj murnr-.t.'*.  :vsttrjnU 

CVflindrusihgyrum  agi  potcft  duplicitcr,  veraqmr ,  vcl  pinhar^mftlWrtfAyrritor- 
j  ganishydrauhcisaqua noncylmdrum tantmnmonct,frd&^Wrir«i Hfreeflarifi 
Iapfufuointra  Camcramaroliamiacioluppcditat.rcliqua  vcro mftrtrmcnta  ,  vti  Clm 
uecyrabalahuraidirarisinimica,'pmnismTra  cylirtdros-  violerttet  contdrris^ewwotu- 
tifquc  in  harmotthtm  atihnantur,diflcrcnria  intcr  vtrumquc  inftruraentum  iIJaeft,0uod 
iriltrumcnta  aqui-ancrtata  perpctunm ;  pinnis  vcroecrttytempbrc  tantum  dnr*ntero_. 
mbfumpromittaift*  Atauc  rrto^m^trrmTcrc  macmrrasftcilequidcm  Cfl ,  ar  r^oporoo- 
natum,hicRhodtehicfaltus.  Nam  firtc «jquab/fi  ^o^reh*!!  q'Iwdnquee1rc«mttolutib* 
nchaimoniarcrtum  preciuraperderer.  Rota  itaquCaquis  crruiriKK-ra-aliain  in  fine_^ 
axis  vertcbram  dentatam,quam  Rocbetto  vulgo  appclianr,  habeat  oportet.  H*cvei 
ro  vcrtcbradcntibusapprchcndet  aham  rotam  deneatamin  finc  cylindri  circumpofi- 
tam  &ficrandcm  proportionatus  harmoniaemotusinducitui:  Vci^itur  harmoniacon- 
gruo  &  proportionato  motu  exhibcarur ,  vei  tcbra  vti  &  rota  quuni  apprehendit  dciifiK 
raccrtodentium  numcro  conllarcdcbct.  Namhex  vcitebraidem  prxftabit  in  crtcjS 
v^ltardacylindricircumacaonc>quodtacluscclerauc  tardusmanu  choragi  editus» 
qutntd  enim  veitebraplurcidcnceshabuerit,  tamd  rota  vcrtctur  citius  ,quantop.iu- 
ctorcs,  tanto  tatdius.  Vcrumhjecmehus  exh"gurisfequentibus,quara  c  muitis  vecba 
intelligcntur ;  Confulcndi  ctiara  circa  hoc  negonum  Horologiari) ,  quorum  proprium 
cftrotis  datum  tcmpusdctcrminare .  De  quibus&nosfufilTirac  in  Artc  ma^na  grauiu 
&  leuium,  maxime  Capite  dc  mcchanica  ftatica  Deo dante agemus . 

Machinamentum  I. 
*Dc  organis  Hydrauluu , 

VAriadeorgamsHydraulicisvariorumeftfcntcncia  ,  &  adcd  d  Vitruuio  obfcurc 
dcfcripta,vt quid de ijs Itatucndum  tit,  vix  difpici  poffit;  neque  mirumcft. 
Nam  fi&  nos  quoquc  organa,quibus  vtimur  defcribere  proponeremus,rcm  nequaqu.1 
itacxacte  dclcnbtte  pollcmus  ,vt  omnisAatim  difficultascoileretur  hisprxfertim  qui 
non  habent  huiufmodiorganorum  notitia  n .  Tanroinagis  antiquitas  &vocabuloru 
rerutnquenouiras  nos  torqucbit  ,fiVitruuianam  machinam  defcriptam  intclligere  & 
fabricare  tentaucrimus.  Nihilominusne  qti  cquam  inhocOpere  intctatum  relincjua- 
mus ,  quantura  exaclo  Vitruuiana  dcfcriptionis  cxaraine  varijfquc  coniccluris  colligc- 
r  e  potuimus,  qualis  ea  machina  fuerit,oftendcre  conabimur. 

Erantilla  inaiiquibus  limiiia  noftrisorganis,inaliqnibusd:tfcrebantjvc  in  contextu 
defcriptionisvidcbitur .  Nam  finishorum  organorum  haud  dubie  erac  vt  fonum  edc- 
rcnt,  ledhuncdarenon  poterat,  nifi  cxacris&fpiritus  impulfu  ;  impelhverd  aer&fpi- 
ritusnonpoterat,  nifi  vnumin  locum  cogcrctur,cogi  vcrd  non  potcrat  nifiorganisad 
idparatisaptifquc;paranda  i^itur  crantorganaadidapta&  idonea,  qua?  acremfufci- 
tarcnt,fufcitacum  intra  canalcs  ftringerent,  &  fic  ftrictus  acr  ionum  ederet,  quxomnia 
noftrisorganiscommunialunt .  Sedantcquam  fingula  dcfcribamus  operx  prccium_. 

me 


Digitized  by  Goo 


LHf.  IX.  M agia  Pbonoeamftica .  /  / 1 

me  fa<?turumcxiftimaui,fiprius  textum  Vitruuij  hocloco  apponerem;vtficcurk>fusLe- 
ctor, fingulacum  texta  confercns,quid  m intricacii&m i  ncgotij  tJucidarioneprxfhtcri- 
mus>  difpiccre  poflk .  Vitruuius  lib.  X.  cap.  Xlll. 

De  hydraubas  autem  quas  habeant  ratiocinaticms ,  quam  brewffmi  proximeque  attingert 
potero  ey fcriptura  confequi,  nonprdterm:ttam,de materia  compactabafi,  arca  in  ea exarefa- 
bncata  coUacatur .  Supra  bafin  eriguntur  rtguU  dtxtra  ejf  fintHra  fcaiarifirma  compafid , 
quibus  incbtduntur  drei  modiobfunduhs  ambulatiUbus  tx  tomo  fubttlttcr fubaclis , habentibus 
fixits  in  medioferreos  ancones,  &•  •verttctdtscum  •veitibus  coniunclot  pcUtbufque  lanatis  inuohi- 
tos .  Ittm  m  fumma  planttit  foramma  ctrcttcr  dsgnorum  tcrnum  ,  quibusforamimbits  proxi- 
me  in  lerticutis  coUocati  arti  dc\ph\nt ,  pentientta  habtntts  c.ttenis  cymbala  ex  dre  mfra  fora- 
mina  modioiormm  cbalata  mtra  arcam  ,  quo  loci  aqua fufttnctur .  I ntft in  tdgtnus -vtt  tnfun- 
dibulum  inutrfum,quodfubter  taxiUi  altt  circiter  dgtfornm  ternum  fuppofitilibrant  fpa  wn 
%mum,imaitttcr  LtBiaphigdos ,& arcdfundum .  Supra autemceruicul:i  r  -mtHtHffAr'-' 
tubfuflinct  eaput  macbind- quxgrace  &tvt  u-hqhui  appeUatur*  in  cuius  longitudine  canalcs,  fi 
tetraebordos eft.fiuttt  4.  Sihexachordos  ,fex ;  /s  ofhckordos ,  oclo .  SinguLs  autet/i  c.malibus 
fingula  cpitlomia  funt  inclufa  manubrtjs ftrreis  collocata ,  qua  manubria  cum  torquentur  ,  tx 
arca  patefaciunt  nares  in  canales .  Ex  canaiibus  autem  cantnbdbet  ordnata  in  tranfuerfof 
tamina  refpoudentta  in  naribus  ,  qua funt  in  tabula  fumma ,  qud  iri»a£  grxcis  dtcitur ;  I ntcr 
tabulam  &  canonem  reguU  funt  mterpofiu ,  adeundem  mcdum joratm  &  oleo  fubaild .  vt 
faciUttr  imptllantw,  quarum  itus  e>  reditus  alias  obturst ,  abas  aperit  terebrationts .  Hd  re- 
guU  habent  ferrea  cboragia  fixa  &  iuuila  cumpmnis ,  quarumphmarum  tactusmotionesef 
ficit  reguUrum .  Continentur  fupra  tabulam  foramina,  qua  ex  canaltbus  habent  egreffumfpi- 
ritus.  Regulis  funt  annuli  agghitmati ,  quibus  ImguU  omnium  includuntur  organorum. 
E  modiolis  autem  fiftuU funt  continenter  Cuniuncu  ligneis  cerukibus pertingentefqut  ad narts, 
qudfunt  in  arcula ,  m  quibus  aXes  funt  ex  terno fubam  &  ibi  collocati >  qui  c*m  recipit  arcula 
snimam  ,fp*ntum  mn patientur  obturantts  foramina  rurfum  exire .  tta  cum  veiles  extollun- 
tur,ancones  deducunt  funJos  modiolorum  ad\mum;delph\n\que ,  quifunt  inverticulis  tttclufi 
cbalantes  m  os  cymbala,  replent fpacia  modiolorum  %  atque  attcones  attollentes  jundos  intra  mo  • 
diolos  vebementi pulfus  celeritate ,  &  obturantes foraminaeymbalis fuperiorn , aera  quieslibi 
claufus prrffimibus  coattumm fiftaUs  cogunt , ptr  quas  in  litnea  coucurrit ,  &pcr  eius cerui- 
ces  marcam ;  motionc  vcro-vccttttmvchemcntiore  Jpiritus JrequtuS  cougrtffus  epifiomiorum 
aperturis  trt fl.t  7,  &  replet  anima  caaales .  ltaque  cwnpinn/t  m.tnibus  tacupropetkmt ,  &  re- 
ducunt  cont. nenttr  rtgutas,  alternis  obturantts foramin.i,alternis  aperiundo  ex  muficis  artibus 
muUiplictbus  modulorum  •uariet.itibusfonantes  excitant  voces .  Quantum  potui  mtt,  vt  res 
ob fcura  per fcrrpturam  dilucid)  pronunciaretur,  contendi .  Sed  hac  non  eft facilis  ratio  ,  neque 
omnibus  exped.ta  ad  mteUigtudumprdtescos,  qui  in  bisgcnertbus  habtnt  exercitation? ';  ^uod 
fi  quiparum  intcliexermt  efcrtptis ,  cum  ipfamrem  cognofcent ,ptrfecte  mutnitnt  curiosi  & 
fubtiliteromnia  ordinata .       Hucufque  Vitruu  us. 

Habeth$c  raachina^principalcs  partes  quasiuxta  Vitruuii  mentcra  confiderarc^ 
oportcti Prior pars cft  Arca c;rea,cum  infundibulo inucrfo,quem  &  phiycura appcllar; o. r  : ;  " 
Sccunda  eft  Modiolorum  vna  cum  canalibus  &  veftsbus  delphinifquc  conftructio ;  eft  dniuhci. 
enirahxc  prirKipalisparsoui; machinani  vcnrifuppcditatione  animat.  Tertiaeft  A:- 
cula  cumreguIi*,pinnis,choragijs,naribus,  &  pinacc  >  quar  fant  via?  eV  itinera  vento- 
fura  cum opcrcuKsad  eadem  ,re1  aperienda  tcI  obturandaj  Arcula  idem  eft  quod 
Biodcrnit  organopxiskcrccum  ,  legulx  cxdem  auc  vulgo  battiuenti,  choragia  lunt 
Cadcm  quxtafti,pinn{cxdcmcum  trufillis,  fiucfcrrcisfilis,c]uc;  duniprcmuntur  tafti 
<juibus  annexa  funt , hq  batoucntos quibus  paritcr  connex; funt prementia ,  aperiunt 
foramina  per  quevento  intia  pigiicura  inclufo  aditus  datur  in  hltuias  orgaiMcas . 
Quarta  parsfunt  fiftulaorg.  fiue cann$,quc  fi  4fuerint,vocabatur  organu  tetxachoi- 
don,fi6,hcxachordon*fiff,  odochordon,ii  n,dodecachofdon,eratque  iuxta  diapa- 
fonintcrualiadifpofita.  Atquchifce  4partibustotura  hydraulicum  organu  Vitruuij . 
abfolujrur  vcrum  ftrufturam  eruspaulopcnitiusdoceamus . 

T  t    x  Bafis 


Digitized  by  Googl 


$  J2    oftlujurgix  VmmrplU  siue  artis  Confsm  Dijjoni 

Bafis  itaquc  primo  loco  ponebarurlignea  rotius  vclu  ti fulcrutn i-fupra bjw.  arca arrci 
ABCD,  quam  Arfn  Hero  diut  ,ad  vlum  aquar  poncbatur ;  Ex  hocerigebantur  tra- 
bcsintraquastranfuerfa  lignaponebanriir,  quas  fcalares  RegulasVitruaius  dicn» 
nosper vnam  trabem « /fltantum  rotum  ncgotutm  innuimus,  ne  figura  m»iutudin^-» 
fcalarium  trabium  intricaretur,*  per  has  deducebaotur  oblong?  virgJt  VY,  XY 
piftillorurn  inftar,  quibus  inferius  modioJi  Yy  fiue  pyxidcs  in  modum  Cthcfibicx 
macbinc^quam  Anthleam  vocamus,  vuIgo7Vcra/».w»fupponebanturiHi  modioli  ba- 
bebanc  piulcos  fiueZ,Zpi/tillos,quos  ancones  vocat  Vitruuiu«,lana  &coriocircu- 
datos circulos &  fu ndulas , fiue  platifmatia  f  quc  ta nquam  Emboii  in  mod  iclos  intra- 
batadaquam  vel attrahendam  velexpellcndamjponebanrur  vcrdmodiolifiuc  moftt. 
riaYYextra  inarcam  arream  ABCD.Habebantiniuprcmo  loco  manubria  quaidan* 


informa  dclphinomm  VXfabricuta,&inde  dclphinos  ^otmaabanMjuqd  nuc  dcgrcj 
nuncexaltata,dcIphinorum  in  acjuismotus  unirarcnrur  cx  quoruni  orecatcnc.  cxcun- 
tespiftillis  VYconiungebantur, &quando  vnuin  dcprimcbatur ,  ajtcrum  cngebatur 
codem  prorfus  modojquo  in  vulgaribus  noftris  Anrhleis  fit;  ita  vt  hxcdcfcnptio  nihil 

aliud 


Digitized  by  G002 


Lib.IX.  zftlagta  Phonocamftica : 


aliud,  quam  anthlea quxdam  fit  acrca,fiuc  acri in pighxum  coarctand»  ordinara_i. 
Exmodiousverd  YYpercanalcsT/inrccepcacuJutn  quod  infundibulum  inuerfum 
Vitruuiusappellat,aer  dctrudcbatur  ,adeo  vt  hiduo  modiolivna  cum  piulcis  (iu^ 
trulillis  VY  &  platifmatijs  /  cT  nihilaltud  rcfcrrcnc ,  qua.m  eam  niachinam  quarru 
nosfclopum  Acolium  vocamus,  cuius  macbinam  in  3.1ib.Artis  Magneticxtradidimus; 
Sc  leipondcbant  duobtis  follibus  ventum  pighco  fuppeditantibus .  ln  Arca  vcro 
A  b  L.  D  cracquafiinfundibulum  quoddam  inuerfuraEF  G  H  afundo  3  digitos  dilfi-  . 
tum  taxillis  quibufdam  A& £  fignatis  ceu  fulcris  uinixum,  vc  aqua  intcrnc  in  iti- 
fundibulum,  quod  funuocareret   intrare  pofltt.  Arca'tamen  ABCD  non  tota  a- 
qua  repjcbatur  fcd  aliquo  vfque,ita  vtacr  interaquam  &fuprcmum  infundibulipartem 
mediaret,  vt  in  figura  apparct iHincenirh  ficbat,  vtficuriurtcuIuspaftorftitrsprefTus'  -  . 
copiofum  aerem  fupp cditat,  ita hic acr prefliis  a  fupcruenicntcaere ,per  Anthleam al-  Qujl  fucrk 
ternis  vicibusfuppcditato,  per  canalcs  intrinfccos  in  ancmothecam  X  intrufusibid»««gwmhv. 
invfum  fonorom  conltiparctur.  Habebarautcm  Pigh^usintus  fpatulas  quafdarafiue  v^wJ^per 
manubria,choragia  vocat  Vitruuius,&  refpondcbant  lmgulisfiue  fpatulis  noftrorum  parf-»c*p''- 
organorum,  quaeapertxpcrfilaferreavcncoin  fiftulas  aditum  prxbcbanr ,  atque  hasc,turf  • 
fpaculasinfiguiafignauimusliterisl  jha?  incumbcbant  foraminibus  pinnis quibufdi 
adaftar,  eoprorfus  modo,quo  moderni  Organopari,  lingulas,  quas  Batriuentos  vocac 
ordinare folent ; Hifce fupra correfpondcbant  Choragia  S  ,  fiuc  Tafti,qui  filis  cncis co- 
iungebantur,  fparulisl.fiebatenim  vtchoragia  ,fiue  tafti  prcflimanu  organardi,  ijpcr 
filafcrra  l,S  premeretfpatulascorrefpondentcsintrotfum  Anomothecam,-qmbus  hoc 
paftoprclfis  ventusin  ArtemothecaincIufuscoarAatufcjuc  perforaminain  canalem  fi- 
ilulc.  corrcfpondcntera  Jubicns,  fonum  defidcratumcaufabar,cocum  hocji.e^tiuin  in. 
fiffurapertaflum  Vj&fpatulam  y,&fpbditum  eidcm  foramch  XcxprciTimus  .Ex  qui- 
bus  clarc  pattt,  ptarterrationem  venti  fuppeditati,omniafere  fuiflc  organis  noftnscd- 
muniaiHomo  enim  Anthleam  incitans ,  aerem  in  modiolislatentcm  alrcrnis  platifma- 
tijs  pcr  canales  T  i  intrudtbatin  inrundibulum,in  quoaer  preffus ,  in  ancnothecamfi- 
wearcam  ventorum  abibac ,  vbicollecltus  moxadprefluram  pinnarum  ,  fiuetaftorum 
per  choragia  facram  acr  inapcrcasfiftulasiritrans,fonumcfRciebarpro  prciTurapinnaru 
^efiderarum  .  Vnum  hoc  loco  explicarc  vifum  cft  quod  nec  Vitruuius  ncc  aiius  iib 


defiderarum 
eum  commentans,notauit. 

Cur  vidclicet  huiufmodiorganavoccntuf  hydraulica,cum  tamen  nulliusaqua»  vfus 
mentio  liari&  in  quctn  iiacm  Vitruuius  in  Arca  aquam  refcruauerit .  Reipondco  ita- 
que  brcuitcrjaquara  ideopofitamefTcquod  capcrcoarc"tati  in  pighafo  nue  infundi- 
bulo  3crrs agititationcm  agitata,  fono  (ingulat em  qucndam  tremorem  conciliarct;  a^ 
quo  folo  trcmulo  fono  organum  vocabatur  hydraulicum,apparebat  enim  ih  huiuGno- 
difonocremulo  nefcioquidntregrinum  &  auditu  cu  n  pnmis  iucundum  .  atquejn_i 
hunc  vfumaquam  inarcappfitam  tflc  dicimus,  ctfi  Viti  uutus  nihilde  ecrmTrtrttri  Atq,r. 
be,c  ad  Hydraulicum  organum  Vitruuij  fufficunt .  j  — | — } 

Ex  quadefcriptioneclariflirhe  patct,  huiufmodi  organa  ficum  noftris  raodernifquc 
organis  comparer.tur,prorfus  pucrilia,  opufque  valdeexiic,  tcnuc  &Tudf  iui&e  .Qua- 
Jem  cnim4,  s  ,  6aut8filfularum  difpofitio  harmomam  excitarc  pofTetnon^ridco,vt 
velmaxime  mirerNeronemtam  vili&exiguo  hydraulico  tam  lmpensc  arfici  poruiflc, 
vt,  cefte  Vicruuio,  inter  pericula  vitaf&  impenj,inter  milicuhVSiHucum  fcdirioncm  ,  in 
imminenti  damnototios  ,curam  eius&ftudtum  norv  reiiqueriti  Quodfiis  habuiflet 
copiam  modernorum  organorum,non4,  y,6,8  fiftulis  ,fedfubindcvci  in  maioribus 
Germanix  organis  1152  duabus  fiftulis  diucriorum  Reg^oru  ope  animaris ,  quod 
fi  huiufmodi  finc  vilo  manuum  minificno  automata  audiflrt,jquanta  eumvolupcace_^ 
dclibacumfiiifTe  iudTcabimus?  Mulca  I^n?-  hxc  illuminatlflimafecula  inucnci  unr,  qui- 
bus  nulia  ratione  Vetcrum  jnuenta  comparan  poJluut,  vtafibi  oftcnfuro  efti  Scd 
hifce  prcmiilis  iam  Mechanicam  ipfam  aggrcdiamur . 

!#topt*mt7i  :        Kj<:f     :.uiv.  :z<?zrivAzmm^inv'  .  ^tft 

Ma- 


\ 


il 


I 


•  1 


Digitized  by  Gqoolc 


3 34    Mufurgue  ymutrfilii  ftuc  A rtU  Corfoni  (fj  Diffbni 


Machinamentum  II. 
Or%tinum  hydraulicum  automatum  fabricarc. 

AD  organum  hydraulicum tria  rcquimntur  ,  Aqua  ,aer ,  <&  rota  phonota<ftict_i  j 
Aquiprimum  mobile  eft,  aer  amma  orga ni , rora  phonotaclica ,  inftrumentum 
atmvmMat,U\  autem  proccdes  i  organoiuxraregulas  in  Muficaorganicatraditas,in_» 
aliqu6locooportum>conftructo;  antc  omniaCamcram  _oliamconftruesvti  pauldan- 


Mi.. 


tc  pragmatia  II  Kfcditum»ft;<SK*«muCamera  Acola  VXYR  alritudinisf  palmonirn, 
latitudinis  :?cum  diaphragmam  loformamcnbrirjcrtufii  ,  duobufqnc  caoalibus  m- 

ftiucli,quorum  maiorTSaquam  viuam  fuppcditct,qui  tamencpiftomium  inT  habeat, 

ad 


Dic 


LtbAX.  Migia  Phonocamptua.  jjr 

ad4quam>quandopJac.ueritfiftendirn,  Dcriucrurautcmdictuscanalisintra  inferio-c 
rcm  parte  r.vafis,  Aliumautem  canalemfupia  habcat  V,Z,qui  acrem  mtra  camerain 
«©liaoie*citaitujnir»Bsti?jfltii--<rMancm;)n)vcam  iiue  cifiam  vcntorum  q/gaoj.  Aqua 
enirn  percanalem  TSfrrau  mkntwru^nsm  lntajon  vafis  R  partecumjcremibi- 
dem  cxmentem  0  tufoaiium  ^)m9&^^m^.^^\^^^[  locumquc- 
rcnscum  non. mufl.niat,  £tr  cnbiata  ciofiagmata.vcluti.qaiiminatus».<Si.ijumiJita£c  ni- 

«ua*«fitfus!p«r  \  Z  inwi*Jda^b<^fc^&flw  pct 
R yft6au-daDen6irota  MRj  PH^tJp»te;b^ft.torum  «yro  adornatam.vetut  -lut  perarv* 
nexamaxifuo  vcitebram  L  vnacircu  nuolutaip  t^wb^luydrttfnjijuc  totajnphcv- 
notacucamHK.  hxcdcntibusfuisharmonice  in  rotahixta  pr^ccdcntia  paradigmataL 
ordinatis  apprehendetfirujulasffatularum  filofcnco  AB,  ordinc  infcrtarum  ;  fpatulx 
(deniquedentibusrotjajfrelititfxfilfyfareis  12345  Ac.palmulas  AbaciCIauiarijfi- 
,uc  taft.os.EF  qmbusarmcxafuindt^rimLtib^  dcprclTxaperient  palrifmatiafiue  vtlta- 
1j  vocanr  Bmmtntvfy  &f?e«ti«f/a»«ilf  a"ricmothccam  iam  viofentcr  cbaftiis  pcr  apcrra_» 
platifmatiafiftulas  iubibitjactandem  defiderata  harmonia  percipictur.  Interiorcm 
oroanipartiumqucfingttkuumftruCluram  nondocetnus,cumca»iam  inMuficaBrF 
oamcatradidenmus.  :  ^fcir.iiuoO ; :  o   .:...:.;..<  ts  X 

°  Norahot  locoeylmdruiTi  phonota&icum  haberc  poffedentes  mobilcfi '»AiinmobV- 
les.  Immobilesiir.itqoando  ira  cylindro  inrigcntur ,  vt  ampliUs  achnu  non  polfuit . 
Mobiles  quando pro  arbitrio  adimi polTunt , atque  corum  loco  alij  poni,  ita  vt  compo-  • 
firio  fiuemeiothcfia  quecunque  quouistempore  ipfi  adaptari  poftjt.  Vnde  in  diuifo 
VG.  cyttndioin  24ta<ftus ,  &  vnoquoque  irerumin  8,pro  notarum  quas  fufas  vocant  Jjjjj'^' 
exhibitioncin  finguhspunftis  diuifionisfuraminafacies ,  vtprxparati  iam  in  magna_»  ics  &  immo 
copiadentcspronotarum  valoreal»j&  alij  in  ccrta  orjano  connexa  ciftula  contenti  We*. 
pro  arbitrio  fympbonctx  inrigi  poffirtt.  Hoctamcn  propric  ticri  poteft  in  maioribus 
amplifquc  cyiindris;  In  miuimisemmidfucccftum  non  adeo  bonum  fortittiu  . 

Notafccundo.  Hocartificiumautomaton  non  tantum  organisfed&qnibulubetfi- 
dkinisioftrumentis  adbibch  pofle . 

V  %    T  \    ^  \ 

Machinamcntuni  III. 

Barbiton  automaton  a/id  rattone  concinnarc  .  ,  \ 


o. 


Onnulliintcr,quosRobertusdeFluvrtiL-usaliaratione  huiufmodi Autonuton_, 
conficiunt,ad quod tamen  tria rcquirunrur.  Quorum altcrum  chordisad  har- 
..Jhiam  tcnlibionat.  altcrum  inter  chordas  diicrimmatim  infinuatumeas  pcrcutit. 
tcrtium  certis  pondcrumlibramentis  ipfam  chordarum  percuifioncm  raodcrator.  Pri- 
inbcxtiibusaifaibus  abiegnis  conltruitur  figura  rriangularis(  vti  in  Machih.lt.  figu.  ^jj-jj11^0 
llidocct)  BB  vel  quadrata  pcrinde  eft,  in  cuiusduobuslatcribusxqualibusextcn-  wVa!!*  V- 
ciontur^ocircitcrenea  filaclauiculis  fuisappcnfa,  vr  intcndi  acrcmittiiuxtalcges  mu-  ctvjiiomncs 
iicaspoJ!int;Cuiusmcdia  baiis  in  bBleuiter  findidcbet  ,vrpcr  foramma  BB  conftan-  :"'s  ,  J'U'5- 
tctmuucri  poifit  mschinaconfonans,  Prxtercaex  ligno  folidiorcefTormetur  quadra- 
tum  CDEF,cancellisparallcllisdifcriminatu  ,nihilquc  aliud  cft  quim  rota  phonota- 
.rica in planum  cxtenfa ,  hxc intra latera  barbiti  foraminibcs  BB  ita  infcri  debct  vt  Ic- 
nitcrfuiiomdcorfum  mouearur.In  hac  melotheiiam  uuru  iuxta  pragmatias  nauloan- 
te  tra«litas.fuisdentibusbaciJliiqueitadiftribues,vt  mdceximifi  libuerit  poifint,  lati- 
ttidohuiusquadratiphonotaJticitothabeat  lignaad  inuiccm  parallela ,  quod  tafta- 
lurapalmulasilongitudovcrodiuifafitintaclus  mclothefiae  competcntcs.  Incentro 
verocuiufquc  diuiiionisfiantforamina  quibusinfcranturparuulx  pinnx  omninofimi- 
les ,  qu^facile ad pcrcuiTionem  chord jf  flefti ,  &  ad  reclitudinem pulfata  chorda redire 
poflint,vtiinclauccymbalisfierifolet.  Denique  ncchordae  femel  percufTe  diutur- 
niorem  fonitum  cdant , quam  par  efl,  fuprapinnas  alia pleftra  panno  tcnui  funaita  de- 

fisan- 


Digitized  by  Gooole 


S)6    MufirgUV*IWiif<ifofi»'  ^rtu  Confoni  $ Bifjom 

ffgantur  ,  quz  impediant ,  nc fcMtTs  chorda;  iam pulfat* perfeBetajis fcum  foriBPfhfgUbx: 
rum  qu*dttndepUflantiir,dticordct.  : 

Tertiaparsad  hoius  barbiti  hatrftoniam  edendam  neceiTafiacoftfiftitin  dctacism» 
ferrcis  cum  in  modamyquo  horologiaconfieic6rueuenjnt,vcfupr«ufig.ill.  pranrcdencis 
Macmnamcnti  docet.  Vcr um  nc  mulcirudine  yerborGconfundans,  totius  machinjfe 
molemoboculosponendam  duximos  fuperiusin  fig.  i  r  &  III  \ttchin.  II 

Nota  camen  haMc  machinam  raaximam  in  motu  jequalitatcm  reqttircr<> finequa  nii 
hHconficias;  prxtcrca  habete^  idiocoramodi,vt  totiesquotiesdeuoltttaftcr»c,<taHi<i 
cam  rctrahercnonfinelaboteoportcat . 

Macnuiamentum  III. 
Automaton  Camfanarium  fabricari,  vtdc  Iconif.Xlk. 

rm~        I   iu5»i-r ••-.•3U  .inormcd  cjcDbtttb  rc-tbnrjor.jtidid»))  ^sliifti:  cijcrrfiijciq 

INucniuntur  iapiuribus  vti  wfque  Gcrmanix  vrbibushuiuiinodi  machinJCjjmagna-, 
cxterorum  admiratione ;  Conftruclio  eiuidem  prorfus  eadem  eft  cura  prcxedcti , 
r4am  aut pcr  aquam»  vel  lamii)*s.aut  pondcra ammantur  i  Si pnusXamcra  /tolia  cVro- 
tjaiuxta  traditasiarioncs  confticucnda  iunt  ifi poftcxius  id  quoquc  vanjs  modis  cqj$+ 
• -or  •       /  ^j:  «iaoQ     osol  rnmo>  ?upiv.<  Jflulloq ut. .' L$  oru. dit  o  :c  o  b  rt  r.iip.  ?  ci:  <i ->M 


tingerepctcft,velpermachinam  rotariaro  pr£cedentismachinamcmi>vel  perpinnas 
&  Jaminas  chalybeasintracyJindrum  violcntercontortas  velpcr  pondera,vt  nos  hic  in 
fig.i.cxhibemusiin  qua  pondera  00,circumagunt  cylindros  GG.  hi  circumatfopcrP 

vertc- 


Digitized  by  Gc 
i 


Lib  lX.  Magta  PhonotaHica. ,  jgm 

\ertebram  vulgo  rocebetto  vertuntcylindru  phonota<fticQ  A;  hic  circurnadtusdcntibus 
iuis  harmonice  difpofitis  d5tes  palmulai  u  BC  prernerique.  prcflx  per  axes  malleolos  il- 
lident  campanulis  correlj?>6dentibus,&  fic  harmonia  pcrficietur.vt  vcrd  squahusprocc- 
dat  cyIindrth,ordinatu  eftchronometruX.vt  fig.l.Icou»l.XlX.docct,eo  prorfusraodo, 
cjuo  in  horologijs ficri  foIct,vtpIunmu  aute  duo  cylindri  poni(olet,quoru  maior  rot$  A 
vertendx,  altcr  horis  monftrandis in  indice  £  n,  feruit .  Campan^  feu  tmtinnabula  h di - 
jmonicefundidebcnt,  quodqua  rationcficridebcat  ,o(tendimus  in  Mufica O>oanic| 
traclatude  Campanis»&prxced6sfigurapulchrc  doter.  In  quadiameter  AB.  mai< 
campanx  diametrum  rcfert  in  Cfol,f.t,  vt,Cb.  diamctrum  campanx  fecundxrefert  in 
D  lafol,  rc;  DE  diametrum  eertic;  campanx  cxhibet  in  E  h,  mi,  rt ;  EB quartx  campanx 
diametrum  exhibctin  Fy^xtfiFBquintxcampanxdiamctriiin  Qfol,  «,v/,GB  fextx 
campane.  diaraetrum  in  A  l%,mi,rc .  HB  feptiiv^campane, diametrum  dar  in  B ft, b  mi; 
1B  denique  octaux  campanx diamctrura  dat  in  C Jihf* » v/ .  vt  figura  appofita  prrlchrc 
doccti  Quomodo  vero  diamcrri  inueniantur fufc  docuimus  in  6.  Iib.  Cap.  ll.  quo 
Lcctorem  rcmittimus.  Situsfiuepofitio  campanarum  variusquoqueeiTepoteftjmihi 
is  placuit , qui  turriculx  in  modum  fit,  vt  in  pre/enti  Iconifmo  XIX.  vrderc  cft ,  In  quo 
Cylindrusphonotafticus  A  .intriniecuslaminx  chalybex  contorfione&  violenticon- 
glomeratione  circumaclus ,  dentibus  fuis  mouetfpatellas  BC  ordine  pofiras,hx  pcr  fila 
terrca,  quibus  annexx,eleuant  malieolos  campanarum  ijs  refpondcntium  in  turricula, 
qucin  fuum  ftatum  n3turalem  redeunresferiuntcampanulasharmonici  i Vnde  opta- 
tus  tandcm  vt  diximus  harmonix  cffeclus.  Dcbentautcm  finguli  malleolipinms  qui- 
bufdamcohibcri,  quasin  II.  fig.  cxpreflS.-nus  perliteras  nein  campanulasinciden- 
cesijfdem  incumbentes  remaneant,rcd  aliquantulum  ad  ibnorum  eonfufionem  obtu- 
Conemqueeuitandamrctroa^antur.  Sed  rcminll-figu.  Iconifmi-XIX.  melius  ex- 
pliccmus.  : ::  .r;j-.;Tx.:riN.  rrjy?; 

Sit  rota phonota&ica  A  dentibus  harmonice  difpofitis  inftrufta;  Abacus  vero  fiue_-» 
Clauiarium  fit  BC  cuius palmulx  fint  longitudinis  pedis  vnius  &  rferreo  filo  DE  tan- 
cjuam  axi  inferrc.,taftaturara  referatcxtrcma  parsIS  ;  Habcant  autem  fingulxpalmulx 
intra lineam  DE  annulos,fiiis ferreis conncxos, filafcrrea  vero conneftantur malleolis 
campanarum,  vt  in  riioferreoHK&malleolo  KL  &campanula  M  viderc  eft .  Fietitai 
quc  vt  mox  atque  automato  circumacluscylindrus  A,dcnt»busruisoarraonicedifpo(h* 
tisinBCextrcmaspalmularum  illifusfingulascas  eleuandoprelTcrit,palmulx  IS  filo 
ferreo  DE  tanquam  hypomochlio  infertx  dcprimantur  >cx  quadepreflionc  filumfer- 
reum  HK  depnmctrnallcolumKL,qui  dcprciTus  in  carhpanulara  Millidens  cuna  im- 
petu  fonum  defideratuin  tandem  pcrficit,  haud  fecus  de  alijs  filisiudicabis .  Quoniara 
vcro  capanffempermaiores  &  maiorcsfunt,filafcrrcano  reclc  adillaru  malleolosdc- 
duci  polsut,neigitur  fila  variaobliquationeintricaretunordinatafunt  a  Magiftris  ccr- 
ta  ferra  meta  oblonga,quas  vulgo  cadetias,  nos  axes  vocamus,  habencq,  fingul^  alicubi 
duo  veluti  brachiola,quibus  annexalunt duo  tila,vnum  quod  cleuac  malleolum ,  alte- 
rum  quod  connexum paimulxferrum  dybrachium  mouct.axcs  fiuc cadentix  in fig.ll. 
funt ugnatx  literis NO,  PCsSS ,  quorum  fingulx duo  brachia habent ,  vnde  &  dybra- 
chia  vocamus,  quafi diccrcs  bibrachia;  fignata litcris  T V,X Y,Z,S,  qibusanncxa sut  fila 
fertea  quorura  priora  TXZ  annexa  funt  palmulis  a,  h,x,  rchqua  tria  VY/B  annexa  funt 
malleohs  J*,  f$*t  fit  igitur,  vt  mox  acpremuntur  palmulx<i>  A,xtiiabrachiaTXZ  vcr- 
tant  axcs ,  T  quidem  axem  NO ,  X  axem  PQ^Z  denique  axem  SS ,  ex  quorum  attraclti 
&  preflione,  depnmentur  quoque  reiiqua  brachia  VY/8,hxc  preflionc  inchnata,  ilhdet 
jnallcolos/, f,A  filisferreisquibus anncxa  lunt,in  campanulas,  &  fic  intcnta  har- 
snonia  tandempcrficietur.  hac  praxicampanuhsqucmuislocumattribucrepoteris . 
Verum  figura  mchus  m  ommbus  tc  cdoccbit . 

-itov^      -^i^vrt  tiSvtu  vr* A  .~m  uo^^uin  v^^^w  *»^t»y»%\  ^it  uw^^mAm 

Va  Ma- 


Digitized  by  Gooole 


Jjf    MuJurgU  Vniuerfalls fiue  Artis  Con foni DiJJoni 

Machinamenturn  V. 
De  Rotis  fcnfiUbus  Cjmbalartjs .  VidelconifXJf. 

Oilia CcHx  TTOcmachinamentum  nuliibi  nifiin  maiori EccJcfia  Fuldcnfis  Monafterij  vidcre 
CjSbalifis  XjL  contigit^dignillimumque  iudicaui>quodpaulofufiusdefcribatur .  SJBonifacius 
Y^fi$  Ec*  poft  xdificauonera  Ecdcfis  dictolocoperactam>cumfe  totum  animarum  conuerfioni 
dcduTet i  contigit  >vt  inter  aliasilluftriflimasfceminas,  Angiam  quoquc  conuerterct, 
quq  cum  Joco  Numinis  ftclJam  aurcam  adoraict,ad  Chufium  conuerlavelutipcrcepcje 
reduftionis  fuac  monumentum  aurcam  ftcllaminnumcristintinnabulis  relonantem  ia 
Ecclcfia a  S. Bonifacio  fundata,collocari  voluit  j  H$c  tum  aliqun  centenisannis  maxi- 
mumEccJefu  ornamentum  duraflet,contigit  tandcm vtingruentibus bellorum  tur- 
binibus  Abbas  pecuniae  indigusaurcam  ftellam  depofitam  infumptus  militarcs  cxpcn- 
dcrc  cogeretur>t3i  ne  tam  ctlebrc  monumentum  periict,  asncam  fteilam  cadem  forma 
&  raagnitudine.pi iori^qualc  rcponi  iulfit,  qux  &  in  hutufq;dtem  in  dicta  Ecclcfia  ium- 
maomnium  adnurationc,  non  minus  mcunde  ipcdatur,  quam  cu  n  primis  dulci  ftic- 
picu  refonaauribuspcrcipitur  .  Cuiusaxis  vtruuque  cxtremum  fuuibusfericcis  fingu- 
lari  artificio  contorci  >  tx  altiifimo  templi  t holo  demilfis  incumbit,ica  vt  ftella  in  aere  pe- 
dula  fit  vt  vides  iu  fig.JV.didifunesfupra  tholu  axiinperitrochiocircumferuntur,incra 
cuius  rota  homo  ambuians,  ftclia  vertit  14  radijs  iiluftic,  quor  u  finguli  a  centro  ad  apicc 
X a.  pcdum  longitudmcm  habent  qui  in numeris campanulis inftrucu,  circumacla  rota > 
quamuismaxiraum  &  vchementiflimum  >  dulccmtamcn  auribufquegratiifimu  & plc~ 
num  maieftate  ftrcpitum  (praefertim  fi  organo  c  rcgione  vaftillimo  maioribusfeftiuira- 
tibus&communibusCiuitatisgaudijs  confonct)  reddit .  Verum  hoc  loco  non  omir- 
tendamexiftimauideicriptioncmminutiifimam  dicla?  ftella»,  quam  lliuftrilfimuscVKe- 
ucTeodiftimusFuidcnfisMonaftert)Abbas  Ioachiraus,  S.IU.  Princeps,  &lmpejatricis 
ArcbicancelJarius ,  cxadilfimc  percruditiffimum  D.  Chnftophorum  Emcrum  Sct. 
tariura  fuum,Virura  no  folum  manu>fed  &  ingcnioproptiuln.um,dtIint  aturn  ci anin.it- 
ti curauit,  qux fic  fe  babet .  Vide  Iconif. XX. 

Defcriptio  mackinaCymbalaria  fiue  fielU  fenfilis  tn  Bafilica 
tuldenfis  M  onajierij,  quam  vulgo  duream  rotam 
tffellant  i  vijii  $  audttu  dtgntfitm*. 

HAec  ftelb  penfilis  ex  quo  metaUo  fabricata  fit  ,  adhuc  incompertum  eil  ;  vide- 
tur  autem partnn  ejfe  fufa  ,parttm  cufa  cuiusforma  eb-  figura  ita  fe  babet  ,eius m- 
I.Tigura .    terior  &  anteritrpars  ,  qua fcrtptura  iegtpoteff ,  quaue  cborum  orientakm Jpeclatdn  prima 
jSgura  dehneata  conjpicitur ,  poflerior  pars  verfuschorum  occidentalem  tnuerfa  &  ad  lucem 
habtta  cbaptaptrfptcipouft;  Continet autem  aSameter  totius  macbina  dpunfto  fupremacujpi- 
dis  vnius  radijAfqutadpuntfum fummitatis  alterius  oppofiti,  exclufis  tamen  tmtmnabulis  tmbi 
depedetibus,vtginti  quatuor  pedes,quos  artifices  nojfri Germani  i/0<\2r,cin  "Werck  lchuhj^tfo- 
ru  vnus  conilat  duodeam polliabus,longttudo  veru  vntus femipedis  :n  tertiafigura  pcfldelinea- 
tionem  axis  defionata  efi .  Specialis  diuifio  pracipuarum  partium  & proportionis  buius  rota  ta 
circulorum  & fpatiorum,  quam  radiorum  opt  circimex  delineatione  factle potefi  inuenirt;  Con- 
Jl.it  autem  bac  fUka  quatuordecim  radijs  quoad  ornatum  interiorem  operis  perfpicui,  artifii.  io- 
fijfimiq;  i/a  varijs,  vt  nullus  alteritn  hoc  correfpondeat , fedplane  dijfimibsfit,fimtii  tanten  & 
aqualt  exteriort  omatu  & proportione  feruata.  In  horum  radiorum  quoltbet  ad  minimum  no- 
uem  decim fuerunt  & partim  adhuc  funt  capanuU fiue  tintmnabula,eb-  licet  aliqua  deciderint, 
tamen  adbucplurima  dependent,qux  calcatione  cuiufdam  machina  infl  tr  trocblea  adlongitudi- 

nem 


Dig 


Digitized  by  G( 


Lih.lX.  M  agta  Phonotatltca .  $S9 

nem  & fitum^ixis  eumgradibus  quibufdam  ad lotigum  fabricatd  &  fupra  tbolum  templipofitn 
gyrata  FUuaradijs  mftrioribus  admeridiem  afccndentthus  ,fupcrtortbus  autcm  verfus Jepten- 
tnonem  defcendenttbus ,  occinente  nonnunquam  organo  &  mufica periucundum  eduntfonum  . 
Jn Jpatioextremtprimi&fecunditnteruriscirculifcrtpturam  quanfiam  lcflu  aliquanto  dtffi- 
ciliqrcm  videre  Ucet  a  ntiquts  eharacleribus  exjculptis  eo  ordtne  &  dijptfitione,  vt prima  figura 
demonslr.it, quam fic  lego:ANNO  DOMINI MJLLESIMO  QVADRINGENTESIMQ 
XV.  etfiP.  Brouuerus  S.I.  in futs  Chronicis  antiqutt.  FuUenfium  Itb.x.  cap.  x 7.  vbi  buius  rotd 
th*  eiufdem  origtnis  meminit,  vltimo  loco  pofuerit  •  XIV.  vna  vnitate  omiffa .  I n  fpatio  mino- 
rum  duorum  circulorum,  quorum  minimus  axt  contiguus  ,  quxiam  animalia  funt  dtfficulter 
eognofcibtlia,quafi  Pegafi,  cerui, draconts  ,  cquites  &  eiufmodi .  Cttcrum  in  hac prtmafigur.i, 
vt JuprddicJum  eil,Jaltem  intcriorparsrotaconfpiciendaproponitur,  omiffis  fuxibus&baciliis 
feu  retinaeubs,  qun  fi fimuldelmeari  debuiffent ,  impediutffent  Itberiorem  afpedum  partis  inte- 
rioris  &  eiufdem  ornamentorum,  delineationem  autem  cxterioris  partit  feu  borum  baciUorum 
infecundafigura  cemere  licebit , 

JnbacfiguraexhtbenturconfpiciendibaciUiquidam  fiue  retinacula  in  primafigurafiudio  ,  pipna  u. 
vti  memoratum,  omiffa ,  borum  retinaculorum  longiore  ab  intertericufpide  cuiuslibct  radtj  a. 
porriguntur  vfque  adextremitatem  fcriaXts  b.  intra  circulos  funtum,  quiafi-vfqueadpolum 
axis  vel  vltra  tllos  circubs  extenderentur,  in  circumaclione  curfum  circularem  rota  impediret, 
vtin  tertiafigurapatebitibaciUiverobreuiores  ab  anguh  concurrenttum  duorum  radwrumin 
extremo  &  maximo  circuloc.-ojque  adinteriorem partem  rou ,  qun  in  tertia  figur.t  flgnata 
efi,  porriguntur . 

In  hacfigura  II 1 .debneatus  confpicitur  axis  longitudincfcpttpcdumvtroq  poloZ.fignatus,  Figuralli. 
&  quisfit  lateralis  afpeclus  vniusradii  cum  fuis  longioribus ,  <*f  extremi  ctrcult  cum  fuis  bre- 
uioribus  baciUis feu  retinaculis  •  baciUt  enim  longtores, fuprd  ab  interiort  cufpide  radij  b.fe  exti- 
dunt  ad  extremitatem  fere  axts  intra  tamen  circulos  funium  c.  breuiores  vero  bacilli  ab  angub 
duorum  radiorum  concurrentium,  cutut nota  eJi  d  .fe  extendunt  vfque  ad  intertorem  partem 
axis  &  annulum  litt.  c.fignatum  ,  &  ita  fe  babet  afpeclus  cxterorum  radiorum  &  bactUorum 
cumaxe  direiJusex  latere ;  Et  foret  diffictUimam  rotatn  hanc  integram  d  latere  &  ex  obliqua 
de\incare,binc indc fc  varii intcrfccasstihus  lineit  radtorum  &  bactUorum  reliquorumqueor- 
namentorum  afpcclum pkrumque fugientibus  •  Notandum  autem  esl,  quod  ex  vtraque  parte 
rotd  tam  orientab  quam  occidentalifint  infixi  tales  bactUi  ,quorum  longiorum  qutlibet  duos, 
breuior  autem  vnum fitltcm  nodum  aliquem  babet,  vt  ex  deUneattonefatis  lucide  apparct . 

Coniedlarium . 


Machinamentum    V  I. 

ctMdchtnam  Automatam  conflruere ,omnis generii  infirumentorum 
jtdibtu  inflruclorum fymfhontam  exhibentem . 

NOuum  hocioco  &forfan  inauditum  clauicymbalu  fabricaridoccbo  ,  quod  fono 
fuo  chclium  fymphoniam  pcrfecWimc  &  furama  omniu  admirationc  exhibear, 
iraauremproccdes . 

Vu    a  Fiat 


I 


Digitized  by  Gc 


S4  o     M  ufurgU  VmHtrfuU  fiuc  A  rtu  Confont  &  DiJJoni 

Fiat  inftrumcntum  6  pedumcircirer  longum  ABCD,fecundum  extrinfccam  fuper- 
ficicm  arcuarum  vt  in  raaioribuscheJybus,quas  vioJones  barbare  appelIanr,fierifokt. 

Deindc  ri.it  rota  quxdam  diametro  4  palraoruro  ,  cuius  latirudo  non  nifi  2  aut  $  di- 
gitoru  craiTitudinis  iit,Hanc  rotam  axi  iiiacircumuolutam  in  intenoriinftrumenti cor-  . 
porcco  ingcnio  condes,vrfextatantum  ciKumfercntixrctxparsextra  arcuatamin- 
ftrumentiexterioremfupcrficiem  emergat,noshic  fexramparremrorxextra  fupcrti- 
ciem  eminentefignauimus  JiterisNG  ;  huic  rotc^  cxrrenninftrumcntilimbi  AC,&BD 
parallcli  iinr,&arquealti,arcuatiqueaqualfter .  Quo  fadto  inftrumcntum  chordiscx 
animaJiuminreftinis  (xnexenim  chordxhicJocum  non  habenr)  ea  chordarum  quan- 
titate  &  craifitie,  qua in  Harpis  fieri  folet, infiruatur  ■,  ita  vt  maior chorda fcmpcr  refp "»- 
dcarpalmule  fiuctaftograuilfimo  CfoU  fi>  if>rcliqux  vcrochordx  minoiesfempcr  <3c 
minores,proportionali decremento, clauibus taftorum fc  ordine coniequentium corre- 
fpondetcs,vr in  Harpis  fit,  difponantur; donec  4 9  chordis  fquot videlicet  Abacus Cla- 
uicymbalorum  oidinarius  palruulas  fiue  rafto<>  habet)  in  arcuatam  luperficicro  extcfis , 
totum  ncgotium  abfoiuatur;  Abacum  49  taftorum  Jiic  refertXZ;vt  vero  fingulx  chor- 
dx  proportionaiem  fuam  longitndincm  obtincant ,  Barram  fiue  fulcrum  curuum  OP . 
arcuatxinftrumenrifuperficitiagglutinabis,  quod  obliquc  exceptas  chordas  mrra  , 
clauiailosfcrreo€ftrin?ens,c3rumlon<?itudinemaP  in  Odcterminabit.  Chordarvcro 
jn  extremo  BD  ahjs  cJauis ferreis  vefligneis  adftringantur  j  in  cxrrcmo  vero  AC  vcrti- 
ceUiaptenrur,quibuscircundatxchordx>intcndi&  relaxari,pro concordantis  easar- 
bitrio,pofliot;Cbordx  vcrdRotam  GN  non  tangant,fed  ab  eiusextremacircumfcrS- 
tiaj  partedigiti  diftent.  Manubria  vcro  qux  &  choragia  vocarausappliccntur  intra_. 
fpaciumHL,  ira  vtfinguJechordxiua  habcant  manubria ;  qux  ea  induftria  alligcntur 
haftis  palraulaium  Abaci  introrfum  vergentibus,"vrfimul  acpalmulxraftarurxpremu- 
tur,  manubria  quoquc  palmularum  haftis  alligata deorfum  tracla,  chordas,quibuscor- 
rcfpondcrrt,  rotc  ilhdant,-  qua  c/rcumaCti  rcfinaque  colophonia  prius  oppido  palricta , 
fonum  tandentrrdicinum  exhibcat .  Vcrum  vt hxc  meliusintelligantur,  feorli.n  occul- 
tum  machinamentum  exhibcrc  vifum  cft  . 

Fiat  itaque  intra  lpaciu  n  l+L  cttrtms  artr/S fiuc  fuJcrum  ex  ligno ,  tot  crcnis  incifiim, 
quot  inftrumentum  manubria  vc|  chordas  habet,  per  quasferrcum  vcl  xncum  filum , 
atquevnaper  caudasmanubriorum  tracfucatur  ,  ira  vtmanubriacirca  filumferrcum_» 
veluticircaaxem  clcuari  vcl  deprimi  poflint .  VcrO  rcm  peniriusin  vnoctq;  altero  ma- 
nubrioatquepalmuladecjarcmus.fitpalmuia  Abaciicu  raftaturxN,  hafta  ciusNML; 
quxinlignoKLintcriusordina^o5jlQu6r7rmcturi  Manubriavcro  rcfcrant  SVT,quC; 
intra  crcnas  rm  fiilcr j QR  per  fiUim fcrrcum  tranfadta  firnuntur .  Habcant  autcm  nia- 
nubriain  VannuJosquiBusmdicum  hlum  cor.eclarur  cumannuJis  haftx  pahnulxNL. 
inM.extrcmitasveromanubiiorumin  T.  fif  aliquantulQ  curua,  vthaccuruitarechor- 
das in  Tfacihus  carperc poffit^it  verochorda  «iMuppofita  immcdiatefub  manubno,ita 
tamen,vt  exrremum  manubrij  minimc  tangat',  fedparum  abeoablit,  vtchorda  ab  o- 
ftcndit; fiet  itaque i vt  fimufac  palmula N  in  Abaco  fiue  taftatura XZ  prcnurur , n"lum_i 
MV  inMpalmulx,&in  V  manubrioaffixam  ,  manubnuSVT,  cxtrcmicatc  UiaT  chor- 
damfupra  rotam  refinaprius  colophonia  bcneexafperataapprimac,  qux  cucumuolu- 
tionc  fuachorda  ab  vibrans,defideratu  tandc  fidicinfi  fonum  cxhibcar.  Quod  itaquc_-> 
devnapalmula&  manubrio  diximus,deomnibusalijsfiraili  paclo fieri  ftatuiq;  deberc 
intelligcndum  eft. Rota in  inftrumento fignata  cft  Jitera  NG, qux  dentibus  fit  in  fttu&a 
lta  vtvcrtebra,yuIgpr<KcA«;«;n  vocaut,fignata  numcro  x  casapprchcndcns,ruta  pcr 
anfamfcu  vcrticiilum  2.3  perrbramcn  ofiij  Z  axc  fuo  tradudum  ,  forirlfecus  circ'um- 
gyrari  polfit; vel opealtefius,vcIperauromatum, vcl alioquodam  ingenio,  dequibus 
inprxcedcntibs  dictum  eft,&  infcqucnrjbus  dicetur . 

His  itaquc ficnte  peractw.  Rorc NG fexta  circuJi  parte  extra  inftrumentum  exffantis 
fuperficie  arcuara  2  aut  3  digitorum  Jatam ,  Refina  aut  pice  coJophonia optime  illincs , 
vcl  fi  Artifcx folcrs fuent,  ex  fetis  equi nis  r efina  optim c  prius pcrfncns  totam  cu cumfc- 

ren- 


Dig 


f 


Lib.lX.  AdagiaPhonotacttca.  J41 

rentiamdifor  fuperficieiarquali  extenfione  inducet .  Fiet  enim,  vt  rotaNG  circurru- 
da  chordas  omnes  fibi  leuiter  incumbentcs,  leniter  radendo  idem  prarftet,  quod  Chc- 


lifta  arcu  fetis  equinis  inftrufto,  dum  chelium  fiuc  Violarum  vt  vocant ,  chordas  radit. 

Quia 


Digitized  by  Goo 


/4*.   Mufurgi*  VniuersaUs  fiue  ArtL  Cenfini  Difam 

Quia  vcrorafutachordarum  harmoniam  non  conftituit,  nifi  digitorum  alitcr  &  aliter 
f  ro  conftituta  harmonia  chofdas  tangennum  artifkiofa  accedat  applicatio .  Ita  rota_, 
nxc,rafura chordarum>harmoniam  nullam  quoquc efficit ,  nifiacccdat  taftor um  abaci 
artificiofa  incitatio,-  Nam  himanubiijsluisartihcioie  annexi>  dum  prcmuntur  ma- 
nubrium  traclum  extremosdigitosin  chordas  infrapofitas ,  deprcflos  lllidct,  ex  qua_» 
dcfideratam  harmoniam  fidicina  tam  cxattc  &  ingcniosc  producit ,  vt  quicunquc  or- 
ganum  hocaudiucrint  ,dulciflimamChelyumfymphoniamfcpcrciperearbitrcntur. 

Vt  vcro  h^cmachinaautomata  reddatur,Rota  rcfinaria  vclponderibus  vcl  cylindro 
fortiflima  lamina  chajy  bea  tenlo  animanda  eft,vel  vt  in  fuperioribus,  diftum  aqu$  rootu 
circuagcnda,cuius  dentesfi  dentibus  rotxphonora&icc;implicenrur,vtraqi  xqualitc- 
pore  mota,hxc  palmulas  &  manubriu  eleuando,manuu  mintfterium,iiia  aicus  equifcti- 
niminiftcrium  fupplcbit ;  Verum  hcc  omnia  melius  in  rigura,  quam  multis  verbis coi;.- 
prehendentur . 

Machinamentum  VII. 

Machmam  automatam  conflruere  quaomnfs generii  tnflrumentwum 

fymfhontam  exhtbeat .  c  ••vj 

VT  quis  in  vno  inftrumento  Chclium,Harparum,  teftudinumj  theorbarum,cIaue. 
cymbalorum, organorum,Rcgahum aliorumquciymphoniam cxhibeat i  ajiam 
machinam  adornabit,  eo  quod  Jcquitur  ingenio . 

Diuidarur  totius  inftrumeti  prxcedentis  corpus  ABCD  in  tres  contignationcs,<iia- 
rum  prior  XZ  cJauicyrabalum  cum  omnibus  ad  id pertinentibus  contirfcat  lccun 
vcroeotuignatio  B  aJiquantuIim  priori  amplior  fiftularum  omnisgcneris  organis  ■ 
galibusfimilibufque  infcricoluctarum  fyftcmata^finguIafuisregiftris^dilpofitajitS 
nzontiparaJIeloproftrataminorisfpacijgratia  contineatj^crtiamton^gnatione1 
foIIcs,cyJindrirorxque  occupabuntiOrganopc;!,  non  dubTtO  nu-nrcm  r  camfinev 
difficultarc  pcrcipicnt.  Hic  emm  omma  cxaftc  dclcnbere  ;  nec  chai  tc  capacitas  ,  nec 
temporisanguftia  tuJit.  prxfertim  cum  in  prxcedcntiiibro  VI.  ca  4cjer|pierimus  .Cui 
tandem  machina  principalis ,  id  eft  inftrumenti  fymphoniam  oraois  ^tncris  fidicino- 
rum  inftrumentorum  cxhibenti»  rabricafuperponirureu,caprorfusrati«nc,quain  prx- 
ccdentiMachinamcnto  VI.  diftum  cft  i  at  fingula  particuJanus  cxjidicemjus . 

Prima  contignatiointerior  continebit  ciauicymbalum  xneis  cf^ordtt>  inftruclum  cV 
tribus  Regiftris,  vt  nomina  appofita  inftrumento  indicant,diftincturn,  qporu  priusfim- 
plicis  & ordinai ij  clauecymbaJi  fonum  cxhiber ;  altcrum  vcro  lubmckisfcapreolis ( ita_. 
vocamusinclauecymbalislignapennatachordasincitantia  a  faltu  fiac&cia)  fiue  chor- 
dis,  Harpx  pcrfediflfimum  fonum  exhibct;  quxfoni  altcratio  confiftit  iii  ccrta  accom- 
modationc  lignorum  ad  qux  ilJifx  chordx,harpx  fonitumacquirunt .  tftcs  nota  pcri- 
tioribus  Artificibus;  fi vcro  promoueastertium  Regiftiumj  capreolisconcauis,fiflifque 
raxillis, hiin  chordasfubfuitantes,fonum  edentproriusrubis.quas  furdinas appcllant, 
fimilem.  Habesigiturin  triplici  Regiftro  tripJicern  inftruracntorum  harmomam  clauc- 
cymbali,  harpx,  & tubx  fimilem,  cui  acccdet  machinamentum  in prxcedenti  propofi- 
tionc  defcriptum  (hoc enim  femper  fupreraum  locum  &  extimam  fupcrficicra  tcncrc** 
debct)audias  in  iJIo  omnisgcnerisinftrumcntoru,quxad  Chclcsfiue  Violas,  Lyrafque 
reuocaripoftunt,fymphoniara.Porrotaftaturx  fupcriorispalmulx  fingule;  fibi  Jubditos 
habentpaxiIlos,quipaImuIistaftaturx  fiuc  clauiario  lccundx  contignationis  iiuc  cla- 
uccymbali  innirantur;palraulc  vero  fecundx  huius  contignationis,  alios  fubditos  fibi 
fty los  xneos  habent,  qux  platifmatijs  organi  interionbus,  in  tertia  contignatione  infi- 
ftant .  Hinc  fit  vt  dum  palmule.  fuperioris  exteriorifquc taftaturx prcrautur,  hx  depref. 
fx  pcr  paxillosfuos  deprimant  palmulas  taftaturx  clauccymbali  quibus  infiftunt.  &  hx 
prcflaepcr  fubditosfibi^neosftylosprerjnant  int,crtia  contignarionc  organi  pneuma- 

.1il.»£l?'    i  •  lii)|t.:.<0/  /O.Mi.    I    'llj  r.  . 


Digitized  by  Gooo 


Lib.lX.  Magta  PhonotacJica.  $43 

tici  platifmatiaquibusinfiftunt.  platifmatiaigiturper  ftylorum  prefluramaperacollc- 
ctu m  vcntum  intra  tubos  adnutrunt,  vndc  iymphonia  organica_> . 

Quomodo  verd  i%"*pwm  confonent  fingula  fic  accipe,  Rota  refinaria  NG  ea  pror-. 
fus  rationcmouetur,  quaper  lammasviolentcriniercylmdrum  H  conrortas,pondera- 
que,aut  aquam  perene  m ,  rotas  moucri pofle  docuirousihcc  mota,dum  chordas  radit, 
infolitum  quendamfonum  cdir,arquevna  perrotam  lntcrmeqjam  puonotacticum-» 
cylindrucommouct,per  dentium  fe  mordentium  mutua.n  conncxionem.  Dentes 
vcrojncylindro  phonotaclicocircumaitoharmonice  difpofin  Iinguas  cxtrcmas  pal- 
mulartim  clauiarij  QP  apprehendentes  deprimentcfque  manubrijs  chordas  ferietibus 
harmoniamcfficiunt,concentumque  omnisgcncrischclyum,Lyraiumquc.harpalmu- 
\x  iterumper  fubditos  fibipaxillos  palmulas  clauecymbali  in  iecunda  contignanonc 
latenterpremcntes,iuxtatriplicem  Rcgiftrorum  ordincm,tripliccm  lyrapboniaj»  ex 
cymbalis,  harpis, tubis conflatam  cxhibebunt .  Palmule,  vcro  clauccymbali pcr  fcrrcos. 
ftylos  fibi  fubdita  platifmatia  organi  in  tcrtia  contignationc  latentia  prcmentes ,  vctum 
intra  tubos  immittent, qui iuxta  variam  rcgiftrorum  diipofitioncm ,  nunc  fiftularunv», 
modo  rcgaliumjam  tibiarum  reddunt  concentum .  Quas  &  infinitaquadam  vaj  icta- 
te  luxta  regiftro.umdircc~tionemutarepoteris,ita  vt  iamfymphonia  chcliu  ,mox  har- 
parura, tubarum,  cymbaloruraque ,  paulo  poft  organi ,  fiftularum  omnis  generis ,  de- 
mumexomnibus  variccommixtum  concenrtim  percipias.  Atque  adcoin  vnoinftru- 
mc nto  omnis gencris  inftrumcnta  raufica:  nullo  diclum  inftrumentum  pulfante ,  cxhi- 
bcbuntur .  Sed  ex  figura  appofita  mentcm  noftram  facilius deprehcndcs .  ncquc  cnim 
poCfibilc  cft  omnia  &  fingula  tam  exa<5r£  proponerc ;  curiofus  Lcclor  &in  prxccdcnti- 
busexcrcitatus ex  figura  qualitcrcunquc  cxhibita  mcntera  meam  facilccapict . 

Machinamentum  VIII. 

Macbinam  Organicam  automatam  conflruere,quavoces  animalium 
volucriumque  concentum  exhtbeat .  V tae  I conifXXI. 

VT  hxcmachinafolertiusomniaexhibeat,motus  animalium  voccfquc  feorfinu» 
prius  defcnbendas  duxirous.  Cuicunq,  igitur  primo  Coccygis  fiuc  cuculi  vo- 
ccs  vna  cum  motu  cius  naturalicxhibcre  cftanimus;  Is  vt  fupra  in  locoaquis  abunda- 
te  Camcram  conftituat  acoliam  A,  qu$  procreatum  ventum  per  A  in  anemothecam  *B 
congreget,rotamqucCDperCforamcn  cum  impeturuensaquacircumagat,axisve- 
ro  EFvcrtcbra  fuaE  apprchendct  dcntes  cylindriQP.inquo  animalium  voccs  cxhi- 
bcbis  hoc  pacto . 

Cuculiflmulacrumformabis  quod  infiftatanomothccarfB.cauda  Sc  roftro  mobiH',  Cucu,if<bri 
quod  fiet  pcr  veclcs »/3>, namfuncaffixotaftofiuc palmulacl ,  qua  deprefla ,  vccusj§  Ci&[loau?. 
impingens  in  veftcm  a  roftrorum  animalisaperiet,  alterautem  veclis^cui  cauda  con- 
ncxa  eft  clcuabitur,&  fic  cuculusquafi  caudatripudiarc  Seroftro  cantare  videbitur. 

^  ^  "j;  ^  ^  . 

Vocem  ciusficexprimes  incylindro.  Intrafecretum  ancmotheca;^  duasfiftulas  fe- 
miditono  fiue  vna  3  minore  inter  ie  diftantcs,  vt  nota?  hic  cxhibent,  rccondcs,  duabus 
platifmatijsr/rcfpondentcs , hifce  fila  rcrrea  anntCtes.quoi  um  vium  pauio  poft  decla- 
rabimus.  HocperacloinferanturaxicylindriOP  jmanubria  IHiCquorumextremaap- 
prchcndcnt  dentes  rot?  PQNM  phonota&ice. .  In  rota  vcrovocem  cuculi  iuxta  noras 
pauld  ante  appofitas  hac  induftria  cxhibebis. dcfcribantur  3  circa  cylindrum  drculi  80. 

in 


/ 


Digitized  by  Google 


jjfji    Mufurgi*  Vniuerfalis  fiue  AnU  Confom  $  Dijfoni 

*r.  Tvin  quorum  primo  in  quotlibet  priusfpacia  diuifo  ponantur  dcates  quotcur- 
cunque,ordinc,velintxrrupto,velcontinuato .  Nara  hi  dentcs  nihilaiiudraciuntr.i/i 
vt  motumcuculi  cxhibcanti  Sicnimaffixerisrilu.i;  ferreu  W.de quo  pauJoanteioquc- 
bamur,  manubrlofiuc  palmula:  HO  ,mox  circu.natto  cylindro  ,  dentesQOincylm- 
droeleuantespalmulam  manubrijQ,depriment  filumfcrrcuminl,vnde  vectis  /8,qui 
in  corpore  cuculicoditur^deprciTusjavcacfuoroftruCuculijy  verovcftis  caudaiuftol- 
let,vndemclius  fcccrisfi  dcntes  no  cotinuo  ordinc,fcdintcrrupto  cyJindro  inlcrautur. 

Vtiam  voccm  cuculi  cxhibeas  incirculanbuslineis  »r,w.  quarum  prior  C/£4/»>t  r> 
altcra  Aia,mi  refpondet,cum  duae  notatvni  tcmporirefpondeant,dcntem  vnununJ;- 
nea *r,qui  raedifl  taftu  occupet,alteru  in  linea  rv  priori aquale  mfeies rehcto lpat.o  j  ro 
femipaufa, & fic  fempcr  altcrnis rcpetitionibus,donec  cyiindr  u  cxplcucnsi Hoc  pqra&o 
duo  rila  fcrrea  Hr ,  &  Kt  coneCtantur  palmuhs  platifmatioro,  rt,  circumafto  ennu  c  ylin-. 
drcpalmulx  HKaitcrnisvicibusa  dcntibuscucuiicantum  exprimentibus  eleuatq  dc- 
primentrf  manubria,ba;c  depreifis  fcrrcisfilis  apencnt  platiimatia,quibusapcrtisvcn- 
tus  intrans  fiftulas  fonum  cucuh  defideratum  cxpumctimanubno  vcio  Ol  motum  auis 
exprimcntc,  v  t  dictum  cft . 

- l£r^?T     (y'  •t\ ■>  i  ■  ■■•  •ri,'j'      t'.Ui  j*f  usi  mf.ntn      '«'.tvno  naifeT&i^  •»  >•  fixw&U 

Conlcdarium     I . 

Gallt  alad  quatienns  cantum  exfrimerc . 

Gaili  hbt\.  "I  7  Adcro  prorfus  ratione  cantum  ^o. * 1 1  alas  quatientis  exprimcsi  Sint  irerumin  Cy- 
ca&rcamu»  ■  i  lindro  4 alij circuli Mr, ht, >o, v>. quibus  totidtm  inanubri  Ltr,  MT, NO,^,rC- 
fpondcantiForraeturquecorpusgalli  Z  cx  quacunque  matcria  ,alis  &  roftro  mooli, 
infraqucmcertum  fiftulanim  galhcantum  txprimGinium  gcnuslubdutu- ,  quod  Or- 
ganopxinoiunt ,  vnacum  RST  taxillis  PJatifmatiorum,  intraanomotliecam  <i/S  inc;u- 
ws,  quxfcrreis  filiscummanubrijsLMNfConiungett.  Inprimo  ltaquc  cyiindn  uicu- 
lo  mr  dilponanrur  dentes  motuna  alarum  galli exuibentcs ,  motum  vcJ  continuum  vcl 
intcrruptum,prout placucrit .  ln circulis  vcro  cylindri  nr,  Ao,rp, cantum  galli,  de.jtibus 
cxprimes  iuxta  notas  hic  cxhibitas  &  mxurcgulas  inpr^cedciitibustraduas . 


Quo  peradto  cylindrus  circuducujs,dentibus  notas  hafcc  in  cylindro  rcfcrctibus  pal- 
mulasroanubnorumMT,NO,{VeJcuantcs, dcprimirtaxillos  platifmatiorum  Ki>  r. 
quaprcflloncplatifmatiaT  apcriuntur,quibus  apcrtis,fonus  fiftulas  mrrans  ^aUi  can- 
tumexprimct.  Manubrium  verdLrfiloferieoaJijstribus  filis  in  nodo  /conexo(quo- 
rum  duo  alis,  tcrtiumroftro  connexum)& alasapcrict,&roftrum.  Prorauone  di- 
fpofitionis  dentium  in  cyjindroi  GalJi  igitur  canturh  motumquc  exhibuimus , quod  e- 
rat  prc,ftandum_. .  * 

Confecrarium    I  1. 

Hlncpatetilcylindrum  fatisampluro  &  longum  accipias ,  omnium  anima!:t;rn-« 
motus& voceshoc  ingcnio  exhiberi  pofil* ,  vnde  hic  pifirantesfturnos ,  glocita- 
tcs  anfcrcs, Coruos  crocitant.-s  i  Anatcs  drcniantes  ,  Coturnicum  bikebi,  ilmilclquc—» 
animalium  voccs,motumquc  non  minori  aurium,quam  ocuJoru m  voluptate percipies. 
Tametfirerd  tcretiimosLulcinie iuprainpnmo  Jibio  cxiiibirospukhrcin  cyhndio  no 
tiscxhibcre  pofiimus,ad  kibori  tamen  parccndum  confultius  ludicarem,  huiuimodi  a- 
ttium  garritum  fiftuJis  paflim vfitatis  aqua:  lmmcrfis,  quas vulgo auium  canturr  vocant 

reprx» 


Digitized  by  G< 


Ltb  IX.  MapaPbdnoUcliea  W 

repraefentare  euiufmodi  nos  hic  vnum  exliibuimos  vtfculum  per  fignu  >¥<  notatum_, . 
Intra  quod  fiftulc,  4aut  y  .diuef  farmtgnitudinis  infertas  abundd  defideriocuriofitatiq; 
Le&onsfausfacient» 

I  I  I. 


Confedarium 
Syringam  Panos  exhibcrc.  Vids  lconifmum  XXI  /. 


I 


Sl  SyringamPanosexhiberedcfidcresaccipe8n*rtulas  iuxta  diapafon  difpofitat, 
Hanc  ancrootbeca:  OB  platifmatijs  fuis  inftru.fl?  infercs ,  taxilhs  ver6  abcdefga  pla- 
tifinatiorumjfcrrcisfilistotidem  coniungantur  manubria/k//wi<?/>£;  In  cylindro  yerd 
totidcmcirculosdefcribesmtnubrijscorrefpondentesjintraquosdentesordinabisiu-- 

xta  modulationem,quam  Synnsa  exhibcrcvis.  VtfiEcho  cxhiberc  velis.in  aliaaSa- 
tyro  rcmotiori cryptaHR Nympham  Qefformabis, quas  modulosaSatyro cduos,  red- 
dati  cos  autem  rcddet,  fi  almm  cylindrum  phonota&cum  M  in  crypta  HR  conftruas ; 
qui  eadcm  /£olia  camera  A  gaudcat  j&  ventum  per  cana'cm  V  habcat  coramuneny, 
priori Syrinox,  Sl ,  cui& aliam ordinabisprorfusfimilem>fi^natam  litens  QN,platil- 
matijs  luis  nr  inftruaam,itatarnen,vtmodulationis  daufuUein  binis  cylindris  co  pror- 
fus  ordine  difponantur,  quc  notc.  infcrius  rcferunt.  Sic  fiet,  vt  Satyro  D  edentcclau- 
fL  lam  AiNymphaQmoxcamin  alteraHR  fpduncaiuxtacIaufulasBrepetat .  Resia- 
cilis  eft  &  nullam  difficultatcm  patitur, pra-fcrtim  fi  Artifexhncufquedicla  ritc  '«J"^- 
xcrit .  Quare  multorum  verborum  locolconilmum  hicappofitum  rcm  prorlus  diluci- 
daturum  confido. 


.-vt 


giijliii^iiipiiiii 


.1 


:*:3c 


Innuroera  slia  ex  his  prxfuppofitis  inferri  poftlnt  fpeaacula  admiratione  digniflima , 
«ux ISSSk  I 'eniofo  Artifici in  opus  deducenda  rcbnquimus  i  Nos  cnim  expcncnm 
Toll  Y«ib  reforganum  hydraullcum^uodiuiTuPontificisin  horto 
dum  h"c  fcnbimus^  ordinamus,fatis  teftiitur,  vbiquccunque  hoc  locod.Sa  funt,ip- 
fofaftoexhibemus. 


Xx 


Ma- 

ISXt 


Digitized  by  dc 


M ufurgU  FmutrfalU  ftue  ArtU  Confoni  &  Diflom 

Machinamentum  IX. 
M uficam  Pythagoricam  Automatam  cxhibere  admalleos trium 
Cjclofumproportionatos*  dtfpofitdm-  fidc hontf.XX  II. 

INttr  c*j tera  machinamenta hai  monica  ,hoc  quod  fequitur  meritd primas  renct .  Eft- 
queMuficaPy  tha^orica  ad  malleos  conftituta,  quam  fipius  diuc rfis  tn  locis  cora 
diucrfisPrincipibustanto  cum  plaulu  &adnurationc  cxhibuimus>  vt  cius  repetitione 
vixfatiarlpoffcvidercntur.  Muficamaximclocumhabctin  Comocdijs  ingeniosd  cx- 
hibepdis.  Modulatio oftophona in  achorosdiftributaeft.  Tempuspeipctudrriplam 
feftaturproportio'nem,mcnfuram  dantmaIIcicaproportione,vt  maiorad  mcttiutnfef» 
quialteram,  &  ad  minimum  duplam  habcat  proportioncm .  Vcrba  affingurttuf  Vulca- 
no,Cyclopesfuosadarm3  ininfignem  aliqu3m  cxpeditionem  cudcnda  aninianti ;  Hi 
vocatiincudcm  fundant,triplatoquc  mallcorum  lono,dumincudemferiunt,Cantores 
triplatam  menfui  am  pra?tiie,cum  vocc  tumfaltu  geftuquefcquentcs,  mirum  ocuhsau- 
nbufquc  fpcctaculum  cxhibcr.t .  Hancitaquc  icprc/enrationem  animata  vocc  ,  falru 
metuque  hucufque  in  Como2'dij$*exhibitaui,quomodo  inanimatp  machinamcnto  au- 
tomato  cxhibcrc  pollimus,  vi  Jeamus . 

.  9r*anucD  cUf^0m»'tusru«spcr'tincntihus»  rotis,camcrajEOlia,rotifquemachinam 
incitantibus  cx  praeccdentibushic  fupponimus.  MelothefiaveroPythagcncaanobis 
compofita  vna  cura  textu,  malk  ui  umque  proportionc,  cft  fequens . 

M ufica  Pythagorica  adproportioncm  malleorum  . 


Malleorum 
propomo- 
ncj. 


DupJj. 


Scfquiiltcra 


:ei:?:!:! 

t£±=== 


5  2  5  5  $  2T  3  iS  2  5: — ar  -7 


?:i  £§:?:$ 


I'ro»!imbi-  B?f-— 
nomenos,  9"rt5i*"£"i*V"" 


— £  ^-r 


-^^■■«.^t;:.":' 

fe:i=~:~:=r:?.:?:z; 


:=  :rr:*  *  *i  s^xjj*==r  =  =:::  = 
:s:s:<;:=  =:=!=:=:=:=:=:=  4±4 ==:= s. 

 1—  1  ^  $  $ — 

loftrodli  roille  ii 

:n:r^:$^ 


:5:c  ?$:$:$ 


azs  

^-««:z.z: 


|z:z:z:z:^ 


S~  


 V- 

:z  zz*^  3: 
:*:*±z:zzz 


z:z:z:z:$$ 
*:$:«:$:z:z 


£*z*z~i:**"'*" 


::*>:= 

1  Vfl  1 T 

r:!:zz:$:fts 


Adcftc    validi  Vulcani  focij     adeftc  foc>jX 


fEE:rj:Ejz:izz??:? 

cocinnu 


Digittzec 


7 


I 


Digitized  by  GooqI 


i  !  *  .  ■  • 

Lib.lX.  Mavta  Phonotaflica .  347 

u  1]  B/ftffll »t»  I  t  H        j  A | » 00  :333:*»:§:izg 


jfr.lTf  Wfttiqa 


:^-5:$:Cf:C:jrs 

;E$:$:$:§>$: 


:$S:$:s*:r: 

1  MH,y  »: 


_^^:C:o-:o:p 


:fc$  $z:  z:r; 

— Whr 


;*:*:♦:♦*:* 


:3:fi$;:::zr: 
zzzzr;$:$:$; 


;4±irrr::r; 


zra 


rt2=gz:$.$.3: 


:*:*: 

Es 

r:*:?:§:$; 
:$:z:r:rrrr 

=5 

:«5^?;5: 

:^:$r$Er:?:r: 

l::E?|-i:i:r:I: 

:$Erzr5:z: 
:r:4:***±$: 

E!:§:r:f:rrE 
rrz:*:*:*:*: 

:*:?:^«:«: 


=::*:«: 
-❖v  ❖  


numeris  melosef  fi  ci  te  catemusplaudamus  Pulfatc  malleis  falta  te 


Hanc  Melotljefnmtriplarproportionis  &  in  8  voces  diftributam  cylindro  phonota- 
<ftico,  eaprorfusratione  tanfpones  ,quara  fuperius  progynnafmacefccundo  tradidi- 
nius  ;  C um  c nim /5.4  tempnnbus  id  eft  taftibus  conftet;  Cylindrus  totus  in  74  partes in 
circuitu  diftribuendus  cft,  ddndcfingulC;  partcs  itcrum  in  ;  alias  partes ,  ct.n  vn.nqua?- 
que  oota  buius  mclothcfiq  vnam  tertiam  temporis  valcat,  longitudo  vero  cylir.dri  tux- 
ta  orjinem&ienem  palmularum  fiuc uftorum,vtfupra fa<ftum eflc  vides.drifribuaturj 
Manubria  quoqueCylindio  adaptenrur>ftrreilqucfilis  platiimatijsanemothecc;  inclu- 
fis  conncclantur.  vti  io  prxcedentibus traditura tft;  Hifce  peractis Melothcfiam  hic  ap- 
poiltam  c<5topuonam  incylindrumtransiereS)  dentibu*  fuislocis ,  iingulis  notis  cor- 
reipondcBt  bus congi uc  infixis .  Vcrumpreccdens  Iconifmi  figura melius  propofirum 
organum  cxpiicabit. AoliaCamcra  A  & primum  mobile,  rota  aquatica  CB ,  vt  j n  prio- 

Xx    z  ri 


S4*    M ujurgi*  ymutrfalit  fiue  ArtU  Confoni  $  DiJJom 


=rEEE=j 

cata  te 

pulfate 


m 


falta  te 


"-"^zzizz 


=2 


£±£:z!zz 

focij 

;r~r~  :r:Ss» 


:$:$:$z:!zz 


 ❖•^--^- 

gaudete  focij 


E;i:r*:_z-_E|£z 


:sai:$__£   pnzrg^c 

z__: 

focij  quid  rnora_  netftitis  ? 


'l)_t<j*II< 


zii:z__:!_::z: 

Soci/ 


rimachma,remarieatiiitCylindrusABCD  in  r-fipatia^quartaclusfHic  temporamc- 
Iothciusdenotant,diuiius,horum  -paciorum  voumquodquc  itcrum  ina  aiia  fpaci___, 
equaliadiuidatur.  Etquartam  quiderocylindri  partem  AHBG  pro  mot  u  roaJJeorum 
feparabisj  rcliquum  vcro fpacium  HGCO  cyitndri,  taftature  refpondcns,rouficc  pytha- 
goncc.  _raniponcude_en_ict .  Singula  fpacia  tripartita  maionbuslineis  inciufa  rotidem 
tcmporadefignant  ^vaointcno__fpaciol*_npJa.proportionis  tempus  dcnotant,vt 
proinde  faciJJimum  fit  hanc  mclothefiam  cylindro  infcrrc .  Singuli  cni<n  dcntes  in  cy- 
lmdropofiti,finguiisnotiscorrefpondcnt.  Verumcum  iamin  pra?cedentibus  melo- 
diaruraiuxtatnpJamproporuonem  incyiindrum  transferendarum  modum  docucri- 
mu3,coLedoremremittunus.  Quomodoigitur Cyclopescum  malleis,&  ftatuasad 
maJJcorum taftum  choream  ducentes,  exhibcre  poUimus,  hifce accipc :  fpacium  cylm- 

dri 


Digitized  by  (__( 


Lib%  IX.  Magia  Pbonotaftic* . 


t — rrrfrgg:  ^^±§1(15^:5:$=:: 


r$: 


:Si~EiEE 


3BS!>>ii  1  •= 

catcmus  vocibus 

1    M~l  ♦iV 


3:t:S:5:r:=r:z: 


<jr  1 

:?:£?3:I:5: 


— c 


r:2 


:«:!h*rrE=  rr: 


zr!rr*±£ 


-r^:§::::z. 
:^:r_:r:c::0: 


:*:8:arr" 


— ^ 


catemus,  plauditum 


organis,   fi  flulis,cythuris,  chclibus 


dri  AfK^Gfeparatuffljin^circulariafpacia  diuidator,quarum  3  primatribusCyelopi- 
bus  incitandisferuient .  Dcntesveroponantur  incitcuJisfignatis  numcris  »,4;i>f  ;ji6. 
circularia  fpaciadeterminantibus,qnibuscirculisrria  manubriaZVX  rcfpondentjDf- 
testrJphrofonoedendocongruositaordiuabis  :  incirculo  i>  4«in  ilngnlis  lineisma- 
ioribustaltumincipientibus  vnum  de nrem  pones.dcinde  in  fecundalineolacirculi  2» 
5.  fimiliter  vrum  dentem,  pcft^aintCTtialineolacirctili  j,  6.  pari  paftovnum  dcntem 
porfcSj-habfbuntqifinjgUlatriafpaert,  Ordinepofita  taelum  menfurantia,^  dentcs, 
iuxta  3  notan*  vnit<mp©riconeipcPrtdcnritim  vaIorem,vtiinfiguraclariflrm£apparet. 

Hilceperatfis  4  (htuasfatairtbwn/avniiudini  machinar  proportionatas ,  quarum_. 
trCSCycIOpes,malIei*dli5t^proportionisinfirudto8  cxhiberit ;  quarta  Vulcanum  clau- 
dum  forcipeferiunvtencntem  rererat ;  Cyclopum  vCrdrriplatum  fonnm  edcntium_ 
machine  lt*  c6nfides,in  locohumcrorD  brachiorumq.vclun  inrra  polos  vertatur  axis; 
exaxisverdcx.tremisrtiJimentu  quoddam  brachior&fornieturj/j&fe^.  quibus  in  fi- 
ne  loco  manuum  ad necta^ur  malleus ex  ferroj  habea* prarterea  axis ab  m  medio  manu- 
bfiumfjCDifiUim  ferreum  conneftatur.  Hocitaque  Sceleton  Jignoaat  pannoitavtf- 
Aies,vtartificium  intrinlecum  fpcclantes-kiteat^deprcn^b  Cnimfilo  femperaxisa&ciicu- 

aclus 


... .".} 


3Jo    t&Mu/urp*  Fntwrfalit  siue  artii  Confini  Dijjoni 


M.    A  M 

r:tj:*±*:x5:S:$: 

zzizza:*:*: 

_  »  a 

-   1 — 

4    A    A      A     A  >fc 

g;:~r.-:r-=:z: 

n:r:$:0;$:§:§:§: 

zzizzs;*:^: 

-***::s8:$:0-| 

:  i:fc::==::=:z:3s:* 

::±$^±$r=:=: 

z=.=z$$::$: 

:=z 


$:*:fc§z:zzq=z!=z*:$:$: 


z:fc:£::=z:i:$r=: 
:z:=V-  = 


:5:*3z: 


— — 


2:i 


==zz**:=: 


:*?:§z:i=z 


 *  


:  ?±:="z:$=:~|zz;=z§:§:§: 


5:z:$5:$:$: 


:0:a:$:=izz 


3±iz:zz:$:$:Cr: 


zzizz$:o:c: 


:*:=:====== 

:=r^:$*=z: 

:£«:=:=:=: 


-5 


:%\»::! — L — ==----: 

Tnplatocuditc  a  cu  ta     ioni  tu  confeftim  fpicu  la, 

aifiusraailcunucleuabir,tjtiulcindcpropriortpjndercin  incudcm  incidcns  fonum  cx- 
citabit.  Videfiguram  Il.lcofljfmihtc  appoliri. 

Haud fecusrehquus  fUtuas conficies .  Ii<cus  I  fiat  cx  materia  valde  refonante,  inte- 
riusconcauo:  fi  pri-tci  ca  cx  axi  aliud  brachiolum  deriucs  >  illud  capita  qnoquc  Cyclo- 
pum  agitabiti  Vcrum  hxc  omnia  ingeniofis  artificibusin  opus  dcduceda  rclinquimus. 
Siitaquc  feircafila,  3  cycIopuravertebrisann^xa,cum  3  manubrijsZYX  coniunxeris, 
fict  vt  circumaclo  cylmdro  manujbtiadentibuscylindneleuata  deprimant  ferrcisfilis 
palmulas  MN,<3cconfequentcr  fpiracula  organi  ventoin  fiftulasdcducendis  ordinatn_», 
aperunt,ha:capertafonura  ta.ndc  triplatuperfecfte  edunt,melothefiainquaPythagori- 
camcylindroillaramj  Eodem  vero  &prorfusa'qu2litempore  3  manubriaZYX  denti- 
bustriplatoorduveinfpacio  AH8G-pofitis,dcprimcnt  vertebrasintra  Cycl  pas  latc- 
tes,qua  depreflione  mallci  ordipe  triplato  vnuspoft  alterum  cleuabuntur ,  &  eodcm_i 
ordmerccederu;cs>in  incudetriplatumfonum  notis  in  omnibns  coirefpondcntem-. 
cdentjNammanubrium  Z.dentibus circuUin  i>4  pnmalinea  infixisdeprcffum  pri- 
mum  malleuraeieuabit ;  Manubrium  veio  Ypofthunc  dentibusin  circuli  i,  5  fccunda 
hncolainfixisdcpreiruin,fqc.vpdjrftatuaf  maJJcufli  cleuabit ,  Manubrium  deniqucX 

dcnti- 


Digitizod  by  Gc 


Lib.JX.  eMapa  Pbonotaliica;  $jt 


___ts 


____ 


_—=_:  :___.  „—__ 


.  «  .,..___•_»•-• 


:H_8_:$: 


S_z_z:<.::zzzr: 


:2Ens_pZfc3_^ 


:z:r  C.  5: 
:1J;:::: 


— *  H * 


51 
._.__ 


^.§:d_: 



s*a:  --_:?>: 
I±__: 


:« :_ 


E£?:r£ 


- — $ — $-|-C-_r^-_- 

:q:_:qzz  zz._:z::$: 


— 

:fi:_«:_: 


•    •  — « •  _.  •__•■ 

:_:____: 

_  _ 
__:$_:_ 
_::__:"$■ 


izz:_.ft_  :_):(j: 
sfctzrz 


— i 


a — •  _• 
_?:_:«:_: 


:§:_  h  ^*J:_:_:_:_: 


— :z:z::z::z_:$: 
j:^z::z:j-z:_s-^. 

QueisexpugncturMorpheus  ij. 


:_§:S5 


"m  

o—  


8  *  _"*: 


5r 


:_!_:z:z:_::s':_":-:. 
 H.^j.a._ — 


_EE= 

—  te* 


Qucis  expugncrurMorphcus. 


dentibusin  circuli  3,  6  tcrtias  lineolc. infixisdepreflum,  mallcuna  terti^  ftatuxexalra- 
biti  &fic  primustaftuscomplebitur ;  arque  adeohocpac-o  malleorutn  iftus  ordinc_> 
xqualiconftanti ,  3c  proportionatiflimo  motu  ,tempora  muficc,  Pythagoric^  menfura- 
bunt .  Res  aded  ciara in  figura  proponitur ,  vt  vltcriori  inftrudione  non  indigeat . 

Vtveroiuxta  idemtempustriplarumchorcasagantalix  ftatuar,notis,&  malleis  vn- 
dequaquc  co;refpondentcs,itaagc.  Dentataenotc.  DC  cylindiiphonotactici  alia  ver- 
tebradcntatafiinferaturi  cuiusaxisextremumai-uminatumqueinferius  in  Mveluti 
poloaut  matrice  circumgyrcuir,firnieturqucaxisIigneisautfc.reistignisRT,neloco 
moueripoflitiAItcro  verocxtrcmoaxisinrotam  UVcuiufcunque  magnitudinis  ter- 
minetur,in  cuius  circoitu  ftatuasvaric  cfHgiatas  conftitues,rota  totaintuslatcat,ftatu£ 
vciototxforisemineant ;  motumautcm  triplato  faltu  geftuquefpew.abilcuwijshoc  in- 
gcnioindcs.  Coxis  ftatuarum  indaturaxis  per  cuius  mcdiura ,  filum  ferrcumo.. 
deduclum  clauo  firmetur  m  /  fundo rotar,vt in  figura  111  patet,hoc  enim filum alicjuan- 
tulum  craffiustotiusftatuaf  molem  fu&inebit,  deinde  rudimentum  crurum  mobiIium_ 
crunt  <:/_.,  qui  in  furis  filum  ferrcum  in/,  protcnfum  habeant,cx/verofilum -verfusla- 
tera  rota?  mobilisadangulumreftum  detorqueatur,cuiufmodi  in  figura  hic  appofita_» 
inniigybb»  $4  latcravero  altcrius  rote^  irr.mobiJis  intcrioris  ^dcntcs  cmincant  co  ordi- 

ne 


Digitized  by  Googl< 


Sjx   MufurgU  Vmucrfalis  flucArtu  Confoni  &  Difjtmi 

rc  &  fitu pofiti,  vt  dctorta  fjla,  motu  rotc;  in  cos ilJidentes  crura,  altcrnis  vicibus retro- 
agant.iucuruumfiJum Wm  dcntcm/  tfiiujm  ,crui/crcrroagit  ,poft -J  vcro  terrtpori* 
partcmalteium  crus  de  filocu.uo  in  denrejn  ^iHiium  rerrQagetur,Scpoftalrerl 
veto  terttam  partcm  temporis  crus^rrrro-Mindcntcm  bm  illilum  denud  recroage. 
tur,  &  fic  fempcr  crurc  triplatum  motum,cx  malleoru  .n,  &  fono  organi  corrcfponden- 
tem,incciTufuo  racntietur.  Vtvero  capita  &bracftiaiaftiraie  vidcantux,capita  diftarfi 
ftatpaiumlignofabtilicapitiinfixo,cVin  axe  />^brachijsconiun.5to  plumbcamafTa  li- 
brftpr,  cjuam  in  figura  lircra .» fignauimus }  fiet<j«< v«  ftatoa  mota  cVcapttt&brtchui_, 
pcrpetuo  iaclarc  vidcatur .  Statuas  hoc  ingenio  aniinatas,vel  ligno  vel  panno  elcgater 
veftjej,  vt  nihil  irrrrinfcc^  machinarionisapparcat,  &  habcbis  intcntQ .  Si  vcro  chpragu 
totiuitnuficae  refetrc  velis :  menfuram  moru  manusprarbentera  ;  fici  id  perrnanubnii 
particulare  MS,quodfpacio  GH  reipondcat ,  intra  diclumcnim  fpacitim  dcntes  ordi- 
jiabisintegrum  tatfum  explentes,  abinuiccm  tamcnaliquantulumad  taclusdifcrimi- 
nandos  Jeipnctos,  vt  figura  docet/  Dcinde  inmedjoenormatc,  iUtne;  fiat  brachium  ck 
circa  axiculum  ^mobile,excuius  brachij*  punrto  b  filum  ferreum  occulto  meatu,  bra- 
chioY  taxillo  Ilue  caricnrlv  ES  conucc*taru;,&  cxaJtaobrachio#ciufdcmuxiJliaJiud 
fcrreum  filumconnefterur  manubrio  mr#,&habebisnegotium  cxpeditum. 

Nam eylindruspcr  rotam  aquaticamCBcircumaclus,  dum  dcntibus  in  phonota- 
ctica  manubria  iJlifis  pjjwifmatia  organi  aperit  ,melotheftam  prim6pychagoricam_> , 
manubria  vcroZYX  dcntibustriplaroprdinc.fpacio  AHCG  infitis,Cyclopicaru  mufi- 
ca,ideft  raalleorutriplatumfonum,notis)fOT^e>i»«rfiuea:quitcmporaneumdabit;Statu? 
verodetortisfiJisinlatentea  dcntcs  rotjpimraobilis  incidentes  motum  caufabuntnu- 
mcrofummuficx  tam  Cydopica?,quam  Pythagoricar  in  omnibuscongruum;  Denique 
manubriumm»  dcntibus  fpacij  HG  dcprelTumtaxillum  RS  cui  filo  ferrco  per  brachul 
Xconiungitur;  vnafccum  brachium  Ydeprimet,adcuiusdeprerTionem  brachij  in  cho» 
rogo  N  cJcuationcm  deprcflionemquc  confequi  ncceiTe  eft .  Statua  igitur  N  iuxta  me- 
fpram  tcmporis,  «rpir  &  6i<*r  pcrfefte  cxpnm5tem,taflum  fiuc  plaufum  darc  vidcbitut. 
Machinam  lgiturautomaram  pythagoncam  mnficam,&Cyclopic4,exhrauimus,quod 
erar  praeftandnm-, , 

Machinamentum  X. 

Aliam  Macbinambarmonicam  Automatam  concinnarc ,  qu<c  nullo 
rotar#m,jbiltum,  W  Cyltndri  fhonotaclta  mim (lcriojed jolo 
Vcnto  ry  acrcferfetuum  quendam  harmomo- 
fum fonum  excitct , 

ESthocmachinamentura  vti  nouum,  ita  prorfus  fecile  &  iucundum,  &  m- 
mcoMufeofuminaaudientium  admirationepercipitur;Silet  inftrumcntu  quara 
dra  frneftra  tucrit  cJaufa ,  mox  verd  ac  ca 
apcrtafjcnt,  ecce  harraoniofus  quidarn_j 
fonus  dcrcpcnte exortus omncs  veluti  at- 
tonitos  reddit  j  dum  fcirenequeunt ,  vn- 
defonusproueniat,  vcl  quodnam  inftru- 
mentum  fit,  ncque  cntm  ridicinorura,  ne. 
quc  pncumaticorura  inftrumentorum_,, 
icd  medium  quendam  &  proriu  %  percgri- 
aumfonumrctjcrt.  Itaautcminftrumen- 
tum  conficitur .  EtJigno  pinus  refonan- 
tuTirao,quibusridicinainftrumentaconficjfolent ,  inftrumentum  conficiatur  5  palmos 
loogum,latumduos,profujiduravnumi  boc  inftrumcntum  1  y  chordi*  arquabbus  cx 

ani- 


Digitize 


Lib.  IX.  MapaPbonotactica;  SSS 

a  nimalium  intcflinis, vcl  ctiam  Dluribus  inftruas,  vt  in precedenti  figura  patct . 

Inftrumcntum  cft  ABCD  vcmiciJli  Crtj  pontcs  IK  &  SD ,  chordar  vcrticillis circum- 
plicatJE&pcrpontcsIK&SDdedu<ftxiclauisBDaffigunturiRofa?funt  FFF.  S  an- 
fa>  quafufpcndif>dt]8w^  j 
aut  8  pcrfici  dcbct .  Scd  omneschorda?  In  vhifonum  aut  odauas ,  vt harmoniofus  fo- 
nusfequatur,  concordandafunt.  Eftquc  hocprotlus  miiabilc&  propqfio^J^c^vquo- 
modo  chordaein  vnifonumautino<ilauas  tcnfxdiiicriam  harmoniaro  cunilitucrcpof. 
fint .  Verum  vtphxnon.cnon  mufiiufi*nefcioao.a  quoquam  ua^cous  obfcruatunu» 
pcnitias  enucleetur,caufxque didifoni  affigQcntur,,  .cxpcrimcntiun ^ab  ouo , vt,  dici 
lolct  ordicmur,  vbi  tamen  nilbumcnu^ondKioncs^^rV.bijJlu^ftar^idcbcat^prijisdc-. 
claraucrimus .  ^ 

Locus  inftrumcnti  no  in  libero  aere,  fcd  in  locodau/b  citc  debct,ita  tamen  vt  vtrin- 
que  aer  libcrum  abitum  adittimquc  habcat .  Vcntus  autem  varijs  modis c6ftringi  po- 
tcft,  primd  pcr  canalcs  conicos  &  cochleatos,  quibus  voccm  fupra  intra  domu  collegi- 
mus,  dcinde  per  valuas:  Sint  duar  v.ilua?  cx  ligno  EF,  &BVCD  in  F  &  VD  ita  comncla, 
vt  tame  vcto  aditii  prsbeat  ad  lpaciuintra  FV  &  K  &  FE  tabulas  parallclas  coprehcsu. 
•  iw .  t \u  \  >\  v^\\%t .  E  >  /v^ton^yttfc  w'v,  «\  *' 

«iq«.!i;i>.i  .i^tfj  3i»)i  uft  rniii  vi  »'  ••i'*  n 
y.ri^«M  eiiiAi;>iiiiu1;i».'l  t.        i:  -jzuI 


K 


Valua*  extra, tabuls  intra  conclaue  condantur,  quibus  a tergo  ad rimam  SN  inftru- 
mentum  affixum,ita  obliquo  fitu  rimat  SN  obuertatur ,  vt  ventus per vaJuas  collcctus , 
d:iMraanguftiastabuIaruraBV&EFconftri£~tus,&per  rimam  clapfus  omnesinftru- 
mcnti  SONR  chordasfcriat.  Si  enim  inftrumeta  ad  tabulasfitu  habucrint  paralIelu,no 
adedfcliccm, fi  vero  vti  diximus  ita  obliquatum  fuerit,vt  omncs  chorda:  vento  expofi*. 
ic. fint, optimum  fucceflum  fortietur .  Nam  iuxta vcnti  lenitatem  aut  vchcmentia  mira 
harmoniam  intra cubiculura  percipies,fubinde  omncs chordat  trcmulum  qucndam  fo- 
num,  intcrdnm  auium  cantus,  aut  organum  hydraulicum  nonnunquam  conccntum_ 
fiftularum  abofque  percgrinosfonoscxprimet,nemine  vel  fufpicante  quodnam  inftru- 
menti  gcnusid ut,aut  qua  manu,  quofollc,  quo artificto,  harmoniam  cfficiat,  eritquc 
hoc  inftrumentum  tantd  reconditius&  admiratione  dignius,quanto  fuerit  occultius  te- 
(ftiufquc.  Porrofiomncscondauisfcncftrasclaufcris,  fonusparitcr occlufus  fiicbit, 
raox  vdad  vnamapcrtam  confucto  fuofono  praefentcsmira  voluptate  pcrfundet . 


nsitinslintuto»!)  ni  fojQfA  tUd£op&l9#rri3i nwm.m 
->¥  vtumioib  tr.i  >ui*..f   JJuq  vbiaibtrcH:  ?nuror 


Yy  Co- 


JS4    Mufurgne  Vniuerfalu  fue  Artu  Confont  LiJJoni 

Corollarium  1« 
&4ackinam  memoratam  perpetuorejbnantemfabricari. 

Olquis  vcro  huiufmodi  barmoniofumfonumin 
O  ptrpctuum  conrinuare  veiJet,  is  nuchinam 
apparabit  in  turrisalicuiuspatente  Joo>,ca  ratione 
aecommodaram,  vt  in  morem apluftri  fiue  indi.is 
ventorumad  eum  ventom,qma&uipirat,verf:  rur, 
&  fic  concepto  acre  animata  fuapte  fponte  ad 
qucrncumqueventu-n  fempcr  refonabit. 

,  Corollarium    I  I. 

Vtinalto  aerefrodtgioft  Mujica  fereifiatur* 

VT  vcrd  prodigiofusille  barraonicus  fonus  in  a'to  aere  cum  ftupore  pcrcipiarur.pi- 
fcc  vcl  Dracone  volante<cuiu*fabncajn  fuse*  in  Magia  Paraftatica  Aitis  Magnx 
Lucis  _k  Vmbrx  defcrrpfimus)  ita  adornabis  vt  ad  vtrum quc  Jatus  chordx ad  xquilonG 
cxtcndantur»  quem  mox  vt  libcnori  aurc.  coramiferis,ru  nc  fiuc  attrafto,fiue  Iaxato,ma- 
gnofcmpcrimpctuchordccum  intcnto  mufi-x  cffedu  excitabuntur.  Quod  fi  loco 


Draconis  Angelum  volantcm  formesi  ranto  prodigiofius  fpetfaculum  prxbcbit  ma- 
cbinamentum,quantotonitusinfokntiorfiicritrariorque.  Innumera  alia  huiusope 
machinamenta cfEcj potcrunt,  prxftigijs  haud  abfiraiha  i  Vcrum  bsrc arnfiti  foleru  rc- 
Imquimus.  Nihil  tgitur  reftat  nifi  Vt  iam  oftcndamus,cur  chordx  ad  xqui-ionG  extentx 
diucrfam  tamcnharaionum  cfriciant.  Supponoigiturptimdcxpcrimcatumiequcn*. 

Exferimentum. 

Sl  quis  chordam  cx  animaUu  m  inteftinis  extenfam  vcnto  in  pr$parato  paulo  ant*  Jo- 
coexpofuenr,  obferuabit  is  chordam  moxfonare,  non  fonoilloextcnfxchordx 
dcb:to,  ied  prorius  dmerfo,  modo  cnim  tertiam,  iamquintam ,  nunc decimamquintS, 
aut  vigcfimarotecunda_D,fubindc tcrtiam^uarra m,  aut  fevtam  feruarej  Cyius  rei cau- 

iam  cum  ncmofuent,qu«rcdderepotuerit,noftrarumciTe  paruum  ratifumusgenuinl 
huiusreicaufam  hicaperire_j. 

Suppono  itaquc  primo ,  ventum  non  femper  xquabili  impetu  in  chordam  ferri  ,fcd 
raoijs  veluti  quibufdam,niinc  hanc  nunc  ilJam  chordar  partcm,  nunc  tardiori  nunc  vc- 

Jocioriimpetuferire,atquehancin?qualemfciJ.vcntiii«pctu,caufain  tatn diucrforum 
lonorum  cfle,  ita  oftendo . 

Sit 


Digitize 


^  Ub.lX,  Magid  Pbonata£tic4<  jjs 

Sitchorda  AF  ventusG,  quiii  tottm  chordam  AF  vno  & indiuifo  impetu  coraprc- 
hendat, certum  eft chordam  iUam  propnu  m  llium  ,  qui  extcnfioni cius compctit ,  fo- 
numederc^.  * 

&  vcrd  radjusCfoluscamtanget.hoc  v\\s^.....v. 
eft  bifana  diuidat,futuru  eft  vt  reliquc.  par- 
tcsCA&CFadtOTaiti  diapafon-fonent» 

3uemadreodumindiuiiione  monachordi 
cmonftrauimus. 
Seruict  cnira  venti radios  loco plcelri  *,  i  Jinom 
quod  vbiC  tnigcritjtrcmortotiuschordg 
i  n  partibus  CA  ,C  F.dupjo  vdoqus  iona- 
bit  ,  vnde  neceflarid  chorda  vnius  ofrause 
intcr  uallo  altius  intonabit .  Si vero  radius 

vcntiprcmat  AB,rcJiqu?  pars  chorda:  BF  nccelTario  quintam  fonabit  ob  di&as  ratio- 
jacsjn  diuifionc  monochordi  aflignatas;  fiitcrum  cotumfpacjum  ADprciTcrit  vcntus, 
fonabitDFnccciTariodildiaparon  idcftdccimamquintam,  &  fic  de  coercris,  ra^'U?[CurVforoi|i 
itaquevcnti proaJia  & alja incidcntia in chordam ,  ineaalios&aliosfonos producec,  c"Iw  "holw 
VndcquantovcntofusradiusmaiorcmchordacpartcmrcJiqucritintaiftam,  tanto  fo- d»  dwerio» 
num  producetgrauiorcm,quantovcr6minorcm,tantograuiorcm  .  Quodigiturin-^ £J°sPtodu 
vnachorda  vcntusfacit,in  innumerisalijs  a:quilonisraciet,atquc  harceftgenuinacau- 
fa  tantae  diucrfitatis ionorum, qu x  in  hoc  inilrumcnto pcrupiunrur .  Nalcitur  lubindc, 
xremulus  quidcm  fonus,  minficc  aurcs  afjficicns,  qui  ccrtc  aJiundc  originetn  fuam  noa 
habct,niliab  vndulationc  venti, qui  non  lcmper  rcSo  lmpetu  ,fcd  in  morcm  fluctuutn 
chord*allabitur,&fic  confequcntcr  eodcni  motu  cbordaraincitat,quoiJJiditur. 

Corollaiiura . 

.    /t  >.     .  Ljuionoitafcbiii/ioon 

EXhis  quoque  patet,  vnam  &candemchordam  mfimtosdiucrfos  fonosederc  pof- 
le  jNam  ventusetiamu"  fortius chprdam  in  voolocoprcraat ,  in  aUjs&  aJijs  Jocis 
dcbiliusca  prcmes,nouas&  nouasparturictfonoru  dirTeretias.  Nam  fi  v.g.inC  prciTerit 
forutcr,inBdebilitcr,certum  eftCA  nonomnino  diapafon,fcdaJiquod  intcrmediura 
arTe&arc.  Scd  hecdecaufa  diuerfitatisfonorumin  vnachordaui&ciant. 

, ]>:qi)i>o  011  L-ii  3urt  oon  aitui 

Machinamentum    X  I. 

Omnisgcntru  exferimenta  barmonica  fymfathica  exbikcns. 

SYmpathicaexperimcntavocamus  illa,quxadfonum  aIiorumrefonantintafta,rai- 
raquadam fonororum corporum  proportionc&  fimilitudine, quafit  ,vt  ad  ionitfl 
vnius,  altcra  quoque  moueatur  intaela-  quc,  quidem  proportio  incorponbus  non  can- 
tumhomogencis,led  &in  hctcrogcncis locum  habet.  Vndeplurima  contingunt  na- 
turz  miracuia,  quorum  tamen  ncmo  facilc  nifi  Mulicorum  arcanoru  infignem  habuerit 
notitiant,rationemreddiderit.  Etchordamquidem  alteram  intactam  mouercnon-» 
in  vniionum  tantum,  lcd  &  in  diapafon  &diapcnte  quoque  concordatas,  pcne  vuigarc 
cft.  quamuis  fcmper  tanto  intafta  tremat  vehcmentius ,  quantdfuerit  vniibno  vicinior ; 
Non  aifi^nabimushoc  locorationcm  huiuscffeftus  ,cum  fufidime  cam  in  fupcrioribus 
difcuiTcnmus,fed  tantum  modum,  quoplurima  in  Magia  naturaliadmirandacontin- 
gcrc  poifint  aijcricmus . 


tKy   a  Expc- 


Digitized  by  Google 


SJS    MufurgU  VniUerfiUs  fiue  Artis  Confoni  Dtjfoni 

-nqmoo  uwqrni  ouuibrr  &  «<iiv  T  A  msbiadd  rr.uoj  fttop  O  Jujnvi  iAftbiod^  >•£ 

ExperimenttTm    I.^^  ^ 

Muficam  Symfathicam  exhibere ,  iV/  efl  inftrumehtum  concimtdre , 
quodnullo  alto  Agcnte,  mf  S ympatl$cotbarniQwofum 

fonuotexhfter-.  ;L 


4 

w 


Noinnitucnmshoclocoharmoniaincorporibushotnogenelsttihifmodieflfc  pofeuc 
^ftrumt^f^jcYna,fedin  heccrogeneis.hoc  eft,organo&  inftrumcto  fidicino,a» 
JijlqtiejitacnimiJrrmonia diftinftius percipietur .  Aectpe inftrumehrt!  chordrt^ittirMflu 
fonoiiiftmo  ligno  compactu,cuiufmodi  in  MaehinamenroX.  propofuimus,hiWB«chor- 
dasad  oroanumaJiquodpcifeclilfime  cocordabis,ir.i  vt  finguhj  chordxad  fingulasor- 
ganififtuiaspcrfrdrcvnlfoncnr.  Hoc  perav<to  sd  fonrtG  orgamcfiinflhimcnto  intatum 
reccdes,  donecchordas  mouerividcm  &  perfcftumfonum  rtddere  inuenerjsiatqut 
hec  erit  ipfins^fopoirrondta  QSfranfia  ;Quod  fi  nliquxchordx  non  moueanro*,fignuin 
iof»nmieMQ  id crit,  fiftolafn chord^  non perfWte  rttfr'(mdcre  ,aurofljuafupefiofemefle .  Velcon- 
o  ,Cjm  fono  ^t,u* c^rirberrs ;  inftrunrcntum  ad  pafierrs  interiores  vicinomm  conclauwm  vcrC 
inaur!  po^°' 60t'rne  fupra  tMwh^broanOtontinusrm  ramditi  hinc  indc  applicabisjdonec  motum--. 
«a-        iohumqucch&cfahfm  acprehcndcris,&.'fiabebisqoaffitum .  iDftruinehtum  enim  fidi- 
cinum  onmcmfiarmbniam  Orgarrr  intra  fcparatum  locum  perfeft£  exhibebit,&nc  pu~ 
tcsmefpcctliafjbHem  ranrumtradereWege;  qoxiliptide  OrganoMoguncinoChdyn 
in  vicinochoropendentf  cafuincitantc  >  rerulimus ,  &  derci  verirarenulkim  dubwm 
remanebir.  Inhoccantum  vnicadiflicuItaseft,vtquisinueniMperf«ftamcorponim-i 
Cmilitudincra  &proportionc  cum  diftanriaproportionaca>quam  quiinueneric>ishaud 
dubieadmirandum  quid  in  natura  iie  inucnifle  gJariaripoteft.  Eft  cnim  corporum_ 
cuorundam  fonororum  caad  inuicem  fimilitudo,vt  raox  ac  vnum  inionucrit,aiccrum 
ftnare  quoque  comperiarur , vrifcuriose  in  parce  i .  &  2 .  huius  libri  oftcndimus .  Qux 
omnia  aliud  nos  exptfrimenturn  docec ;  Si  cnim  quisharpas  ,tiorbas,  cytharas,  clr.ui- 
cymbala  fimiliaque  inftrumenta  fidicina conclaui  cuidam(omnibus  prius  tapetibus  10- 
num  obtQdentibus  remocis)o^jydd  fonoro,leuiter  fufpenderit,  is  vel  ad  voces  loqucn- 
tium,  cxoncam  quandam  folo  aeris  motu  vocibus  caufato  organa  jncitantisharmo- 
oiarn  nonfincadmiracionepercipict. 

,  Confe&arium. 
De  Statuii  ad  certum  fonum fe  mouentihus . 

«ia*tr,£ijn'. jnrnoT.vtfrijmic  ruunojbt:  -tort{r.!h  >fj«)c>j<*  irnimrxixa  ■  >'t'*'t**»¥?S 

REtu limus  fupra  citaco  Ioco  ,  Statuas  quafdam  fuiflc  in  Eoc lefia quapiam ,  quae  ad 
Campana*vicinxfonum  adcetcam  ctiamorganififtulam  ( ooimbus  prxsctibus 
tanquam  miraculofum  ftatuarum  morum  inclamantibus)  mouerentur,Pacec  igicur  ex 
©rxcedentibusquomodo  ftatux  inEcclefia  quapiam  >  quxfinulem  effectum  prqftatfa- 
brkari poflinr. Nam  ftarua  ex  porofo  ligno  facta , & fonoro  corpori proportionata  fupra 
trabem  porofumcumorgano,  vcllococampanxcontinuum  exacuilinie  Jibrata intcn- 
tum  hauddubiecfledumprxftabit.  Dehuiuimodi  Magicis  Aegyptiorum  ftatuis  ad 
plebisdeccptionc  fubricatis,vide  Ocdipum  noftrum  Acgyptiacum,  vbi  multacurioiaL* 
&  rccondita  rcpcrics . 


yY 


Expc- 


Digitize 


Ltb.lX.  M apa  Phonotacltca . 


SfT 


.1. 


Expcrimentum     I  I. 
Dejymfathtcaharmoniaferconicacorfora. 

SI  quisCylindrum  parabolicum  aut  hypcrbolicum  efTormare  fciuerit,isrnaximurn_, 
jn  muiurgia  fccrctum  fe  penctraflenouerir.  padamus  fecretu.paraboloplaftx  for- 
mi  cpe  crformcrurfcmicylindrus  concauus  paraboli- 
cus,cjuod  fjct,  fiformam  paraboloplaften  conftanti  9c 
rccto  motu  in  matcria  idonea  fecundum  lon«itudincm 
traduxens;  eo  enim  motuinmateriacedcnte  &  molli 
efformabiturfemicylindrusparabolicusdiiftus.admira- 
dx  in  iympathica  barmamacxh.bendaviituus.  Ita  au- 
tcm  negotiuminftituatur :  Obfcruenturcum  maxima_» 
diligentiaduoin  terminatibus  parabolis  foci>  exquo- 
rum  vnofichorda  ducatui  in  altcro  oppofito  parabole, 
foco  terminata  tenfaque,  crit  inftrumentum  paratom-. 
ad  fympathicum fonum .  Scd  rem  litcris & figura dcda- 
rcmus  .  fit  cylindrusparabolicus  AECDEF,dux  para- 
boljE  cylindrum  terminantes  ABC  fuperior  ,DEFinfc- 
nor,HGfintfociparabolarum  xqualrum.  Dicochor- 
damfeu  neruum  HG  per  vtrumque  focum  cxtenfum  , 
quocunque  raotu  ctiam  mioimo  incitatum  iri.Cucnim 
quxlibcrfcmicylindriadaxc  normaliterfacla  feclio  pa- 
rabolafir,in  femicylindracea  vero  illa  fuperfkie  infinitx 
parabolc  cocipi  poflint^it  vtvox  velfonus&  motioacris 
qoxlibetinhSc  (cmicylindracea iopcrhcicm  pnrabolica 
incidcns,dummodocylindroadangulos  rcctos  incidat, 
totacTinoboIifmosparabolicoseflormetjquotparibolx 
^quales  in  diclolcmicylindrccancipipoifunt .  Cum_# 
prxtcrcichorda  perHGfocosfit  extcnfa  ,tranfibitilla 
confequentcr  omnium  idiquarum parabolaium  m  didofemicylindroconceptibiiium 
focos.  Cum  verdinfocorum centns  vnitioconfluxufqueradiorutncontingat,c6tin- 
»ct  &  in  ijldcm  intenfio  foni .  Tota  ergo  chorda  multiplki  radiorum  contiuxu,  impul- 
lufque  mulciplicationc  agitata  tremet,fonabitque_j. 

Corollarium  I. 


Chorda  qui 
edcot  ionfi 


Incpatet,quod  fi  quisrrcs  autquatuorchord3sfibivicinascircafocosfccundun»  pfrpenrt_, 
conionantiam  in  ?.  c  &  8  intcnderer,  futurum  ,  vt  machina  harraonicum  mur-  b-rmonia_. 


JL  JL    —  j •  i  — «» ■•■•-■■—--  — » —  »     ———■■■-  — - —  ■ —  .   - 

mur  perpctuo  cxhiberct  loco  oportunoautventoexpofita.  habetenimhfcfonora  li-  f^SS^ 
nea  HG  latitudincm  quandam  phyficam, fpaciumque  aliquod,  intra  quod  lntenfio  ra- 

diorum  eifc<ftufquccauftiuaut  lonofi  contingant. 


Corollarium    I  I. 

^uomodo  flauia  quafiamferfetuomouerifojfitl 


T? 


B 

010 


J  Inc  fcquitur  fccundo;quod  fi  quis  lcco  chordx  chalybcam  pinnam  facilc  flexilem 
J  infocoG  annexopondereVcum  induftrialibrarct,incapitcvetd  imaguncula  JjJJJyJ 
bihbus  verfatihbufque  membtis  infigerct,  futurum ,  vt  ftatua hxc  vna  cum  pinna_> p 


ipi 

perpe- 


Digitized  by  Google 


ffi    Mufurg tec  V mHtrsalu  fiuc  Arta  C$nfom  Difiont 

perpetuo  moucreturi  Cum  enim  confluxusagitationisaerisperpetuus  in  vnica  Jinea^ 
VO  contingat,illa  continudinjitata,  perpctuo  quoquc  mota  >  vnafecum  incumbentc 
di&am  imagunculam  dt  incitatura  &  tanto  quidem  vehcmgtius,  quaato  motus  fuerit 
vchcmentior.    ;*-«^  ■ 

Corollarium  III. 

EX  hifce  patet,  qhanca  nobis  comcarum  feftionura  ootuia  miracula  prxftet .  Ycr^ 
cum  dchifocinwagialucis&vmbr^  fuse  trartaucrimusihic  iongiorcseffcnolui; 


Experimentum  III. 


rntrxi  o  ii:wxtibrnj 


Cbordat  intaBas  incitare  fonovitri. 


SI  quis  fcyphi  vitrci  oram  raau^&4is  prius  digitis  rafcrit ,  is  brcui  tinnulum  quf- 
damfonum  pcrcipict.  fi  pYxterea  fupra  icyphlim  chorda.n  extcndentad  cuaj 
fonum*quifonum,ischord3E  non  tantum  tiemorem,fed  ^foniturapcrfeaclcnnet . 
Siquis  ig.turcompluribuspoculisvitrcischordascorrefpondentesiupercxtcdcnt,lin- 
bebit  ismuficam  ex  miroquodam  tinnitu  &chordarumftrcpitucompofium,-  tfc  nc<r 
«periment©,vidcfufiusnostraclaiuesinprimapartchuiuslibri, 


E 


Experimentum  IV. 

Vtquu  ingcnlcs  camfanarum frcmittu fc  audtrc  futcl . 

Bt  &  hoc  infigne  &  in  maximam  admirationemaudientes  rapiensexperirr.cn- 
turo,accipev»amex  maiorischelis(quam  Violonc  vulgodicunt )  chordisihuic 
appcdcslarainam  xneam,auraluid  quodcunquc  tinnulum&lonorura  corpusiDcmdc 
vtrumqucchorda»  cxtremum  digms  circumuolutura  aunbus  inlcre  illilaque  penQcutc 
lamina^ltcrivicinocorpori,cum  pcrcipiesfonum  ,quem  nunquara  tibiprimopcrlua- 
fcrisj  fonum  vidchcct, omnium  campanarum  fomtu  ffl  longc  exccdentciu  i  fi  verd  loco 
laminae  acceperis  reguiam  cncain  (quo  longiorcm  tanto  nctjotio  propofito  aptio- 
rem)  pcrcipics  ex  graui  &  acuto  formidabilcra  prorfus  fomtum»  &  quo  quidenvj 
lonoiorfucntchordatantointcnfiorcmfonuraedct .  Cuiusquidcmrci  aliacauland 
cft  nifi  tremor  mctalli tinnuli ,quichordx  tinnitum  dum  comraunicat , communicatu 
fibichordarrcmitumdcducitadauditum,vbiclaulus  Sc  intrinfccus  acr  pcr  mulculos 
fuos  acufticos  vti  vehcmcntcr  concutitur ,  ita  cc  vehemcntiiTim  am  quoquc  fonum  cx- 
hibet.  Id  fane  mirabile,  nonaliacorpora,fedillatantumqux tinnitu  gaudent,vtmc~ 
tallicx  laminc,  &  reguix  omnc*,  hu  nc  cffetfu  ra  prxftarc^, . 

Corollarium . 

SlhuiufmodiinftrumentumintracifterDamaliquam  vehemcntcr  refonantem  pei 
chordam  dimiferis,  &vtruquc  chQrd^cxtrcmuauribusinierueris  ,dcindelamina 
muro  alliferis  i  audicsfupraquamdici  potcft,  vehcruentcmcx  vani$compofuum  voci- 
busfrcmitum. 


Expc- 

^:  j 


/ 


Digitized  by  God* 


Ltk  IX.  Magta  Pbonotafiica .        \  $S9 

^cpcrimcntjim  V. 
Omni  ftntre  Iirwwum,  metallorum^t^ourorum  muficaminflituere . 

TV V  C  /  jYj     LxJ<.~  iJSJ  I  jT  ri! 

QVomodoZylorpanumhocefl  ex  varia  &harraonica  variorii  teflelloruligneorG, 
vitieoruui  variar  magnitucfinisdil^ofirum  cbnftruendura  fit.inOrgamcaMu- 
*"  fica  fusc  didum.eft,  qua(  ccitatum  Jocum  adire  potcris . 

^qzmq^on colnfin *:  n u i      .  p.E^rrr;:  ;r  on£^i     i  \ 

Experimentum    V  I. 
jD*  ixm*  ahcratione Jbniin  chordu. 

✓^Horda  fonum  Incitat  iuxta  Conditioncm  corporum  illi  locoponris  fubftraromm ; 

ita  fi  exrcnfarchorda?  maioriJapilJispriusinicfti$,¥crlc3mvcntoinflatarnfubftra- 
ucris  arcuque  fetaceo  chordsmraferis,  ridiculum  quendam  fonum  fenties,(cenicis  in- 
termfdijsaptum.fieidem  vitreum  corpus  fubdiderrs,  peregrinum  aucndamtinnitura 
xmulabiturchorda,  &  fic  de  coetcrrs Qui  omnia  ingentcm  fuppedittnt  peregrinorfi 
inftrumentorum  materiaro . 


Experimentum    V  I  I. 

y  tjitrdus  muficam  fercifiat. 


>D\> 


TEftudooblongocollo  intentum  propofitum  elficict .  SitTeftudo  fidibus  inftru- 
fta  apprehendatque  furdusdentibus  extremam  partem  colli,ac  poftea  incitetur 
teftudoin  harraonicos  morus .  Dicofurdum  harmoniam percepturum;  cuiusquidem 
rciveiitatcm  nonaiiud  nifi  cxperimentum  in  furdofaclum  nosdocuit.  Sonus  cnim_. 
tcftudinis  pcr  collum  intra  ospropagatus,pcr  ncruos  in  organo  acuftico,  vim  auditiuara 
mirifice  excitat .  Surdum  quoque  pcr  Experimentum  V. percepturum  vchcmenttm-. 
iJIum  campanarum  fonitum  raiiiiperfuadeo. 

Corollarium. 

EXhis  p3tct/i  in  inftrumentis  quibuslibct  cnchordis  collum  quoddam  fiuc  brachiu 
oblongum  ipfis  continuum  propagetur  in  quamcunquc  diftantiam,  yti  pcr  in- 
termedios  muros,  dummodo  muros  non  tangat ,  futuium  vt  cxtrcraum  colli  denribus 
apprchcnfum,  fonum  cytharar  nonfccusacfi  praefenseflct  ,exhibeat.  Eundem  enim_, 
cffeftum  incollo  cytharc  ,quam  in  oblongis  trabibusfonipropagationcmprcjtarcin-. 
pracccdcntibus  diximusi  Cuuicnimcollumcorpori  totiusfitcontinuum  ,certe  adfo- 
nitum  fidium,vti  vicinc ,fic  &  rcmotiorcs  atque adeo totum  corpus  trcmct ,  qui  trcmor 
ciim  h3rmomcafitaenspropagatio,  fonum  confequcntcr  organo  acuftico  pcr  os  & 
dentes  in  rcmoto  tara  diftinftc  j  ac  fi  prxlcns  foret,  exhibebit . 

Atquc  harc  de  Mufica  Mechanica  fufficiant .  Nihil  igitur  rcftat ,  nifi  vt  dc  Stcgano- 
graphica  fiuc  CryptologicaMufica  non  nihtf  quoquedicamus . 


P  ARS 


L 

Digttized  by  Google 


MuftrgU  F*h*rfiKs  /hie  ArtuConfom  $  Dijjoni 


p  7  AalLR'cnSrj'.  VI 

CRYPTOLOGI  \  RiVSTRtJIGA 

ArsSteganographica,quaoccultianimiconccptusper 
fonos  duobus  aut  pluribusdiiTitis  Amicis , 

^piM^.p^ui^g^l^^c^^y^^am  inA^,M^f|p>QccvltosaQimi 
n ,  9^c9pf  us^^|^j\^  JgniWM  W^V-       vocui^us^ita  &p^n(3  n  u  nV 
L^G^vjau,^  in  r«rmt>Mtis 

I   foacium,  qua.ru  per  fomi »> ' 'iV.llit.uij>6flic.  nc  taiuc  quicciuam?touic'Mu- 
f.ciuMlu  nolli.i,  ucfit  5  ciuouiodo  id  pcrfonum  ficii  poffitnoc  JocOrtOTL.. 
i   tam  tiocebimus,  quam  lnnucmustantum . 
Notandum  itaquc  duplicem  CryptologKam  artcm  cfle,priorem  vocaIem;rhutam_, 
poftcriorcm  .  Vocaliscft^um  mapitcftoionoinrcmotum  fpacium  occulta  mentis  se- 
ia  panduntur  amico.  Muta  aft  dbtn  perditcrasfiur  chaia(5ieres.Muficos,  impenetrabiii 
qaodam  fcribendi gcnere  contextos  eadctr.  fcnfa  mcntis  cbmmunicantur .  Vtramque 
paucis  cxplicab  imus .   •  Ua^ntl»^  Vfttmyu**  ttm"tw\\ ^ 

>buii>r  y.i  .)?i>ta«4^qJ^<ttvi«fli  oiloaosncidoobufll^p 

De  Cryftologia  Mufurgica .  1 

^gMn»'eBpo2  .jria^pryn  inu&»h      ,  .         «Lrjiqo  /.miimi» 

/^  Vhi  i^ryptologia  iu  hoLConmtat,vtin  remotum  Ipacium  occulti  animiconceptus 

pandantui  anaico,  potclyd .pluribusoiniiin.o  modis  rieii ;  pnmo  io  xemotijfimu 

fpacium  pcr  fonitus  vehementiores  ,  fccui  ti    in  vicinius  fpaciam  pcr  tubos  Jaten- 

tesEchoteAonicaartcconftruclos,  vtifupra  uftcnliim  fTiit.  PriorTs  gcncns  funt  tor- 

mentorum  bellicorum  expIofioncs,quas  ad  nynagiruafubinde  milliarium  fpaciu  pro- 

fpcro  prxfertim  vcntoaudiriin  prn^aAbto^BijAfdm^ft .  TaJe  fuit  cornu  Alcxandn 

Magni,  tam  veheraentis  foni,  vt  ll.lo  t Jtum  exercirum  quantumuis  difpctfum  ita  pcrfe- 

Ai  ftiterit,  acfi  finguhsprxfens  Idqucrctur,  cuius  delciiptionem  alibi  traditam  vidc_-» . 

Alphabetum  enim  itadifponi  poflct  ,vt  tot  &totfonitali  & rali  literat  refpondercnt  > 

vtalibi  docuimus;' cl'ficin  nomiamintcncionis  cuiufpiam  amici  abiencis  dcueniri  pof- 

fct .  Huc  prttin dt  chbarum  lonicus,  ftrepitus  fy  mpanowm,  campantfr&m  tinnitus ,  Se  fi 

quod  aliud  infttumcnroium  vehemcntrorisloni  eft.  Habet  tamen  hoc  nc^otiumhac 

a"diunctam  diffkalracem  ,vtpratterquajh  quod  magnarum-expenlarum  finc,occultara 

«ftfoquc  machinationcm,per  rniiufmodi  vch*emenciorcsfonos  iniritutam,cum  tegi  non 

proflit,  ftarfm  fulpedtam  rcddat,  prodatque.  Sitamen  fpeculatiue  fiue  mathcmati- 

cede  hoc  negotio  loquamur,&expcrientia  in  EchonicaMuiurgja<locear,  fonum  icc 

pcdesgeometri^ds^OTCCre  fpacio  vniacmin.feciindi,&c6fequcnter  2  leucas  fpaciov- 

Oaomodo  n'us m,nutl  i.vniushorc  t  ^ertumcft  huiufmodi  vehementibus  fonis  circa  vnmerfam 

cognoici,    terrx  molcm,  inftrumcntorum  vocalium  dulnbut.onc  fuccclfiuc  editis  60  horarum  , 

poii.otooua  Jd  eft  biduo  cum  ixhorarum  fpacio,quicquidin  vniucrfo  mundocontingit  ,cognofci 

fpaciob^juj  poflc.Etforfan  hacrationcin  notitram  Jongitudinisregionum  vcnircpolfcmus,vti  ali- 

no.  bidicemus. 

Cum 


lu: 

«rr: 


Diq 


Lib.lX.  Criptologid  Mufurgtca.  j&t 

CumverdCryptologia  in  nonadedrcmotum  fpacium  inftituenda  cft,facile  eainfti- 
tu i  potcrit  infti  umentis  in  Eckotc&onica arte  deicriptis, cuiuimodi primo  lunr canaJes» 
omnis  gcnens  recli,  conici,  clhpticijcochlcati  ,de  locoin  locuin  occulto  meatu  dcdu- 
ftiiHorum  cnim  ope  duoPrincipes  quodlibcrfibi  etiamabfentes  velutiprxienrcs  ma- 
nifeftarcpoterunti  Verutncumhorum  omnium  inftiumcntorum  acufticorum  fabrica 
vfumqueexa&iflime  in  citata  E  chore&onica  artc  dcfcnpferirous  fuperuacaneumeifc 
ratuslum  hocJocorxdiofarepetirionefuGus  de  lllisagciejLcdur  enirn  ex  citatis  mftru- 
menris  innumera alia  ad hanc  mareriam  fpeftantia  deducere  poterit .  Prxrerea  omnia 
tnftrumenta  mufica  in  prxcedccibus  tradita huic  Cryptologixfcruire  poftunt;Imo  quoc 
funcdiiTerenrixfonorum,ror  modielTepoirunrconceprusluos  aJtcri  manifcftandi. 
Nam fonus  fiftularum,  cymbalorum,  tirrrinnabuIorum,chordarum  vocis  humanx  fim- 
pIicis,canor$,flgna  cftc  poifunt.  Vcrura  vtaliquam  huius  reiintroductionejn  mopftre- 
xnus,  diuidatur  ajpbabetum  in  fex  ordines ,  vnicuique  ordini4  Jiteras  tnbuendo ,  vni- 
cuique  vero  ordiniccrramfonifpeciem  artribues,vtinfcquentirabulapatet . 

 ,  i  

•  i       *-  u*-d  ?y,:tMriAjr.n,muwa-j«  mf'f     r:;..  -     •    1  *  >&  ^upm 

A  ^  5  4  \ 

Fiftula  A        B        C        D     >  Ordo  L  * 

O        O        O        O  | 


J 

I . ..      . .  .-  .  ... 

>  Ordo*. 

} 0ti0}-  m 

..  -  -  .  1 

CrepitacaJum      O        O        O        O  ^Ordo>' 

 y  L\oa  mun^uibidqlsir 

W      X       Y      z  7 
Vox  n       n       n       n    >  Ordo6. 


E 
0 

F 
0 

G 
0 

H 
O 

1 

tj  O 

K 
0 

L 

0 

M 
0 

N 

—  o 

p 

Q_ 

0 

— ___£  ' 

0 

0 

o 

R 
0 

s 

0 

T 
O 

V 

o 

•v 
0 

X 
0 

2 

z 

0 

Vfushuiusalphabeti  hic  eft.  Sint fignificandj  amicohx voces  Venicito,  cum  itaquc 
primx Jirerx  vocis^ni .  Yfit.  Vaurcminquinroliterarumordinequarrum  numcru 
pofliaVar  &  rcfpondeatnumero  ?,quatuorcrcpiracuIii#us  V  refcrent.  E  vero  Jccun-  jjjjjj^jj 
da  vocis  Jireracum  in  fecundoliterarumordinecymbalisconuenicnre  conrinearur  &  can*. 
numeroprimo  rcfpondcar,  fignificabir  cymbali  vnu  ic~tu  dandum ,  N  enim  in  quartd  li- 
terarum  ordine  priraum  Jocum  obriner.  Ideniquein  ^lirerarum  ferienumero  i  re- 
fpondcns ,  vnum  icium  tintinnabuload  Ifignrficandum  docebit .  Ita  vides  Jireram  C 
fignificaretrcs  fondsfiftulx ,  I  vnum  i&um  tintinnabuli.  T  tres  fonos  crcpiraculi,01i- 
rcram  denique  duosicluschordcfignificarei  Quidlibcr  igirur  hocpa&o  fignificauerisi 
-lbi  circuli  tabularo  notant  foraminibusinftructam  vt  fnnul  ,ac  aliquam  loni  diffcrcu- 
tiam  audias>locum  taxillonotcsordinefingulas  tabcllascollocando. 

Zz  Inftru- 


Digitized  by  GriOgle* 


S#*    ^Mufurgi^Vmuctfalusiueartu  Confoniq)  Difiom 

Inftrurnenta  autem  tabulc  prc;fixa  omnjain  vnum  inftrumenrum  fimplicrffimumc6- 
gcrcrc  potcris,quod  quatuor  attoubrijsconftcr.  Nam  fiilulc,  fonum  orecxponere  po- 
teris,  nc  iolirs  lnitrumcntoadderecogaris,  primum  manubnum  kfUictpuUando  cym- 
balo,  iecundum  nntjnnabulo,-  tertium  chordc^quarrum  crepitaculo. 
~  Exhis  patet .  AJphabetumconftrui  poiTe  tuiusfinguljs  24  lirerx  diueriisfonifpecie- 
bus  rcfpondeanr»  iti  vtad  quamcunqueibniipedem  ftatuu  htera  innotclcat.  Verum 
bzc  omnia  cura  miuutiora  fint,  quam  vt  fufius  cxplicetur  aJjjs  cxcoiendA  rcJinquamus  l 


§.  II. 

Steganografhia  Mufurgica . 


ALtera  Steganographia  Mufurgicaconilftit  in  irapcnetrabili  quadam  per  muficos 
charatfteres  fcribcndi  ratione,eftque  multiplex.  Nam  primo  o;n  nia  clauiaria  fiue 
taftaturzpridiftorum  inftrumentorQ  huic  ncgotioferuircpolTunt,  ita  vt  iingulcjherx 
palmulis  adfcript^,  fingulis  aJphabeti  litcrisrefpondcant .  Vei  pcr  notas  muiicaJes, 
atque  hoc  tterum  per  aicenfum  &  defccnfum  notarura-itatamen.vt  breues  aicenlum^. 
fcmibrcuesdefccnfum  dcnottht,  vtinfcqucnticxemplo. 

iob;C  %      CI  •  »11,0'» 


Alfhabetum  Steganografhictimmuficum . 


sfc 

1  I 


:sa: 

c 


1 

d 


39 


:S: 


•B: 


h    i    I    m  n  o   p  q 


± 


Sffife* 

t  u  x  y  2. 


Excmflum  Steganograpbicum,  inbijcevocibtu  cedere  cogemur . 

* : 

c  f e   d   er  c   c    og   emu  r. 


f 


Hociraquep3cl6fubmufiffc  notis>occultosaniraifcnf.Us  altcri  przfcriberepoteris 
vel  per  diuerfum  nota.u-m  valorem,  vt  in  fcquentiaiphabeti  Ichcmatc  patet. 


rr  S  ,  l  )■ 

II,  Alfhabttum  Muficum . 


4  < 

. 

Vci  perdiucxfas  noasin  diueifarum  vocurafignaturis,  vt  fequens. 

-jw  t  oi:*<r  1 1  oiiol  Mjrijntfii  $  ianpii    .1  .ijnrjrlo  imi)oi  rriorniw snibic  »njn£* 

III.  Alfbabetum Muficuminfvoctbu* . 


nopq  r  f 


tuWxyz. 
Exem- 


Digitized  hy  CjOCM 


"W4 
o  rn 


IX.  Criptologia  Mufurgtca .  $6 j 
Exemflum  iifvoctbu*  omniain  peiusruunt. 


a  i 


np 


i        u     s  r 


u  u      n  c 


Innumera  alia  huius  farina?  cxcogirari  pofliwt,  qBarjamcnconfuIto,  ncinpuertfibus 
t  empus  teramus,  omittamus .  Nonnulli  ingeniofas  allufiones  muficis  notis  exprcflas , 
altcri  manifeftarefoJcnt,cuiufmodi  eftillud  Owcni . 


m 


m 


dum  col  li  tiw  Aulicus  inquit,  dum  ca  dit  altcrait. 

Sunt  qui  certis  fyllabis,  quc.  voces  muficas  rcferunt ,  omiflis,  aliquid  ingcniofum  in- 
nuunt,  vtiJJud. 


FAma  LA  teRE  nequit  Mlcat  VTSOLinclyta  virtus. 

Verilmcum  hccahjcraclarint  ,ijs  nouimmorabimur  ,{ed  calamum  ad  altioradi- 
gnioraquc  defcribenda  conucrtemus .  - 'L  /        .  \  \J  /Iv-J 


Zz    x  ARTIS 


3<4 


ARTIS  MAGNA 

CONSONI 

ET  DISSONI* 


(tl  D1U{>:U  ,.&u}:rT,u, 


11  ■> 


"97 


L  1  B  E  R  X, 
DEC ACHORDO N  NATVRAE 

ORCANVM  DECAVLVM 

Naturamrcrutnin  onanibus  ad.Muficas  &  harmonicas 
proportiones  refpexifie,atque  adeo  Naturanu 
vniucrfinilaliudnifi  Muficam  per- 
fe&irfimam  eflc  oftenditur. 

PR  AE-F  ATia. 

ET E  R  ES  dum  admirabilem  iUmn  in  iniuerfo  rerutn  ordinem,  ma~ 
gnamque  naturd  rnaiefiatemfoUicitius  contemplarentur,  fierinsn  pojfe 
fibi  perfuaferunt;  quin  Numen  jjhtd  crederent,cuius  machmam  tam  ad- 
mirabiU  rerumjerie,  tam  infigtifapientia  &prouidentia  conslrudam 
cernerent ;  Verum  dttm  lumme  fidei  deftituerentur ,  in  varios  errores 
lapfi,  varia  ac prorfus  difsona  mgenioru  monfira  pepererunt.  Abj  enim 
ipfum  mundum  magnum  quendam  Deum  &  Dsmonem  arbitrati ,  loco 
•ueriNuminis adorarunt .  Alij  Spiritum  fiue  Ammam  mundi  omnis 
•virtute fudpermeantem  conslituentemq;  credxderunt.  NonnuUs  Calcbo . 
deam,boc  eftldearum  mundanarum  Prafidem,rebus  omnibusformas  fuas  elargientem  confin- 

xerunti 


Digitized  by  G< 


Lib.X.  Decachordon  natur**.  jjf 

teerunt  ;TIos  verbnaturam  rerum  eiufque  iittima  penetralia paulb penitius  perfcrutantesnon 
bane  animam  mundi, fiue  vt  Arabet  vocantCaicbodeam  ,fednthtlaltudejfe ,  qudm  Naturam 
ipfam,veram  &  vntcam  Tifcw  rfi  0t5  id el\ Dei^mtniaperipfam  conHttutntis,  Artem  reperi- 
mus, cuius  vim per  omniapermeanttm  nihil  aliud,  quam  Jiic.ua  «^a^wray,  omnium  adapta- 
trtcem  dr  concinnatricem,  barmonicamvtdelicet proportionem, qud  omniadtfponuntur  &  co- 
feruantur ,  vnicam  omnium  admirandorum  m  naturs finu  debtefcemium  ejfecluum  operatio- 
numque  caufam  &  originem  afserimus .  Et  vt  magis  magifqueperfpicuus fiat  nojir*  ttitcntio- 
nis  fcopus ,  per  fingults entium  naturalium  gradus  progre  (fi ,  m Jmgulis  latentes  tlios  reruht  cqk- 
fenfus  difsenfufque,  odij  &  amicititt  leges,quibus  JinguLeres  amico  quodam  concurfu  tungutur, 
tnimico  dijSunguntur,  ex confno-difsono  con5iare,fuafquepoJfuiere  harmonicas  rationet  ofien- 
dimut,  quas  d  N atura fifeparares,omnia  in  confufum  rerum  cbaos  abyfsumque  iapfa  in  nibili, 
vt  abirent  necefse  foret .  Reperiet  bic  Leclsr  curtofus  caufas  virinm  lapidum,  herbarum  ,  anu 
maUum,  ajfeclionumqueeorundem,detec7as  ,portamque adnouam  quandam  Magia  natura- 
lis  ojjkinam,  quaapphcando  confnta  difsonis  in  omnibus  rtbus  slupfdos  effeclusproducat,  aper- 
t  tm  inueniet;  adeoq;  nihil fere  tn  totonatur* Jtnu  tam  recondttum  abjhufumq;  quod huius  Itbri 
ope  aut  ipfum  lateat,  aut  quonon  mira praflare pojfu  reperiet .  Decacbordon  verb  appellauimus, 
vt  rerum  naturalium  decupartito  quodam  ordine  per  totidem  in  decacbordo  perJecTiJfime con- 
cinnato  neruos,  ac  in  organoper  i  o  Jingularum  diuerfarum  fyjlemata  velutiper  i  o  natura-  Re- 
giftra  confhtuta  barmoniam  cxpojitam perfeSJius  contemplaremur,& Jic  tandem per  micndasut 
barmonidt  contemplationem  altius  prouccli ,  dtmum  m  tam  admirabibs  &  incomprehenjsbiiis 
Organddi  vntfone,  in  Deo,inquam,totiut  barmonnt  centro  duktjjime  conquiefceremus . 

P  A  R  S  U 

ORGANVM  DECAVLON> 

C  A  P  V  T  I. 

D  E  VS  Opt.  Max.  Organa?do,  Mundus  organo 

comparatur . 

A  G  N  V  S  ilJe  & incomprehenfus  DEVS  ab  a?terno,ante  omnem  crea- 
t;  naturx  conditionem  fibi  foJi  lufficientiflimus ,  nulla  neceflitate  aut 
indigcntia  compulfus,  fcd  ex  folainfinitx  fux  bonitatis  vbcrtate  ad  w- 
fioitasgloric;  bonitatifquefux  diuitias  oftendcndas,in  tempore  mundu 
condcre  fibicomplacuit,eumquc  nonconfuforerum  ordine ,  nonte- 
meraria  quadam  cr.tium  efficientia,  fedfummaatqueineflabili  quadi 
prouidentia  ita  concinnatum ,  vt  hcmo  mundifilius,vel  huius  machinc  *L<* nsi  id  eft 
ornatum  icrumqurcmnium  inuiolabili  quadam  iegeconnexarfi  ordineconrcmpians, 
inexbauftc,potentix  Authorem  cognofceret,  cognofccndo  admiraretur  ,admirando 
defiderarer,  defiderandouiligcrct,diligendoeum  colendoqucxtcrnum  tandempof- 
fiderct;Mundiitaque  ordo&pulchritudc,  diuinitatisldca  qu^dam  eft,  Ideamillam_i 
Idearum  omriiaperfecliflimetcomplicantcm,  Monademillam  omnium  numcrorum_, 
proportioncm  ineffabiliccntri  fuiamplitudineconuoluentem  exhibcns  .  Et  vtinfinitx 
quidem  perfeftionis  numerus  cft, omniain  numerodifpofita, vt  pondus  omnta  111  pon- 
dere,id  cft diftraclarum  rerum  multitudincm  varietatemque  in  vnura  veluti in centrum 
quoddam  grauitatis attracta,  vt  mcnfura  dcniquc  fingula infinita  quadam  fymmetria_» 
&  harmonica  proportione  ornata exhibere  voiuit ,  vt  perpctuus  ciTet,tum  cum  authore 
fuo,tuminter  fercrum  creatarumamor,confcnfusconcentufque,  ckfymphonjaomrji- 
bus  numcris  abfolutifllma .  Cum  igitur  Mufica  fiuc  harmonia  nihil aliud  fit,  quam  nu- 

merus, 


Digitized  by  Google 


Arit*  Magiia  Confoni&  Dtjjoni 

mcrus,  menfora,  pOMdus,vtfusc  in  priccdentibusoftenfum  cftjMundusautein  Piato* 
ne  tcftefit waVj»  t&ttx***  •  Natura  vero  ars  Dei ,  vis  u^fii^um.  omntum  adapta- 
trix  i  Mundus  quoque  pcrfefta  Dei  firoihtudo,  nccc(rari61cquituL,adharmonia:illius 
Archctypjcae  fimilitudinem  & analogiam, tcrMpi*  ideftmundumJwrmonicum  cfleco» 
ditum,  natuiamqueDciartcm,  inomnibusmundanboperationibusadmuficasrcfpe-. 
xilTc  proportiones  .  Vetum  nc  vana  &  otiofa  fit  noftr^contcmplationisaftcrtio  >Quo-. 
modo  in  pnmcua  Ularcrum  origine  OrganxdusilicCrcator  omnium.DE  V  S  iuferit* 
iam  oftendamus. 

Deus  orgi-  1  Qu.Cfnadrnodum  *gitur  Opifcx  quidam  Organumfabricaturus,prin»um  variasfubffcru. 
naeJas.      diones,  velutiprimaquafdam  operis rudimcnta  ponit,dcinde  fiftulas  omnis gcnerisco- 
ficiccanalesacris  vchrique  conductoresdifponit,&  ad  maiorem  harraoniu?  vanetarem 
dcmonftrandamvarios  adaptat  canones,  quos  Regiftra  vulgo  vocant  ,  poftca  follcs 
vcluti  quacdam  ventorum  conceptacula,quorum  pcrpetuo  motuacr  conftrictus  atque 
intra  ventorum  canalcs  coadus  fuppeditatur,ordinat.  Demum  Clautanum  veluti  vlti- 
mum  artis  fua?  direftoxcm  diiponir ,  tandem  digitorumope,regjftrorumquc  vor»_» 
cornbinationc  taxiilosfiuepalraulas,  quostaftos  vocant,  fcriens,cam  quam  m  orgams 
cumadmiratJonelcnumus,harmoHKrvnricratcm  producit.  DE  VS  Opt.  Max.  haud 
abfimili  rationc  mundanum  hoc  organum  incxhaufta  quadam  varietate  di<lono-con- 
Hyi«p»odu  f°num  tabricaturus  ;Verbo  virtutislua?  ,primohyleniliaminformem  ,  indigeftumquc 
&!o.         chaos,  vclntifuturiorganiquaidamfubftruclioncs  &  pra.'ludiacondidit .  DcindcfilUi- 
las  veluti  quicdamformarum  rudimcntn  m  informi  iiiicbao  Jarentia  delincauit ;  Tcrtio 
fpiritu  diuinitatisfue,informcsaquas  incubantc ,  aeicm  ventofquefuturo  organo  ne- 
ceflarios(vt ita  dicam)  fufflando  pcpent .  Quarto,  informem  illam  materia;  maffan.  fpn 
ritufuovarijsfonorum  diflerentijs  imbutam ,  indiueiiasrerum  clafles  veluti inrcgiitia 
qujedam  difpofuit.  Quinto  Clauiarium  totiusorgani  vclutianimam  quandam  &  artc 
iuam,  hoccft  Naturam  rtbusfingulisipfitam,  produxit;  Perfectoque  tandcm  operc-», 
fupremusilic  Archimuficus  organifpiritus  fui  afflatu animati  clauiarium,id  cft  artcm-. 
fuam  incitans,  admirabilemillara  rerum  harmoniam  ,qu3m  in  hunc  vfquc  diemadmi- 
ramur,  produxit,  fed  quomodo  illam  produxcrit  videamus . 
Regiftrum_.     Pnmum itaquc huius  organi  Kcgiftrum  vclutiprosiarabanomeno,  verbo  virtutisfux 
fiucrrziu-   refcratum  mox  ac  infonuit  ,cccc  coelum  Empyreum  innumcrabili  quadam  beata- 
dium  primi        mCntium  in  p  chororum  ordinesdiftributarum,  varietarercpleturn ,  quid  aliud  nifi 
dccachordon  quoddam  fiue  fcalam  quandam  harmonicam  (cuius  9  chorda?  diftmclos 
AngelorumChoros,  dccimaautcmChoragum  ipium  DEV  M  Optnuum Maximuin 
cxlcftem  Apollincin  totius harmonie in  dcnario  numcio  vltimum  complemcntum  dc- 
notat)pra;ietulit?  QuidTerravnacumLuceiila  primo  diecondita  innuit ,  nifi  varie- 
tatisformarum  mox  matcria?  introducendarum  primum  quoddam  prxludiuni  '<;  Cuffl 
verohuiusRegiftriinfcriorpars  nefcio  quid  ingratum  ob  confufum  melos  refo:  aret, 
neque  perfcctionem  fibi dcbitam  adhuc  acquiiiiiet . 
Regiiirum-j     Ecce  fecundi  diei  Regiftrum  refcratum  fimiil  ac  vcrbo  virtutis  fua?  Spiritus  fancti  af- 
5lum  fccidi  ^atu  »n^onu't'mox  Aquae ab aquis  fegrcgara?,terrcque  aiueis  sonciufc,Arida  difcooper- 
«n  ecu  1  fjnjctcftaq^er  inexpanfoiliolongc  lateq;expot  rcctus  fpatio  pulchru  cxhibuir  profcc> 
nium,verboElcmentorum  primordialis  natura,  eoruraquc  concmna  connexio  nouam 
quandam  harmoniam  protulit,  Vcrum  cumintenta  harmonix  perfectio  nccdum  fibi 
conftaret . 

Re«iftnim_,  EccC  tertium  Rcgiftrum  rcferatum  fimul  ac  virtutis  fuc  verho  &  Spiritus  fancti  affla- 
fiueprziu-  tucooperanteinfonuit.cum  ccccTerraOrganzdi  arte  percufla  innumerabilcm  hcr- 
diumtcitij  barum,  plantarum,  arborum,  fcminum,florum,fructuum  varjctatem  germinans,quid 

aliud  nifitotidem  diuinorartis  diffcrcntes  modulos  in  tanta  naturarum  diucrfitatc  ctfi 

difTonos,pulchia  tamen  miftura  confonos  exhtbuit  ? 
Regiftrifiue     Porrdquartum  Regiftrum  1 eferatum,  fimul ac  «jrtutis fua?  vcrbo  & Spiritusfancti  af- 

flm  infonuit:  ccce  Ccelum  ,  Sol,  Luna  ,  Planctxveluticx  thdamo  quodampro- 

dcun- 


Digitize 


Iconilmus  XXUl 
HARMONIA  NASA 


yl^noniajmnit  ijtet-  ^^jfol.  iSS       Tomo  X.  /■ 


Digitized  by  Google 


i 


Digitized  by  Cj< 


t 


Lib.  X.  Deeachordon  Natur* .  36  7 

dcuates,firmamcnturo  denique  iBnumerafidcrum  multitudinc  exornatum ,  fingult* 
innumcrofiflimismotibu$,conftantiffimiscorundcm  legibus.pcriodisexaaifiimis^m- 
fluxuumque  diuerfimmisqualitatibus,  ingentesharraonicae  diipofitionis  diuims  fub 
confono-duTono,hoc  eftfub  diei  no&fquc  lucc  &  vmbra,  latcntes  mundo  pernecri- 
farias exhibucrunt .  Verum  vt  harmonix  raundanc,  fuppcllcftilcm  fuprcmus  illc  Orga- 
naedusauclumvariaret. 

Quinrum  Regiftrum  verbo  virtutisfucTmrituquecooperante  firaul,ac  refcratum  in-  RejJ"fiue 
fonuTt.  Aquainnumerabilcm  Animalmm,rcptilium,icrpcntiumdiuerfiflimis  quali-  "  ^ 
tatibus,  viribus,proprietatibufqucdotatorumvarictatem  cxipfisaquis  vcluti  cxprx- 
fuppofita  matcriaeduxit .  Quc.  omnia  cura  diucrfas confcnfus  diflenfufquc ,  odij  amo- 
rilquc  leges  fcacntur,  indc  mox  artificiofiffimus ,  ex  confonis  &  dhTonis  vcluti  contcx- 
tus  conccntufquc  &fymphonia  taliscmanauit , quam  in  hunc  dicm  oculis  cum  adrai- 
rationc  audimus,  &  aunbus  fpeftamus  attoniti .  Dcniquc  vt  maiorcs  gloric.  fiide  diui- 
tias  dcmonftraret  attcrna  Deifapicntia-r . 

Sextum  Regiftrum  «feratum  moxac  infonuit,  ccceTcrra  immcnfam  animalium ,  rc;  1  rafue 
quadrupcdum  in  va-ia  gcnera  &  fpccics  vcluti  claflcs  quafdam  diftributorum  varietate 
produxit;  vndc  nouas&  mirificaVcxtanta  fpccicrum  diuerfitate  vcluti  cx  diflbnis  &  1 
confoniscxortaMufica,iucundiflimafua  rcfonantia  omnium  ctiamnumattentceam_, 
aufcultantium  aures mirificc  rapuit .  Habcsitaque  hic  6  Rcgiftrorum  rcrum  crcararura 
prxludia  hexaraeropulchrcquadrantia ;  vcrumquemadmodumOrganardi,  poft  fin- 
gulo.um  Regiftrorumpr^Iudiaprob6cxhibita,omniafimuI  rcgiftra  ad  vniuerfajerru, 
omniura  fiftularum  conlonantiam  exhibcndaro  difponunt .  Ita  Archimuficus  illexter- 
nus  poftfcxcreatarumrcrumpraEludia,dumcxceIlentiflimumcreaturarumcorporearfi 
hominera  producit,rcferaris  oranibus mundani  o  gani  Regiftris,in  eo  vcluti rcrum  om- 
nium  menfura  &  fincvoiuerfali  harmonia  prarlufit .  Nam  pr^teranimam  eius  totacti- 
tis  gratix  ac  naturae  donis  cumulatam  ,  corpus  quoque  tanta  fymetria  &  proporrionc ,  , 
concinnauit, vt  concentus  in  fingulis rerum  creatarum  claflibus  diuifi ,  in  vnico  homi- 
ncveluti  maioris  mundicompcndio&anaccphaleofi  collecli  vidcantur .  Vidimus igi- 
tur  Leftorcuriofe  mundaniorganifabricam ,  Rcgiftrorumdifpofitionem,ventorum_. 
vias,  fiftularumquc  varictatcm  confiderauimus,Organxdi  inimitabilem  in  fonandope- 
ritiam,  conccntumquc  minficum  aufcultauimus .  Nihil  porro  reftat ,  nifi  vt  latentes  in 
fin»ulisrerumcreatarum  claflibusharmoniascocenrufqucpauloprofundiusrimemur. 
Et  vt  cum  ordine  harmomco  progrediamur,  1  o  regiftrorum  ordincm  id cft  in  1  o  diftin- 
clorum  cntium,  quae  nihil  aliud  nobis,nifi  natura?  quoddam  dccachordum  fiue  dccau- 
lum  referunt,ordincm  fccuti,in  fingulis  Deum  arteraque  eius  Naturam ad harmonicas 
proportioncsformafqucrefpexiiTe,clarc  dcmonftrabimus. 

REGISTRVMI. 
S  1  F  E 

SYMPHONISMVS. 
Quatuor  Elementorum 

CVm in  hoc mundano  organo  infimum locum  tcneant  quatuor  Elementa ,  meritd 
dc  corum  Symphonifmo,  tanquam  omnium  Jwww  primoloco  difccptandum 
cft  j  A  terraritaquchabitabilis  harmonia,  tanquara  a  Proslambanomenoinitiumfaclu- 
ri,  drincterthquani»  ordine  lequentium  fymphonifmos  profecjuemiir . 

Terrxmolcm  harmonice'  conditam  ,dimatum  harmonica  diipofitio,  eximie'  docer ; 
Habct  quxlibet  Regio  rationem  &  comparationera  quandam  ad  Solcm,  qnivcluti  Ap- 

pollo 


1 


Digltized  by  Google 


$68  Artu  M fagna  Confoniq)  Difiom 

pollo  quidam  cjeleftis,  prouralia  &•  aJia  plechi  fui,hoc  cft,radiorum  fuorum  vcrberatio- 
ne,alias&aliasin  infcriorimundo  harmonias  excitar .  Quxadeo  vcrafunt,vt  ipfe_^ 
VitruuiushanccontempJationem  vcluti  maximym  naturje  arcanupofterttatireliquen- 
dum  putauerir,imo  vocum  humanarum  diuerfiratcm  ,  non  nifi  ab  aJia  &  alia  climaus 
conftiturionc  proucnire,hifcc  verbisaiTerucrit. 

Plamque folquibus  locis  mediocrtter  profundit  •vaporcsin  his  conferuat  corpora  temperata 
quaque proXtmi currendo  deflagrat, eriptt  exugendo  humorts  tempetatutam .  Contra  •vero  re - 
frigeratis  vaporibus  ,quod abfunt  a  meridie  kmgianon  exhaurttur  d  calortbus  humor,fed  ex  cae- 
lo  rofcidus  aer  in  corpora  fundem  bumorem ,  ejfictt  ampiiores  corporaturas ,  •voctfque  fonibus  a* 
cutiores ;  Ex  quofub  feptentricnibus  nutriuntur  gentes  tmmantbus  corportbus ,  candtdis  colcri- 
bus-jdireilo  capiUo  &  rufo,  oculis  c<efijs  fmguine  rnulto ,  quoniam  ab  bumoris picmtudme  caliq; 
rtfrigeratioe  ibusfunt  conformati .  J^ut  autem proximifunt  ad  axem  meridtanum  fubiecliqut 
curJuiSolis  breuioribus  corparibus,  colore  fufco,  crifpo  captllo ,  ocuiis  nigris ,  cruribsu  mualutts  > 
ftnguine  exiguo  Solis  impetu  ptrficiuntur . 

Et  pauJo  poft ;  ait  j  Igitur  quouiam  idhabemus  certum  animo fufitnentes,  d  labro  quod  ejl 
in  Regionefcptentrionalibnea  traiecla  adid,quod  efi fupra  meridtanum  axem,  ab  eoque  alteri 
obliquam  in  aUitudinc  acfummum  cardsnem,fint  dubitatione  animaduertemus ,  in  co  ejfe  fcke- 
ma  trigoni  mundi ,  vti  organi  quam  otplSCKtiYGraci  dicunt;  Itaque  quod  ett Jpactum proximit 
imo  cbordarum  ab axit  linea  in  meridiauis fintbus  fab  eo  loco ,  qux funt  nationes propter  breui- 
tatem  aUituimts admundum,fonttum  vocis  faciunt  tenuem;  vti  acuttjjhr.um,  in  orgaao,  cbor- 
da,  qu*  efl  proxima  angulo  >fccundum  eam  irrd  reliqua  ad  medtam  Graciam  remifjiores  ejfi- 
ciuntinnativtubusfonorumfcanfioties.  Itcmdmeiioin  ordine  crcfccndo ad cxtremos  fepten- 
trtones fub  aUttudine  ccelinationumjpiritibus,  Jlnittbut  grauioribw  d  natura  exprimuntur  >  • 
Ita  -videtur  mundi  conceptio  tota propter  inclinationtm,  xonfunantifjime per  foiis  temperaturam 
adbarmoniam  cfjc  compofita. .  Hxc  Vitruuius ;  Vcrum  vt  hex  melius  ck  claniis  pcrcipia- 
tur,trigonum  illudJiuclambucam  harmonkam  paulofufius  dcmonftrandnm  duxi . 

Vtigitur  Vitruuius  oftendat  fonorum  vocisdiJcriminadiucrfiurm  gentium  jconftu 
tuto iam  honzontc,  fchema.quoddam facit ad  fpccicm  organi ,  quam  fambucam  gratci 
vocant,  trungularemfcilicctdc  chordis  tempcratam  j  tnquctram  ad  formam  ferc  no- 
Itrarum  Harparum,'Summa  autcm  ha-c cft  cos quibus  cardo  vel  polus raundi  boreus  mi- 
nus  fupra  horixotem  elcuatur, acutiorcm  &  iubtil/orcm  habere  voccm ,  quam  eos  qui- 
bus  fublimior  cft  idem polus,  hj  cnim  grauiorem  &  deprelfiorem  vocis  Jynura  habcnt. 


i 


>;iV 


Quod  iu  iuxtaVicruuijmentem  demonftramus  j  Sit  mcridianus  circulus  ABC.  mun- 
di  centrumE;  horizon  AECpolus  borealisF,a  quo  ad  horizonrem  AC  cadat  norma- 
Jis FH  & cx  F  in  ccntru m  E  ducatur linea FE , forma bit urq u c  triangulus FHE .  Iteram 

apolo 


Diqitize 


Lib.X.  Dzcachordon  Naturay  369 

Ipoloin  Geleuatoalia  normalis  Gldefcendatin  AC  horizontemdu&aque  cx  GinE 
alia  linea  daudat  triangulum  GIE;  Dko  cos,  quibus  fublimis  eft  plus  inF  j  acutiorcm_j 
voccm  habac  j)s  quibus  eftidcm  polus  m  puncloG,  ducatur  lineaFH  lntracriaugulu 
maiorem  GIH,  &  ibi  vocctur MH,  certum  eft lineam  Gl  maiorera  eflc  Jmea  MN.  Sicr- 
go  Imca  Gl ,  organi  neruus  cflct  deprcfliorem  grauioremquc  fonuro  reddcrct , quam_, 
neruus  MN  quiangulocunt proximus  fir,&ide6brcuioracutiorcm  quoquefonumfa- 
ciet.  finguli  uaquc  finus  recli  eleuationum  polarium  i  ntra  trigonum  adaptati,neruos  in 
Sambuca  rcfcrcnt,  ad  quorum  harmoniam  hominum  fub alijs  &  alijs climatis  natorum 
voccs  fccundum  Vitruuij  mentem prorius  funt  conlbncj,  vide  figuram  hic  adieftam  . 

Vidcsin  tnquctroharmonico,a  Proslambanomcno  vfque  ad  Neten$  eleuatiomim 
polariura  decades,  voccm  diueriarum  gentium  ,  grauitatem  acumen  denotare_j . 

Verum  cum ingeniofum  hoc  Vitruui)  commentum  paulo  altius confideraflem ,  vidi 
idmagnum  quidcmcum  rebusconfenfum  obtinere ,  vtplurimum  tamen  fubfiiterc^ 
nonpoflc,cum  experientia  doccat  ,Iub  vno  &eodcm  chmatc  acutas ,  graues,  tempe- 
ratas  voces  rcpcriri ,  irao  lubxquinoftiali  ,fubquo  VitruuiusNctcn  pofuitvocum  ,  id 
cft,  acumen  vocum  harmonicarum  maximumihominesplernmque  crafliflimas  obtufif- 
{tanaique  voces  habcrc,  vt  in  NouaHilpania,  alijfq,  Zone;torridxfubieclis  partibus  ex- 
pencntiadocet,  fub  Zona  vcro  frigidacontra  homines  plerumquc  acutiifima*  habere 
voces,  vt  in  Lapponibus,lsiandis  ,  Scrikfinnifq,apparet.Etficnim  dicl^partesfrigidx 
humiditatcm  habeant,vtbcnc  notat  Vitruuius,  habettamcnfrigusibidem  adiunftum 
neicio  quid  adufliuaquadamvi  imbutum  3  quocorpora  non  tantum  conftringuntur , 
fed &  prorfus  exliccantur  ,  quam  exficcarionem  vox  acuta  neceflano  fcquitur .  Zona 
verotorridacum  caiorimaximo,  maximam  humiditate'  obfrequentcsimbrcs,  fluuios, 
laculque  maximos  ,oceanique  vicinitatcm  ,adiuh<3am  habercconftet  jccitctantum-, 
abeft  voces  vt  acutas ,  vt potjus contfa obtufas graucfque  producat .  Vcrum  hic  u  1  or 
Vitruuio  (vrpotequi  nuIJam  dictarum  Zonarumfuo  temporc  notitiarn  habuerit)  facilc 
condonandus  eft,  &  hinc  vel  maxime laudandus  ,.quod  acumims  &  g;  auitatis  vocum 
caufam,  re<Tt£  in  ficcitatem  &  calorem,  firigus  &  hurrriditatem  contultrit  ,'Vt  igitur  hac 
cerreftrisraundi  harraoniamaliterconintuamus . 

Dico  primo omnia loca  rcrrx  humidirate  &  frigore modico imbuta  graucs  & profu- 
das  voces, ficcitatc  vero & caliditate  pollentia altas acutafque  voccs,ab  omni climat^ 
abftrahendo,  gcnerare ;  lta  Lufitani  non  obftancequod  auftraliorcsfint ,  grauiorerrui 
tamen  vocemhabentjCiuam  Caftcllani,  non  aliadecaufanifi  quod  Lufirania  Or.'rclla 
montofaregionehumidiorlit;  hinc  fulphurec.  terrx  &  ficcx  ,  vti  Sicilia,Calabru  voccs 
multogignitacutiores,quamager  Romanushumidus ,  non  quod  illc;  hocauftraliores 
fint.  fed  ob  foiiconditionem  ficcam  &tcalidam  .  Diucxlaitaque  horizontium  conftitu- 
tio  &  propnetas  vnica  vocum  diuerfitatis  caufa  eft,fi  quid6  ea  ex  4  elcmentaribus  qua- 
litatibusdcfumendaeft.  Veriimcum  decombinationeharura  qualitatum  in  vocis  ge^  Caufa diu« 
nefi  fufiffime  primo libro  diclum  fit, eo  Ledtorem  remittimus ;  Hocpado  pcr  8  combi-  ij^uafis*" 
nationcsS  vocum  intcnfionesdiurrfas  eruerepoflumushabitatorum  tcrrx,  qu^quide.Re^ionibus. 
oradibusvniusdiapafonperfedercfpondcnt.  Primoenim  qui  nafcuntnrlocishumi- 
dillimisfimul&fiigidifrimis,vtifuntij,qui  ad  lacus&ftagnantcsinwamontiom  claoftni 
paludcs  nalcuntur,viuuntque,craflam  profundamque  vocem  acqmruat,qualis  in  ofto- 
chordo  cft  hypatc,  friguseniminhumidomaxime  membrorum  dilatatiuum  eft,fcc&i 
do  lj  quicalidiflimis&ficciflimislocis  nafcunturcducanturque,altiflimam  ftridulam,& 
Eurrucius  fimilen  voccm  habcnt ,  qualis  in  oclochordo  Nete  cft  ;Qui  verd  tcmpcratil- 
fimis  locis  nafcuntur,cxcalido&ficco3  humido&  frigido  pcrfcclctcmpcratam  vocem 
acquirunr,in  octochordo  Mcfc  refpondcntcm .  Qui  vcro  locis  magis  ad  calorcm  &  fic- 
citateiwaccedentihus,  retentisaliquibusfrigoris  Ahumiditatisgradibusnafcutur,  vo- 
ccm acqui  unt Bariyato &  Hy pomefc.  refpondcotcm ; fic  vocem  acquirunt  Hypopa- 
ranctac  ckParanct^  rcfpondcntcm,  quiad  fngus&  humiditatcm  retentisramcnaliquU 
bus  calons  &  liccitatis  gradibus  magis  acceflcnnt .  vide  fequens  tchcma_. . 

Aaa  Atque 


Digitized  by  Gcx)gle 


jf  o  Artit  Mtgn*  Conjbm  $  Dijgbni 

Atqueboepaftoorgamim  Vitruuij  confifterc  poteft,vbi  ^S-" 
notandum  quoq«e,fingula  temperat»  Zone.  climata  hoc  Hypop«unite 


»™»— —  ,~- —  »r««-       «  — ™ -  "  ,  ,.',ii7fe —  5.A  ~- 

habere,vt  voces  acuant,  obtundantqucprout  maiorem  vcl    Mtfc   — - 

minorem  latitudincro  habuerint .  lta  in  Germania  *n  hu-  ~ — 

mams  vocibus  hypate ,  ob  frigus  tono  vt  plurimG  profun-    ^1**"  — — 

diorcft,  hypatcltalico,&conlcqucntertotum odaua»fiuc  — 

diapafonfyftema.  Idem  in  reliquis  intclligcndum .  Imo  hocfyftemaob  didasratio- 

ncs  fccundura  diucrfa  anni  rempora  mutatioriemfubiticum  hyeroe  multograuius, 

quam  cftate  euadat. 

Nam  vt  recte  Vitruuiusobferuat,  velin  ipfis  inftrumentishuiufmodi  notatur  varia- 
tio,  duo  enim  terrei caliccs ,  quorum  vuus  minus  altcro  coctus  ,  &  coniequenter  plus 
bumiditatis  habct,  notabjlem  quoque  in  fonando  varietatem  admittunt,  quod&  in_» 
chordis  &  neruisexperientia  nosfateri  cogit . 

Cur  vero  infonisartificialibus  totum  contrarium  cxperiamur,  maxima  admirationc 
chomTT  dignum  eft, Notum  cnim  eft  hic  Romaf  organa  &  clauccymbala  Ncapoli  intcgro  tono; 
irulg6  vocit  Florentix,femitonioprofundioracjuarn  Romana  inftrumcnta  concinnarii  Venctijs  vc 
ll^il^k?.1  to  Ncapohtanis  intcgro  ditono  altius  concinnari,  cuius  tamcn  rci  caufam  in  locis  adco 
varicMt.     vicinis  non  tamin  naturam  locorum,  quam m inucteratam  confuctudinem i  eijcimus . 

potcftcnim  hoc  ncgotium  pcndcrcabingenio  hominum ,  quorum  alij  modulis  altio- 
ribusigrauiortbnsaiij  afHciuntur ,  vti  luculentcr  patctin  antiquis  Grxcix  populis  /fioli- 
bus  Doribus&Ionibus,  qui  ficurimoribus&  ingeniodiucrfi ,  ita  &Muficcqualitare_-» 
diffidebant,  Doresgrauem,  Lydij  hilarem  &acutam,  Phrygcsmolliorcm  obfcruabant 
canendi  rationem,  vt  in  pr$cedentibus  libris  fuse  dcclaratum  cft .  Vifa  itaque  harmo- 
niaquam  tcllurisdiuerfa  diipofitio  rebusinducit,  nunc  quoquc  videndum  eft,  quem_. 
^Elcmcnta  fimul  confpirantiaSymphonifmum  obtineant. 

SYMPHONISMVS 
IV.  Elementorum. 

HArmoniam4Elemcntorum  varij  varie  cxpiicant.  Alchimiftc  hoc  cxemplo lllam 
referunt  .  fpiritura  e  vino  extrahunt  ,  deindc  oleum  quod  fpiritui  inna- 
rum  ,  tertio  phicgma  \  poft  quod  fcxes  remancnt ,  quas  caput  mortuum  appcllant . 
Haec  in  vitro  hcrmcticc  figillato  conduia  in  f  continuo  veluti  regioncs  quafdam  dricri- 
minantur .  Quarura  infcnor  nigra  eertam,  altcra aquofa  vidclicet  extrada  fubftantia, 
aquarni  fubtile  vero & Ipintolum  acrcm;  4  deniquc  oleolum  inflaramabiJc,ignem,qui- 
bus  denique  omnibusfupernatatqttrntaquxdam  cflentia  ,ab  omni  impuritate&  ter- 
rcnxcontagionis£rcibuslongefemota,ccelumrcfcrcs,  quc  quidem  harmonicaquada 
analogia  fcinuicem  quo  ad  gradusentitaris finguliscompctcntesifafuperant ,  vt  gra- 
dusharmonicosproximcexpriraanti  aciuxta  hoc  exemplarartis&naturxmundum-. 
creatum  efle  volunt,vt  poftcafulius  oftcndctur. 

Alij  totum  mundum  harraonico  monochordo  comparant,  in  quo  mundi  fpiritujvd 
aniraa,roeliusipfe  Deus,cxtra  monochordon  pofitusorancsconlonantias  cdat  ,&  vo- 
ces  acutiorcs  cfficiat  in  crcaturis,quxfibipropinquiores  £nt,grauiores  qux  fibi  fuerint 
remotiorcs,vt  vox  grauiffima  rnagis  ad  filentium  &  tcncbras,horroremquc  matctix  ac- 
cedcns,ob  nimiamaemdcnfitatem,fpiritufque  obfiftcntiam  tcrramrefcrrcpouit, vo- 
lunt  enim  lucera  co  modo in  mundi  matcriam  agere , quo  bominis ipiritus  in  aerem-. 
chordam  aiuntcflemundimatcriara,inftrumentum  veromonochordon  mcga-coirni- 
cum,in  quo  gradus harmoaici  perfccle  harmonicx  fcalxdifpofir;onem  rcfcrant.  lta_# 
Robcrtus  de  flu&ibus,  in  tcrra  cojlocat  fngus,crafliticm,pondufqic,  quxfc  habentad 
frigus&matcriaminfimxrcgionisvfquc  ad  Lunara  protcnue  ,vt4ad  j.  qu*  cft  pio- 

portio 


Dig 


Ltk  X.  Decdchordon  Natura .  ^7/ 

por  tio  fef  qui  tertia,  quia  in  hac  regionc  quarta  tanta  Jucis  colorifque  pars  ineft  j  fiarque 
cx  aqua,acrc  Sc  ignc  diateffaroniterrafc  habente,vtin  raonochordo  f\vniras  in  arirh- 
mctica,A:in  gcomerriapunftum .  Qui  ad  proportionesrneliusexplicandas  duplicem 
fingitpyTamidem,lncidam fiue fbrmalcm  &tenebrolamfiue  materialcm,  ita fibi  inui- 
cern  inlcrtas,vtiucida  bafim  iuam  in  ccclo  Empyrco  hxam  habeat  ,eius  vcr6apcxin_* 
t crram  pcrtingat .  Tenebrofa  vero  bafira  fuara  in  terra  ,&  apicem  in  Empyreo  figat , 
adco  vtvtraquc circa  fphfram  Solis ie  interfecans,  mirara  quand im  lucis  &  tencbraru 
commiftioncm,arqualitatcm,per  continuam  harmonicam  progreffionem  cofrituat,hoc 
pa**to,vt  a  terraad  aquam  vnum  tonum,abaquaadaercra  altcrum,abacrc  ad  ignem , 
(c]U2  nihil  aiiud  nifi  aeris  maxiraa  quxdam  lum ritas  eft)i'emitonij  locutu, ab  igne  vero 
ad  Solem  tresalij  toni ,  a  Luna  ad  $  ,  &  hinc  ad  9  ,  &  denique  hinc  ad  Solem  femidi- 
tonum  confhtuat,  atque  fic  tandcra  interuallumintrr  terram  &  Solem  5  tonis  &  a  lc- 
mitomjsconftans,  in  lphcra  fcilicet  xqualitatis  non  fecusacex  chorda  bifariaro  diuifa, 
diapafon  cxdiatclTaron  &dtapcnte  conltituta  nafcatur .  A  Sole  verd  ad  Empyreum_. 
aliam  fingi  t  diapafon  fpiritualem,  atque  adeo  totum  mundum  ex  duplici  diapafon  ma- 
teriali  &  formali  componit ,  fibi  inuiccm  itafubordinata ,  vt  perfcctilfime  Mulic aliska- 
Ise  fyftcmareferar,fiuepenredecachordon,quod  cum  Dei  manupulfarur,vtriufq;mudi 

mirabtiesconcentus  quofda  excirat.  cuiusngura  in  vltimo  Regiflro  pofita  contcplare. 
Vcterescumelcmcntarcm  mundum  exconcordi  quadam  dncordia  con(titutum_. 

intucrctur,rairamqucqtiandam  diuerfarura  qualitarum  temperiem  deprehenderent, 
clementa  tctracbordocompararunt .  Nam  Orphcus,  Briennio  tefte,ad  horum  excplar 
Lyram  tctrachordam  confiruxir,  omnefque cius fonos  iuxta  gradusdiatefTaron  conlti- 
«uit,  quarum  prima  chorda  hypate  rcrram  ;  fecunda  parhypate  aquam  i  tertia  paranete 
aerem,  quarta  nete ignem  rcfcrret.  vt  in  lchematc  patet . 

Nete    Ignis 

Paranetc  '■  !  1  Acr 

Parhypate  —  Aqua 

Hypatc  1  Tcrra 

c  — Jl<J  •  1  f  "1  '  '   >j>v      .••!/•  »il£>  _OX iy.»  Mi>",  51l'>i*iJ  >ldC^  8  V"'  ',r,"l  >  *  j  t  i.t  >t»**1.}     '.t  •  1  u ! 

Jta  quidem  vt  priroa Sc  grauiffima ,  terrar , quarta  verd  &  acutiffiraa  >»'gni ;  fccunda_. 
aqu*,tertiaaeri  effetanaloga.  Queraadmodum  inelementisduo  funtgrauia  &  duo 
leuia,&  alterQ  a_terograuiusautleuius,itainteti_caordodifto,  duofonigraues  funt , 
duo  acuti,  vnoque  altcrus  grauior  aut  acutior.  Iterum  ficuti  quatuor  elcmenra  alitcr 
Sc  aliter  adinuicem  mutata,variam  craflltiem & teraperiem  affeclionefquc  varias  ,vn- 
-_e  dirTerentesrerum  fpccics  emergunt,  acquirunt;  itain  dictotetrachordo  foni aliter & 
nliter  ad  inuiccm  mutati  compararique  variasproducunt  fonorum  differentias .  Porro 
ficuti  in  quatuor  Elemcntis  triacognolcfitur  interualla,  ex  quibus mutationes  arTeclio- 
nefque  phyficarumformarum  nafcuntur .  lta  &  in  tetrachordo  ex  4  tonis,  varic.  con- 
fonantiarum  formar  oriuntur,vti  in quadriparritoanni  tempore patet,in  quibus hoc  te- 
trachordum  elcmcntare  Apollinis plcctro  pcrcuffum eum conccntum & lyinphonifmu 
prarftat ,  quem  quotannis  in  generationercrum  aliorumque  effectuum  productione—» 
cum  admirationeexperimur.  Hoc  fiquidem  tetrachordon  ex  fe  diffonum  6c  harmo- 
niaeexpers,mox  tamen  fimul  ac  digiti  lili  radiofi  Apollints  tUud pulfauerint ,  incitaue- 
ri  ntque,m ox  ad mirabilem  queodam  concentnm  exhibebit  coufona  duTonis  tta  foctan- 
tetn  1  vt  res  prorfus  difpares ,  contrarie  que  in  vnum  tamen  compofitum  mira  quadam 
concordit  Aamicttia  concurrant . 

Porro  Pythagoras  cum  fccrctum  hoc  harmonicu    12  ad  6  Diapafon 
paulo  profundius  fcruta  ctur ,  naturam  taodemillud    12  ad  8  Diapente 
mirafanc  folertiatn  5  corporibus  regularibus  abfco-     8  ad  6  DiatelTaron 
differeperir;  Nam tcff *_  har raoniam  in  cubo  harmo-    -4  ad  6  Difdiapafon 
nico  reperit  j  Cubus  eaim  6  facies  planas  h-bct;    14  ad  8  Diapalon-Diapente 

Aaa   x  San- 


Digitized  by  Google 


/7*  Artti  Adagn*  Cwfim^  Diffoni 

cubud  \ Jiwsulosfolidoii . 14 planos, duodeciiH lincas, in  qua taad efauunt  dtapafonAad  tx 

proponi»   djapcme;  6 ad  8  diatcflar on, i+ad6  difdiapafon;  24  ad  8  diapafon  cum  diapentCionu 

«nuiics.  ocm m  vno  corporc ^conionamiai um  fericm :  ncque  hoc  roirum  widcri  aiicui  debct . 

Nam  in  rerra  veiuti  iuudamento  &  bafi  prosJambanomenaomftium  rerum  generadau 

rurr,  harraonica  icm .  na,  vti  poftca  dicetur,latent>& ficuti  in  poJy  cncrdo  omnes  chorde 

adpnmamcongunate  reJationemquaaidaraaccuixuntjita&adlcrram  rcliqua  cle- 
menta-i.  n 

Pra-ccrea  I-nem  in  Pyramidemuenit,conftatenim  4cum  lateribnstum  angulisfoli. 
ms.  1  a  vero anguJis  pJams,  vnde nafcitur  (impJicior  quaedam  natura,  quam  inienc no- 
tarnut .  4 emm  aiU  tonftituit  vnifonum  & 4  ad  1  %  diapafon  cum  diapentc , qua°acuroc 
fiucfubtilitas ,  htiaisttwifonantie.  intc lJ,»,tur .  In  octacdro  vcroacrkharmoinwininue- 
mt.conitat  id  8  anguJjs iolidis,fioridemquc  Jateribus,  x^anguJisdanis  ;  Denmue  in- 
Icofacdro  aolatrrutQ  ,  angulorumqueioiidorura  ia,planorum3^nacuramaqucm- 
ucnir,  vt  m  fequcmibus  diccflir .  Atque horum  corporum proporuones  harmonicc ftc 
adinuiccrn  coihgiintttr  iOcbcdronadpyramidcmeftproportio  dupia  in  Jateribus;  .0 
angulisIoJidisici<?uiaJr*ra,in.pJan.s  vero dupJa ,  vnde  emerguntconionantia  dupla* 
frfqutaltera  id  eft  diapafon  &  ttofcntc.  jyamidis  vcro  ad  cuburo  proportio in  laccn, 
busiciquiaJtera,  in  angulis  dupla ,  denuo  conftituunt  diapafon  Sc  diapente  Cubusad 
lcoiacdronpic^ortJonemhabetmhtcribustripJam  inbafibusieiquitertiam ,  in  angu- 
lis  leiquiajtcrara,vnde  dupaion ,  diapemtei  diatcflaron  in bafibua  m  aagulis  vero  dia- 
pentc  emergit .  Vides  igitur  qua nto  rerrar  magis  appropinquanc ,  tanto  maiorcm  in- 
corpcjibusi|SMpropriatisharmcmiam  oa/cLiiaifidcsCubumdc  Icofacdron  qua?ter. 
rara  &aquam  fpenainam  &marcm  icrlrum.  haxraoniciiquefcrnmjbusairgCTC,  cubilc 
Nympharum,ocncrationibusrerumaptilf,raum,vndcinfcriprjolcofacdri  in  Cubo, 
atJU*  *  rcrra:  ln  ord,nc  ad gfnerationcsrcrura^cundiffimumconnubium.. 

Oucndimushariiioniarn  eicmcntorumiumanalogiam  quandara  proportionunu 
mqs  c  luccfcenoi»,  jwnc  dedarandus  quoquc  rcftar,  fcnfibilis  ille  cicmcntorum  fym- 
phoni  mus,  quo interlc  vcrc  &  reaJitcr  conionant,  cx  varia  cnimcleracntorum  ag.ta- 
tione lcnlibilcm -quandani  harmoniam  pro  corporuro  colliforum  conditione  nafci  cer- 
tum  c" •  Y^"1  *!S3l  ra a,,ud  nobls rcferr>  nifi  orgzna  quoddam  occultis canahbus , 
ItfJutiuUu  is  quibuidaminftru^i^perquartimanguftiasigncus  iUc  foiricus  pcr  vni- 
ucrlumtcJIuriscorpusdimjius,dun»,rapcturuit  ,idcra  quodvcntusio  or^anis  noftris 
arrincialibus  ionos  videlicct  grauxs  acntis  mixtospro iaKitate  aut  fubriiitatc  meatuum, 
rihcit,cuiulraa»Jimuiica  m  admiiamdis  iliis  tcrr?  motibus Caiabria?  163 8  exortis ,  rai- 
hi  pnmLiin  innotuit,  dum  exinduinruraipirituumiatcra  montium  quaticnciura,&qua 
dora  poru  eJab*ut3ura)vehemcntiafubinde  vdutitubcjouuimnoununquam  veiuti  rc- 
ionaoriumaqoarum  raurmura  ,interdumad*nitartoniiru  vchemcocisJubinde  vciuu 
«ulantium  horainttm  tlamorcs  vcnrornmaue  fibiios  audicbaraus .  Catadup*  ouoqi 

aquaiuminvUcerjbiisraoodnra,cauf3cfti:onccnr«si^Msprodi^ofi,qucm  vt  lupra 
dtctura  c(t,ad  cctta  quatdammcntmra  foramina  pcrcipi  «iftoriiXtradunt,&  nos  fiuc  ca. 
rum  rarones  in  mundo  noilro  lubccrraneo  affignabimus. 

^Pr*rcreatcrrx&aqua?pcrpcTri«  gcnus,dunu 
-cnim  littoribusperpetuo  mfultant,  pro  caocrnarum  canalinmquc  quantjtatc  cam  har- 
momam  conftiriuinr,  quam  hiftonai narranr  varia  marium  iitcora  «xhibere .  ItaMaris 
Aegn  httor*,Pauiaoia  teftc,  Cythar^fonum .  Infuiarum  qHarundam  ripa* ,  orgaoa  St 
omnisgcneris  fiLhiianim fymphoniam  ,Litcora  Botnid  maris ,  ciulatum  hominum  ,tc- 
Itcoiaoreferunt.  Nam  vtaiibiquoqucoftendirauscryptaiiomfpccuuixwucJurtoraliu 
concauaomoisgcnerisconfonantiasnindant;Si  cnim carura capacitas  fe  habucntvt 
1  ada  illa-ncceflarioaquarnmvndiscltrluctibus  veiutipJcctro  pcrcuux  rcddent  dia- 
palor, .  &yt a ad 3.daPcntCi  fi  vt  3  ad  4  diatctTaron;  fi vt  8 ad  otonum  ;&fic  dc ccete- 
ns:  Vtproindcmirura  non  fit ,  vtpotc occuita  harmonut  feroinamfc  condncntiuuu 
murmurftrcpitumquc,gratum  cfl'c_^. 

Por- 


Digitized  by 


Lik.X.  Dtcachordon  N 'atur* .  373 

Porro  Aernunccumtcrramoddcumaquavaria  quoquc  vcluti  fonorum  harmo- 
nioforum  difcrimina parturit,  dum  enim  montibus,  pems,  fpcluncis,angiportibus3ar- 
boribus,  aquaru  mqiie  fluctibus  violcnta  agttatione  miicctur ,  vcluti  cx  confonis  «Sc  dif- 
fonis*cx  grauibusacutifque  vocibus,mirumquendamconccntum  eflicit.  Elucct  id 
primo  in  montium  diuerlx  quantitatisangiportibusvbi  ventosvane  illitus  miram  va- 
rietatera  fonorum  exhibet.  Hincin  Athnaadfcopulosquoldamcauernofosfpirantc 
Euronotho  ,perpetuusquidain  harmoniofufqifufurruspcrcipitur,nonfecusacfichor- 
das  quisintcruaJiis  quint;  tertix&odauaeextcnfasincitatasaudirct.  Idem  mc  obfcr- 
uafle  meminiin  diuerfij  magnitudinisarborum  vento  agitataru  foms.Nam  fiarbor  vna 
dupIafueiiraItera,vtinCyprcflis&Popul:s  maximcapparet,fufurrosdiapas6  txprimct 
fivnaadaJteramfffquiaItcra>diapentc;&ficdccoetcris.  In  proportionc  flu^uum_* 
ma ris idcm  con tingcre  folet ,  imo  in  chartaccis fcneftris  ccrto ipirante  vento  folius ac- 
ris  bencficio  pcrpetuam  muficam  hoc  pafto  excito . 

ln  chartacca  quadamfcncftraerformeturquotlibercirculi,  ea  proportione  quadia- 
metri  tuborum  alicuius  organi  adinuicem  fe  habent .  vidciicct  vt  1  ad  2.  a  ad  ;.  3  ad 
4<4adf.  lad  j.  iad4.&ifcdccostcris.  Quopcrado circuliincharta dclincari  lub-  £j  .  ^ 
ciliflirae  cxfcindantur  ,hactamencautcla  vtaiicubiadhafreant  ifintquc  tanquamla-  tuu.pulchru 
braquqdamaut  plecirafiuc  lingular  venticollifioneeflbrmantes  voccm,critquc inftru- 
mentum  paratum  .  Nam  vento  dictam  reneftram  fericnte ,  mox labium  intra  circuJarc 
fiflu ram  intitat  ura,fon  um  qucndam  tremulum reddet,  &  cum  om ncs  circuli harmoni- 
ce  iint effigiati,harmonicum fonum  omnes  cum  magna  audicntium admirationc  adin- 
uicem  edtnt .  Huc qucque  chordarum  vento  agitatorum  organura ,  quod  m  prarce- 
dentibusdeicripflmus,  pertinct.  In  ^Bolijs  quoque  diuerfxquaontatispilisacrferuorc 
ignisagitatus,infolirum quendam  &harmonicum  ftrepitum  cxcitac.  Innu-rxra  hoc 
loco  huiusfymphonifmi  elcmentarisporrenta  adducere  poflem  »nifi  capaflimin  toto 
hoc opcre  demonitra flc  h ,  Certc  ii  aons  noftra, co  loco  conftituta  forer ,  vt  ventorum 
Oceanique ad  diucrfa  tcrrarum  httora  allidentis  fremirus  diftin&e  audire  poflct ,  dico 
eara  n6  niG  fymphomam  omnibus  numcris  abfolutam  pcrceptura5vt  vcl  hinc  ad  Crca- 
torislaudcsindefcflblaboredecantandasincitemur,cumvel  ipfa  eleroenra  ad perpc- 
tuoshymnos OmnipotentiDEOfaAori  fuovclutiquidruplici  bafli  tcnoris,  alti  ,can- 
tufqucvoccspcrfoJucndasjvnaniraiconipiratione  confonarcintueamur . 

REGISTRVM  II. 

Symphonifmus  Caelorum. 

RErafani  perarduam  aggrcdior,  dum  Muficura  illum  cceleftiura  corporum  coo- 
centum  inueftigarc  conorinegonum  vti  a  mukis  tcntatum  ,ita  a  ncmine  hucufqj 
reftd  pcrattum,omnibus  ad tam  infolcntis  harmonic  fymphonifmos  obfurdcfcetibus . 
Certe  Mufico  hunc  n  undura  artificiocompofitum  iplar  idec.  rerum  Archerypar  nccci- 
fari6  fuadenr .  Ciimenim  DEVS  harmonicum  rcrum  Archerypon  fit ,  rerumque  fin- 
gularum  fpecics in  hoc  vniueriitatis  lib'0 ,  metrico crdmc  veluticarmina  quardam  de- 
ftribere  voluerit,hoc  cum  primis  fategifse  videtur,vt  organo  hoc  mundano  dcbito,co- 
grucnriiTirao,&Harmoftar,id  eftfomanarldcaeconformiordine  difpofito,di&a  carmi- 
naconcinniflim?muficjf,auribusmortaiiumexhiberct.  Aftipulatur  ditfis  noftrrsma- 
gnumEccIefiarlumen  Auguftinus, h\ssetbis.Ordinemfecuhrumranquampiticherrimum 
carmenex  quihufdam  quajtantithetii  bmeflauitDEVS.  Et  mox  -.ficutcontraria  consrarxjs 
oppo/tta,fcrmonif  pulchritudinem  reddunt ,  ita  quadam  nen  n>erborum  yfed  rerum  ebquenti* 
eontraricrum  oppofitione ftculipulcbritudocemponttur .  Mundum  hunccarmcn  quoddarn 
& cpigramroa  dicit, in  quo tot  voces  &  rcs,quot antichcta;  tot  rcum  pugnar ,  quot  cd- 
trarictatcs  fpectantur  iuxta  illud : 

Corpo- 


Digitized  by 


S 74  Artii  Magnoz  Confwu  $  DtJJoni 


Corpore  m  vno 
Frigida pugnabant  cahdis*  humentia ficcis » 
Mollia  cum  duris,finepondere  babcntia pondus-. 
Suntitaque  carmioareruni  inhocmundoelegantiifima  .-namomnigena  contrario- 
rum  varietas,  3c  difcordia  diuino  cterni  opifkis  ingenio  d llpofita  ,  & fuis  numcris  abfo- 
Tvra  imita-  luta  rcddit  concorciiiiimam  ,  ac  fuauiflimam  Muftcam  oculis  ,ficut  auribus  rauficam_» 
eooeemum,  rc<*dit  altera  tocabulonim  varictas ,  &  fonorum  difcordia  benc  tcmperata .  Quintill. 
&  muficam!  Jib.i.  cap.6.  ait  Pyfhagorar,  &  oranium  iequacium  fuifle  fententiam  ,  Mundum  mufica 
ratione  cfle  compoficum,  &cum  dcindeiyram  fuiifc  imitatam .  Qux  autcm  fithxc  rc- 
rura  Mufica,  qux  rcrum  antithcta,quis  ordo,quod  carmen,  qux  dcmum  vmuerfi  pul* 
caritudo.quiocuJishaclenusnon  conlpcxit,  percipiatauribusafapientiffiraoSeneca.^ 
hisverbis  defcriptam . 
Puta  inquit,  o  Martia ,  nafcenti  me  tibi  venire  in  confihum  .  tntratura  es  Vrbem  Dijs 
Vr^iuerfipBl  minibufque  communcm}omma  complexa,certts  legibus  ,  dtcrntfquc  deuinclam .  Videbts  illic 
Mei 'deicri  innumerabiles fteilas,  miraberis  vnofydere  ornnia impleri, folem  quotidiano  curfu ,  dici  nocJifq; 
bitur  i  Sc-  fpatiafignantem :  annum,  aftatcm ,  hyemem  aquahterdiuidentem .  Videbis  noffurnam  Lur* 
ncc*~*       Juccefjhnem  d  fraternis  occurfibus  lene ,  remijjumque  lumen  mutuantem ,  4r  modb  occultam  , 
modotot»  ore  terris  imminentem,  acccfjionibus  damnifque  mutabilem,fcmpei  proxtmd  difJimU 
lem .  Miraberis conieela  nubila^  &  cadentes  aquas,  obliqtu flumina >  &  calt fr^gorem  . 
Cttm fttiatos fpecJaculo Juperiorum  in  terram  oculos  deieceris,  excipiet  te  alia jorma  rerum,  ali- 
terque  mirabilis .  Htnc  camporum  in  tnfinttum  patenttum  fnfa  pbnitics :  htnc  montium  ma- 
gnis,  &  mirabilibus Jurgentmm  iugis  erecJt  tn fublime  vertices  :deiet~lus  fumiaum  ,  &  ex  vno 
fonte  in  Orientem,  Occidentemque  diffufiomnes  &  fummis  e.tcummibus  nemora  nutantia ,  o- 
cantum  fyluarum  cum fuis  animahbut,  auiumquc  concentu  d<jj'ono .  Varij  Vrbium fitus-jtt  fe- 
chtfe nationes locorum  dijjicultate  &c  Et  mox :  Quidlapidum,gemmarumquc Julgor  l  &in- 
ter  rapidorum  torrentimn  arenas  aurum  tnttrfluens ,  Et  in  medtjs  terris,  medwque  rurfus  m.%  - 
rinitentes  igntumfaces . 

Hisfimiliafuntqux  D.  Auguft.  confcripfitdc  vera  rcligionecap.  29  Non  fruftra,  & 
denAdipBj  *HMt't*r  Wutri  oporttt pulchrttudintm  coeli,  ordmtm Jidcrum ,  candorem lucit , dterum  &  no- 
ohrTtudiue1  cJium  vicijjitudinesy  Lttnjt  menflruatd  curricula ,  anm  quadrifariam  tcmpcrationtm  quadri- 
vetba-.-     partitis  elementis  cengruentem:  tantam  vim Jeminumjpecics  numtrofqut gignenttum:  &  om- 
nia  in  fuogtnere  modumproprtum  vaturamque feruantia &c.  Rurfus  TcrtuII.  lib.  1 . aduer- 
fus Marcionem  ante  mcdium  ,  pondcrat  tam  pulchrum  cife  ordinem  Vniuerfi,tam  ap- 

Eofirum  &appriraefabricatum,  vt  Philofophieius  magnitudinem,  vim  ,poteftatem_  > 
onotem  ,decorem,opcm,  fidcm,  lcgcm  cleraeutorum confidcrantcs ,  rcformidauc- 
rinr  initio,acfine  mundumconftare,  dicerc^. 


Ordincmfzcujorum  tanquam  pulchcrrimura  carmen,  ex quibufdam  quafi antithe- 
tis  honeftaifc  Deum  D.  Auguftinus cxiftimauit ,  Non  rc  um,  ied  verborum  eloqucntia 
m-«8-    f^culipulchrjtudincmcompofitara  .  Et  ne  nihilcxfacristhciauns  ejcpromamus,  pianc 
Varesreoius  hanc  ordinatiffimam  Vniucrfi  Muficam  ,&  elegantiiiimumrerum  carm6 
clcgantilfimis  ipfe  defcripfit  carminibus,  Caltenarram&c.  Viquead  h^c  vcrba :  In  om- 
nem  ttrram  txiuit Jbnus  torum,  vcl  vt  habent  Hebraica  :  Exiuit  hnta  eorum,  amuffis  torum. 
Hoceit,eorumMuficataraadregulam  &amuffim  concinnata  ,vt  nihilexa^tius  inue- 
ftigari  qucat .  Quod,  vt  magis  conftct,  obfcruemus,fi  placet  ,id  quodcx  orHcina  Py- 
thagorica Cenfonnum  ,  Plinium,&  Eiatofthencmhaufifte  Gcorgius Vcnerusin pro- 
S^towlri  btolUttttBI  rcfcrebat,quod  iterra  vfquc  ad  orbem  fignorum  (it  harmonia  diapaion 
pJtcAi c"?  p«fee>a  .  A  terra  vfque  ad  Iunam  tonum :  a  Luna  viquead  Mcrcurium,  lemitqnmm, 
natmuoduj  aMercurio ad Venerem tantundcm,a Venere ad SoIem,tonum & dimidiu«i, &c. 

Vides  diuinihuius  templimundani  muficam  ?Totiusnaturx  concordiara  ?  Nonncer- 
go  pulcherrimum  carmen  &  epigramma,  iurc  optimo  Augufimi.  s  nuucupat  mundum^ 
quis  neget  iam  totum  pocfis  iiudium  in  unitanda  natuia  vcrfaric 

Porrd 


Digitize 


Lih.X.  Dccackordon  naturat.  j^f 

Porrp  Pythagort»,  Plato,  Tullius,Plinius,  Macrobius,  Proculus ,  Chalcidius ,  &  irw 
numcrialij ,  etiamfanctiPatreshac  mirirka  rerumdifpofitioneattoniticoelosverunjL* 
ac  du  laffi  mu  m  fonuffl  edere  credideru  n  t . 

TuJl  us  in fomn. Scip.  dulciflimum  coelorum  cantum  aure  percipicns  ,&  animo  roe- 
ditatus  lic  ait :  ^uis  cft  quicompkt  aures meas , tantus &tamdulcts  fonus  l  Hictsl  illc  qui 
inttruaUis  coniunihs  impartbus, ftdtamtn pro  rata portionc  dtiltnilis ,  impulfu  &  motu  ipforu 
orbmm  efficitur,  &  acuta  cumgrautbus  temperans,  varios  dqualtter  concentus  cfficit .  Et  in- 
fcriu  s ;  Quam  ob  caufam fummus  ille  calt  flclbfer  curfus ,  cutus  conucrfi*  esl  concttatior  acuto 
txcitatur/S' mouetur fono .  HxcTullius:  Qux  Macrobiushb.  z.  m  lommum  Scipionis 
cap.i.ficcommentatur,& Pythagoram ac  Platonem in candera inducit  fententiam-j.  *ot^.M*" 
Ergo  ait :  Ex  ipfo  ctrcumduiht  orbtum finum  nafci  ntccjft  tft:  quia  percujfius  aer  ipfo  intcr- 
ucntu  iilus,  vim  dc  fe  fragoris  emittit,  ipfa  cogcnte  natura,  vt  infonum  definat  duorum  corpo- 
rum  vioknta  collifto .  Et  l  tati  m .  Ex  bis  inexpugnabili  ratione  colkclum  eft,  Mufisos finos  de 
fpbararum  cakjlium  conuerfione procedere:  quia    finum  ex  motu fitrintcejfum  cfl,&  ratio 

f u4  dtuinis  ineft, ftt firto  cauft  modulaminis  .  HocPythagorasprimus  omniumGrxcu  gentis  -  . 
•minum,  mcttte  couccpit  &  intelkxit,  compofitum  quiddam  dt fpbxris  finare propter  ntccjji- 
tatem  rationis  > qux  a  cakilibus  non  recedit .  Hxc  ltle .  Quod  ex  ijldem  Philofophis  cap. 
icq.  probat &  exphcat.  Etcap.j.fic  cxordttur  .  HincPlatoin  Republica  fua,  cum.de 
iphxrarum  coelcftiiimvoIubi]itatctratflarct,finguIasaitSyrenas  fingulisorbibusinfi-  pla,° 
dere.  Significansfpharrarura  motucantumnuminibuscxhibcri:A7/fmSyrm,Z)/;Oc4-  Vnicuique 
nens,  Grxco  inttlkShs,  vakt .  Et  mox :  Idtv  canere  calum  ttiam  Tbeologi  comprobantes, fo~  Corloru  itl-, 
sios  muficosfacrificijsadbibuerunt,  &c.  Hxc  ibi,  Sc  alia  qux  gratia  brcuitatis  prartcrco .  JJJJfcS?" 
Et  quod  cuique coelorumyna  Syren  infit ,  retulit  Georgius  Vcnetus tom.  5.  problem.  Btimrktai 
fctf.j.  num.311.  cxPlat.deRepub.  Proculoin  Cratylo,  &in  Repub.  ChalcidioinTi- 
mxo .  Huc  fpccUt  Hemiitrekiu m  A ngeli  Poli . 

Sua  eitique  innoxia  Syren . 
Plin ius  Iib.i . cap.3 .  idem  fic :  An  dulci  quidtm  &  incredibili  fuauitatt  concentus ,  nobis qui  riiniu»  ad 
intus  agimus  ,  iuxta  diebus  noilibufque  tacttus  labitnr  mundus  I  Ccelius  .  Rhodig.  <dcn»  • 
lib.5.  cap  xj.  fic  ait :  Quopatlofiatvt tantorum orbium  rotata  vertigo  tacitofiknttque  Je- 
ratur  ambitm ,  etiam ftnobts  minits  audientibus  mirandafonorum  tranfiatiucunditas  /  Hanc 
Plato  atTeruit :  hunc  confectati  omnes  approbarunt  1  nec  Boetio  dilplicuit . 

Philoludxorum  di.Tcrtiffimus  lib.  defomnijshancmuficam  verbis  noratu  dignifll-  phiioiud*. 
mis  dcfcribit :  Ccelum perpetuo  concentu fuornm  motuum  rtddit  harmoniam  fuauiffhnam:qu*  u* i<irtn  e.,e- 
ft  pojfet  adnoftras  aures  perutnire ,  in  nobis  excitaret  impottntcs  amores ,  CT  mfanum  deftde-  --Dt'ai'ai- 
rium ;  quo Jhmulati  rtrum  ad  viifum  ntccffarium  obltuifieremur ,  non pailt  cibo ,  potuque  per 
f.tuccs  demiJfo,fid  quemadmodum  immortalitatis  candtdati ,  dtu:ms  confummatd  mufica  can- 
tibus ,  quaks  cum  Mofes  extra  corpus  raptus  audiuijfct » ftrtur  qttadraginta  dies ,  totidtmqut 
notles  nec panem,ncc aquam gvftajjt .  Etquod  fcauitur  diuine  :  Jtaqutcaluminslrumc'-  ^um  in- 
tum  Muficx arcbttypum , -vidttur  mihi non propttr alia tlaboratum , qudm  vt  rtrum Partnti  q^DE^o 
bymni fcite decantarentur  & mufice .  HecPhilo.  Confonat  D.  Ambr.  in  prxfationcfu-  canitur 
per  pfalmos  fic  diccns :  Laudant  Angelx  Dominum ,  pfallunt  ei  PoteSlates calorum .  Ipfum 
quoque  axem  califert  exprej/ior fermo ,  cum  quadam  perpetui  concentus  fuauitatt  vtrjari,  vt 
fonus  tius  txtrtmis  terrarum  partibtts  audiretur ,  i  bijitnt  qustdam  fecrtta  naturx :  ntc  idab 
fufunaturte,  videtur  alienum .  Hxc  Ambr.  Aniriusetiam  Seuerinus  Boetius, de  mufica_«  Boerhius 
lib.i.  cap.a.ficait:  Quifieri  poteslvt  tam  velox  cali  macbina  tacito  fikntiaut  curfu  mo-  quoquc. 
tteatur,  etfiadnoilras  aures  finusilk  nonperuenit  I  Et  alia  ibidera.  D.  ludorus  lib.  3.  FrDlfidor 
Etym.  cap.16.  ficait :  Ipfimundus  quadam  barmonia  finorum  fertur  ejfe  difpofitus ,  &■ 
calumipfitm fub  barmonix modulationc  rtuolui*  Sed  &  quidam Licentius  quem  refcrt  Si-  Liccadua 
xtusjlib. 5.  BibJ1cth.annot.105.de  DEOJoqucnshocipfumeiegantcrcecinit  diccns.  J^"  chri" 
Aptauit  numeros  calts ;  iuffttqut finoros 
"^*^-        ExcrceremodoSiparikfquc  agitart  cbordas. 

AnfeL 


Digitized  by  GooqIc 


fit  D.  Anfe!. 
Curnonau- 
diamus  to- 
noscurloru. 


MunduJ  ifte 
eft  templu 
I>ci,idc6de 
buit  niufios 
inftrumentis 
non  cartrc . 
Hilm.  8. 
Sinitrct.  i. 


J  7  6  Artis  Magn*  Confeni    Dijjo  ni 

Anfelmus  lib.i.  de  imaginc  mundi,  fic  ait :  Septem catlorum  orbtscum  dulcijjma  bar- 
mettia  voluuntur,  ac fuauiffsmiconcentus  etrum  drxuitiorte  efficiuntur .  Quifonus  tdeo  ad au 
res  nofhas  non pcruenit ,  quia  vltra  aerem fit ,  &  eius  magmtudo  nofirum  angufium  audifum 
txcedit.  HxcAnfelmus. 

Ratio autc m  qui  ad  aflere  ndam  hanc  coelorum  melodiam  illos  moucat ,  eft ,  quod 
mundusifteabantiquisappellatusefttempJumDEl,  videlicctaTuIlio  in  fomn.SciJp.& 
aScncca_».  »v^«\^ 

Ciim ergomundusifte  fir  tcmplumDEI:  noodeceatautem templa &  EccIefiasDi- 
uoruin  iinc  organis  &  cantoribusefTc,  idcirco  in  hoc  voiucrfitatistemplo,coelorum  fo- 
num&  harmoniam  viceorganorum,&cantorura  a  DEOfuiflcadinuentam,volHcrunt 
antiqui,  vrfic  vcnrm  fit  cocJos  cnarrare  gloriam  DEI ,  &  vniuerfum  haberc  fcicntiarn-, 
vocis,  idcftj-voccm^ac  ib num  fcicntnfimum :  vthabentScripturc, , 

De  admtranda  mundanorum  corforum  adtuicem  proportiont . 

VIx  ab  Hipparcho  yfquead  harcvltima  noftra  teropora  vllus  Aftronomorum  re- 
pcrrus  nnr,  qui  vcram  corporum  mundanorum  proportionem  tum  in  mo- 
ie1,  tumin  diftamia  corundcm  ab  iniuccm  rcfte  alfignarit;  omnibus  in  cadem- 
dererminanda  diflcnticntibus  ,  cuius  quidcm  rei  ra- 
tio  alia  noneft,nifidiuerfitasmedijlbJaris,ocuIorum, 
inftrumentorumq;deceptio,vti  &  diamctroru  apparc- 
tium  in  globis  coeJcftibusiniufta  dctcrminario,Bequc 
fpes  vlla  nobis  relirta  vidcrur  ad  hoc  mudi  fecretum 
pcrtintjcndi,  eflc  tamcn  admirabilcm  quandam  pro- 
portionem  hifccmudaniscorporibus&  prorfus  har- 
monicam,  tam ccrtumeft ,  quam  certum  cft , DEVM 
Sapientiffimum  Ai chircdum  omnia  in  numcro ,  pon- 
dere,&menfuraproaeaflc;  caufaeoim  exiftenteor- 
dinatiflnna,effc.ftus  diibrdinatos  efle  ficn  nonpoteft, 
hanctamcnvari;  varie  aflignant.  Quod  enim  anttqui 
fmfibikm  barmontam  excorporum  caeiefhum  barmoniam 
dijpofitam  coUifione  exortam  crediderint ,  hifce  nouifftmis 
temporibus  pafftm  expkdttur ;  cum  nee  coelorum  folidttas 


necordojfdfararum  iuxta  veterum  difpofitionemfnkfiilat. 
Plolomeus  infua  Hdrmonia  in  modum fcaLc  mufica  duplici 
crdmefpb*rasdifponit,bocpatfo,pritm-vt  ^hjpaten  ideil 
infimam  cbordam  ,Saturnusneten  id  efl  fuprcmam  ,reli- 
qu<e  intermedne  intermedias  chordas  referrent  ;fecundo 
contrariaftrie ,  <vt  %  hypaten,  ])  neten  referret .  Sed  hcc 
ratiocinianra:rcr  friaolasqualdam  ,  &  valde  impro- 
priascongruenrias,  nihil  cerrum  folidumqueconclu- 
dunt .  crgo  nulla  rationc  fub hifce  harmonia  cocli  co- 
fidcrari  poteft  .  Hanc  vanitatcm  cum  Kcplerus  quo- 
que  confidcraret ,  altcrara  harmoniam  architeftatus 
eft,  fed  itaobfcuram,&  myfticis  verboruminuolucns 
intricatam,  vtquid  fentiatdifficultcr  inrclligatur,  na 
dum  nihil  non  ad  eam  demonftrandam  rcntat , a  f<L-» 
ipfo  diffcrens,  mentifque  arftu  abrcprus,  tandcm  eam 
in  j  corporibusrcgularibus,arcanum  harmonicairu, 


CUBUS 


fe 


\ 


Lib.X.  Decachordon  Natur*,  377 

fc  detexhTe  gloriatur.  NamCubiangulusintimo  Saturnicirculoapplicatus ,  aitcetra 
planorum  fcrc  tangcre  medium  circulum  Iouis  (fupponit  enim  fingulos  Planetasj. 
ccelis  conftarc,  Apogxo,mcdio  &perigxo,folcmque  immobilem,tertam  mobilcm  fta- 
tuit.)  Tctractri  vero  angulisintimo  louiscirculoinfiftcnribus,centra  planorum  te- 
traedrifcrccxtimumMartiscirculumtangcrc.  Sic  oclaedri  anguliscx  9quocunquc 
circulofurocntibusjcentraplanorum  oflacdrorum  dcfccnderc  quidem  intra  $  exti- 
mum  circuium, ad  medium  tamen non  pertingcre  vidctur .  Dcmquc dodecacdricoru 
&  icofaedricorum  orbiumproportionibusinter  fec,qualibus,  omnium  proximasefle  j.Rcgularia 
proportionesfeuinternallainterc^&tcllurisjintcrquc  Tclluris  &  Veneriscitculos,caf-  S^mm" 
quc  ipfas  intcr  fc  fimiliter  xquales , fi  ab  intimo  d  ad  medium  Telluris ,  ab  hoc  vero  ad  di contmit . 
mcdium  9  computcmus,fed  rerri  in  figui  a  prxccdeti  intuere ;  Atqi hx funt fpcculatio- 
ncsKepIcri.  Verumquoraodoex  his"a  Philofophis  &  Mathematicisintcntaccerorum 
harmoniademonftraii  poflit  non  vidco, cumipfc in  hoc  potius  ccelosad  fua  c  corpora 
folida  vioIcnterdctortaattraxiiTc,quam  corporacoelisapplicaiTedici  poifit.  Quodfi 
certaacdeterminatain  mundanorum  corporum  diftantijs  quantitasinuctafuifTer,  ali- 
quod  hauddubiecircaproportionesccelcftiumcorporum  ,ad  5  re^ulariaanalogunu. 
condudi poflfcti  Verum  cum  omncs  Aftronomi a  temporibus  Ptolomc^  vfquc in  hunc 
dicm  in  ea  aflignanda  laborcnt,  6c  in  infinitum  fere  difcrepcnt ;  certe  cx  hifce  harmo- 
niaccelorum  demonftrariminimepoterir,  nequc  cx  penodios  motibusplancta.um-, 
eadem  concludipoteft,  quodita  oftendo.  Suntpenodoci  motus  Planetarum  iuxta^ 
Kcplcrutn,vr  in  fcquentiTabclla  apparct . 


Periodui  motus.         I  mcdius  motus  diurnus 


Scrup. 

min. 

fec. 

ter. 

i» 

37 
59 
59 

31 
19 

0 

59 
16 
8 

*7 
S 

3J 
11 

iy 

96 

7 

39 

88 

245 

32 

2T 

In  his  pcriodicis  tcmporibus  harmonicx  proportiones  null*  funt,  quod  facile  appa- 
iet,fiperiodimaiorcscotinu6bifeccntur,minores  continuoduplicentur;Capiatenim 
numcrus  dicrum  cf  687  tncnfuram  1  zo,quxcft  diuifionischordx ,  vcnicnt  in  hac  men- 
furapro  partcdcciinafcxta,pauLopIusquam  117.  louipropartcoclaua  minus  quam 
95.  Tclluriniinusquam  64.  y  pro  duploplusquam  78.  $  quadruplo  6 1  plus .  atquc 
hinumcricum  iiononfaciuntvllamproportionem  harmonicam  jnequecx  Aphclio- 
rum  perieliorumqucinterualiorum  proportionibus,  vt  Keplcrusputat  harmoniacoelo- 
rum  concludipotcft.  Nam  diurnus  motus  h  aphclius  1  min.&  46.  fcc.  Etpericlius  2. 
min.  15  fcc.  non  cft  rertiu  maior,  fed  fi  prior  haberct  1  min.48fec.  tunc  1  min.  48  icc. 
ad  2  min.  ic  fcc«-candcm  haberentproportioncrn  quam  5  ad  4quxcftproportiodito- 
nifeu  tertic,  maioris,  neque  Apheliu*morusdiurnus  2£4min.36iecun.  ad  perielium  5* 
min.  3ofec.  proportionem  habct  5"min. ad  6  fec.fcmiditoni ,  vtKeplerus  putat,fedad 
cam  conftitucndaradefiderantur  5  fcc.  nequeihtcr  Aphelium  c^i6rain.i4fec.&eiuf- 
demperieiium  3  min.  81  fecu.proportiodiapenteconmtuitur  ,fedab  eadem  deficit7 
fcc.  PorropcncliusTcIJuris  61  min.  18  fec.diurnusmorus&apheIius57  min.  3  fec.  a 
fcmitonio  deficit  15  fcc.  Et  ficinreliquismotuum  diurnoruminaphelijs  perielijfquc 
proportionibus  nullam  pcrfectam  conlonantiamrepcries.  Sitamcn  nobislicentiaqua- 
dam  Keplcriana  motuspaulo  ante  di&os  harmonicisproportionibusapplicareconcef- 

imfucrir,  crit  motuum  harmoniaea  qux  fequitur. 


ic; 


Bb  b 


MO- 


37*  ArtiiMtgnm  Confoni^)  Difiom 

MOTVS  DIVRNl. 

Min.  Scc. 


Aphelius 

i 

4* 

ad 

PcriheJius 

2 

'5 

Apbelius 

4 

ad 

Pcrihelius 

S 

3« 

Aphelius 

*5 

ai 

ad 

Perihelius  38 

I 

Aphelius 

28 

Tell. 

ad 

Perihehus 

6i 

18 

Aphelius 

94 

fo 

9 

ad 

Perihelius 

98 

47 

Aphelius 

164 

0 

ad 

Perihelius 

394 

0 

cft  vt  ad 


eft  vtad 


eft  vtad 


eft  vt  ad 


cft  vtad 


5 


—    Tcrtia  maior 


Tertia  m  inor 


—  Diapcnce 


16 


3—  ^Z~v  Seraitonium 


Diefis 


eftvtad      jjj— - 


~  Diapafoncum 
—    3  minorc 


X y  Hema  barmonicumfecundum fealam  naturalem . 


m£np 

siipia; 


> 

o 

te». 
5 


y   >  *a  >  »0 

&    5T   cL  3? 

T!    £  * 


u  >  >  * 

5.  er  er  T3 

?  2.  2. 

5  ?  "  55 


Syfltma  feaU  mollus. 


01    <X         k>  O         q  3 

3     3  ** 

I  £  ?;?;?>>>  > 
&  j  *  »&H^  > 


Scd  hoc  nccjuaquam  prudenti  aftronomo  Cuisikcre  poteft ,  ciim  nobis  non  conftet 
vtrumproportiomotuumcxnatujarciita  fc  habcat,cuius  tamen  diucrfitas  obierua- 

tionum , 


Diq 


Lib.  X.  Dccachordon  Natttr* . 


*79 


nonum,  proriusconrrarium  oftendar,&  proindc  nihil  ccrtum  &£blidum  cx  hifcc  circa 
harmoniam  ccelorum  concludi  poifir ;  accedit,  quod  nulla  inhuiuimodi  logilSmis  mo- 
rarum  interuallisharmoniaconcipi  poflit.  Lud*rcauteminiolapropomcme,nullius 
ingcnij  cft,  cum.vix  vllc^  numcris  fubiectae  rcsfint ,  quxnonaliquasex  rauficispropor- 
tionibus  dcnominationes habeant .  Qux  nara  igitur  proprie  muilca  cceleftisjfit, Sc in_* 
quo  confiftat  vlterius  dicendum  rcftat . 

Abenragel  Arabs  libro  quero  Hesbaaclladonia,id  cft  computum  mundpvocat ,  aic 
corpora  mudana  eam  ad  fe  habereproporrionem,  quamradices  ad  quadrata  cl  cubos 
ha  bent,  quam  &  in  Myftcrio  Cofraographico  innuit  Keplcrus . 

Hanc  vltiruo fuse  cxplicat  Reica in  luo.oculo  Enoch  &  Eli^jcertc  ingenioiunipre. re-. 
liquis  inuentum  ,&  harmonia  cadefti  aptiiUraum,  11  vfquequaquc  fibi  conftaret  commc- 
fio.  Vcrum  ciuscommentum  producamus .  Ait  is  itafe  habcre  proportionem  tcllu- 
risadSolem  vt  load  iooid  eft  iyad  9,ira  vt  radix.Tclluris  ioad  molcm  SoJis  loofit 
quadrata,ad  diftantiam  vero  looocubica  fic.  Prarterea  diametrum  ioJarcm  rei|>cctu 
radijfuasorbitx  in  ioooopartesdiuifipantcr,J~ebaberc  vt  i$l  ad  L :.ua  oftcndit..  Cunt_, 
diametcrapparcns  SoJis  mediocritcr  a  teira  diftantis  luxta  obleruationcsa  lefa^t-a*  fit 
34  min.  41  Icc.  erit  finus  r  eftus arcum  vifionis  34  rain.41  lec.  lubttndens  ncccflario cx 
tabula  finuum  100.  &  hac  pofita  obferuatione  fideli  benc  oftenditur,  imo  neceiTurib  fe- 
quitur  diametru  vifualc,  fi  quidcm  rec~te  acccpta  fit,  ad  diftantia  teJlurisle  habere  vt  ijj 
ad  ioooo,pofito>centrum  orbitc  Solis,centro Tcrr^congrucre»^. 

Supponit  dcin.de  teira?  diamctrum  ioparricularum  radieem  cubicam  cfle,&  confe- 
quenter  hanc  radicem  loiuxta  tabulasfinuura  3  min.  jofec.  fubtendere.  Vndcinfert 
diftantiam  Solis  a  Tcrra  cfle  100  diametrorum  folariu  ,ficuri  eft  eadern  diftantiamiJjc 
•diametrorQterrcftrium  .  Scd  ad  vcritate  Jmius  fpcculationis  nihilaliud 
requirerctur,nifi  apparcs  diametritcrreftrisdctcrminatio  tucta  cxglobo 
folari  aut  lu  nar  i,  haec  autem,  fi  ponareus quempiam cflc  conftitutura_* 
in  globo  folari,.  vcl  etiam  Iunari  pofler  rali  rationc  ex  hypothefi. 
mcchanicc  deprchcndipcr  triangulum  cufmicum,  cuius  crura  BA,CA> 
in  centro  Sohs  A  coirent,bafis vero  BC  diametrum  terrc.  comprehende- 
ret .  In  hoc  enim  trianguloxum  diametcr  terre,  BC  nota  fir,  crura  quo- 
qucexfuppofitionc,vtpote  cxradio  AI  femidiametri  orbita?  Solis  100. 
diamctrorum  folarium  aflumpto,oota  crunt,  cum  praetcrea  diameter  fo- 
lansdifciin  partibus  fuiorbisex  fuppofitione  nota  fit,  ccrte  diametcr 
terrxapplicata  diametro  folarifacile  quoties  illa  in  hac  contineretur,af- 
fignaret  ,  &  ficin  notitiam  fane  proportionis  vtriufque  diamctri  &  di- 
ftantixdcucniicpoflcinus.  Quod  fiinde  10 emanarent  ,vt  Rcitavult, 
diccrem  proiecco  admirabiiem  harmonic,  raundiproportionem  inuenti 
efle,codemque  modo  fe  corpora  ad  inuicem  &  ad  diftantiam  a  terra  ha-  B 
bcrcnt ,  ficuti  chordarum  ponderibus  exten^arura  harmonica  interualla 
ad  pondcra;  Verum  valdc  dubito  ne  Reitaad  aflumptam  pro  Iibitu  diamerrorum  diita- 
ruraapparcntium  quantitacem,  cam  pulchram  &fpeciofam  propoitioncm  eiegcnt  po- 
tiusquam rc ipfaobieruauerit.  Tahs  igitur  cft  proportio  iuxta  diila  diftantiae  Luiia» 
ad  tcrramin  fuisdiamctris.qualis  cftipfius  Solisa  Tellurein  fuis;  cumquepartibus  100 
folanbusdcbeantur  34min.4i  fecu.neceflario  condudit  tcrrae  diametro  prorfus  de- 
bcri  3  min.  43  fec.  Lunae  vcro  vix  1  min.  9  icc.  vnde  tclluslunarem  raole  exccdit  con- 
fcquentcr  43  vicibus ,  cum  fe  habcant  ad  inuice  vt  4  ad  14:  Nam  cubus  cx  1 4  eft  1744  i 
ex  4  vcro  64.  continctur autc  hic  in  Ulo  vicibus 43*.  ergo  totics  tcrra Lunam  cxccdet . 
Cum  itaqueSol&Lunain  pattibusradij  propriae  orbiti  in  10000  diuifi  quadrata  Jint 
diftantiarum  fuarum  a  tellurc,folque  adLunam  fit  vt  4ad  64;  erit  $ol  Lyna  42  875 
vicibus  maior,vticx  cubicationcterminorumproportionispatet,Exhacproporrione, 
i-.dcU  fcrapcrobleruationc  fuppofita,abudcruiturarcanum,-  femidiamctrum  videlicct 
tcrre.de  gradibnsfui  orbis  fubtcndere  1  min.  fa.fcc.  3otcr.qui6usih  tabula  finum  cx 

B  b  b    2  parti- 


u  1 


*i  f.i: 


Diimcter 
apparcs  So- 
IiS  q..Jr,;a_ . 


Proponj  6 
Solis,  Lunx, 
&  tcrrx  cu 
intcr  fe  tuai 
id  diflatu» 
eorum. 


Digitized.tty 


jSo 


ArtU  Magn*  Con/bm^3  DiJJoni 


SbcEJJS  P^>^sfi°ustotiu«iriioooopartcsdiuifidcbentttri83.  hic  numerusduplicacusd  at 
Ccrleftium.  366  numerum  dierumannuircuoJutiomsSolis  i  Videsigicur  foiarem  duraetrum  1  00 
particuJarum  qualium radius  orbitas  1 0000 eft,  efle fiiae mediocrisdiftantiar  i  tcllure_» 
radicem  quadraum,  terram  vero  1  o  partium  ciufdem  radij  radkcm  cubicamidiame- 
ter  vero  Lu  nx tot fui  orbis  cenietur  minutaconcinerc  ,  quot  Sol lui .  Mirum  camen—» 
aliud  quid  hic  elucecvidclicet  mcdiocrf  Lunaea  terra  diftancii  toc  diametros  cerrdrres 
cotinercquotdics  Lunafuam  circacerram  periodumenftruofpacio  conficit,  videlicct 
29 dierum circicer,&cotidem terra  aLuna diamecr/jcerreftribusdiftacdicfqi  $6c  fcii. 
mocusSolisannui  inparcibuaradijfuiorbism  ioooodioifi,mox«ccecricicate  Solisto- 
ndemparaculas  ciufdcm  radn  manifcftar,  videspulchramharmoniam., . 

Corollarium . 

EXhisdedneiwr  iterum  ,  omnes  Planetas  fuarum  reuolutionum  pcriodicarum  eflfc 
radicesquadratasv.g.cumSaturnusreuoIuatur  diebus  10747.  Iuppiter  vcro 
43jOiericradix  buiusnumcnreuolutionis 66 ;  illiusvcro  i\>7,calcm  auccm  oftenditur 
cfft  proportionem  interi)  &  3ft  &  fic  de  rdiquisPlanetis,  vt  infcquenti  tabelia  patct . 


*  cftad 


velTerraeft 


1  rio7i 

|  |  66 

J      l  \\ 

^-Cub. 

ads£i 


vcl  vt  IOO 


ad|* 


34 

4 

3 


l 


m 


t 


1 


1 


H*ctabulaconficitur,fivniufcniufqucPl3necjepcriodicummocum  in  annis  redu- 
cas  in 1  diesi  Radix  cnim  quadraca  dierum,dabic  proporciones  in  cabclla  propoflcas,cum 
verdReita  vni  femidiam  etro  terreftri  loooLcucas  horariasrtibuat>fingularPJanetara 
fcmidiametnconftabant  tocLeucis,  quocin  tabeiiafequenticoncinentur . 

'Tabclla  monfiranj  fmgulorum  Planctarum  femidtametros  in  LeucU 
horartjs,  &  temfus  quo  globi  fmguli  ctrcumtri  foflent,Ji fingufo 
dtebus  1 0  LeucaJ  confecerit  quiffiam .  ^ 


Contmctfe- 
midiamcter. 


leucas 

98 
60 

»4 
»3 

7 

5 

10* 
18 


Siquoridie  quis 
10  Lcucas  cofi- 
ceret  incircum- 
ferftia  corporis 
abfoluturusisef 
fet  circuitum  v 
niufcuiufquc_j 


Terra 


Anni 

9 
6 

2 

1 

o 
o 

19 
1 


Men. 

Dics. 

horar 

9 

29 

xa 

0 

23 

0 

4 

19 

n 

4 

16 

0 

8 

28 

»4 

6 

3 

O  • 

2 

4 

• 

8 

28 

14 

Atquc 

Digitize 


Ltb.X.  Decachordon  Naturx .  jfi 

Atque harc  omnia  neceflario fequutur,fi  vt  dixi  fidcliobferuationum  fundameto  ni- 
tantur,  vcru  hifccnon  contenti,  fcd  altius  in  aflumptaproporrione  aflurgut  quida ,  du 
nonfolarem  tantum,fed&Saturni,ftcllarurafu(arum,imoEmpyrei  diftantiam  huius 
opcfccruercpoiTeconfidut .  Nam  proportione  in  naturarerum  fundatapropagataquc 
reliquorum  fymmetria  aflignari  ncccflecftifi  cnim  i  oooo  radiu  orbitc.  Solis  in  10  duxc- 
ns>prodibit  vltim$  fpharrar  Saturninaraterra  fcmidiamcter  partium  100,000;  vticnim_. 
diaraeterTellunsmillicscontinctur  in  radio  orbitx  folaris,ita  diametcr  Sohs  millics 
comprchenditur  inradroorbisSaturnijCftquc  Solficutiinfuisdiaraetris  addiftantiara  JJ™  J,"*/^' 
a  tellureradixquadrata  ,ita  &  radix  quadrata  cftad  diftantia  Saturni  in  diamctristcr-  uiuum  ha- 
rcftribus, Haud abfimili  ratione  dicQt  Saturnidiamctrum  cflc radiccm quadrata in dia-  bitudo. 
mctris foiaribus^d  (cmidiametrum  firmamentiiita  vt  fcmidiametcr  firmamcnti diamc- 
trorum folarium  ioooooo,  fiucdiametrorum  tcrrar  10,  ooo,  oooj  pari  paflii  in- 
tagra  rir  mamcnti  diaracter  in  diametris  fphxrar  Saturni  eft  radix  quadrata  femidiame- 
tricodiEmpyrcijitavt  10,00,000,000  diametrorura  regionis  &  lyftematis  vagi  Pla- 
netarum  diftantia  prorfus  mconccptibilis  fit ;  ita  vt  fi  quiipiam  fingulis  diebus  t  a  n  tum_. 
fpaciura  in  Empyrco  metiretur,  quantus  cft  vniuerfartcllurisambirus,  reucratalis  Era- 
pyrei  cceliarabitum  in  decem  millcmillionibusannorumnon  fit  peragraturus. 

Habes  igitur  hic  proportionem  mundanorum corporum  cx  conie&ura  Reitc  >  Qu;  fi 
naturarcongrueret,certe  dicercm  DEVM  ArchiteftumSapientiflimum  mundum  cotu 
corporumqueincodifpofitionem  fecundumalgcbraicarum  potcftatum  gradus  ordi- 
naflci  Veruracumdchifcccxprofcflbin  Arte  Lucis  &  Vmbrar  rra<ftcmus,e6  Leftorcm 
rcmjttimus. 

Quamam  illafn  coelcftium  corporum  <&4u/ica,  f$  in  quo  con/iflat . 


ESfe  harmonicum  quendam  cceleftiom  corporura  conccntum  &  quidcm  arterno 
illo&infinitx  fuauitatis  Harraoftaedigniflimum,tumfacrarum  Iittcrarum  ,tum 
Thologorum ,  Philofophorumque  omnium  vnaniroi  confenfu  reccptum  eft ,  numeris 
tamen  vix  exphcabilcm ,  cum  inenarrabilemillura  cceJeftium  corporum  conccntum-. 
oculusnonvidcnt,necaurisaudiucrit,ncc  incorhominis  afccnderit,  vtpotecafo- 
lis  eleens  fuis  ab  ^tcrno  illo  &  fupramundano  Organardo ,  in  after n*  vitar  dulcedincm 
referuata,-Quantum  tamen  humani  ingcnij  noftri  imbecillitas&  caliginofus  mencis 
noftrae  intuitus  capcre  poteft,  diccrcm  profcdo  hanc  coslorum  harmoniam  non  in  pe- 
riodicismotuum  numcris:,non  in  fenfibiliilla  coclcftium  corporumcollifionc ,  fed  in_» 
nulloalio,nifiinadmirandaeorundcradifpofitionc,&  proportione  quadam  ineffabili 
in  vnionem confpirantc confiftere  , quacorpora hxc mundana ita  fibi  inuiccm  corre- 
fpondent ,  vtfublatoaut  mutato  vno,mcritoharmonia  totiusperear.  Itafol  in  vniucr- 
fam  fibifubiedtam  Planccarum  Oeconomiam  imperium  veluti  Choragus  quidam  cx- 
erccnsradiorum  fuorum  pleclrisomnesin  harmoniam  excitat .  Quae  quidcm  harmo- 
niavtidiximusconfiftitjcumin  admiranda  quadam  difpolitione,&proportionatifli- 
mavniuscorporismundaniadaliudintercapedincitum  in  quantiratisfiuc  magnitu-  fl"?"",^1* 
dinis  vnicuique  ad  finem  fuura  obtinendura  appropriatae cxactiflima analogia.  Ita  Sol  toyiu 
ad  3 &  tcrram ,  harc  ad  Solem  &  Lunam  eam  habent  diftantiam,eamquc  magnitudinis  mun  * 
neccflitatcm,  vt  finc  illa  mundumperirencceflcforet.  Hisenim  mtcruallismundana 
pcfcdefuisfeinfluxibus  mutuo  iuuarc  &  conlcriftre  poflunc.  Quod  vt  intelligatur. 
Notandumigneiscorponbus  ,  (cuiufmodiSolemeflc  dicimus,  &quidem  totius  na- 
turx igncm  ) ita corapararura  eflc  ,  vt  in  corporibus fub  alia  &alia  diftantia  rcmotis , 
alia  &  alia  tcmpcramenta,  efticiant ,  Quod  non  tantum  natura,  fed  &  Empyrica  ars  ma- 
nifefte  nos  docet.  Priusquidcmnosluculcnterradijfolisinterramaliter&alitcrrc- 

rlcxidoccnt,qui  fubZonafrigidacftc^tus  aliam  ialiam  fub  temperata,  fubTorrida 

dcni- 


Digitized  by  Google 


j$2  .  Ariu  Magn<*  Corifirit^)  DiJJom 

tionicjuc  aliam  conftitutionem  pra?ftanti  vti  tlisd  in  Artcr.oftra  Anacamptica  dcmon- 
ftrauimusj&fi  admirandaha:ccfTe&uum  diuerforum  varictas  ita  haimoniofa  fit,vt 
Tcnafinceaconferuarinefciaperpetuam  rcbus  diflbnantiam  induccrct.  Diftantia__, 
igiturtclluris  aSolc  cumtali&talimagnitudinc  corporis, talem  difpofitionem  •  terra: 
quansi  in  nz  non  aliam  »talc  tcmpcramentum  non  aliud,  talcm  varictatcm  harmonicam,  non  aJiam 
rars  r«min    pr0ducit .  Itcrum  diftantia  harc  cura  taii  mngnitudinc  tclluris , lucis  &  vmbrae  in  om- 
mo.rnx.  «.  njbusiocjSp0rtjoncmXqUa]j(£mam^  modis  oflc- 

dimus,  efficit ,Quod  fi  diftantia  maior , aut  minorforct ,  iam  tota  harmonia  in  diflbni- 
tiam  quandamconfufiflimam  redigcrctur .  Qucmadmodum  chordarfub  taii  &  talild- 
gitudineconfonantes,mox vbiadebitafibi  longitudinc  defciuerint,  loco  meJodix 
ncfcioquid  confonutu  &  diflbnum  pariunt.  SicTcrrafifubeadem  raagnirudinc  Soli 
viciniorforct ,  autab  codein  rcmotior  ,quam  reueracft;  ea  vicinioraradijs  fblis  cffi-» 
cacioribus ,  aut  remotior  a  debiJioribusradijs porcufla ,  praetcr  quam  quodaaaximatn 
lucis &  vmbrjeincquaJitatcm  inducerct ,  tempcramentura  quoquc  humanac  vit*  non 
obnoxiumtantum  ,  fed&prorfusincongruum  produccrct.  Idem  prorfus  continge- 
retjfifubeadcmlongitudincfcu  diftantia  corporura  molcsta  SolisquaTclIurismaio- 
rcsvelminorcsforent.  Namfictitiinfpeculisvftorijscerta  &detcrminatafoci  a  fuper- 
ficic  fpcculi  diftantia  ad  corabuftionis  cffe&um  praeftandum  rcquinturi  fic  &  mter  So- 
km  &Tcrram  adcalorisproportionatumaugmentum,diftantiam  conftituit  xterna_, 
DE  I  fapicntiaproportionatiffimarn  ,&prorlusharmnnicam  .  Quod  prxtcrca  diucrfi 
LuxSo:i<re  in  tcllurc cffc&us a diucrfo caloris  gradu,  quem  continuus  lolis  mtcr  duos  tropicos 
motior  vel  ptocc(fus  radiorum  modo  ad  alias  pa  tes  normaJiuin,  iam  ad  nonnuUas  obliquorura» 

Mcmiorom  «  j         rj  i_r  •  r      *-  ■       •  , 

nium  rerum  nunc  ad  quaidam  obtulorum  pioicctione  caulat,  Empynca  ars  luculcnter  docet,  qua; 
aUer  at;Ua  pCr  jgnjs  alitcr  &  alitcr  applicati  acutique  aclionem ,  ahos  &  alios  caloris  g*  adus  pro- 
ducit ,  quibus  deftillanda  res  firaplcx  mira  quadam  rationealiam  &  aliam  conftitutio- 
nem  acquirit,  cum  clcmcrrtis  mira  quadam  harmonia  fymbolixantcm  ,  &  CfWfj  prius 
in  vna  quafihomogcnca  mafla  confufaiaccbant,  modoignisopc  in  varias  veluti  natu- 
ras  difcrcta,variadiuerfx  qualitatiscorpora  pcr  variam  termcntationc  ,  coagulationfc 
fixationcm, diflblutioncm,  compofitionem,  ctnolJition£,  indurationcm  exhibct .  Que-r 
admodum  igitur  Sol  ad  Tcrram  prorfus  harmonice  conftiturus  eft, fic  &  Luna,  Venus, 
&  Mercurius  o*  2f  f)  tumad  inuicem,  tum  ad  terrarafolemquefuashabeHt  a  natura_. 
requifitasinteruallorum,magnitudinuinque  rationcshar  nonicas.  Et  Lnna  quidcnu. 
talcraa  SoIc&  Tcrra  fortitacft  diftantiam  cum  proportionc  magnitudmis  dcbita ,  vt  fi 
pcr  diuinampotcntiam,intcrcapcdociustumaSole  tumaTcrra  magnitudoquc  cius 
mutarctur,  tota  ncccflarioharmonia  confula,TclJurem  pcrirc  nccefTe  forct .  Nam_» 
fub  tali  &  tali  diftantia  aptc  terram  influxu  fuo fouerc  poteft  &  non  alia  i  fub  tali  itcru 
&  fub  tali,non  fub alia  fcruorcm  Solis  infringcrc  potcft , &  contra  SoJ  Luna?  humid ita- 
temfrigiditatemqueradiorumfuorum  mixtura  itatcmperat,  vtintentuma  naturaef- 
fcclum  in  terraconierendum  producati/i  cnim  j)Terr5viciniorforct,niroia  humidita- 
te  fuaprorlusabfonos  incongruofqucin  terra  effeclus  producercr ;  Contra  fi  ea  Soli 
vicinior,SoI  in  Lunam  cfficaciusagcnsconfumptaciushumiditatc,  omnia  m  terreno 
Mundocalore  fuocxcefliuopcrderet.  Vndc  natura  igneo  corpori  Solari ,  aqueum_. 
soiis.Tui^r,  Lun3rc  obiecit,caproporrione  diftantiar,  vt  vnumalteriusin  tcllurcm  impetum  colu- 
&  trrrafai'berct,&vclutidiflonumconfonoftringcretligaretque.  Quia  vero  Sol  non  lcmpci 
u?  Naft,"!^  tellurem  eodcm  caIoreferit,lcdpro  tationc  afcenfusdefcefufque,  tum  annui,tum  diur 
utm  pi*ter  01  dmerla,-  ua  Lunam  quoque  codcm  fcmper  humiditatis  &  fngiditatis  gradu  Terraro 
«quam.nodo  ferirc  noluit,  fcd  prodiuerlaphafium  Lunariumalterationc,  item  afccnlusdcfcenfufq, 
n  non pwV. in  aP?g*>s  perigacifquc  rationc  diucrfo .  Ita  vides in  caJidifliraa  Aftate  Lunam  plenain 
r»t.        humilliraam  &minimain  parum  pofle  -.ContragclidiflimaHyerncSolehuraililococo- 
ftitutOjLunam  vclutivicariam  Solisafluigcre  ,  tta  abdiro  nar4urcconfiJioraftum  cft  ,vt 
mundus  inferior  cxa<ffa  hac  varietatc  vcluti  confono-diflbna  quadam  mixtura  in  pcrfc* 
itionefuaconfcruarctur. 

Quia 


Dig 


Lib.  X.  Dccacbordon  Natura.  3S3 

QuiitamenSolfcrucntiflimus  vnacum  humidiflimaLunaperftdtamhumorum  ioj 
terrcnogloboharmoniam>(vrpotcfubperpetuodiaparon)fincintcrucntuaJiorumcor- 
porum  conftituere  nonpotucrunr,hincdiuinaprouidenriaintcr  Lunara  &Solem  duo 
aliaconftituit  mundanacorpora  VencremfciIicet&Mercuriu,diuerfis  virtutibusprx- 
poJlentiacorpora,in  quibus  loJarium  radiorum  vehcmentiacarminata,quafiobtundc- 
rctur,atquc  mdc  auftis  vinbus humiditati  Lunari  nccerTari)s,rcJJurem  maiori  varictatc 
bearct.  Nam  Vcnerei  corporis  fxcundatiua  quadam  vi  poJIcntis  inriuxusLunc;com- 
raunicatus , humiditatemciusfimilitcrfoecundati Mercurius  vcro  conlbni  a  duTono 
difcretor,quodnoxium  eft&fuperfluu;i.  ramin  SoJc  >quaui  in  ^in  fedcriuatum  tcm- 
perat,  atqucfic  tandcm  aliudfundat  harmonix  gcnusinferiorimundoneceffariurro, 
qusommaJuccc/futemporum  variasprovarijsaipecTibus  &cxcentricis  fidcrumdi&o- 
rum  fedibus,diuerfasfcmper  erfecluum  combinationesmoJiuntur;  Quiaporro  nullum  Cm  N»ttw 
organum  tam  perfecTe  concinnatum  eft,  quod  non  fucccJfu  temporis,choidisvellaxa-  ^ifloua  cor- 
tis  velplusxquoftriftis  diflbnantiam  incurrat,  ita  fierinon  poteft,vtin  inferiorimudo  jJJiSi* 
cura  elongationc  velapproximarione  di«ftorum  corporura  a  terra  >  tiim  varia  cofigura-  doCo<t!t<.e- 
tioncfubindctcmporisin  eOtTK^oiw  nonabeat  ,qu?  tamennonfecusaccorpusvarip  r,t- 
iucceflu  tcmporis  humoribus  oppJetum>  fcbrique  correptum , pcr  humidi  fubtra&onc 
tandcm  cuacuatum  fanitati  reftituitur . 

Atquchuncin  finem  JjEVj  pcr  naturamartcmfuamduoin  coelo  prorI"usdilfona_» 
corpora  pofuit,  Martem  &  Satnrnum,ex  quorum  peltifera  cuaporatione  omnia  inun- 
difublunarismaJaorigincmhabent,qux  nein  apcrtam totius  inferioris  mundi  Occo- 
noraiam,  <*««i>6>r»c#deduccrent ,  intermcdiumipfispol"uit2/rftcllam  benignam  >  cuius 
•ialutiferoinfluxu  vtriufque  exiriaJis  &prorfus  pcrniciofa  vis,quam  cuaporanr,  cohibita 
refr^narctur , &  ne  Martis  virulenria  tcllu s  impctita  manifeftx  parerct  ruinx  , natura  cu 
in  omnium  maximo  excentnco  collocan  voluit,  vt  infra  a Sole &  Venerc  i fupra  a  Ioue 
coercitus a  Jeuirie  ajiquantifper  defifterct;  neqjtamcn  naturam  tam  pcrnicioforumu. 
corporum  conditu  ideoNoucrcainfimularidcbet  ,quinpotiusfummo  &3bditoquo- 
dl  confiiio  ea  fic  difpofuifTe  ccnfcri  dcbct;  vtpotc  finc  qua  mOduscoferuari  non  poflic . 
Idcm  cnim  in  mundo  raaiori  magna  vitioforum  humorum  congeric  aggrauato,prc,- 
ftarcvidcnrur>  quod  in  microfcolmo  perniciofisfcbribuSjhumorumquepeJfimorura- 
abundantia  Cantaridcs  mcdicamentaquc  cauftica  quadam  vir. 
tutcpollentia;his  cnim  morbifice,  raaterixconfluxus  attractus, 
&  iccntroadcircumfcrcnriara  diffipatus  hominem  periclitan- 
tem  libcrat .  Ita  nullum  in  rerum  natura  malum  eft  > quod  non 
inbonum  totius  vniuerfiqucconferuationcm  tandemcedat. 
Quid  enimMars&SaturnusaIiudfunt,quim  diflbnantix  qux- 
dantfquxtamcn  aloue  confonanriaperfcdtafyncopatxligatx- 
quc  non  dulcedincm  tanturo  Muficx>  fed&  maximuraorna- 
inentura  conciiiant .  Quid  aiiud  Mcrcurius  nifi  diflbnantia  qux- 
dam  intcr  Lunam & Vcnerem  veluti duasconfonantias  fynco- 
pataligataque,  ne  Jiberratcm  nacla  nullique  obligata ,  terrarru. 
ipfambenignoSolisVencris  &  Lunx  imiuxu  fxdaiet?  Certe 
quicunquc  hxc  paulo  alrius  confiderarit,  7Planctarum cum_, 
tcrra  perfedam  tetraphoniam  perpetuo  dccantare  r epenet,in_» 
quaduTonaconfomseoartificio  committuntur  ,vtvcl  maximc 
fuaucm  harmoniam  mundo  concilient,  &vtLcclor  curiofus 
tctraphonixccelcftisexcmplumquoddamhabcrct,hicinnotis 
tnuficisfpcculationis  noftrxideam  exhibcre  vifumeft.  vbi  f)  lf 
<S  netoduraideftlupremam  vocemcantant,in  cuius  notislup- 
prterconfonusMartcm  &  Saturnum  diflbnos  fempcr  ligat  & 
Jnfringit.  Sol  vcro-Mefodum  cantansperfedtilfimis  confonan- 
njs  proceditjdumProslambanomenam  terramfupra  pcr  dia- 


Nctodus  5  2£  o* 


Mefodus 


HvpatOdUS^^^  tctrjphor.iQ 
ccclclte  ex 
n  plinrtarum 
corpcibus 
2  coniiuuturn 


Proslamban.Terra 


-. — 


Digitized  by  Google 


w 


jjf  Artu  Magna  Confoni  &  Dijfoni 

pafon,ve!pcr  diapafon  cumdiapentercfpicit.  Hypatodon  verb  cantant  9 
quidetn  cum  ])conlbnaMercurium  intermcdium  diflbnum  infuJ  amicitiam  trahent.: 
ita  harmonicismodulisdeuinciunr,  vteumprorfus  conibnum  rcddant,vti  in  notis  hy 
patodi  videre  eft.  Tcrra  vcro  omnibusfubftansconfona  difibnaira  perfefta  rniftura.* 
recipitjvtvel  hinc  perreftiffimamcum  PlanetisMuficam,  qualem  hic  iuppofitam  finjjc- 
re  po!iimus,conftituat . 

Cum  verd  natura  perpctuo  varietatisftudiofa  fit,  ne  fcmper  fucceflu  tcmporis  ean- 
dcm  harmoniam  inferiori  mundo offerrct ,  hinc  fingulosPJanetas  cum  circa  proprium 
centrum  ,  tumclongationc&approximatione  abinuicemin  eccentricis  facla ,  tum  va- 
ria  afpectuum  fub  Zodiaci  fignispofitione  relationcque,  noualemper  &  noua  fundant 
harmonie.  genera  ,  femper  tamen  fub  determinatis  &  a  natura  intentis  limitibus ,  jta_ 
vt  in  eccentricis,  qui  motuum  planetariorum  veluti  limites  quidam  iunt,  aiccndcntcs 
vel  dcfcendentestonosfiuc  modosgradatim  mutarent ,  nunc  ex  dorio  in  phrygiurn, 
&  hinc  in  Lydium  ,  moxin  .tolium ,  &  iicdc  coctcris  procedentes,  donec  tandem  ad 
aflumptum  initio  tonum,&  circulationc  integra  tonorum  peracla  reucrterentur  .  Par- 
tesverbgloborum  fiuecorporumplanetariorum  cum  hetcrngenea?finti&  naturam_ 
qualitates,proprietates,virefqueob  diucrfum  fitum  refpcrtumqucad  rcliquoscircuin- 
iacentes  Planetas  diuerfas,  fortitar fint ,  natura cos  circa  proprium  centrum  verlari  vo- 
luit,  vt  alias  fcmper&aliaspartestclluri  obuerterenr,idemquein  Muficaccciefti,quod 
in  mufica  artificiali  diflbnorum cum confoms  commiifura  prcftarcnt .  Vidcs  igitur  Pia- 
netas  eo  ordineefle  difpofitos,vtvelvno  a  detcrminaroiibi  iimitc  ,  vcluti  harinonko 
intcruallo  recedcntc,  totaharmonia  mcntb  deftruatur. 

Corollarium . 

Hlnc  patctTerram  vclutibafinquandamrcferrc,fupra  quam  rcliqua  vniucrfihai- 
monia  conditafit;  hac  enimlublata,  reliquisvocibus  imperreetam  &  multisdii- 
fonanti/s  obnoxiam  harmoniam  remanerc  .  Vcrum  huc  vique  dc  vniucrlali  planetaru 
fy mphoniimofatis ni fallor  diclum  eft  ,  nunc  ad  particularcs corundcm  fymphonifmos 
rcuertamur. 

§.       I     I  Iv 

De farticulari  Symfhonifmo  Planetarum  . 

E plurium  vocum  pcrpetuo  reboantium  harmonia  continuatis  i.  nis  auribus  of- 
fcndiculo  foret,  cautum  fiiita  Mufurgis,vr plurium  vocum  concentum  in  plures 
choros  diftribUercnt,  &  fic  alternantibus  Chons,vari;s  inftrumentorum  veluti  claflibus 
quibufdam  inftru&is,maior  varietas  &  aufcultantibus  voluptas  obledatioque  obonre- 
tur  ;Haud  abfimilirationeHarmofta  Natura,Cceleftcs  iliosPhonaicosin  variosdifcrc- 
uit  choros;  qui  etfi  naturafonorum  differentcsjomncs  tamcn  in  vnionem  confono- 
diflbnam  confpirantes,mundum  &  varietate  ornarcnt ,  &  Harmoftx  tliius  fupramuu- 
daniinerfabilem  fapientiamcommendarent.  Etvt  aSaturno  incipiam  fuprcmo  con- 
centusplanetarijchoro.  DctcxitvJtimis  hifcetemporibus  admirabilem  huius  confti. 
tutioncm  vercLyncca  Aftronomorumfchola  ,  vt  beneapparcat  DEVM  Opt.  Max.ad 
nosinfuxfapientiaf  admirationcm&  amorem  trahendos  ,  nouum  org3ni  coclcftis  rc 
giftrum  referafle .  Obferuatus  hic  primum  vclutitricorporcus,compcrtum  dcinde_j 
samroi  duo  fuit duo corpora cum perpetuo circumeundo  vcluti  phonaicos aflecJas  ftiparc;  Ciim_ 
enim  folehoragus  hunc ob  ingcntcm  diftantiam  luminis  fui  pledro  attingcrc  non p*. 
fet,  ne  diflbnus  fibi  ipfi  rcmancret  Saturnus>  fapientiflSme  ci  dcduobus  comitibus , 
qui  eum perpetub tanquam  Yicarij  folis  ftiparcut ,  mutuaquc  virium  communicationc 
fouerent  pronilum  fuit ;  atquc  hac  admirabili  confpii .uione  cam  harmoniam  v'  quam_» 

Sol , 


N 


Digitize 


Lib.  X.  Decachordon  Natur* , 


SSf 


tuim, 


Sol,  Luna,  &  Tcna  noftra  intcr  fc,  hanc  Orbis  Satiirnius  ( fic  cnim  dc  inccps  hunc  pla- 
netarum  vocabimus)  vna cum  duobus comitibus,i_  afleclis  Phonafcis  (  quorum  vnus 
Solcm  Saturnium  ■>  Saturniam  Lunam  alter  haudmcongru£  refert)  in  morem  Chori 
diftincticmcercnt.  Etvtfemper  afu  &alia?enent  mutationes  fuper  propriumaxem_»,  r«  oonm 
mcdiumSaturniumOrbemipaciox^dicrum&ioborarumtemporc  verlari  voluit  ,  ^|"uamc^f 
tot videlicet  dicbus,  quot  ille in maioricxcentricocirculoperagendoannoi  infumit  ,  _m_mS*«' 
resprorfusmiranda  ,&  vltimis  hilcc 
temponbusprimo  obieruata,  ita  vr  fi 
in  Saturnio  Orbc  Dcusnos  confti- 
tucrct ,  finguli  dics naturalcs  non  Z4 
fed  706  horarum  &  38  mm.nobis  el- 
icnt  ruturi  >  &  nc  fuppolarcs  Saturni 
partcs  pcrpetuis  tcncbris  damnarc- 
tur,vcrfus  vtrumquc  comitcm  eum 
inclinarc  aliquantulum  voluit,fic  fa- 
clumeft>vt  totus  globus  atquaJi  lucc 
irnbucrctur;  ftipatorcs  quoquc  vcri- 
fimile  eft  ciim  circa  ccntrum  proptifr 
tum  circa  Saturniura  Orbcm  aliqua., 
jperiodo  ipfi  corporiconferuando  cd. 
ientanea  vagari,  &  ad  maiorem  influ- 
xuumvarictatcm  verifimilc  quoquc 

cftjcomites  Saturniosuetcrogcnec  ciTc  na\turst&fic  circumuolutos  alias&aliaspartes 
fui  alijs & al»js qualitatibiis  imbutas,ad  maiorem  in  Saturnio globo  tcmpericm  inducf- 
dam  conuertere,  Sc  fic  confona  diflbnis  mifcendo  perfeclam  huius  chori  _armonian__ 
induccre>vt in  prxfcn ti figura patet ,  in  qua  globum  Saturnium refert  A,  axcm  cius  BC. 
Saturnios  comites  E D.  orbe"  corum  FG,  Excentricum  vcro comitum  Saturni  E  A D . 
Qua;  cumdiftiscomparata  mcmoratam  harmoniam  prodent . 

|       -  qV    j      7  *«f*      i       i  \-  Ic-         .».»*_.»  j 

Corollariufn . 

i  s^d-*T*a^_  i  8s     «  rj 

T?  Xdifla  harmonic- .ouftitutione  neceiTari_fequimr,Satu____u ob  ex-efliuam di-  Mir_s_tur_i 
|~|t  ftantiam  fufficienter  aSolcilluminari  non  polTc  ,  &  proindc  duorum  coniitum_.  couftnutio. 
luce  ei  prouifum ;  Ciim  enim  hic  _  Solc  iuxta  modernorum  quorundam  computum__ 
xo,ooo,  ooolcucis  horarijsdiftct  .  Ceitumcftin  Sarurno  oculum  noftrum  connitutft 
folarcra  diametrumaon  mfi  iub  3  min.  1 1  iec.  comprchcnfurura  y.  Vndx.ipaulo  maior 
quara  Verrus,?- aut  primx  magnitudinis  fteUa  coraparwet,  &confequcntcralio  lumi- 
nc , quam  Sohs  indtgebit .  Sequitur  prsrterca  nos  in  Saturno  conftitutQs  19  dicrum_. 
diem  habiturosj  cliquos  vcro  Planetas  inferiorcs  nGqua  vifuros  nos  vitra  40  gradibus 
a  Solc  recederc  i  hJUcm  quidcm  4ogradibus :  Martem  ia,  V  enercm^jVlercuriuraai 
LunanY  vero  &  terram  vix  fcnfibilcs,  ac  proinde  omncs  cnarratos  Plioetas  Solis  Comi- 


._najrf 

rcs  sfles  di-turus ,  &  Sohs  29  annorura  pcriodum  agnofccres  iub  Zodiaco ,  Saturnura 
veto  lnccntrovniuerfifubraerfum  credercs.  Qux  omniahocJocodetaQnftrarc  pof- 
fem,  vcriim  cum  id  fuse  in  fecundam  editioncm  ArtisMagnc,  Lucis Sc  Vmbrc,  obfcrua> 
tioneirccentiorum  iccuti,referuauerimus,c6 Lectorem  rcmirtirausifur__-atintcrin_* 
nas  hoc  lQCoadnurabiiem  SaxurniniChori  harraouiamdemonur_iU__i . 


ii33  jj  iUt/;;.-'  iVj. 


Ccc 


5.  IV. 


Digitized  by  Google' 


3i* 


Artis  MagnaConfoni  ^jDiJJoKt 


laint  3n  mi: 


§.  I  V. 

DeCborolouiali . 


{nglov  . '  •  •.  L-  >»  wmtvid  O  l  £  :.;:::;>>  •£  .;. j  :  .; 
)R$  rcjiquisfingulari fanc  artificio hunc Iouialcm Chorura GceJcftis harmonic  Ar- 
chitedhim  adornafle  vltimis  hifcc  tcmponbusfrcqucnti  obfcruatione  innotuit . 
Dumluppiter  magnitudine&"loriapotcns,inauditojnuifoque  quatuorComitumap- 
paratu  huicinferiorimundofefpc&andum  dedit,  eo  rcrumoranmm  conrcntu,  qucm 
dcicribemus ;  Globus  hic  terra  multo  maior ,  aSolc  adco  rcmotus,  vt  ficutiad  Satur- 
num,  fic ad  hunc  illurainandum  Sol  minime fufliciens fuiiTe  videatur ,  &  nc  tam  imme- 
fa&pr^ftantiflimisvirtunbusimbutamoleslouia  iuminis  expers,pcrpctuofqualore_-» 
Giobiioui  contabefcens  diflbnantiam  reliquis  mundialibus  corporibusinferrctiadmirabiliquo- 
SsdefcrTp  d*ra  naturcjconcilio  fatfum  eft,  vt  immenfam  hancmolem  4Choragi  perpetud  radio- 
rum  fuorum  plcftnsferientes,  motibusfuis  harmonicis  inaarmoniam  pulcherrimam_ 
concitarent,Obieruatum  enim  eftperiodicum  motumpriiniphonaicj  Ioui  vjcinioris^» 
fere  horarum  fpacio ,  fccundiperiodum  3  diebus  1  j  boris .  tcrtij  vero  7  diebuscc  4  ho- 
ri«,  ylcimi  fiucquarti  demqucperiodum  i6dicrum  &  totidcmirrchorarumtpacioco- 
plerijEtfiRbeitc.  calculiscredimus,primusa  Ioucremouebirur  ao,iccundusi7  ,ter- 
tius  41 ,  quartuxfo  fcmidiametris  ceirc. .  Vcriim  calculum  i  Reita  peradum  4  Comitu 
louialiura  fequenti  tabclla  vide^ . 

oupi 


us 


z-ir 


Dtflantia  4  fhonafcorum  Iowaltum,puc  Comitum 

abiffolouc. 


Primus  Choraguslouialis. 


.Sccundus.        Tcrtius.  Quartus. 


.  i  :z:  t:u 


-ib 


lo  Scmiuiame-  > 

f  cs~ 

tru  terrar .  4 

*7l 

— u  M 

41  \ 

60  i 

ln  Leucis  ho-          .  o  .  O 
M.j».          2  O  0  j  C» 

27784 

41676 

69460 

!n  diimcrotao.-  .  ? 

pons  ipfius  {ouu>          ,  j 

6 

):  4  1 

■  .  -•             .1»  J>\ 

10 

4  Iouislium 

comuuni_i 

defcripno. 


Certc  fub  htfee  nuracns quicquid  jn  mufica  d cfidcrar i  potcft  abdi- 
tum  eft,  cum  & diftaorijL*  vnjuicuiulquc  carpons  quantitati  haxmoni- 
ce  prorfuscorre^pondcant. 

Lt  quantwin  quidem  cx  ricqucuUis  Lyn- 
ceorumobferuationjbusi  &  admimbili  pro- 
portionum  progreifionc  coiiigcrc licuit » pri- 
mum  Choragum  noftra?  Lunarmolc  quaiie,- 
qualcm,  iccundum  verd  Mercuru»,  tcrtiuai— 
Vcnen  ,  vlrimum  demque  rotitcliurimoJc^ 
fua  ferc  atquajtiiu.  repcrimus ;  vnde  itcr  u  iru.  l 
fcquitur,nobis m  loue  conftitutishoicc  dio- 
ragos  multo  maiores  comparituros,quarru 
ex  Tcrra ,  Sol ,  &  Luna  nobis  modo  compa- 
reant, &  Lunc.  quidem  lucem  videntur  atfc- 
ctare  iccundus  &  quartus  ,  Sohs  vero  fplcn- 
dorcm  primus  &  tertius .  Habcmus  curiofe 

Lcrtor 

.Vi... 


4  <5  10 


l.ib.X.  DecachordonNatur^:  387 

LeAor  defciiptionem  ,fitum  magnitudijiemquc  Choragorum  Iouialium  ;  iam  quam_. 
harmoniam  in  Choro  louiali  efriciant  vfdeamus  .'Tn  rigura  prxcedcnti  primus  fignatur 
litera  A,  fecundus  B>  tcrtius  C,  quartus  D,  Iuppitcr  vcro  vcluti  in  ccntro  conftitutus  li- 
tcra  V.  ^«^rttSfltftt  I 

Ciim  itaque  immenfus  ille  &incomprchenfibilis  kipientixHarmofta  DEVS,mundfi 
innumcra  rcrum  varietatcconderedecreuifTct;fccundumconlhtuit  inhocmundano 
templo  Chorum  multiplici  Choragorum  potcftate f|udtabiIcni,globum  videlicct  coe- 
leftem>quemIouem  vocamus,iiicenimOrbisIouialis  noiho  tcrraium  Orbc multo  Utft 
ior,  &  prc,ftantiflimis  virtutibus ,  quibus  in  hunc  in&norem  niundum  inriuat,imbutus , 
cumremotiflimum  iirumiTerra  &Solerequirerct  ,nequcaSolecommodclucc  hau- 
rire  poflcti  D  E  V  S  duos  ciquafi  VicariosSolesprimum  &  tcrtium,totidcmquc  Lu- 
nas  Vicarias  z  &  3  attnbuit;  ac  eoingenio  &admirabiliprouidentiaordinauit,  vtlouiu 
globum  perpctuo&  alternis  vicibusilluminarct  ,&  vt  quod  vnusSol  &  Luna  nonpoi- 
fent,auxiliaresSolcs  &Lunx  pre,ftarent.  QuorumiiarmonicoqMoquc  motu  louialis 
Orbis  continua  lucis  & vmbrx  vicifliludinc  percuflus ,  ma«n:  m  prorlusadmirandaraq; 
in  dicTocorpore  naturarum  diuerfitatcm  caufarct .  Diescnim  noCtclque  valdeinxqua- 
les  contingere  non  tam  tcmporis duratione,quam  luminis  intcnfionc  neccfle cft,  Quis  il;rr;rtr ^ 
cnim  dubitat  i ,  3  , aut  4  Choragos  Ioui  fimuloricntcs  plus diei eidem  aflerrc  ,quam_»  fuf-. comjii> 
vnum  Solum?cerre  iupra  quam  dici  poteft , diemjbidem  intcnfiflimi luminis  cfle;  cum  J^i'l'um'- 


vcro coniuncli  fuerint  didtj  4  Choragi ,  noclcm  cfficicnt  in oppofitis  Iouij corporispar- 
tibus, at  pro  velocitatc  motusbreuem,  Nc  vero nimia  lucc  harmonica  illa  Ioiualjs cor- 
poris  conftitutio  tui barctur,  Iouem  quielccrc  116  voluit,  fcd  pcrpct  116  eu  circa  propria 
ccntrumvcrlarijitavtvnahuiufmodircuolutio  totdicrum  cifet ,  quot  anm  rueiusin 
ccccntrico  fuo  rcuolu  tio  penodica,  1 2  lciluiefc  annorum,  nobifque  in  louc  conftitut  is  v- 
nadics  naturalis eflct  non  14, fed  268  fcrc horarum;prxtcrea taclum  eft,  vt  iucundifli- 
ma&pcrpctuarcciprocationc pnmiChoragilucc  plusxquocito  fc  fubduccnti ,  C.ho- 
ragifecundilumcnlunarcfucccdcret  jhuius  autemtcrtijchoragifolarislux  fequere- 
tur»  &  tandem  hac  occidentclumen  quarti  lunare  Ioui  orirctur ,  vndc  iterum  ad  y.che- 
xnentiam  luminis obrundendam,neccflario louijcorporis motum  frequentiflimx con- 
fequuntureclipfes,adc6vt  Zonasillaslouiales  nihil  aliud  efleexiftimem  ,quamLuna- 
riumcorporum  vmbras  in  difcum  Iouialem  proicctas.Veriim  dc  hiiccomnibuscxpro-  zonaiouia- 
fcflbvidein  2  editionc  Artis  Lucis&VmbrxinCofmometriafuse&curiose  tradtatu.  1,s  1u,d  ? 

Hilcccnim  o  nnibus  vnacomparatK,Leiftor  abfolutiifimam  quandara  rcpenethar- 
moniam  exdiflbnis  &  confonistam  miraarteremperatam  ,  vt  nihil  concinnius  exco- 
gitari  poflit ,  adeoque  ncccflarium  fit  ex  harmonica  huiufmodi  conftitutionc,  Iouium_, 
corpus rcddi  pulcherrimtim  &  prcftantiifimis qualitatibus  imbutum,  quales  in  cius in^. 
hunc  infcriorcm  mundum  influxu  cum  admiratione  cxpcrimur . 

Corollarium  I. 

SEquitur  etiam  ad  harmoniam  mundiloucmnecmaiorcm  nec  minorein  efle  de* 
buiifc,  ncque  vicinius  ad  Solcm  aut  ab  eodem  rcmotius,  quam  ci  eccctricus  prae- 
fcripfcrit,  fine  manifefto  harmonix  mundialisdetrimento,acccdcre  aut  rcccdcrede- 

buifle— >. 

Corollarium    I  I. 

iFquitur  etiam  ,ibi  homincs ob exccfliuam  luminis  intcnfioncm ,  &  ob  tcmpera- 
j  menrum  loci  humanx  uaturc,  prorfus  incongruum  habitarc  minime pofle,  qui  vc-  Jjj^JJjf 
rdibidiuerfx  naturxcreaturasconditasefle  voluntjcum  dcijsnihilnobisconftet,fcd  fi^habiiatw 
ncc  conftare  poflit,imo  in  Fidc  periculofum  vidcaturiquis  no  vidct  id  non  nifi  id  teme- 
re  &  abfque  vllo  fundamento  a  nouitatum  fcftatoribus  conficlum  excogitatumquc->? 
Verum  vifa  barmonia  Iouiali  iam  ad  3lios  choros  progrediamur . 

Ccc    x  §V. 


S 


Artit  Magn*  Con/bni  &  Diflont 


C 


§.  v. 

De  Cboro  Solari  £y»  Martto . 

iHorusSolarisfiue  Apollineusfub  fecontinct  Vencrcm,  Mcrcurium,  Lunam,Tcr- 
f  ram,cftquc  Iouialichoro  quafiparalielus;de  cuiusharinoma  cum  in  principio 
fat  dictum  fit ,  hic cadem repetere  noluimus .  Inter  honc  lolarcm  IouiaJcmque  chorfi 
natura  aliam  ordinauitinharmonia  mundichori  dilpojitioncm,vidciicetMartium  «lo- 
bum ;  Hic cum cflet reliquis duTonus ,  &  tamcn harraoni* raundi  conferuanda?  neccf- 
iarius,pofituse<ftinterchorum  folarem Iouialemqueconfonantcs  modtus,  vtijsvcJuti 
ligotus  fyncopa* nfque  in  pulcherrirnara  harmoniam  confpirarct.  Atquevt  h*c  fyn- 
Naiungio-  copatio maioricum emolumentocontingcrct,  ra  maximo  omnium  eccenrrico  eum_, 
bl  Mirtu'  collocari  oportuit,in  quo dum  modoinfraipfura  folem  ddcendir , modo  ab codcrru, 
remot ilG mu m  iouis  im pcr i u m  impctit,  fit  vt  lara  a  luce Solis, modo a  lou c correp tus  m 
officio contineatur ,  nc  kii iurisfactus lufque  dequc  verteret  omma , toriufquc  harmo- 
tuam  interturbaret , curaque  fohtanu  s  anJhfouc choragis aflociatus cocentrici  v i am_ 
orpat,  totam  fuam luccm  ab  alterutto  vci  Solc  veiloucemcndicarc  cogitur .  At cum 
huiulmodilux  minime  adinfitam  cius  vim ezcrcendam  fufbccret,occurto  naturg  co- 
filiofactum  eft ,  vt  Martius  iilc  olobus  quafilubtcrraneisignibusinftrucrerur  fieretque 
f»ns  tenebrarum  &igniumfumispeu3reris,caloribus  cxceffiuis&exitiaIibus,adcoque_<» 
pclfimis  vcnenofifque  cuaporationibus  refertus  ,  cuius  virulenri  influxus  deriuauo 
omnia  reliqua  mundana  corpora  non  inficerec  tantum  led  &prorfus  conficerct,  nifi  ad 
cius  vim  cocrcendam  tam  oportuno  eum  loco  collocailct  natura.  Nanvcum  intcr  cho- 
rosccelcftesfit  medius,  fit  vt  ai^  tffocijfque  varieligatusiyncopatufque  vtidi«ftum_, 
cft,  tandcm  in  harmoniam  pcrfcctaru confpirct .  Atque  hxc eft  ingeniola  illa  lyncopfis 
quatn  Narura in harmonico mundanorum  corporu  n  concentu  influxuumquc t«*o<n'« 
aftectalTc  vidctnr. 

§.   V  I. 

De  Choro  Chororum,  id  efl>(k  htrmonia  (lellarum 
fixarum  tn firmamenio . 

,  Vcmadmodum  in  varia  diftnbutione  Chororum»  vnus  merito  chorus  chororum 
dicitur,  a  quo  ceu  fonte  &  mcnfura  totius  harmonie;  dccor in  alios  influit,  itaj 
'admirabilis  ille  Archichoragus  DEVS  planetarijs  choris,chorum  appofuit  cmi- 
nentiflimumjrirmamcntiim,  inquam,innumcrabiJifteJlarum  multitudine  veluti  totide 
vocibus  DEVM  continuo  laudantibus  refertum,babetautem  nrmamentum  non  vt  Vc- 
tcresfimplicius  crcdidcrunt  fteJlasinfolido  orbe  veluticlauosin  rotainfixos,ncque_-» 
vlla  rirmamcntoin  cribrimorcm  pcrforato  foramina  funt,perqua?coeiuir  Empyreum_ 
transluccat,vtihuiustemporis  quidam  ftolide  aiTeruerunt .  Sediunt  ingcntis  magni- 
tudinis  globi,dirTerentibus  fpacijsa  feinuicem  in  omncm  Jocorum  differentiara  remo- 
ti,  veluti  particularia  quqdam  fyftemata,  fingula  fuis  proprijs  centris  fundata ,  motibu  f- 
que  xque  varijs  ac  noftri  planctar  hinc  indc  in  proprijs  huic  planctarum  mundo  cccc. 
o^"cfrca  tr'cnc,sc'rcuus&  orbitisiniminenfoilloexpanlo  diuagantcs.  Quominus  tamen  fen- 

polum  qua- 

fibiles  nobisfiant,cauiacftinerfabiUscoruma  centroterra?  diftantia,certc  ftclla;  pcdaris 
uu?  craaeapolonoanifi  jjgradibusreccdit,&  nobisided  prorfus  immota  comparct  tantu 
tamenamplitudinrscircuJumilluinqueracircapoIum  conficit  efTe  aiunt,  vt  torum_, 
ccelum  folare  vnacuraorbitis  9& ^ftlo  includi  poflit .  Si  vcro  v  ibidera  conftitui  pc- 
namus,is  nobis  perpctuo  immobilis  ac  tandem fcmper  a  9  ? TeJJurequeibidcm  quo- 
que pofitisdiftantiam  habci  e putatciur . 

Dico 


02 


Ltb.  X.  De&ichordonNdtur* .  jXp 

Dico  amplius  fi  altitudo  fTrmamcoa  tanta  fic ,  quanra  cam  Copcrnicus  &  Rhcita dc- 
terminarunt,  ex  Opticadifciplina  demonftrari  pofie ,  quod  v.  g.  oculus  Tauri  aut  Lyra 
etiamfiin  triploaut  quadruplomaioriorbe  quam  Solferrcnrur,_n©bis  tamen  in  tcrta 
conftitutis  prorfusimmobiies,  &candema  le  inuiccm  diftanttam  habenres,obierua- 
rctur. Conrra  oculus nofter  in  Lyrx  primx  magnitudinis  ftcila  conftitutus, Solemiub  p"JiJ*™J 
magnitudineftellxfixxintoereturreliquisinferioribusPlancris  prorfus  euancfcenti-  i.  coniritmi 
bus,*)  vcro  l£  &  cTcirca  Solem  ea  figuracomparcrcnt  ,qua  nobiscirca  Ioucm  compa-  j^gjj^jj 
rcnt  4Comitcsfiucchoragi  Iouiaies,  hoccft, fineaflrolcopioinlcnfibilesprorfus .  V  n-  -.1,0  f-:  i.ins 
dccondudo  innumerabilcm  prorfuseffcftcIlarumfixarum,magnitudine,diftantia_i,  llobotfcd» 
luminifquc  intenfione  diflfcrcntium  multitudincm  ,  quarum  quxdam  Solem  luce me- 
tiuntur,  nonnullx Lunam,  hoc eft,  quxdam  propna  lucc  ,  &  quxdam  Lunarum  inftar 
mutuatalucc gaudenc,quarii  multx tanta  altuudinis intcrcapcdinc,quanta  firmamcn- 
tu  m  a  terra  dirimitur ,  In  folo  Orionc  Rcita  plurcs  quam  Arftiquitas  in  toto  rirmamen- 
to,videiicct  quam  bis  miileftellasheliofcopj)  opefe  numerafteputat;  quamuisalij  non 
tot  rcpcrcrint.  quis  nefcit  gaJaxian  innumcrabilcm  cflc aftrorum coaccruatorum  mul- 
titudinem  ? diftantia  igicur  innaccefta  caufa eft, cur  nec  motus, nec  magnitudocarum 
nobisfenfibilis  fiat;imd  per  diuinam  potentiam  tamremoria  firmamento  retedcre_j> 
poiTcmus,  vt  canis  maior&Lyra  totocoeio  diftanresftellx,ica  tamen  propinqu^fieret , 
vtduocornua  Arietis  vidercnrur;donecfemperplus&plus  nobisrcccdentibus  m  vnu 
tanderoconcederent.ita  hauddubie  fiSolnofterin  vltimis  firmamenti  pcnenalibus 
conftituereturc«rturaforetnihil  prorfus  eiuscompariturura  .  Hinc  aliud  elicitur ,  cas  JW  in  *JH- 
infirmamencoftcilas,qua?  nobis  ad  inuicem  vniuspailus  lpacio  rcmocx  videntur  tan-  mentipcni..* 
to  fpacio inter  fe  diftare  debere, fi  veri  eiTcr  opinio  Corpcrnici,quantum  diamcter  coeli  naJibw  co- 
folaris occuparcpoteft,- quxetfi *u&Jb£* & inopinabilia  vidcantur;acrmen fuppoficis  ^™'^ 
fundamentisex  optica  dilciplina  nullo  ncgotio  demonflraripoiiunt,inhaL  fententia_,.  mienfibili, 
Vndc  certe  colligo  nullam  ln  firmaraciito ftellam,  fuppofita  diftantia  Copernici,  Rhci-  forel  • 
tx,  Kcpleri  a  Solc  illuminari,&  in  prxccdentibus  ex  Saturniratiocinio  fatis  patuit . 
Vcrumdchifcc  curiofiusin  Artclucis&vmbrx.  Atque  cx  hifccfufiusforfan,  quam_* 
par,crat,  di<ftis,admirabilis  illa  mundi  haimonialuculencerpatet.  Qu$fiquifpiam  tan- 
quam  incredibilia  iudicet, is  manifefte diuina? potentix  frcnum  inijcit ; Mii abilia enim_, 
funt  opcra altiiTimiEcclcfiaftico  tcftc  &  gloriofa  &abfcondita,  immcnlaqucprorfuso- 
pcraeius;  &cap.4j.  Mukaabfcondita funt  maiorabis ,  frpauca  nos  fcimus  operumeius . 

Quare  vero  diuina  prouidentia  homines  hxc  JatCf  e  voluerit ,  &  cur  terram  hanc  prx 
omnibusmundicorporibus  in  qua  gratiar  fuarraagnalia  manifeftare  volucrit,  clcgcrit , 
fi  quis a  me  quxrac,  cx  eo  viciifim  ego  fcirc  dcfidcrera,  cur  nouum  Orbcm  infinita  ho- 
minum  multitudinc  refertum  in  hxc  vltima  tempora  celare  volucrit  ?  &  cur  plures ad- 
huc  huiusterrcni giobi  Prouincias  ( vt partes  fuppolares, &  maiorem  hemifphxrij  Au- 
ftralis  porcionem)  necdum  detegivoJuerit  ?  Cur  quoque  diuina  bonitas  adeo  paucis 
horainibusFidei  fuc,  myfteria reucJari  volucnt t  Et  ex  his  quoque  tam  paucos ad  virara 
prxdcftinauent  ?  Sunt  hex  in  abyiToaltitudinis  fapicntix  & fcienti^  Dei  recondira  ,  i 
guis  enim  nouit Jenfum  Dommi aut  quis  Con/iliarius  eius  fuit ,'  Su nt  hxc  n  on  huius  k  u  al- 
tenus  beatiotis  vite;  fcicntix  referuaca_, . 

Quemicaquein  fincmcam  infinicam  raundanorum  corporum  mulcicudincm  crea- 
ueric  Oeus,  ctfi  noslaccac,nonidcocamen  cfficaciifimisfuis priuantur  effc<ftibus,  fuffi-    cur  Dcut 
citnobis  fcirc  oraniain  vnam  harmoniam  confpirare,certcfinihilin  infcnorurarerum  ^"^^J 
naruraadedcxilc  &roinurum,quod  nonincertos  fines  fapientiffirae  conditum  fit  ,  ',  jd,nem_ 
quantoplus maxima  illa  &ingentismagnitudiuismundanacorpora,qux  maximos&  creatte. 
cminentiflimosvfus,  non  nifiin  altcravita  reuelandoshabent.  Quis  ex  Medicis  huc- 
ufquc  certe  muicuiorum, cartilaginura,  vcnularum,  fibrat  um  aliarumquc  minutilfima- 
rum  humani corporis partium  numcrum  &  multitudincm  indicauit  c  veJ  vnica  tamcru. 
a  toto  ccrpore icparau,  totius  corporis  harmoniam  deftrui certum  cft.  nelcimus  quide 

modo  parricuiarium  aftrorum  vu  tutcs  &  cffedus,  fed  tunc  forte  iciremus,  caquc  cxper- 

tuii  \ 


Digitize 


SpQ  Artii  Magna  Conjbni  Dij?o;;t 

ruri  cflemus,  fi  vclvnicaftclla  cxaflris  diuina  virtutc,tollcrctur.  Certum  quoquc  rvo- 
^tel^ho'0"  bisfitoraniapropter  Terramhanc,  vtpoteinquadiuinamaieftas  carne  induta  cum_, 
nem  fi°u!^  hominibus  conucrfari  dignata,operumfuorum  magnalia  oftendere  iibi  complacuit,& 
func.         terram  proptcr  hornincm  cius  incolara ,  conditam  efle ,  vt  videiicct  nobiliflima  creatu 
rarum  homomundi  filius,&hxreshanc  admirabiiem  mundi  machinam  con(idcrans> 
conditoris  infiniram  &inexhauftam  poccntiam,fapkntiam,bonitatemque  cognofccrct 
&  concinniifimafingularura  Dartiummuficaexcitatus,in  laudcs  luauiilimi  conditoris 
continuo  conftanterque  pei lolucndas  animaretur,&  fic  tandem  poft corruptibilis huius 
vitc  tranfttum  Deoplcnusinverbovitx,velucirerum  omnium  totiufquc  mudialis  ma- 
chinx  pulchernma  idea,  eundcm  &  in  ipfo  orania  xccrnum  contcmplari  mcrerctur . 

Difcant  igitur  ex  hifcc  mortales ,  quantis  ad  minimam  portiunculam  in  anguftis  tcr- 
reftris  huius  pun&i  gurguftijs  acquircndam  labonbus,  fudoribus ,  periculis  ,affli<fhonf- 
busvarie  fcfe  cxponant  >  quantulafir  portio  cius  quod  obrincnt,  rcfpectu  earum,quas 
DEVSelectisluis  prxparauit,  inaltiffimis  coelorum  habitaculis  manfiones,  qux  non_» 
dubito  mortalium  ab  origine  mundi  ad  hcc  vfque  tempora exiftentiuro  numerum  lon- 
ge  excedunt ,  Nam  vt  redtc  xterna  DEI  fapientia  dixit :  Irt  domo  Patris  mei  numfioncs 
mulujuntiid  cftinnuraerabiles,  &mgeniohumauo  inconccpnbiks  .  Excitcnt  itaquc 
infc  frcquentcrdcfideriura  collium  crernoru  n  mortaies,*  rcfpiciant  fxpe*  anitno  ocu* 
lifque  ad  lucium  iftarum  lucisxternc^  vcluti  vmbras  qualdam  ,  Gc :cmm  fict  vt  terrenaru 
rcrura  amore  exuti ,  vberiuscum  lucis  filijs  &  in  conlo;  no  filiorum  DEI  conucrfentur . 

REGISTRVM  III. 

Symphoniftius  Lapidum  ,Plantarum,  Animalium 

cum  Ccelo  . 

IN  prxcedcnre  RegiftroDEVS  Opt.  Max.  admirabilem  ccelcftium  corporum  harmo- 
niam  nobis  cxhibet;inhoc  vcrd  rerum  fublunarium,  tum  incer  lc,  cum  cum  ftellis 
corporibufque  mundialibusaliara  ftupendam  iymphoniam  raorcalibus  offerc  iuperiori 
prorius conionam  ,&  a  coelcftibus  veluti reflexam  quandam  harmomam  , cum,  vt  recte 
Iamblichusdicit,infcriorum  rerum  harmonianihil  aiiud  iit ,  quamEchi  quxdamcoe- 
leftium  vocesfupernas  fecundum  modum  naturxeorumconlent3ncu  n  inhuncinfe- 
riorem  mundum  icuerberanres . 

Et  quamuis  de  adrairandis Soiis  crfeclibus,  &  opiricij  mundani  fccretis  raateriam  fu- 
fnferior h"  ^  ,n  Artc  Anacamptica & Gnomonica Phyfico- Aftrologica  tradidcriraus,  hictamc 
beoeficctia.  quxdam  ad  harmonicas adaprationcs  facicntiadenudattingere  vifura  fuit;  nequicqua 
in  hac  Arce  magnaobmifiiTe  vidcremur .  Sol  icaquecoeicftium  ommum  Dux,  Princeps 
&  Choragusobliquocurfu  mundi  icinera  carpcns,quxcunqucaccedere  potcit,omnia 
cxhiiarac,  fccundat,  ferenat,  vcgetat,quanonpoteft,/purca,foeda,  fqualida,  nebulofa, 
obfcura,  &  imperfccta  relinquens ,  fuo  difccflu  &  clongatione  fpacium  pi^bens  cocep. 
tibus terrx,  vt  mox aducntu  & propinquitate  cis  profpiciat ,  &  vi tacita  fuccurrat  s fecc- 
dit  enim  tantifper,vfq;dum  fympathia  quada  tcrra  idoncis,&oportunis  humonbus  lm- 
buca,ferendis  tam  potcntis  araici congrcflibusapta  fiat.Qui  tumdemum  reditijs  gra- 
dibus,vt  ficcatis  tcrrarum  fummispartibus,cohibita  visad  ciusaduentum  confpcdum- 
que  fibras  ftirpium  primura  intus  gignat , dcindc  herbefccnrcm  viriditatem  proliciat ; 
poftremo  ad  maturitatcm  omnia  pcrducar .  Qua  in  re  coeleftium  ignium  &  ft«llarum 
adininiculo&fatcllitio  nondcftituitur;  pianctarum  in  primis,  quitanquam  nouum_, 
quiddara  in  terris  cum  Solc  mclituri,  nunc  coeunt  in  vnum,  &  ab  vna oranes  cademq, 
parte  viillatabelium  infcriori  uaturx  commouere  &  intentare  vidcntur,  nunc  locis 
iparfiproculqucdifcrcti,&varie  furfum  difieminatj,  pacemmundopollicentur.Nunc 
tanquam  non  fit  alioquin  vinum  fatis,  Qt4  prxfcntiorcm  opem  corum  flagitent  rcs  tcr- 

rx, 


t 


Dig 


Lib.  X.  Decachordon  Natur*  .  39 1 

ix  >propius  fefe  ad  illas  dcmittuntcnunc  veluti  parcentes  inferioribus  longiusabcunt, 
vxiotjueiniubkneicictoJlunt^nunc  vcluti  opcradiiigentiore non  (itopus,hacrcntaitt 
cunwtancur  aiicubi :  nunc  quail  raora  incommodari  poiTenc ,  celeriter  conuolant  >fatpc 
ctiam  quaiiiocusrauitec>aut  ccrtcrquaii  opcra?  precium  ahquid  interuiuTuin  ,  conutr* 
iocunu  icgrcdiuncur.  Qua»  omnia  iapienciflime  ad  correfpondences  in  tcrreno  mun- 
do  crlc^tuipioducendo$,a  DfcO  ordinatafunt.  Vnde  ccelum  concencu  motionumqi 
concinnicatcplcnumdumaducrteret  Proclus  ,Nuuuna  nobis  fupcriora  harmoniam 
coeutusprocedentem  ,primuraparticipare;abhisdeinde  hominc,vitam  rcctc  difpoii-  supetior»-* 
tatn  >morum  conlonantiam  >acrjonnmque  concinmtatem  fuicipere,  eorunucuiquo  influum  in_, 
coclorumuiunusvlquead  brutaplantafquc &lapidestaquam  dicta?harraonixcapaas  uJml^c 
deicenderc  crcdidit .  Nam  iupcn  harraonica  ratione  mundana  omnia  contiuent  atque 
perriciunt  ,&ie  inuiccra  ad  mundum  contcmpcrandura  accoramodant .  Hmt  vctcrcs 
>£gyptij>dum  inrebus  mundi  infcnoriscoeieftium  harmoniam  coniiderareut,  iubiuna- 
ribuiquemaccrijsiyraphathiamquandam  ,confcnfum>  cognacionemquc  ahorumad 
aha >  Hi  maniieitorum  ad  vircs  occuitas  obleruarent  >  facram  quandara  rayfticamquc_> 
Phiioiophiam  lubvarijsfymbohs.  ln^cnioliiquc  rerum  muolucns,  quara  &  hicrogly- 
phicam  appcliant  >  cxhibitam  condtderunr  i  Quam  icicntiara  nos  in  hunc  vique  dicnu* 
deperditaramOcdipo  £gyptiaco,Deodante,  mftauramus. 

Vidcruntenimininfinus  luprcma  Jatirare  ,&  infupreraisinfima  ,In  cosioquidcin-» 
tcrrcnamodocceJcfti,intcrraverocoeIeftia,fedmodo  tcrrcno  .  Namvndc  putaraus 
piancasiUas quas  hehotropias  norainamus,id  cft  folif.  quas(de  quibuj  fuse  m  Artc  no-  0mnjj  ^ 
ltramagnccica)adioJisorcumconucrtij Selenotropasautcmiiue  LuniiequasadLuna?  s0|cm  £<>o- 
Sanc  non  alionifi  harmonicoilloapperiru  m  robusomnibus  latcnce ,  impulia  cuofiaL-.  uerruwnr . 
precantur,  hyranofqueconcinuntad  fui  oidimsduccs;  fedaiia  quodam  intclJctituaU 
ruodo  ,aharationali,alia  uatnralt  ,alia  verofenftbili;  vuics  pUntas  vei  violcntcrdc* 
prcfias,quanco  conatu,vtcoelo  feconformant,aiTurgant?  perfbtamcn  quoqueobuque 
acductiarboruin  rami,moxvbiauram  Iibenorcm  nactifuertnt,  cccliamorequifiimpa- 
ttentes  auide  caputfurfuraefTerant. 

ltaqueiolilequa  qujeois  quomodocuhqucpoiTjnt  moucntur  ad  Soiem,  vt  li  quis  au- 
dit  c  poflct  puiiationem  ab  cisin  aere  circulari  raotu  plantje  tactanr ,  profcclo  illum  qufi- 
datnciulmodifonum  crga rcgem  fuum  compoiitum  aniinaducrtc.ee,  qualcmcunque 
pofTuntplamaeaut  aliae  resconficere  .  ln  tcrra  igiturSolcm  ,  Lunam  ,altra ,  fcd  condi- 
tionctcirena,  incceloplantas  animaha jlapid«,lcdconditionc  cocleftia  fccundum-, 
quandam  analogiara  intucri  licct . 

Snnt  ttaque  iapides ,  plantae ,  animalia  aiia  folaria ,  funt  alia  Saturnina  >  Iouiaiia;alia 
Marm,  Vencrca,  denique aliaMercurialia ,  Lunaria,  adeoque  nuJla ,  luxta  Cabaiiftas 
lccretiorcsjin  tcrra  licrba  eft>  qux  non  habeatfuam  in  fiimanientfcftciJara  >  quae  dicat 
eicrefce.  '  '        *ft(W>>  i'y-f.y.n.        ..  .liicj 

Ecvcalapidibusincipiarous,quisnefcicmaxiinuminijstiTe  appctitum  ad  fuperna_» 
corpora, Sc  omniailia,qua:  ij*s quouis  raodo  naturacorrefpondcnt .  Proculus  tradit  1  le- 
litem  lapidcmaureisradijs  motuquc  Solem  maitari,  Cui  non  fiiit  abtirmlisiila  gcinrua, 
quara  fcribit  Cardanusfuiflc  in  digitoCJcmentis  V  I I.  aureolanihabcbat  macuianrL. , 
qiue  raxta Solis  motum  quotidie  oriens &  occidcnscircumagebarur  .  Sunt  igirur  \ipu 
desibJarcSjVtiomnesCarbttncuIi&pyropi ,  funt  ArLunares  Selcnites  inde  dicti,caiu& 
modiGregorio  X.fuiifcfcribitur  ,quiLuna»meramorpbofes  mentiebaair  ,  eKcarrxilco> 

Mjnrarurti 

in  candidumcolorera  pro  lunarisluminis  vanetatc  tranfibat;  hitpraitorca  Ma r:i.Ma«  *|^su™f 
gnesiSapbyrus  Ioui>  AchatesMcrcuno, omnesparallelisvirtunous  imbuti laptdcs.  rC(1fuique  ui 

Vcgetabilisquoquc  natura;  m  cocliscor>fenfrim,varius  heibarum  ,plantarran  atbo*  ccrio. 
rummotusfatisdeclarat.  Intcr  has  quidcm  tndtuiri  Sohs  diurnumu  vt  tftbiftropU  m 
ArtcMagneticadeicripta,  qua-dam  proprium motura Sohs,vtfoIlaSaiiclsy1*opiiiiaiu^ 
Vlmi,Iilia?Oiea;>quasipioSoiluti;dieprorfusintfcMa$  cxpcricntildocuit  i  qiiorum 


jitrzed  by  Google 


39  *  ArtU  MAgn*  Conjcni  Dijfoni 

aliquifloresadoirfifeapcriunt,meridie  qittntumpoiTuntdilatat,&:  adoccafum  clau- 
duntjtantofidcruru  amorc,vt  luocomjtatu  iiludluftratesiSfinfequentesctiam  propnu 
caulcm  intorqueant>nocluque  ciusdefideriofefc,vclutitabcfc6tcs  cortfrab3t;norimjl- 
lxvtrGJycyrrhJza&  Acaoa  foJiafua ad  prcfentiamSolis  vcJutrbrachia  iurium  tamqua 
fidusamplcxatura  rleuaiu,eadem,eo  ablciuc  demittunc,eum  vcluti  infra  horizontem 
quxliiura,&  ardxe  conttriclura;funt  &Lunareaherbx  multiplices,qux  Lunaris  fideri* 
FUutjriim  amorcpci  cita: ,  indciincnti  motu  iliud  pi  u  varijs  Luna  t\>:  rats  &  ipic  vanas  forraasin- 
«3e5£!°.  ducntcs,feflantur (Tc  cceteri  PlanetC;  fuas fibi herbas habcnt correfp6dcmcs,vcluti  Sa- 
turnuin  in  tcrraCipreiTus  ,Helleborus ,  NopfUtUrj  louem  Roimarinus  ,Cirrus,  Betoni- 
ca,Vaicriana  jMartem  QucrcuSjVerbenajAbfynthmmiVenercmMyrtusVirisjolca^» 
Satyrium.  Mcrcurium  deniqucmala  punica  ,hyacinthus  ,  narciffus  ,exh.i>enr. 
confenfus  animalium  deniqut  oeconomia  nia»isadhuchuiufmodic6fenfusfpcclatUr .Quo- 
Animaiium  rum  alia cantu  , quxdam aipt c:u  ,  nonnuila  fuis  geftibus  fiderum,  quibus  iubiunty 
cum  c«lo.  2morcmfatcntur,quorum  omniumhiftonam  cum  in  Arte  Magnctica  partirn  tradide- 
djrnus  >  partira  ex  profcffo  Oedipo  Agyptiaco  firuus  tradituri  ,ijs  hic  immorannolui- 
mns.  Quid aliud  Leo&  Gailus ,  mii  u rrefti •  m  quendam Solcmf  quid  fclcsnifi  Lu- 
nam  ?quid  Lupus  nifiMartcm  ?Canis  >Eqmis ,  Ccraus,  Afinus,quid  aiiu d,  mli  Mcr- 
curium  ,Iouem ,  Vcnerem  Sarurnum.  ttrrtltrcm  rcprxfcntant?  &  GaJkimSolisalitcm 
vox ,  motus ,  vraacitas fat declarant .  Mitum eft  quod Proculus  nai rat ,  dxmoncs-So- 
lares  dum  Leonina  fecie  apparcrent,ad  ga)Jj  ca  n  didi  cantatifque  occudum  m  ox  difpu- 
ruilfe,  caufamaddit,quia  quxincodcm  ordrac  conftituca funt  mfcriora,(cmptr fupc- 
riorarcucrentur,  ac  ijslibcre  cednnr  ac  ieruiunt.  Quxomniatam  miroiucundoquc. 
fpedaculo  tcftaxi  &  fignittcare  vidcmur ,  coelum  &  tei  rttm  initofoederc  &  harmor.  eu 
quafi  confcufu  hominibusimpcnir  gratulari  ,  cofque  lcdulo  ad  iufpicicndum>colendu» 
venctandumquc  tot  bonorum  Authorem  ,tantorum  nuraculorum  Artificem  rerum- 
qucpulcherrimarum  Architcctumfapjfimilimum  inuitarc;  Siquidem  .  vniucrla  tellus 
Ainacum  aquea  mok ,  cV  quicquid  in  ijsdcgit ,  ita  fupcrioribus  elemcntis  coaptanrur , 
illaque  elementaccelo  ac  fideribusficexponuntur,&  rurlus  vtraquc  infcrutabiiis  diui- 
n^fapicntic^.&prUdcntJa^  tonlilio  per  hicraithicos  ordinc^  ua  reguntur,  temperan- 
tur&confhtuuntur  ,vt  totumid,  quod  naturam  vocamus,  rrutuis  amplcxibus,  i 
mentis  Aorncijs&muneribus  con-nexum  ,  tanquam  vnum  cx  omnibus,  &  oniniacx 
vnointanta  dilfiiniliumdiicrcpanriuraqucrcnira  multitudjne,  mira  h^rmonia  cou- 
cardjlcr.dcgat,..Vcrjum  vthxc  harmonialiuuJeiuius  .i.y^cat  ,luc  fcJjc;n3  totius  co- 
centuslubnectendura  duximus.  ;  ,v       r.,ju-,;  ...ri.  r;i:..:syp 

io  Enoe.v  -  £t vt  Syrapatims  &  Antipathias,fiuc  qtiod  idcm  eft  conlonum &diflonuni  m  natura 
cboiJaNu-  mcliuideclarcmusjimaginare  io  enncathorda  ,  qu*  omnia  in  vnifonum  concord3ta 
tmi%        Unt>hoc  cft  ,pnmwn  9  chordisconftct ,  gcadulquc  harmonicos  vpius  diapaion  cx- 
primat , hixta  hoc  vero reliqua  omnia  concordentur;id  eft  omnes  chordx,qux  prolla- 
baaomcnon  refcjrunt  vnilonumfoncpt,  nonfecus hypatc,parhypati  ,Liciunos  Mc- 
fc,  vt  infcquentefcbematcpatctioauiiH.-,      .,     :,.^.. ,  . 

Hiiceomnibusenncachordis  iuxta  fc  iftuiccm  conunu«-  j>ofitis,  ex  ijt-quxpi^ccdcn- 
tishbiiprimapartedeclarauiimis  icertum  cftvna  proslambanomcnaincitata,omces 
rchxjuorum  cnneachordorum^rpslawhajioincr.as  etiam  intactjs  intitatum  iri;Iterum 
Mefen  ptunicnneachordiincjtatain^omuiuin  reiiquoium  monochordoiummefas  ab- 
ditbqnodam  confenfu  c.tiam  int.uus  c.ommoturara  ,  &  fic  dc  rehquis .  Si  quis  igitur 
proslambanom£non  >parhypaten  n.cien  A  nctcn  quatcrnas  churdas  f iu  ul  incitarcr, 
certumtftoninesrcliqnasctiam  "uaCtJ- .  h.kc  li  uilucr  uip»)nimas ,  attjiic  adco  pul- 
chram  harraomamcx^ia.cclfai<ja,d)tpiw>ydiapafon  coiuextam,cxhibjtiuas.Ita  vt  nul^ 
lxalix,nifiquxin  vniivno  nliquis reipondcrent, conloniturx  fint.  Quxquidcm  bar- 
monia  multo  fieicfcnfibj^or,  iie x  diu«ifis  rum  choidis^tum  coipunbusfonorist,oCto- 
chordafucrintj;uniiata  .  I  ciuqurfiquisthordas  diifirnasproslambanoraenonjiypa- 
tcn, lichanon,hyponctcn  omnes  finiul  tangefet  inprimo  oCtbcho  do,  ismaximam  in 

rcli- 


.  OIX 


-   Lib.X.  Decachorcbn  Natura.  393 

fcliquisdiironanriamcaufaturuseflcc  ;&  mirum  fane  eft  rclicjnas  correfpondcntes 
choidas  ctfiinvnifonum  tcnfas,minimetamenob  fonorum  legibus  harmonicis rcpu- 
«jnantium  mifcellam  fonituras.Cum  cnim  numeri  intcruallorum  fint  incongrui,  atquc 
lnlatiabilcm  incompatibilemqucquandam  proprictatcm  ad  fe  inqiccm fortiantur,fic- 
ri  cjuoquc  non poteft,  vtin  vnam  Jiarmoniam , nifi  Muficiperitia  pcr  artificioiam  qua- 
damfyncopen,colligationcmquc  ilringantur  concordent.  Hoc  cnjm  artificio  non_# 
tanturakgesharmonicasferuabunt,  fcd&maxim*  harmoniar  fuauitatem  vt  poftci 
dicctur,  conciliabunt. 

V 


Heptachotdjn 


Diapafon  cum  Tono 

Diapafon 


Diapaiun  Dltoniu 


Heiarhottfon 


Diapcntc 


DiatclTiioa 


Ditonui 


> 

> 

t 

r> 

»0 
—  . 
3 

n 

-5* 

£ 

c 

v» 

»0 

0 

< 

«  ol  j 

n 

o- 

C/J 
rj 

2|f 

w  /  a 

□ 

OQ 

CT 
«■» 
a 

S3 

ru 

c 

5  3 
3  3 

O  3- 

•J 
O 
3 

r» 
•1 
c 
cr 

b' 

•t  1 
u> 
*3 

9-. 

Oq 

0 

•-» 

VI 

r> 

VI 

vi  3 

B 
< 

3" 

3 

r  l 

y  h 

S  q 

t  P 

si  m 

w 

s 

T3 

■ 
0 

T3 
t» 

•-1 

D" 
*< 
T3 

+0 

r 

0' 

BT 

I 

-  - 

!t 

- 

2? 

3 
n 

r~i 

3 
r» 
<-• 
r» 

z 

r» 

r-t 

f» 

►5' 
<-»  3 

3  ^ 

3. 

gn 

H  S  5- 
*o 

/  h2 

y  ri 

e 

•0" 
ar 
c 

> 

—1 

03 

2 
a, 
c 

3  1 

> 

<•*  ** 

c  2 
=  3 

3 

r» 

y 
3 

•j 
C 

3 

> 

C 

a 

1 

V4 

c" 

3 

3" 
C 

5 

0  r 

£Lrf 
O  — 

S  5 

®  >^  S 

/       •  r 

Magnes 

CM 

ro 

t->  s 
* —  -  • 
c  n 

—  •  *"*■ 

v.  O 

5? 

H 

c" 

fco 

15 
•< 
•-1 

w 
T3 
C 

VI 

> 

Ou 
■ 

3 

H 

VI 

> 

3- 

T 

H 

0 
-0 
t-i 

N 

C 
VI 

:i 

rf 

r» 
•n 

O 
•-» 

n 

5 

5 
* 

»TJ 

C 

•■» 

n" 
r» 
M 

c 
a 

fi 

r 
n 

o_ 
c 

*•> 

■e 

N 

0 

3 

C" 

(/> 
u 

»< 

E 

3- 

I 

bmi  n 

e  bs 
3  0 

•-1 

0 

T3 

cr 
3 

3- 

E» 

r» 

O 

3 

r>' 
t* 

II 

—1  ■ — 

c  0 

vi  cr 

O 

1 

r7  R 

.=  R° 

r 

c 

x  •<! 

U 

2  c 

T 

»< 

t-T 

e 

v» 

rr 

w  O 
c  •-» 

p  e 

e  vi 

VI  V 

r» 

—1 

r» 

e 

V» 

O 

c 

VI 

O 

TJ 
•-t 

p 

n  c 

— . 

r?n 

•n  vi 

1 

t 

■s 

~>_ 
3 
OQ 
C 

ET 

sl 

M 

1  ° 

1 : 

tarl 

•1 

c 

o_ 
*e 

3 

C 

VI 

|J 

C 

v> 

3- 
u>' 

VI 

> 

n 

-0 ' 
r» 

3 

r? 
•t 

H 
»< 
3 

3 
C 

VI 

•0 

wi 

r»  v» 
r» 

8 

Jt-r 

s 

*>  c 

3  5 

V»  O 
•— 1 

3 
r? 

>> 

P  3 

JPS 
r;  n 

I 

c 

VI 

i  = 

> 

1-3  rT 
«'  O 
r» 

1 

> 

5T 

W 

c 

cr 

0 

?« 

w  — 

3. 

VI 

• 

s 

/  Bs 

/  «*■ 

c 

-a 
c 

v» 

0 

ft> 

3 

V» ' 

n 

—1 

c 
e 

r- 

0 

r 

c 

T3 

e 

VI 

rT 
T3 
D- 

IU 

vt 

<fe 

V 

d-  1  |ti^ 

8  |  | 

/  R| 

z 

CQ* 

i  3 

I 

n 
p 

£- 
cL 
e 

v> 

O 

N 
•-» 

e_ 
rT 

cr) 

B*. 

> 

c 

r» 

c 

M 

3 
3 

r» 
c 

M 

pa 
0 

rT1 

H 

tn 

53 

c 

rP 

c 

VI 

OO 

2.6 
0  0 

r»  fi 

VI 

«3  g 

/  M 

/  * 

-  / 


Digitlzed  by  Google 


39  4-  -drtu  Magn*  Conjbni  DiJJoni 

Huiufmodi  Enneachorda  varia  in  mfido  Natura  rerum  conftituit,orania  ad  ennea- 
chordon  coelefteconcinnata,quorum  vno  incitato,reliqua  omnia  concitantur  .  Sic  in 
prxced?  ti  fehcmat c  I.Enncachordon eft  mundi  Angelici; ll.eft  corporum  ccelcftiurrL^, 
II r.  eft  nietallorum,  IV.  Japidum,  V.  herbarum,  VI.  arborum,VII.  aquatilium,  Vll  t.  vo- 
IucriQ,IX.quadurupedum  Xcolorum,  quibus  faporum  &.  odorum  adiungipofict,  & 
fic  fecundum  fingulos  entium  nataralium  ordines ,  gradulque  procedcndo .  Et  qux- 
cunque  in  fingulis  chordis  reperiuntur ,  vt  in  chorda  ncte  fingulorum  cnnachordoru 
cum  Saturno  lymbolizare  dicuntur ,  ncfcio  enim  quam  faturmnam  indolem  mentian- 
tur,&  itafibi  inuicemfubordinatafunt,  vtincitato  vno,rcliqua  ,  vti  dechordis  di&um 
cft,  omniaincitara  adfeinuicem  vnifonum  concinant,-itaresomnes,quxchordx  pa- 
Confonin.  ranet$in  fingulis  enneachordis  refpondcnt^cum  2^fymbolizant3morclque  prorfus  Io  - 
tu&diflo-  uios  arfcdtanr;  &ficuti  chorda  proslambanomcna  cum  hypatc  non  concordant  obto- 
Banuareru.  nj,qUOdconfic7unt intertiallura  diflbnum  ,ita  res  Iouixcumfaturninis  obr,onuro,quo 
diftant  prorfusdiffonant,niG>VTpaftca  dicetur^erfyncopencorrigantunporro  vt  prof- 
lambanomena  cum  parhypate  concordat  in  ditono  confonantia  imperfccla ,  ita  Mar- 
tiales  res  cum  Saturninis lmpcrfe&e  quoque  concordant ;  prererea  ficuti  diapcnrc_> 
&  diateflaron  >  diapafon  perfcctQ  conftituur,ita  &  fpcciesrerum  hifce  corrcfpondentcs. 
Verboficoncordcsin  natura  chordas  collcgeris  ,concordes;  fi  difcordes,difcordes 
effcctus  te  producerc  neceffe  cft.  Quomodo  vcrocura  omnibus  hifce  mufldus  con- 
cordetjfufius  in  fcqucntibus  cbcetur . 

CANONES  PRACTICI 

Magise  Naturalis,Legibus  Harmonicis  adftrifti. 

i  '  . 

Agiam  naturalem  conftat  aliud  non  e(Tc  nifi  abditam  quandam  &  harmonicam 
aftiuorumcumpalTiuisapplicationcm .quam quicunque  nouerit,is  per  con- 
grua  naturxirritamentamuficecombinatahaucf  dubie  miranaorurnfe  patratorem  ex- 
hibcbit,nihiIqueadeoinnaturafibiclaufum  abfconditumque  purabit,  ad  quod  illi 
huiusfubfidionon  pateataditus.  Eftenim  natura  indiuiduisquibufdam  rebus  ita  be- 
neuola ,  vt  veluti  diuinas  quafdam  eifdem tribuerit  poteftates ,  dcteique  tam  prxftan- 
tcs,  quamfolentefteinfpcciebasi  intereas  verdpofuir  proportioncs  &  fiinilitudines 
quafiefcas&illiccsquafdam  allkiendivniusad  altera  n,  quibusrcs  coniunguntur ,  & 
quafieodem  nature,  inftinctu  Je;tantur,&  contra,quafdam  criamconfcniusdiffenfufq, 
lcges,  quas  nos  non immerito  per  confona  &  diffona  explicamus,inicruir;quibus  alte- 
rum  abalterolongiu4mefcparatum,artirlcioSctamenhgatum  ,  icerum  m  vnamhar- 
moniam reuocatur ,  qux  qui  confldcrabitfacilcin eam  difcedetopinionem ,  vtnihil 
putet  naturx  eflc  dencgarum,  his  enim  miraculis  vehcmcntcr  ea  dclectarur ,  vndcfin- 
gulis  rebus  veluti  quandam  coaguli  vim  &  attrahendi  aliquid  iibi  non  difiSmile ,  q  uafi 
cfcam,rcijcicndiqueaduerfa facultatem  indidit  >  de  quibus  fingulis  cum  in  rerum  na- 
Quomodo  turalium  magnetifmisfufiflimdegerimus,coLeclorcm remirtimus:  ccrieOiphcumfa- 
pro^o^o!*  aa,fcrafquenonaliaquam  rationc  analogica  traxiife  legimus ;  Cum  enim Muficus 
nuni  no»iti»  Aftrologus  &  Magus  Sapientilfimuseflct  ,&optime  noflct,quaproportione  quoco- 
«J  fe  onmia  ccntu  vnumquodque  eiTeta  natura compofitum ,  cuiquc ftcllx fubiedum  parcrct, har- 
monicas rationes  eifdem  accommodans ,  inanimata  etiam  pcr  vim  fteilarum  quam  in 
illislatentem  externa  hac  harmonia,  non  fccusacferrum  cx  fitice  latcntem  i°ncm,vcl 
flammamfollisflatusabditam  pandit,produccbatiita  oporrune  tcmperando  mifcc- 
doquefonos,  vtcoeleftium  fidcrum,  quamoptimc  ipfecalkret  ,  imitarctur  harmo- 
niam  icamadhancitaprouocando ,  vt  contra  omnem  influxum  virtutcmque ,  quo- 
cunqucvellet pulfando  traheret,acdcliniret,& fecundnm  ipfas  aftiones  proporno- 
ncfque  q  uibus  in  quibufque  rebus  ineft  harmonia ,  vtl  jpfa,  fi  ita  loqui  fas  fit  faxa ,  ar- 

bo- 


M 


Dig 


Lib.X.  Dccachordon  natura  l  JpX 

bores,  atejuc  animalia  excitata  ,ad  motuni,  qqero  ipfe  voIuiiTet,harmonicadifpofitio^ 
ne  ,  veluti ppaeuia  quadam  praeparatione  impelleret.  Hxc  autem  prae paratio  fit  pci  har* 
moniam ,  ciim  enim  ccelum  harmonicaficracioneconfticurum  ,  harmonicifque  moti- 
busatquefonisomnia  conficiat ,  merito  non  homines  tantum  ,fcd  &  omnia  inferiora^. 
quatillis  parent,  harmonicaratione  ad  illa  cxcipicnda  prarparantur .  (^uarc quemad-  Theonacj 
modumex  certaherbarum  aliarnmquererum  compoficionc  commiftioneque  per  ar-  harmonica 
tcmmedicamailronomicaraqucconfecla  conflaturcommunis  qucdam  forma  veluti  comP0"o«. 
harmonia ,  fidcrum  muncribus  $  quafi  dotc ,  vt poftea  dc  Thcriaca  oftendcmus ,  mi- 
rificc  ditata ,  tribus  in  ea  ad  idem  pariter  confcntientibus  virrutibus  ,  ccelcfti  fcilicct 
pcr  artificium  opportuna»  raiftura?  acccrfita;  ccelefti, partibus  cius  naturalitet  infita ,  Sc 
clementali  ; ita rc«  prorfusfehabet in  omni harmonicc,  compofitionis ivx&iaim.  Quod 
igitur  de  fua  heprachorda  Lyra,  &  vt  Briennius  loquitur  «^«iorepV*,  faxa,  Plantas ,  a- 
nimalia ,  concitantc  ipfc  Orphcus  Joquitur,hoc  cgo  melion  lurc  praeccdcnti  noftro  Ea* 
ncachordo  applicauerim-, . 

Vtcecini  nojlrtque  angujlum  egrejjaper  antrum 

Dulci/bn*  mel/ita  lyr*  vox  fujhslit  aurts , 

Vmbroji colles,  &fumma  cacumtn*  Pelei 

Defcendere Jcnusjhnulatque  auditus;abaltu 

£>uercubus  accurrunt  radicibus  extirpatd ; 

Saxa  'voluta fonant-,  cbordas  quotcunque  loquaces 

Audiucrcfert,  Beterunt  in  Umina  faxi 

Teclaque  canturi  uolucrum  eil  amplexa  corona 

Fejfd  alis pendent  obhta  remfere  nidos . 
Verum  vtaliquam  faJtcm  praxinhuiusreivideas,hic  quofdamcanonespraefcribimus, 
qui  quid  in  diuerfa  naturarum  harmonica  compofitionc  fcruandum  fic,Lcctor  curiofus 
cognofceret .  Vt  igitur  pente  proccdas,fit . 

C  A  N  O  N  I. 

PRimd  natura cuiufquc fidcris  apprimc  cognofceiwla  cft ,  deindc  in  terreno mundo  Rcrani  fia 
fingulae  rerum claftes fid cribus  correfpon  denresjita  in  fingulis  lapidum ,  metallo-  gulamm  na 
rum,piantarum,animalium  ordinibusdiligen(erconfidcranduin,qv|xnam  Lunari,quae  ^csconfi. 
Soian,  que  louiali,  quaa  Saturnina fic  de cocteris ,  indole  gaudeant ,  quibus  in  ccrtas  deranda .  ' 
dafles  reduftis;lices  quoque  &  odia  rerum  ad  inuicem  folertia  finguiari  fcrucaberis,hcc 
cnim  in  magicii  operaciombusidc  n,quoddd£bnum  Jcconfonumin  muficaprcftanr,& 
ita  ar.Ciiiciosc  U^uri  poflunc.vc  pulchernmam  harraoniam  cJficianc .  Tempus  quoque_j 
dics& boritopurttinjrpraeomnibusrobfcruanda ,fintquc  analoga  ad  rcs  phyficoar- 
tiBcioadapcandasicftenimhocraaximi  momenci.  Aliud  cnim  prompcius  hycme_j , 
aeftate aliud , aliud  autumno,vernoque  tempore applicatur .  Quibusicantc  cognitis  , 
ad  praxin  procedtu» , 

C  A  N  O  N  II. 


o 


Mnes  rerum  fpecics,qu?  ad  vnam  in  praecedentis  fchcmatis  cnneachordo  chordi  Qu*nam_, 
pertincnt,ita  comparacae  iunt,vt  in  vnum  eumque  cftcctum  eximium prxftandfi  obfemad» 
coilimcnr.  luSoIariafirauliuncUpr^ftantiflimum  cftcftum  Solarem  ,LunariaLuna-  cjnarucrTccv! 
rem,  louia  louiuni  cVficde coetcris  cflc^lum  prxftant,  refpondentquein  enneachordo  miUtone. 
Naturx  vniiono .  Hoc  pacto.fi res  Saturnias  iouijs  aut Martialibus  admifcueris,  eftec"tu 
intento,cum  nacuris  diffideant,  non  potieris.potieristaracn  ,fi IouijscamSaturnina_», 
quam  Marcia  coniunxeris,  hoc  cnim  pacto  fc  mutuo  li^abunt,  vnaquealteriusimperu 
ita rrangct,vt  inde  mtentus  cfleclus  cmancti  Martialia  enim  a  Saturninis  ditono  velfc- 
miditonovt  plurimumdiftant.  Vencriaquoqucquaecum  Saturninis  diapentc  diftant, 

Ddd     a  fimui 


Digitized  by 


jjlf  ArtU  M*gn*  Confoni  g/  Dijjori 

fimui  i^acT» fulfrh«rrimatn&  harmonicam  miftur3m  efficicnt .  Ita  Solaria  cum  Iouijs 
«Utono  diftAMMob  naturarumfimilitudincm  pulch  ara  muficamcfhciunt,fcqueinui- 
cemp oientcr  tiahent  j  Sol.iriapr$tereacum  Lunaribusperfcc"tum  diateffaron  comfa- 
unt,  quiibus  fi  acccdant  louia  luauiuimum  iucunduHmumquc  habebis  triphonium, ca- 
ne.tamone  Saturnina  &  Martia  vtpotediffona  fimul  componasfinc  intcrmedijs  Iouijs 
ca  fjrncopanubus,  iiue  ca  m  claffc  Japidum,fiue  n>ctailorum>  herbarum»anirjjaiiujii  or- 
iiiic.conihtutafuciiiit .  rbainoasuotT  VSrconoifti: 

CANON  III.  Chymicus 

QVkunque  inchymico  ncgotio  C3utc  cV  cura  defiderato  effc#u  proccdere  volue- 
r jt ,  i ;> anu  om nu  d i ffo ui 6;  conioni  lcicntiam  h abcre  ncceiTc  eft .  Confiftit au- 
tcmhocdiiTonum&coafunum inhoc,vtqux  mineraJiafibi  coniona ,  quxdif- 
fona  fint,  quibusintcrmedijsligcntur  ,&  in  concordiam  rcuoccntur»  cognofcas.  Vtfi 
Solarcm  cffcclurnproduccrequis  vcl«,isprimo  curabit,vt  omniaSolaria  in  vnum_. 
per  diapalbn  confpirent, deiqde  pcr  ditonum  aut  diapente  harmonta  ciEciatur  ornni- 
bus numerisabfolutiflima.  Abfinthincproculoiuaiaheterogenca  ,  vtpotc  diffona_», 
cuiufmodifuntherb£,fuccj,gum>ni fiojiluqueintra  naturalem claffcra  non  contenra; 
Arcmum in  DiiTona  tamcn  eiufdcm  ordiots  naturalis ,  in  harmonia perfcctilfiinam,  fi  ca  intcrmcdijs 
Chyaua_*  prxfcriptarationcfyncop*ntua-,afliuTjipoiTunt.  Siquis  tonum  mctallicura  bifariam  di- 
uiderepoffet,  raediatore Mcrcurio  ,ishauddubicinqenuTct,quod  a  fxculo  inhunc 
diem  ftudiofiflime  qujefitura  fuiti  facile  taraenluna babebitur ,  fi  $  cum  h  fcxtam  co- 
ftitucns  Vcncrealigaturaiyncoperur.  Vcrttmharmomcum  naturcj  cxcmplar,  vthar- 
uaonicum crlecrum  aifcquarisjinomnibusproponendum  eft.  Vcrum  cum  harmoni- 
cam  haoc  in  chymico  ocgotio apphcarioncm >in  Mundum  noftrum  iubtcrrancunu. 
referuauerimus,eo  Lcclorem  rcniittimus,.vbicxprofeffo,  quacunquecucahancm3- 
tetiam  defiderare  poterit  Lcftor ,  innumcris  expcrimentis  comprobata  rcpcrict .  Hic 
cnim  omnia  inuuiucre ,  nec  tcmpus ,  nec  operis  molcs  patiebatur. 

Medicina  harmonica_j. 
CANQN  IV,  Botanicus. 

-^ilttnauuurjl iie!,.,grtft  'UJVilolttiVHlim  bniniJiit  t  .*.»v.     >  <jo tmUw.u.snzototij 

IN  Occonomia  PianraTum  ,  &  Arborura  ,  diligenter  exaraina,  quales  hcrb^  fym- 
boiizcnt,  qmu  iion^quem  quxqueia  crclochara&ercm  habeant,  qucm  in  cnnea- 
ehordo ooftraehbrdam fcferamunyulje^cfectuumque prodigioforum  Seminanum_» 
teinucnuTe  noueris;  DilTonxsitparaaConianis ,  niii  ea  iimul  lta  artificiose  ligare  no- 
ueris ,  vt  lllas  naacancotdcs raiiaun  jfaciajs ? icd  &prorfusin  iummam  fuauitatem  con- 
Ouz  obrer-  Ip"*antcs  •  Solaria, Iouialia ,  Vcnerea fiinul iuncta idem  prcjitanr  ,quodin  Muficadja- 
uidiinpia-  pafon  oCfaua,ditonusfiuetcrtix,  diapjtntQ  fiucquinta,,  harmoniam perfcftam,  Satur- 
uru  natura .  nina ,  Martialia ,  Lunaria,  M^rcirialia,  maxrmarrj  rtbu4tiiff;rnanriain  induccnt,idcm- 
quepnjftantquod  oclaua  z.  4.  7.  in  mufica ;  Si  tamencum  Iouijs ,  Solanbus ,  Vcnc- 
>  iciiquc  hgatacorngaatur,cundem  eftcctum  i  qucm  ,qocm  »45  ^Syncopata  in  rjjufi- 
ca  praritant  ,aipcriorcm  quidcm  inaffucjis,'  at  raaximasfccum  vtilitatcs  trahcntcm-.; 
Huiulinodifunt  Aiexiteria,  Antidoca., fimilia,quqi  cum  intcrfaluttfcra  &dcleteria 
mcdium  locum  tcnjcant , ita  diffona  oenicntur  ,  Jfttaxncn  ccuumifta  ,cooibna  per  car- 
rccuonem  riant;  Intuscnim  fuoipta  ;&figufioircptigocnt  ,corpus  tamenab  humori- 
busfuperriuislibjL*rituffiiutcc*r.eiamtliri  rciiiruunt .  Eiucct  huiuJmodi  perfcdrilfima_. 
harmonia  poti.Iimum  in  celebci rima  illa  confcctionc  Tbcriacz  ,  vbi  confona Solaria_# 
vidclicct  ,Iauiaiia,  Vencrca,  mff6nisSaturnims,Martialibus,Lunaribufq,comrauTura; 
artjficio  ita  hgantur ,  iyncopanturq, ; vt  uiambiis  uuraeris  abiolutilfimam  harmomarr__ 
s  confi- 


Dig 


Lib.  X.  DecAcbordon  Natur*  *  $97 

conficiant,  vfquc  adeo,vt  in  nuiloalio  terapcramento  harmoaica  proportio ,  vnacu 
iymphoma  rcrum  harmonice  coufpirantjum  lticuJentius  patcat .  Cum  cnim  maxime 
Solanbus  &  aromatius  Soii  microcpinuco  id  cft  cordi  conlonis«i|undct,caior ram.cn 
corum,  louialibus  ,Vcnerejs,  Lunaribus,  Maiuahbus  &  Saturnrois  ita,  infringityi; 
qualitatcfquc  Tmusfymagmatisj  aJtcriusita  Jjgant  cmcndantquc,  vt  mdc  prorlus  har- 
monicum  ,  non  tamhumana  mduftria  inuentum, ,  quam  coelnus  lojfwratum  medica- 
mcntum  nafcatur .  Verum  cum  Jwee  fuseinMagncuca  Attc  deicnpiciunus co  Lcdo- 
rcm  rcnnttjmus.  oi::v  «liaiV.sU^jIasiA         .i  .a  :  :  .  ,oH 

Ad huiuimodiigitur exemprar  Mcdicus  Harroofta  in prcparatione  racdicamento- 
rum ,  vt  mtenturalaniratis  cffc&um  nancifcatur,ptoceciflt  mco&  eu,  ln  cordis  emm^ 
infirmitatmuSjnOiLiuSolaribusvswtur^vtindcreliqua  membra  patiasrtur,  necjuo  Compofitio 
emim.vniuschorda?  re«vtpote  xquu/onantesintcntam  huimonuin  pcriiciunr  ,  icdd»-  medicamen 
ucriai^um  chordaiumconlbnarumrcsinconfeftiojKmmcdictmcnt/affumendaiunt,  ,OTUm  h2r* 
vt  harmonicus cffc£tusclucefcat;  hinc  louiaJia  SoJarjbus,  id  cii  bcptica  cardiacis.  admi-  tnol,IC*~• 
fccndai'unt,nc5olari4  dumcorroborant,hcpatj  &  pulraoninmuo  colorcneceant.  lo- 
uijsenimtempcratecalidis&ficcis,  calor  Solarium  pulcham  tcmpcjiem  acquirtf,  m 
efTcclumimten&mconfpirantcra  .  IdcmdercJiqui.»  judiuumdto  .  Verunide  liuce 
pluribus  ia  fequcnti  caoone .  i::v  itz;L 

CANON.  V.    Medicus.  »•-. 

CVm  omnia  humana  corporis  membra  cum  rcbus  creatis  fymbolrzene /certura  eft 
omncs  matcrias  mundanas,vtpoce  in  hominisloliusgratiamcondiras,  in  abfo- 
lutillimam  harmoniam,qu je  cft  humani  corporis  Janiras , & optima  conftmuio  confpi* 
rare:  Namficutifingula  membrafinguhsPianetis  reipondent,ita&rcs  qux  PJanc- 
tastam  maions,tum  mraonsmund»  refpiciunradmicrocolroi  u.cmbra  (jonferuannfa^» 
appetitum  quendam  habcnt innatum ,  quem  mox  oportuno  loco  &  tcmporc  reccpcx 
exerunt.  »3 mafojuv ut :uiuv* tUtwvib  j.ijjbuoa 

HincficutiSobriaad     Lunaria  ad     Mcrcurialiaad  $,  Yenera  ad^Jvtartiaia 
ad  c/,  Iouia  ad  lC.  Saturnina  demque  ad  §  infito  appctiru  fcruntor,  ijfque  fmgula^a* 
gulisfuos  vcluti  hynnos  pcrfoluenriaconcinunt ,  ita  ad  Soiem  microcOfmi  umnia^ 
cordiaca , ad  ])  Ccphalica ,  ad  Vencrern  fpermatica ,  a<I Mercuriunif  ulrnonaria  >  biJaow 
fa  ad  Martcm ,  ad  Iouem  hepatica  ,ad  Saturnum  iplenetica,ad  terram  deniquc  veloti 
culinam  quandarn ,  &  penuariura  omnium,  ftomachica  quadantcnuseonfcmarir,a»que 
adcohnnianicorporismembra  principaliaenncachordonperieeWirae^eferant.In  quo  Confenfui 
diiTonaconfonisitapeimiitafunt,vrtamenab  Arti£cc,artifquc  pcrito,.  inpulchram  '^SiS^d 
harmoniam  concinnarvqucant .  Bxempligratia  .  Nutrimcnta  vlualia  ,  aucetiam^  Lgui»  mfc- 
Alexitcria  cum  varic^  natura?  &  qualitatis  fin-t,  &addiuerlasctiordasrcuo<entw^ 
mox  vtm  ftomachummcrmtaiTurnpca,  vnumquodque  mox adchordara  ,quam  rc- 
fpicit,  confon.  bitiideftcardiacacorjiplenetica  fpicncm,  cercbrUm  ccplialica,  hopar 
hcpatica,&ficdeccetcrisinfitoquodamappcritu  petcnt ,  illudquead  quodanatura 
ordinata  fint ,  mcmbrum  co,  roborabunt .  Quiatamcn  non  hai •mjooiamded  cohfuiio- 
ncm  &difionum  meios ,  qui chordaa  omnes  fimul incitaret ,  cfficeret  i tiioc  harmonica 
quadam  proportionc ,  iic  nutrimcntatempcrabuntur ,  vt  omifiWdiflbms  iempcr  hai- 
monicam  temperiem ,  ex  perfectis confonantijs conflatam  inducant ;  Si  quis  vcro ly n- 
copationis  artcm  (inhacfiquidemtotiusMuficxpulchritndo&  ornatncntum  conii- 
ftit  Jperfefte  nouerk , is  omnia  diflbna  quoquc  nutrimenta  in  pulcherrimam  coihgabit 
haimoniam,&qu5 prius  nocumcntum  adfercbaijt,mod6  emdlumenturo  confcrent 
maximum  , . 

Porrd  fi  Harmofta  vltcrius  progrcdiens  fimilitudinum  penuaria  cxaaiusdiicuriac , 
rcrumqee  naturalium  chractenimos  impcnfius  conrcmpletur,  is  mfimcam  tandemenf 
ncachordorumadinuiccmconfonantiumiQ  diuerfis  cntium  claflibus  muitjtudincm_. 
I  haud 


b:i  micto- 
colmi . 


Digitized  by  Gooole 


39 1  ArtU  Magn*  Confoni  &  Dijffom 

haoddubiercperkr'.  Nara  vt cbord* chordam firaUiter  teniam  mouct,  itaqucJiber 
rcs,fiue  cx  mineral.s fioe  vegctalis  aut  feniitiue.  natura»  ordme  dcprompta ,  qua:  quod. 
,    piammembrum,partem  aut  humoremfimUitudinischaracTerifmo,hoc  ctttorma,  _ngu; 
2?w«     «  ,colorc vcl  firaili corporis habitu retulerit,  velad  boniattraSionem,  vcl dcpuliione 
«rXudine   mali,  idem  membrum,partera,humoremconcitarecredendumcft.  Hmc  carneacar- 
cum  aii^m  ^  o(feaoffa)  fanguinem  fanguinea, bibofa biiem,  neruea  neruos,  augcnt  &  nutriut . 
k*1'.miS"  Sicre5morbosfirailitudincexpriraentes,i)fdempcllcndisconfcrunt. 
dicmacffe      Hoc  p3ft0  GalgaJus  Iclcricis,  Alcc  Epilepticis ,  vitio  ftoraachi  Jupinus  ftomachus  , 
folet        morfibusfcrpeutiuferpentcs,  hcpar  canis  rabidi  hydrophobiae ,  alijfquc  innumens,dc 
cjuibus  Artcm  Magneticam  vide,  mcdcntur .  lta petrofa  &  cakuloia  omnia ,  vci  qux 
«dcalculumaHquamfimilitudinisvmbram  obtinuerint,contracalculumreraedio  sflt . 
-Humor  enira  peccans alicui raembro  practer  naturam  inexiftcns ,  cum  cidemdhToinis 
{it,  per  aiTnmptum  medicamentum  pcccanti  humori  confonum  diuullus ,  attratfus,  e- 
gcftufque  nienibrura  humorepcccaminofo,diflbnohofpite  tandemhberat .  Etvt  har- 
tnonicC;  huiufmodi  fympathiarcaufaspcnitiuscxpliccra  ,paulo  altius  ordinvilum  cfti 
Naturam  raorborum  medicatricem  illam  dixit  Hippocratcs  inftrumentanam  caufam, 
qua  ad  praecipuas  facultatcsin  vapore  cxcrccndas,  vel  inftaurandi  vel  conferuudi  cau* 
faanimaimraediate  vtiturj  Quamqtndeminrelligcs  non  clementarcm  tantum  partijj 
mifccllam,priraaruraqucqualitatumcrafin,fed&potilfinium  fubftantiam  illam  exhu- 
midoradicali,calidoprirnigcnio,infitoqucfpirituconflatamj  animi  coiporifque  vin- 
culum,ccelettium  tcrreftriumque  hypottafin ,  quam  lecrcrores  Philofophi  coelum  cle- 
mentarc,  vclelcmentum  coelefte  nominant.HxccK  niente  Hippocraris  cfin*uliscor.- 
porisdeciduafemeninformat,fermetat  difponit,&fubitura?  fibianim^corpuscx  i;  i>- 
lcftafibi  matcria  cfformat,  partibus  confimilibus  illis  i  quibusctfluxit ,  noua  harmonin 
capropaginis  mifceila.  Nam  pars  a  capirc  excifa,  nouura  caput,  cuius  idcam  retnuit , 
confurmat ;  Qux  cxcordc  nouum  cor  j  Qux  ex  hepatc  nouum  hepar,  qua*  ex  pulrao*- 
ncnauumpulmonem,&ficdcC(*tcris.  Quodautcm  libi  eftormauit  uicmbrurn  in_» 
nondum  cd.tofcetu,  ciuldem  ofricium  eft3  ipfummet  in  iara  edito  in  omnibus  mcolu* 
<ne  conferuare,velad  falubritatem reducercficx  ea  fbrtc dcodcrit .  Tamttli  veio 
naturaillatotaadt,)tius  corporisintegritatcm,confctuationem  ,  incoiumitatem  <on- 
currat,  potiflimura  tamcn  ciusdiuerlJ?paiticubc,diuerfiscorporis  partibus,  quibus 
innatsfunt,  opemadiumcntunaqucfcrunt,  quod  Mcdiu  dTpoiitiopcn»  vucarecoluc- 
ucrunt  paniumatowiubftantw  procedentem-  Quamuiscnim  natura  inuiccm  mini-, 
medirrirantjCuiuimodi  partMil£iubttantic,innatjeialiqujm  umcn  babent  propriam_, 
mpxu8««  cum  pattibus  corpons  quibus  iniunt, cum  his  enira  confonant,ipns  non  aiijs 
infunt,pra:funt;incdcfltui .  Cu  g  igituriuxta  illudHippocratis  Umt  diV««  i'«r^#,na-. 
turat morborum  medicatriccs  iint, iplaque natura  morbis  iramediatc  medcatur,Medi- 
Qwn»m_r  cusminiftcrnatur^  maximccurarcciebct,  vt  illatria,  qupc  naturam  implantatam  con- 
«axtmiM*  ftituant,fcilicethuraidu  )i  radicaJejLfpirituin.  infitum,caloremquciniiajuraconucnicn- 
wnda*      tinexu&prQportiQnc  prorius.hannonica  coniungat  ,ne  caion  humidum  pin^ue  defi. 

ciat,  ncucipiccalorpabulum.exccfl'udeuaftet,ipiritumquedc-fraudet,quam  harmo- 
niam  fiprocurauerit,nildubit,ct,  naturaro  propriaindole  moxad  perfecum  intcgrita- 
tcm  corpus  noftrum  deducturam  .  Quifnam  vero  harmonicus  illc  conncxus  fitA  quo- 
modoa  Medico  procuran  debcac,  rciUt  mquircndum.  Arabes  &  -*gypti)  Medicmam 
dicunt  cflc  Catboltcararoboris  narurc  conicruatnccm  ,afleAuumquc  .r,orboforum_. 
extirpatriccm;  Chymiftaclapideni  viuiiicum,  Paracelfus  Azothfiueaurum  potabili_j, 
Lallusquintam euentiam  a  fc  cx  vinoconfew'tam, quod  ccelura  vocat,cllc  ailcrit ,  Ve- 
liim  cuin  plurcs  hanc  qujEfiucriut,  pauciinucncnnt,  nullus  poftcritati  rcliqucnt^acTum 
cft,  vt  Mcdici  partim  taedio,  partim  difricultati  Sc  cxpenfis  detcrriti  ex  vniuerfali ,  quc. 
toticorpori,adparticularem,qujfingulispartibusconfcrt,  dclccnderint.  Hinc,  vt 
paulo antc  didumcft, Ccphalica,  Cardiaca,fplcnctica,  hepatica,  pulraonaria  & firaiba 
tum  cxpcrimcntojtum  chaiaclerifrao  &  fi^oatura  dctccta  apud  Mcdicoshodic  vlurpa- 


Lib  X  Decacbordon  Natura ,  jj # 

ta :  quxtotius  fubftantix  fimilitudinc  partium  quibus  confonant,quibufcum  &  confcn- 
fum  habcnt  ,natiuam  bumiditatcm  ,calorcm  &c.  augcnr&inculpate  icruant .  Porro 
hxc  remcdia,  quxex  inammatis  ,  vegetabilibus&  paucis  ammahbus  deprompta_j 
fubftantixfimilitudinccorporisnoftri  partes  >  afficcre  diximus,  quo  maiorcro  curru. 
partibus ,  quibus  confonant ,  affinitatem  habucrint , eo  potentius  iplas  corroborabunt 
ficuti  in  muficaquo  coafonantix  viciniores  vnilono  ,  tanto  peric-ctiores  cuadcnt.  Si 
quisigiturex  cmortuo  corporc  ciufdemfpcciei  violcnta  mortc  percmpti  v.  g.  bominis, 
refiduum  cogcniti  humidi  arte  chymica  cducei  et,is  haud  dubjc  aptilfimam  mcdicinam 
viucnti  corpori  exhibcret  >  &fi  ex  totocorpore ,  quanto pius  auxiJij  e  partibuseiuldem 
naturx  conformationisj&figurxfpcrandum  eft.  Ccrtinotum  clihumani  cranij  puU  Meiici 
ueresfalefquc  riteprxparatos ,  maximam  in  dcfperatisetiam  capitis  effcclibus,  vim  ob-  carhoiica 
tincrc,  fucruntque  nonnulli ,  qui  iolo  pu/uerc  e  fingulis  corpori  partibus  conrlato  exMicreco 
omneseifcAusetiamcontranaturamradicitus  eucllercnt  •  Quod&  /Egyptijs,  vtin  !fa.cxa*' 
Oedipodej€gyptiorumhcroglyphicamedicina,Deodante,doccbjtur ,  ln  vfu  fuifle-* 
comperio.  £x  mumijs  quoque,  Arabibus  audio  omnibus  morbis  dcpellendis  aptam  mc- 
dicinam  parari,dixifupcriustantoerHcaciorcmfuturam  mcdicinam  ,  quanto  ea  parci. 
bus  medicandisfucritfubftantix  affinitate  vicinior,fiquidemnon  omnia,  &  quodli- 
betquarumlibet  ftirpiumanimantiumquepartcsalTumcndxfunt^fediilx  qux  vcldi- 
tonum  veldiapentc  vcl  diapafon ,  aut  vnifonum  cum  membrisanalogis  conhciunt,  rc- 
liquistanquam  diflbnisnegleftis,  vticxenncachordo  naturc,  patct.  Explantis  quoquc 
&  animalibus  morbofis  aflumi  non  dcbent,  fed  ex  ijs  quibus-pcr  violcntam  futlocatio- 
nemhumidum  radicalealiquantilper  pcrmanet .  Vide  quxdehifcepinnbus  inartc-» 
Magneticadiximus. 

*Dc  barmonica  frofortione     forma  rebus  inducenda . 

Armonicaproporrio ,  vti  di^tum  cft  >formaquxdam  vniuerfalis,  omnibus  rcbus 
ordinatedifpofitisincxiftens,onincm'rcrum  harmoniamcaufat,  cumcnimna-  hJ^0P°"]° 
turatota  harmonicafir,reliquaoraniavt  harmoniameius  participarcnt,  Idealwrrrfbr-  quid  f 
marum  ab  primo  Archctypo ,  vfque  ad  vltimum  continuata  catena id  cum  primis  po- 
ftulabat.O^iomodoigitur  in  rebushxc  harmonica  forma  ad  harmoniam  ir.tcnrarrui 
procurandam  inueniatur>  hic  diccre,  idque  quoad  potero  breuifliruc  conftitutura 
eft. 

InomniumrerumnaturaliumclaflibusfuntanaIogaquxdam>qux  ad  inuicem  co- 
demprorfusmodoproportionata  appctitu  innato  feruntur,  &hxcintentam  harmonia 
prxftant .  Sunt  mundanx huius  muficx  elcmenta  humidum  radicalc>  fpiritus  implan- 
tatus,  &calor  naturalis,  qu<j  tria  non  tantum  viuentibus » fed  &  fecundum  analogiam 
quandam  cosiis  omnibusfque  rebus  inanimatis inexiftunt.  Quamdiu  itaque  hcc  tria  in_#  cofonantia» 
quoulscntiumordinebcncconftitutafunt  ,tamdiuresharmoniam  debitam  obtine*  &  «Jiifonan- 
rccenfetur  ,&tcmpcramcntum  omnibusnumcrisabfoiutiffimum  .Sivcro  humidum  ^^'quo* 
radicale plus xquo in fpiritum  & calorcm  >&  hi in illum  agant,continuo  diiTonantia na-  uiodo  con- 
fcetur.Inmundocoelcftihochumidumradicalehaud  incongrue  dicemus  influxum 
lunarem,'caloremviuificum,Solarem  ,fpirituramundanum  vtriufquc  vinculum .  Hi 
ir.r3uxus>fiimmoderatioresfuerint,vel  ob coniunctioncm  vicinorumquc planetarum 
diflbnos  afpcftus  ,nonfetantum>fed&omniafecumfublinariaina*na£<«#  &  raanifc- 
fta  Jbf$t»ua.*  dcduccnt ;  His  medebimur,  fioportuno  temporc &loco, oporrunofi- 
dcrum  afpeclu  jhumidum  cxccflu  vcl  dcfe&u  pcccans ,  proportiooali  calore  >  mcdian- 
tc  fpirituad  mcdicinam  harmonicam  ,  vti  pauloantedocuimus,  reducamus.  Hocpa- 
dlonarmoniainferiorismundi  pcrinfcliccsplanetarum  configurationcs  influxufque-» 
in  disharmoniara  dedu&a,tempeftatcs,inundatione<>fterilitatem  ,famcm,  peftcm  epi» 
demicofqucmorbosfucceflutcmporisinducit.  Quxtamenfucccflu  temporis  melio- 
remfitum&difpofitioncm  adinuiccm  naftx>influxufalutifcrointcmpcriem  rebusin» 

du- 


H 


Digitized  by  Google 


Jf.o  o  ArtisMagri*  Confoni  $  Difont 

duftanv.  id  mcdiocritatemrcducunt  *vndecontinuo  aeris  conftant  fcrenitas ,  fcrcili- 
tas&  abundantia  omnium  rcrum  maxima,ixcitia&  concordia  populorum  ,iumnH>» 
harmonicar  conftitutiomsindicia.  In  clcmcntarimundo  humidi  huius  reccptaculunv 
iuibcsfant,adfi>mmamneccflitateminftitut5;nimirum  ,  vtcocloducc  &  calorcillo 
viuifico  hauftas  traclafqucfurfumaquashuictcrrxaquaappetuntur  ,refundant 
hu moribus plus  xquo abu ndaucrint,rurfus  ab  ea  haunantur , detrahantur  &  eodem  fa- 
uenteccclohincalio  deportcnturvc&orc  fpiritu  vcnto ,  quovcluti  vchiculo  quodarru. 
nubcs  fuisquibufquc  tcrris  veluti  comeatum  quendam  diftribuendura,  &vbicuuque 
opu&fuent  fuppedicandum,difcruntur :  Sivero  pluuijs  diuturnis  tcrraplus  xquohu- 
meftetur,  eccc  vcntus  ilic  fcrcnacor  &  cxficcans  immilTus,vel  vnius  noiftis  fpacio  tcrra 
it«xharmoniereftttuit;pluuixitaqucadharmoniam  vniuerfi  complendam,  rigadistcr- 
<  risaquam  prxbtnt ,  nui.civas,quoconrinencurexhibenc;  venti  currum  quovchun-» 

curvproferunc,  Equiiu:,t  ncceflitas,  gubcrnator  Jcx  nature,  &  horum  ommummode- 
tatoriUe,quiqux..vulttacitin  CceloiTerra,  Aere,&Aquis.  •'. 'O 
Sequitur  hanc  naturx  harmoniam  Lex  microcifmi,in  quo  &  mcmbra  principalia_.  > 
principalibusmundiparnbus  correfpondent,  cum  igirur  humidum  radicale  lpiritus  3c 
calidum  implantatum  infingulis  membris  ca  rarionciniint ,  qua  mcmbri  conditio  rc- 
\]uirit,fiilla  triapcr  exceiTum  vci  defcctu  diflbnueriar  ,per  applicarionererucis  analo- 
garumad  mcdiocritatcm  harmonicam  methodopauloanre  indicata  rcduccnda  func . 
9  Plutarchuscertcproporuonis  mifturx  vinicumaqua  prcfcribic  harmonicam  ,tum 
ad fanicacem,cum ad  animi morescomponcndos.  Natnii  4vinipartibus3  aqux  nfu- 
MiBura  vini  fcucrjS)  nafcctm.diateflaronconfonantiaimperfccla,&ab  alijs  feparacanigiataq;  ficuti 
admores  c6  vinum  cx  hac  mifturafercaquofuin  ingrarum  eft,&conuenicproprie  hommibu 
pone»dos    &  negotijs  magni  momenti  intenr:s .  Siverdcribus  vini  partibus  duas  mifcucris  natcc- 
Ji™dSe!  turdiapente,confonantiaainuena &iucunda  ,&talcs  huius  cemperamcntipotusfacit . 

Si  vero  duabus  vmi  partibus,  duas  aqux  mifcucris,  nafcctur  conionantia  diapalon-»  * 
ouinium  dulcifliinai&iucundiirimajtaiifquehuius  mifccllxpotusrcddetur,  fciupcrlo- 
cum,tcmpus,confuctudincm,  pcrfonas  &  vini  quahtatem  refpiciendo. 

Scd  vtadnaturxoperareuertamur.  Vniunt  fe  fc  omnes  fiue  inaniraatx,fiue  vegcti- 
biles,fiue  fcnfitiux  fpecics,ad  inuicc  ncxu  harmonico,vtpocc  fiuc  quo  coferuari  minimc 
polTcnc .  Mecallicx  venq  ad  fe  crahunc  ex  ccrrx  vifceribus  humorcs  &  vapores  genera- 
tioni  cuiufuis  metalli  ncccflarios  fub  proportione  conuenienti  metallo,  quod  producuc 
In  vegccabilibus,  fingula  ex  cerrx mammis nucrimencum  ilJud,quod  co  um conferua- 
tionimaxime  confcncaneum  eft,fubtali&tali  proporrione  iugunc,quam  fi  tranfilirent, 
easdeficereneceflcforet . 

Scquirur  hancapplicationcm  nacurxars,  quxin  infitionis  ncgotio,  arboribus  ar- 
bores  diflonc^ nacurx  nu nquam  infcric,  fed  confonas &  nacurx  fimilitudinc  fibi  vicinio- 
res.  Huiufmodi  miraculum  fumma  omnium  admiratione hic  Romx in  horco  domefli- 
co  PP.Aug.difcalceacoium  fpeclacur,vbi  Cicrus  fine  radice  in  aei  cpendula/olia  camen 
&  florcs  & fruclus  eofolo ,  quod  ex  vicinis  arboribus  fimilibus ,  quarum  rami  huius  ra- 
misimplicantur ,  nutrimento  producit.  Hmcherbe  adco cceli lunt  auidx  ,  vtomnia 
impedimenta  pcirumpant  ,quoappetitum  cxplerequeant.  Aliasquoque  rcs  fibidif- 
fonas ftudiose  vitanc ,  vt  bratfica  vitcm dcclinat  fuga  cauli  foliorumque ;  curcubita fup- 
pofitum  vas  oleo plenum  ita abominatur ,  vt  fe prorfus contrahere  videacur . 

lnanimalibusquoque  vnumquoque  ilJud  nature  inftinCru  pabulum  quxrit,  quod 
conferuationifux  maximcconfcntancum  fucrit.  Ulud  vero  ommbus  modisfugit, 
quod  quouis  modo  deftruclionem  aliquam  adferrcpoflit .  Hinc  a  diuinapi  ouidentia_» 
vnumquodquefuum  didicitantidotum,  quo  malaquxincaureincuriir,  tepeftiuepro- 
pulfec.  Acquc  hxc  omnia  nihil  aliud  .irguunr ,  nifi  harmonicam  quandam  formara  in 
oranibus  rcbus  latencem  ,qua  cxcciTus  defcclufquererum  ad  mcdiocritatcmrcuocan- 
tur.  Vcrumdchifccinfcqucntibusplua  .  Vcigjtur  orania  fummacim  concludanru., 
tunc  rerum  prxdictarum  disharmoniaad  harmoniam  rcuocabitur,  quandopro  natura 

co;po- 


Lib.  X.  Decachordon  Natur<e .  40 1 

corpomra>afFedionum,tnateria  fcilicct,loco,fpccie,  magnitudinc  tempore,confono- 
rum  omnium  ad  ynguem  fucrit  explorara  proportio;  Nam  vt  oftendimus  totjus  mctho- 
di  ratio  confiftit  in  vna  cauiarum  agentium  ac  paifibilium  analogia ,  quam  qui  rite  dif- 
jponere  norit,  istonorumomniym  &diucrfiflimarum  parrium  diifidiafacilcin  vnairu 
fymphoniam  reduxent . 

REGISTRVMIV. 

Symphonifmus  microcofmicum  Megacofmo ,  fiue 

de  Mufica  humana . 

MVndum  iuxta  ycrerum  placita  anima!  quoddam  efic,  cui  mens  vnica  vel  animus 
vnus  vnofpiritu  prarditus  per  corpus  vnicum  fit  fumma  cquabilitatc  dirTufus,no 
tam humanaratio,quam totiuspulchritudopartium  fingularura  aclionuroque  conlpi- 
ratio,  rationis  vijetfi  pcrpcra,dem6ftrariputabatur.  Cenrcmuscnim  apt£  mundu  hunc 
vnum  pariter  atquc  multiplicem  in  mundosplurimosdiftiibuivelutiarticulos,&mcm« 
bra  naturae  tum  fimilis  tum  diflimilis,qu$  exlitein  amicftiarncoeant,  ex  diflono  in_j 
confonumcxpluralitateinfinitarurfusin  vcram  formaru  redigantur.  Pra:teritaque_/ 
illum  fupremum ,  & incorporcum  mundum  a  quocoetcra  depcndent ,  tres funt  mundi 
ncxucontinuoac  veluticatcnaaureacopulati;  Maior  ,Minor,cV  ex  vtroquc  conftitu-  Trium 
tus,politicus.  Homomicrocofmuspoftrcliqtiafa(ftuseft,vtdiuinabonitasin  ipfo  fub      m ""° 
breui  quodam  compendio, quicquid  diftusc  a ntc  fccerar ,  expr  mereti  fi  cnim  cxaclam 
Cngulorum  comparationem  inftituamus,  rcperiemus  nihil  in  mun  do  maiori,cuius  pro- 
prietas  non etiam in  hominc  mundi  fiho,  tanquam  in  omnium  rci u m  nieniura  &  com- 
pe-ndioelucefcat.  Eftenim  inhomine  cceleftisqujedam  portio,  fublunam  alrcra ,  & 
quaein  vtroqueconfiniopofita  velutanherquifpiam  viresconiungac:pra?fertini  ficon- 
icnfumvideas  vel  vifcerum  intcrrtorum  cum  extcmis  fcdibus  pcr  intcrmedios  riuos 
humorum  atque  fpintuum,vel  inter  vifccra  rnrfus.quopadofupernainfiraispermedia 
co mmittantur , quod  &  fpintibus &  pa  tibus animf  totius pari proportione refpondcat 
Similiterincorpore,  inanima,infpintu  fuxfuutftelijcfui  axes,  ccntia,  &  circuli, 
Zone.&element3,  inca;lofuc^lanta?&  animaha,fuavifccra,  tunicc,  mufculi,  venc^ar- 
ttri^ , ncrui  ,fuum  caput ,  cor ,  hcpar  ,fuus  fpintusvitalis  ,animalis  naturalis^fua  facul- 
tasconcupifcibilis,  iraicibiIis,rationahs,  vt  nullum  fitapud  Philofophosverius  dictura 
ncquecclebnus,quam  omniain  ommbus  efle  ,  &  cum  maximis  minima  quaquc 
0MP«8f'»"  perpctuam  obnnerciquam  nature>cognationem,&perennis  confortijle°es 
dum  confi<ierarent,vetcresrandem  aMcctibusamatorijsomma  pcrmifcentes  vniuersu 
hoc  «nrr5»  w  M«r»5»  confpirabile  prorfus  &  cxfpirabile  animaj  quoddam  credide- 
runt  fuam  indcfcicntiam  vcc  magic  notaincco  nponcntesjinillacaufarumcffe&uum- 
quein  vniuerfarum  partium  mutua  confpiratione&  fymphoniadcfixam  . 

Vidcsigiturquomodohomoprimocnncachordonccelefte  in  feexprimar,  &quam 
aptaharmoniacorSolemtotiusvitx&  motionisfontem;  Cerebrum  Lunara  ,  humi- 
daefjcunditatismatrcm  i  Hcparlouem  blandocalorcomniafouenrem,  fplen  Satur- 
nti,  totiusincIancholixSedemi Marscifta  fellis,quippead  trxpulfiuara  viracorroboran- 
dam  a  naturaordinatam;Rencsce;tera?quefpermatica?parres  Vcncrem,adgenialisna- 
tura;  notumpromouendum  ,benignamfabricara ;  pulmo  Mcrcurium  Spintu  omnia_>  Plan,Jt.m» 
conneclcntcmi  ftomachusdcniqueterram  vclutitoti  usreceptaculum  referat.  Vides  ^Vum . 
in  clcmcntisraundiquo  nodo  4  humorcs,4  elemcntis»quampulchre  confoncnt  biliofa 
igni,phlcgmaticaaquis>  aeri  languinca ,  rnclancholica  tcrrc:  vbivcnar  flutninutru. 
vbertatcm ,  Vefica  Occanum  i  Vaia,  ftagna  &  lacus;  citata  7  mcmbra  principalia  7  mc- 
tallica  corporajoiTa  tcrraeiaxi-fodinasiTerracarncm,piligramina,exa<aiu1ma  har- 
nionia&confcnfureferunt.  Ita  hcrbarumoccultafignatura  fingulas  Microcofmipar- 

Eec  tes 


muh 


Digitized  by 


4  0  *  ArtU  Magn*  Confoni  &  D  ijjcni 

Typus  SympathicusMicrocofmicum  Migacofmo . 


Lth.X.  DecackordimNautr*.  4** 

tes  ,*lmiflndoquodam&  magicocenfenfu  denorar  ;  fcapapaaer,  luglarrdes,  Paronia 
Agaricum,fqoilla  prarparata  Capiri,  quod  abdita  quadam anafogia  referunt,  mtrifice  con- 
feronr;Mufcu*,  Adiantifpecies,  Thapfia,fimiliaque  capilfis;  Atiribus  Afarum  ,  eochilia ; 
EuphTafia,Calfa,porcMilIaocuits;  nafo  mcntaftrom  ;  byoicyamns,  dentaria,  nuclet 
&  acint  dentibus ;  Vnulariagurturi;  bepatica,Lichen  ,  Fongus  quercinus  ,  Iccinori;  Ci- 
trium,Melyfophyllu,  Cardiaca,nardus,cardamomom  cordt;  potmonaria  pulmoni;Scolcr 
pcndxkim,  Afplennm,  CcrcrachLicnijCyctaroei^galangaftomacho;  Inteflinis  fiftubt 
caflfra,  calamus  aquaricus;  Veficae  cokitea ,  ftaphyiodendrttm  ;  pudendis  omnesSaty- 
rioru  cV  Orcbidum  fpecies  perfe£io1mccongruunt,omncfque  funtvcluti  chordjrqttc,-  qox  fimiii. 
dam  ,  qua?  legitime  tenfa;  cum  corrcfpondentibus  microcifmi  chordis  abdtto  quodara. ,  tud.nem  co 
vtdixiconfenluconfonant.  Etcaput  quidcrn  ad  prarfemiam  crphalicoium ,  ad  hcpati- ■  JJf™ ^JJj  * 
corum  hepar  ,ad  Cardiacorumcor,  &  nc  coetera  membra  veluti  geftire,  &  ftmilitttdinc  mcdentur. 
naturargaudere  ,  obui/fque  vcluti  vlnisrebusanalogiafibicorrelpondentibus  tar.quam 
amicis  hofpitibus,ct)nferuatoiibufqueoccufrere  videntur. 

Haud fecus  cbaraclcrifmis  morbos  fignanribus  in  notitiam  ,ad  quid  quodlibct  condo- 
cat ,  pet  occultam  mundorum  harmoniam  deuenimus;  Sicuri  enim  prxcedentes  flelbt 
cerreftres,planta?  iniqua,a  circumfcrentiaadfignatarum  partium  mcmbrorumque  cco- 
tra  veluti  mcmbrorum  prarfides  conferuarorefqueferunrur;  ita  fcquentcs  morborum  ac 
difcrafias  microcifmi  indices  caufam  morbiticam  a  centris  membrorum  ad  circumferen* 
tiam  abditaquadam  rationeadfeattra&am  vna  fecum  expellunt,  canfaque  expulfa  cor- 
pus  prtftina?  harmoniarrcftttuur.  Hoc  padocryftaIlu5,filex,hpis  citrinus,  lyncuriusical- 
culus  microcifmi ,  Lithofpcrmon » omnium  fercfru&uum  nuclci ,  ac  fexcentar  faxifra- 
giarum  ipeciescalculofam  in  renibus  &  vefica  concrerionem ,  miro  quodam  confenfu 
quarrut,dt(ToluQr,c6fringitqific  fucci  herbarum  vnG  aliquem  ex  ^.humoribus  refctctesad 
illum  trahendum  ordinantur.  Hoc  pa&o  Ganccr  cancrum  intcrficit, fcorpius  vuineri  in- 
trituceidem  mcderur.  Lumbrici  lumbricos, lupus  lupum  inrerrTcit;  harmorhoides» 
chondrilla,quarum  fpeciem  ,  &  figuram  referr ,  curat ;  ianguinis  fluxum ,  fanguis  in  pol» 
iinem  tritus ;  puluis  ferpentinus  icrpentium  morfus ;  tempus  me  deficeret  fi  fiogulaad- 
ducerehic  vellem.  Quotin  elementari  mundo  mereororum  fpecies,  tot  morborum  in 
microlcofmo  (unt.  VndeGalenuscandem  rl  Jtuum  gcncrarionem  oftendir  in  nobis,  cuul 
ea,quaefirinorbe  fublunari.  Hippocraresquoque  librodc  narura  pueri  commu  irm  no-  Morbi  fa" 
bts&pianris  nonmodd  motborum  flefanitatis,  veruro  ortus  quoque  torius  atque  interj*  "qcofmi?1 
tus ,  augmenti ,  ftatus ,  dccre nenti  effigiem  exarauir .  Carharri  &  fluxioncs  grxcis  fiV- 
/<fimquid  aliud  funt  ,quam  pluuiae&niucscltgrandines? cpilepfiat,  vcrtigines,  inflamr 
mationes,febres,quamfulgura ,  fulgctra,  chafmita,  tonittua,&  idgenus  ignis  quarda 
diluuia  ?  apoplexi* ,  Comm3ta,carapborat,coeterique  fomniferi  morbi,  quam  dcfecaus 
luminumjnundnriones  &  cataclyfmi  ?  dolorcs  ncphritici ,  podagrici ,  quaro  partus 
monftruofi,&rcsin  locis  vifatnon  fuis,fcd  toto  genere  prartcr  naturam?  Quid  aliud  do- 
Jorescolicijhyftericijhypochondriacijquam  ventorum  turbines  ,  euerfiones  aggerum>& 
fatuiflfimi  terratmotus,  cotnplicati  inuiccm  intra  terrae  vifcera&  conccrtantibus  con- 
trarijs  elemcntis  ignis  &aquc ,  feu  bihs  &  pituita? .  Imo  non  tantum  bic  admirabilis  il- 
le  confenfus  in  toto  microcofmo  ad  totum  megacofmum ,  fcd  &  in  partibus  fingulis  ad 
fingulascomparari  poteft,adeo  vtvel  in  folo  capitc  humano,quicquid  naturain  rorum 
vntuerfumcongeflir,  fpe&tndumcxhibcatur,ade6queverc  *wivrm*ii\of fuo*t  incl**- 
*phn  /*i)»wV#k  i«u)*e/«arAuHdictqueat;Ciim  enim  ipfa  inte)ligibiIia,intrllr&us-,&  mH. 
dus  intelligibtlts  tdem  fit,fane  intelleftus  erir  mudus^ati'»^»^***  tftrntlf9^dmt  tuf<t\*t, 
Igirur  ibidem  mundus  introfpicicndus ,  fi  quidem  inre!Icdus,dtim  pcr  fe  oudus ,  omnt . 
bus  intelligibilibusinduitur,  vicera gerit  matcrix  primae;Form«,dum  intelliguVilia  ita 
adumbrat,  vt reapfeab  intelligibilibus  nil  difcrepet,  munusobic.  Sie  animafua  fa- 
culrate  vegcratiua  plantis  Jenfitiua  &  motiua  animalibus ,  rationali  Angclisfic  DEOre- 
fpondet;  Atvtpaul6cxac>iusIoquar  -,  ElementumterrarincapitehJtbemuscaluariami 
aquai ,  doram  •,  aeris,  piam  Matrem ;  ignts ,  cerebri  fubftantjam,  vel  fi  maius  Terra  guftO 

E  ec    2  ta- 


□igitized  b) 


1 


4  *  +  Artk  M  *gn*  Con/bm  f£  Dijoni 

tactumque;  aquae  oculosj-aeri  aurcs,igni  nanGfumoias  &exhalationes  igncas  refpon- 
dere  notabis;  Metalla,  quat  paflim  excernuntur,fordes  arguunt,  vnde  humor  nigcr 
fcrri,a:ruginoiuscupn,riauusauri>  paJlidusftanni  ,argenti  aihus,  liuidusplumbi,  leu- 
conbxus  iris  ^muluseftjomnia  c  bilc  &  pituira,  fulphure  Mcrcurvo  produc^a  i  Marc 
adeftinfinibus,nuulosdeorfumincerebriimfpar£cnsplunraos> vrbes&  domu*  fpe- 
cttnturin  v6rriculoruintubcrculis,&duvlibusvaruviarum  itincra  fyluae  piiifunt,fc- 
rc,  pedicuiijiniefta&animalia  alh,quc/  quaJoquc  ccrcbro  inn.ifci  contingit.Lachrym^ 
diitillantes  rorcm,  &  pruinam,lordcs  in  naion  ocoli  angulo  detentx  imitantur,  Tetri 
vapores  vifum  obfcuranres  ncbulam,  nubesccrcbri  anfraclus ,  tinnitus  aurium  vcnros , 
pluuiam  Coryza  dclabensrefcrunt .  Nix  faliuam  fpumofam ,  grandine»  pitnlta  con-. 
globata,  tonitru  murmur  &  vcntus ,  fulgur  oculorum  conftcrnationcm/ulmen  atpectu 
tcmbilcm  .  Comctae  fpeclacula  Zi  rcliqua  metcora  ignria  >  ftrix  ruborcfque  focici  fro- 
rrique  exhibcnt.  '  - 

Si  clemcnta  &  clcmcntata  tranfccndamus^Ethera  percurrcntes,  Sol  in  calore  natiuo 
ccn  bi ;  Luna  in  huraido  ipiiusprimigenio,  luminaria  maxima,  Iuppiter in  tcmpcrato : 
!uturnus  mcia ncholico,  Mars  in  bilioib ,  Vcnus  in  pituitoio fanguine  vigebit .  Mercu- 
riwvcrdin  orclinguaquc  refidebit.  Frxas  tirimcmur*ftruduracercb«cic  fphxrarcir- 
calos  &  globi  imagiucs  Iuculcntcr exponit .  Vides igitur  totam  mundi  machinam,  no 
hominitanrurrt#fed&  vel  vnicx  eiuspam  prorfusefle  fymmetram .  Mirum  igitur  non 
rft-bominem  cxoranibuscompoiirum  mundipartibus  omniainfecomplceti  ,quarom- 
Analogia-.  nj,n  pukhrc  dcicribit  morc  raoHugo  CardinaJis:  7V;/>fl«,inquit ,  -voce  omrtis  creatur* 
euni  Bttcro  >rbbiti*quitur.ptimav»xefi .  Recipe  beneficinm\fecand.t,  redde debitum  .  Tertiafitgtfuppli- 
cofmo.  cium .  Prima  vox  Jamulantis  ceeli, feque /k  aliaquentis  vax  efi .  M inifiro  ttbi  lucem  in  dte»  vt 
videas,  tenebras  in  n  icleyVt  quiefias ;  aer  dicit  vitaJem  tibi prxbeo fiatum ,  cjr  omniurn  geu  n  > 
wmmmadtuumobftquium .  Aqua  dicit,potumtibtdo,fardespurgo  »arentiarigo >  &  pfcium. 
gfnera  tibt  prxbeo  ud  xfum .  Terra  diat,  ego  te porte,pane  nutrio ,  &  vino,  omnibus frutTau 
gtmrtbus  animalmmque  menfas  tuas  repieo .  Secunda  vox  efi  mundi  admonentis  vide  mquee» 
homo  quomodo  amauit  te,  qui  propter  te  fecit  me  :  Seruio  tib ;>  vt  tu  feruias  illi ,  quifecit  &  me 
r>  te .  Tertia  imk  eff  comminantis;  ignis  dicit  dme  eombureris ,  Aqua  tn  mejubmergeris . 
Terra &  infemus dicunt ,  d  n»bts deglutteris ,  ntfibeatjkijs  d  DEO  m  nobis  elucefeentibm  c<m- 
cesfis refponderis .  Sed  vtad  icopUinrcucrcamur,ceTCc  vcteresin  raicrocofmo  intucn- 
tcspcrfcdiiTima:  rigurx  raolem,diuerfam  coclcftiumclcmcntariurnqucvaricutcm>clc- 
giantem  magnificcnbffimarura  rcrum  ordinem,pukhrum  venuftiifimarum  rerum  con- 
lenfum  Sc  harmoniam,cx  ftruelura  inirifica  numcros,menfuras,proporriones  &  harmo- 
nias,dumoranium  merabroruminuicem  miruminmodum  proportionatas confoaan- 
tias&  commcnfurationef  obfcruant,inucnerunt}  Quxcurahuiusiociproprialint  ,dc 
i)t  paulo  fuiiustractandum  duximus. 

De  harmonicapartium  humani  corforitfrofortimie  in  nnmeru . 

ARchitetfli  Vitruuium  fccuti  vtplurimum  hominis  ftaturam  in  lopartes  diuide- 
rcfolent,  vtcxhisreliquarumpartium  proportioncsinueftigcnt,  alij  7  alij  alias 
mcuiurasinucncrunt ;  Nos  naturaearchitcduram  harmonicam  fccuticorporishumani 
mcnfuram  naturxconfonantiorem,prim6in  9  partes  diuidcmus  ,  itaenimhominem-* 
ipfafbrmauit ,  vt  raciem  hanciupremoloco  fpcctandam  proponcrct ,  coetcrarquc  totius 
corponspartes  commenfum  mde  fufcipcrcnt  i  Conftatautcm  cVipfa  tribus  dimenfioni- 
bus  i  Vna erit  a  fu mmarxonte  qua capilli  naicuntur,  vfquc  ad  intercilia ;  Altcra hinc  ad 
imasnares,vJtimadnaribusad  mcntuoi,prima  fapicntia:,  fccundapulchritudinis.tcr- 
tia  bonitatisfcdcseft.Q^ar  quidcm  aucta; integram  humanicorporisftaturam rcddct, 

noucm 


Digi 


H 


LikX.  "Dccachordon  Natura. 


FTTT 


49  r 


nnuetn portionibusin  3  quafiZonasdiftinttas .  Primaportiocritfaeiesipfa.fetundana 
facierporrionem  pcftns.  A  <ummo"Jfomackoad  vmbilicum  tertia>Ab  hoc  ad  lmu.n  £*- 
mur  quarta,  duascontincbuntcoxcndicesad  poplirem .  Tandemquc  ab  hocad  nodu 
crura.pars  autcm  harcinfinia  qux cftanodo ad  imam  plantam  fpatiolumque  gurturis, 
cjuodclt  intcrfijmmure  pecloris&fummum  gular,vti  &{pacium  quodeftintcr  prmci- 
piuin  capillorum  fummxfrontis  vfqucad  capitisvcrticcmj  harcinquam  3  fimul  iunJta_. 
aliamconficiuntportioncm ;  Conftabitiraque  humana-  naturo:  longitudo  partibus 
emnino  nouem,loquimuraurem  hicdepcriecla&  consumatitfiraj  viriproportionatifnV 
mique,non  dc  Infantium,mulierum ,  Senumqueftatura,  quorum  corpora  mirum  qux- 
tumdifcrepant  a  vera  proportione .  Porrd  abhumeris  ejctrinfecus  ad  lunJturasarti. 
culorum,abaxiliis  veroinmnfccusadconSnia  palm^ac  digitorum,facies  trcs,conltar> 
que adeo  tota  b.  achioruru  longii udo  7 faciebus ,  latitudopeftons  ab axilla  ad  axillam 
«Iuabusfacicbus,ade6quelatitudo,quodcft  cxtcnfarum  manuum fpacium,prorfusta- 
ta  fit, quanta  cft altitudo  hominis, pat tium  vcro  fingularum  ad  inuiccm  rclatarum  ana- 
logiacomtncnfufqueeft,  qui  fequitur. 

Quanta  cft  longitudo  abintcrcihjs  ad  fummas  nares,  tanta  crit  produftio  menti  a  iu- 
gulo,quantaquc  cfta  fummis  naribusad  mentum,  tantaaiuguload  imam  gula  ,ideo- 
qutprxftatquodin  mufica  fc  nitonium  ;  I.einm  quaiuum  eft  iuperiorislabij  interuaU 
lum  aborc  ad  naris  ima,  tantundcm  cnt fumtnarura  nanum  promincntiaa  labro,  tan- 
tunttemque&oculorum  abintercilijs  ad  intenorcsangulosconcauitas.pcftoris  latitu- 
do  faciebuscontincbitur  duabus,ipacium  inter  vrramque  mammiliam  vna,  carumque 
ccrhxsfitusabinferiorigula  eiuidcm  dimcnfioniscircine  deprehcndctur  ipalmc;  plan- 
tarquclatitudoportionc  &media,quarum  9  totaconftituit  altitudo. 

lterum  altitudinis partes  hoc pafto dcprchcndcnturrcapitis  per  mediam  frontcm  al- 
titudo  3  eft  partium,item  &  fumma»  coxendicis  per  occipitium  a  fumma  frontc  ad ccr- 
uiccm  duaru  n, item  &  coxendicis,  colli  duaru  ni>pe&oris per  alas  ad  tergum  quinque; 
Vcntris  per  medium  4,  lacertorum,  coxarum,  crurum,  pollicum ,  coetcrorumque  arti- 
culorumiumma  circumrcrentialongitudini  me nbrorura  refpondet.  Altitudo  qux 
cftab  i  notalorumadfuramumpedis,refpondcbitl6gitudini  afummo  pedisad  extre- 
munavnguem.  Coiliarcumfercntiaei  parti,quar eft  a  fummo  pe&ore  ad  vmbilicum__. 
rclpondet.lta  PomponiusGauricus .  Verum  vt  totius  fymmctria  &  harmonicq  pro- 
portionesmeliuscognofcantur,easaliararione  iu  minutionbus  numeris  cxhibebiraus 
Vitruuium  fecuri,corpus  decem  capitibus  conftarealferentc  ,  cuiusquidem  difTcrentia 
a  prarccdentinon  aliunde,niliabhuinanoium  corporum,aur  non  fimilium,autpropor- 
tiorrcrtonvfqueadedfibicorrefpondcntium  dimcnfioncprocclfit .  Si  itaque  hummi 
corporrsiogttudinemin  i8opartescenfeamus  eiTcdiuifam,obtinebunt  fingulf  parrcs 
ad  irrurcem  compararc.  quan  titatcm  tot  partiu  m,  quot  tabula  fequen  s  refert. 


maw  corpo- 


i 


facics 

Na.fi  longitudo 
Ambitus  naliinimo 
Aurislongitudo 
Abhircoadhircum 


18 
6 
6 
6 

12 


A  capillorum  radice  ad  nasu,  fiue  frotis 

longitudo  6 

Nafiimum  amcnto  6 

Orislongitudo  4 

Ohsambitus  n 

A  verticc  ad  imas ceruices  24 
A  fummopeftoreadcapillorum-. 

lummasradices  16 


Auris  ambitus 
Oculilongitudo 
Oculorumdiftantia 
Anafiimoad  os 
Ab  oreadmentum 
Nafiforamen 
Frontis  ambirusfummi 
Palmaslongttudo 
A  mento  ad  vcrticcm 
Pes 

Cubitus 
Pcclus 


X2 

4 

4 

2 

4 
1 

iS 

18 

24 

3° 
4? 


Qui- 


Digitized  b) 


jfo  £  Artu  Mdg7i*  Confom  Difloni 


Lib.X.  DccacbordonNatur*.  40 j 

C^icunquchosnum<>rosritccontulcrit,omnes  perfecliorum  confonantiarum  nu- 
merosin  ijsreperiet.  Namprimotfad  6.  30  ad  30. 18 ad  8.  vnifonum.i  ad  i.  12 ad  24 
diapafon .  ^ad  6.  diapentCiiJ.  ad  24  diateflaron.  1  ad  4.  6  ad  34,  difdiapafon.  fct  faciei 
quidcm  partes  harmoniam  non  facicnrcum  coeteris,nifi  $  longirudinis  partium  «quali- 
tascumlatitudinis  a.partium  arqualitate  rcfpondrrir.  Nam  ficfrons,  nafus  oYmentum 
longitudinc  arquales,  3  partibuslongirudinis  faciej',videlicetduobusoculis  &  intermedio 
fpacio  paritcr  arqualibus,perfeaum  vnifonum  exhibcnt . 

Iterum  ficutvni(onus  principium  pulchritudinis  6V  harmonic;iita  fi  horG  trium  quod- 
libetarquifonanteraproporrionem  non  feruauerit,  ftatim  nefoo  quid  diilbnum  foe- 
dum,pulchritudiniscV  harmoniardeflrucliuum  cmergit.vtin  ijs  hominibus.quibusfrons 
aut produdior , nafufque  contratfior  j  aut  frons  contraclior ,  naiufque  longior  arquo  exi- 
ftit.apparet.  Idem  reperiesin coetcris  mcmbrorum  proporrionibus ,  vr  io  adiunclafi- 
gurapatct.  In  qua  videsquoquehomincm  perfeClin1mumquadrato,circuloque  cflt_> 
CommenfurabiIem,&  circulo  quidem  centrUm  duplex  in  homine  flatuipotcft,produ- 
plici  mcmbrorum  habitu  jfienim  manus  pcdefque  diuaricaros,quantum  poteft,infor-  fyoSl"* 
mam  crucis  Andreanar  aciommodet,  erit  centrum  circuli  cxtremi  manuum  pedumque  quadraio  ac 
tangentis  ipfe  vmbilicus  j  fi  vcrd  pedibus  contratfis  ,recla  manus  cxpanderir,centrum_ 
circuli  extrema  manuum  pedumquetangentis,  fpermaticarum  partium  mcdiumcrit. 
HincfaSumefl  vtfapicntilfimihominesmiraminhumani  corporis  fabrica  proportio- 
nem  obferuantcs ,  teraplorum  DEO  dedicatorum  fabricas  ad  eiufdcm  exemplar  atdifi- 
carcnt.  Nam  6c  Arcam  Noemicam  it  templum  hierofolymitanum  huiufmodi  menfu- 
ris  humani  corporis  refpondifle  ,Salianus  &  Villalpandus  fuse  demonftranr.  Hifccig».  &  "JnpU^ 
ruroftcnfisnihiIreftat,nifi  vt  iam  harmoniam  interiorem  quoquecontemplemur.  saiomonis 

fyaimcuia. 

Dc  Harmonia  Microcofmi  interiori. 

Dluifumeftcorpus  humanum  in  trcs  velutiZonas  feu  Regiones  primi;  eft  capiris, 
refertquecoeIumarchetypum,rcgnumintcIlccluaIe;  fecunda  pecloris,  &  coelum 
fiderum,vrpc*e,ift  quo#3coererique  Plancrar  conditi,operationes  fuasexerceanr ,  ex- 
hibet;tertia Ventri,& refertmundQeIementarem,corrupti©nis  &  gcncrarionisrcgnunn 
Qnar  admiranda  quadam  harmonia  ad  fc  inuicem  confonant .  Capur  facrar  Palladis  arx 
cerebrum  continetprarcipuamteIlurismicrocofmicarProuinciam,cuius  cranium  8  con- 
ftat  ofllbus ,  quibus  totius  ftruclura  capitis  committitur,  atque  interioris  domus  multi- 
plexconcameratiovclutimuris  quibufdam  cogirur.  Inter  hoc  ftupendo  fanc  optificio 
vcnarum  ductus mirabiles ,  atria ,  finus , columnar,*  concamerara  inuoIutio,cerebri  heli- 
ccs  &  Aquiduclus ,  ncruorum  innumerar  fcaturigines,  medulla?  albat  fru  funiculi  argen- 
tei  fa?cundirarisadmirabilis,(olertia  incomprehenfibiIi,omnia  proptcr  cercbri  coferua- 
tmnemaDEOordin3tafpectanturiduramfecitcaIuariaro,vtexternos  impctus  fuftjne-  \ 
re  poflet;duobusquoquc  meningibus  interiorem  cerebri  fubflantiam  contra  iniurias  dc-  sapleotic 
fcndcntibusarmauit,quarumpriorduraMater  diaa,omnesfinuscV  cauitates  inrernas  Dtimfabrt 
replct .  AItera,pia  Mater di<fta,totum  cerebrum  in  diuerfa  deriuat  loculamenta;  tempus ca hom,0,s ■ 
me  deficeret ,  fi  patticulas  omnes  cercbri  referre  Vclim ,  fi  caudiccm  iJlum  cerebri ,  fiue 
funem  argcntcum  ,  in  fuam  fiftulam  facram  ,  nempedorfifpinam  deducereaggrediar;  fi 
omnia  neruorum  paria  ex  ifto  funiculo oriunda  pcr  omnia  membra  diflribucre  velinu. , 
quaflicet  ptovcrtebrarum  numero  30  numerent  Anatomici ;  funt  tamcii  infinta;  Ve- 
rumcumin  prarcedenti,  &  in  libro  primodeauris& linguar  fabrica  fufe de  hiki  ttafla- 
ucrimus  ,  eo  Lcclorem  rcmittimus.  Acccdamus  igitur  ad  fccundm  Kegionem  pectoris, 
peflus  videlicet  fpiritualium  partium  conccptacuium ,  cordis  domiciiium ;  fbrmara  fpe- 
ftawr  harc  tefludinis  fiue  cyrharar  microcofmic?  inftar,totius  barmoniar,vt  pofieidicc- 
tur,vcJutifonsquidam  cVScaturigo;  in  hoc  cnim  7  planctarum  miciocoin  iconjm^ 

do- 


I 


Digitized  by  Google 


4°  8  Artu  Afagna  Conjbni  &  Diffbni 

domicil inni  vcluti  hcptachordum  quoddatn,mirificam  continet  rerura  omniu  confona- 
tiam,  fienim  vilibili  &  inuifibiJimundo  hoc  Ipatium  compares ,  licn  tcrram,  veficu!a„. 
fcllis  ignem;  intdlina  cum  pituita  marev"crinftarccclorum  duplici  moru  fyftolis  &  dia- 
ftolisvclutiaboituinoccafum,6Vcontramobilium.  Si  vero  Reipublicar  illudcompa- 
remus ,  Rcx  dicetur  rario ,  voluntas  regina ,  intclleclus  Confiliarius ,  cor  denique  Pri- 
morcs  rcfcrct ;  Corde  enim  deficicnrc  omnia  labefiunr ,  cor  perpetua  fy  ftole  &  diaflole 
Mcmbramir  rvmpanum  pulfat,  &  ft  itim  reccptui  canit,ftatim  claflicum  fonat ,  neque  incongruc  ii- 
^oimcom'  'uc* Oeconomi* priuara?  conuenit ,  in quo  currum  crun ,  cercbrum  confiliarium  ager , 
So  compa-"  iecur  &  ventriculus  culinam  ex bibcnt,fplcn  atque renes cIoacas,ven* cibos  mon ftrabur , 
rautur.      arteria  calorem  fuppeditabunt,  prarparabuntncrui  condimentum  , mclancholicus  Suc- 
cus  macrum,  pbicgmaticus  pingue,biliofus  calidum,fanguincustemperatum,  imagina- 
tio  picluras  fuggerer,  Narrabit  pidturas  memorb,candeIabra referent  oculi,  coromnia_» 
modcrabitur,  rcliquis  membris  veluri  fumulis  id  ftipantibus .  Cor  itaquc  irafcibilis  ani- 
mar  fedes  ,  facultatis  &  lpiritus  vit.ilis  fons ,  naturalis  caloris  focus,ac  fol  microco- 
fmi.cuiusinfluxu  perenniomnia  confcruantur ,  hincad  calorem  confcruandum  den- 
fiflima  duriflimaquc  omni  valIorumpenerecontextafubft3ntia  conftat.  Prarrerea qua- 
luorcordis  vafis  non  incongruc  quatbor  pnradifi  fluminacomparari  poflunt;  Sunt  enim 
vfusmem- dextera  venat  duar ,  caua  fanguinem  affett ,  aiteriofa  prorrprum  ex  corde  pulmonibus 
brorum  m  infcrtjinpirrefiniftrafitar  furitaiteruedua',  Aorta  fpirttum  vitalcm  atquc  fjnguincm_j 
aocoimo1'  rotl  corPorl  diftribuit :  vcnofum  denique  acrcm  infpirarum  dcfc rt  in  cor,  fpirirus  vira- 
Jis  fuJiginesreuehit,artcriofumque  nwguinem  pulrroribus  fuppedirar .  huius  pcrfectfli. 
miorgani  follcsconflituunt  fpongiofi  pulmonis  quinqur  lobis  confpicui,  hic  enim  dum 
dilatatus,  follis  inftaracrem  attrahir,  preflus  conftrictufque  eum  per  innumeroscanalcs? 
diffufum  omnibus  mcmbris  ccu  ncctflarium  diftnbuit ,  calorem  cordis  ventilat .  Sequi- 
tur  ftom:ichus,chylof?osofficina      promus  condus;  hic  malc  affcclus  inregram-. 
corporis  harmoniam  labcfacJat.importunusdcbitorum  exaclot  plurimum  hominifaccf- 
fcns  ncgotij,qui  vt  ia <  ffi.io  contineretur,  nctotum  in  diflonu  n  abircr ,  duoir.rer  eum 
conftituta funt  corpora,iccur&  lien  ,  vt  kbcs  irtcrduos  focos,  horumcnim  fomenro 
inoarurali  calore  conferuatur.  Hepar  propfijsquafifutnptibus  vniueifam  corporis  fa- 
miiiam  alit,  amoris,&  concupifcentiar  fcdes,  a  cuius  tun&ria  vcl  «xg?cn»,&  cclor 
hominis ,  &  omnes  faculcatcs  vitalcs  dcpendcnt.  Cerebro  conneciirur  pcr  neruos,  cor- 
di  pcr artcrias  &  venam  cauam  ,  vcr.triculo ,  inrc ftinis &  licni  pcr  folenicum  atque  me- 
fenterium  rarum ,  ccereris  corporis  paitibus  pcr  ligamenra  propria &  communia;  Cifta_. 
fellis  hepar  purgat  attrchendo  bilcm  fubtiliorcm,  fplcn  humorc  mclancbolico,rencs  Jc- 
rofo  humore  attracro  Iibcrat  purgatquc ,  Inteftinum  terrenum ,  &  fjculentum  attraclum 
cxrurbat;  Venar  mefenreriar chylum  prarparant  fanguinifquc  rudimentum  conferunti  cui 
formam&  ruboremindit  hepar,  vcnacaua  diftribuit  illum  ,  coererar  partes  regiam_. 
otn?  n»it»t domum  cxpurgant,quar  fi  cum  fidctio  mundo  comparentur,exa&iffirnecon. 
r.cgnum  ge-  grucrc rcpcriuntur .  Scquitur  tcrtia  regio  gc  nerationis  &  conuptionis  rcgnum,  mcteo- 
ucra.  .nis&  roIogicis im  prcflionibus  refcrtum ,  venter intra fe  continens  inteftinum ,  veficam,  & 
'"^^fpcrmaticas  partcs  ;Inteftinum,quod  hominelongitudinefeptiesadatquatdiuerfis  nomi- 
toimo  >bi.  nibus  prodiucrforumeflecluum  ratione  infignitumeft.  Prima  parspoft  ventriculum  di- 
citur  pclorus  fiticduodcnum  .  Sccundum  iciunum ;  terriu  n  ilium  inter  vtrafque  coxas 
pofitum,iliaci  morbi,  martix,&  harctriafunt  tenuia&  arcla  inteftina;craffa  fequutur,pri- 
md  coecum  inftar  villofi  facci  ,deindc  CoJon  omnium  amplitfimum,  vcntorum  flatuum- 
quecarccr,coIici  morbiminera.  Scquitur  bor  inrcflinum  rictum,_Iongirudineconti- 
nuata fic  diwtum  ,&facro  ofsiinfitum  tandem  in  fecc-flum  panditur .  Sequitur  vefic__, 
maris  microcofmici,  vcluttalucus  quidam  ,qua  omncsaquar  minoris  mundi  veluti  in_. 
iacunaquadam  congregantur.  Sequunrur  Ipcrmarica  vala  ,  quarintrafc  virtualcm  mi- 
crocofmum  continent  a  natura  in  fpcciei  propagarione  ordinata.aruis  autem  admirabi- 
icmDEI  S3pientiam  vel  inipfaicminisnatura  iatis  miraripoflir,  quicx  tantillo  hurao- 
rcmtam  variasac  difUoCtas  partes  effinxir ,  ofla  plufquam  ducenta,  totidcmq;  cartilagi- 

nes 


Lib.  X.  Dceachordon  natura.  40+ 

nes,ligamina  &  tendines  quamplurimos,  membranas  pene  innumeras,arteriaru  vena- 
rumque myriades,  neruorum  plufquam  triginta  paria,  mulculos  fere  quadringentos . 
Quisfatismulicbrisvteri  miraculum  deprxdicet ,  bic  mox  ac  gemtalcm  Iiquorcm  fuf- 
cepit,prorfus  harraonico  temporisinter uallo  pcrfeclum  hominc  format  i 
namfexprimisdicbusjAuinccnna  tcfte,femeninfpumolum  quid&bu-     fa  6%1  Muliebri» 
tyro  fimile  immutatur.  mox  poft  tres  dies  ,quafi  fanguinis  guttc  ac  rubra     I  «|  vtericooce. 
filamentaapparent, exactisquindecim  diebusa  conceptu  coagulatunu,     l  |ic|7  PtM' 
fanguinem  rcfcrt.  poft  alios  duodccim  caro  cum  trium  principuin  vilccrfl     L  1 i-M 
diftinctionc  fpe&atur.  poftea fpinalis  racdullae  initium  cernitur ;  tandem_.  9 5 1 

poft  dicsnouem  caputabhumcns  diftinguitur ,  latcrumque  extrcroa  ac 
vcntcr  fenfu  manifeftc  difcernuturJatqi,itafxtus,qui  vtminitnu  in  vterofpaciu  femcftrc 
occupat , conglobatur,  tcmporc  prorlus vt  dixiharmonico ,  vti ex  numeris  hic  adfcrip- 
cis  patct,  perficitur.poftfcptemdeniquc  racnfcs ,  vcl  vt  plurimum  noucm  (oitimeftrc 
cnim  fpaciumpartusdiflbnum  eft)  foetus  crcbra  manuum  pedumquepalpitztione  mc- 
branis  difruptis,  vterum  humoriscffufi  acrimonia  ftimulat,  vtcrus  tum  pondcre  graua- 
tus,  tum  ftimulatus  vi  expulliuafarcmam  tandcm  excludir.  cjuxidco  fulius  traftaui,  vt 
banckbricam,inquaadmirabilis  DEl  potentia.fumma  eiuldefapicnria&  infinita  bo- 
nitas  mirum  in  modum  elucet,fufpicias,  Deumque  indc  xternum  amarc  difcas;  Scd  Sc 
dc  hifce  confule  docnflima  Opcra,  M.  Aurclij  Scucrini,viri  totius  NaturC;  confulrilfimii 
Yifa  itaque  harmoma  microcofmi,  lam  fcnfibUcm  cius  harmoniara  paruraper  mtrofpi- 
ciaraui. 

§111. 

*Dc fenfibili  Aiicrocofmt  barmonia  (3*  muftca  ad mundum 
Cccle  ficm  Elemcntarem. 

INprarcedrntibusoftendimusdiftantias  Stellarum  efle  veluti  chordasqtiafdam  ,ip- 
fosverdftellarum  globos,pondera  quzdam  cho  <iis  annexa,ea  proportione  ab 
barmofta  mundi  ordinara,vt  licuti  chordc^  alijs & alijs ponderibus  te  nfx,  ahu m  Sc aliurri 
fonum  edunt.&fiquidem  proportiones  poncierum  fint  in  hartnonica  ad  inuiccm  pro- 
portione,chordas  ijs  cxtenlas  mcitatafque  confona  interualla  pari  ratione  exhibrturas, 
ira  dico,li  dp  ma  poterftia  chorJis  matcnalibus  appendcrentur  mundana  corpora_» » 
chordasinciuus  ncceiTir  o  perfecrulimum  cundcmquc  hannoniofilfimum  10num_* 
edituras,qux  omjiia  exproportionibus  corpururo  ivunJanorum  fupra  allatis  ad  inui* 
cem  luculcnrcr  patcnt. 

Haud  abfiraili  ratione  in  clcmer.tari  mundo dc  cuiusfenfibili  fymphonifmo  in  prar-' 
ccdentibus  fusedictum  cft,lenlibilit>  quxdam  harmonia  latet  ,qu^  tum  elucerct  quam 
maxime  ,fidiuina  Sapientia audiriux  facultatis  noftrc, debilitatcrh  confortaret ,  &  mo- 
tusquidem,  vt  in  primo  librodictum  cft  ,caufatiIlifionemcorporum  ,ex illifionecotiq 

fiorum,intcrueniente  aere  vclaqua,fit  Ibnitus.  &  fiquidem  morusfuerintproportiona- 
csharmonicc,fonituscxcitabitur  har,r»onicus,fin,diiTonantix  nafccnrur .  prxterei  fi 
morus  fuerint  celeres,acutii  fi  tardi, graues  fom  nafcentur ;  quibus  fuppofitis ,  triplcx 
fenfibilis  harmonia  uic  confiderari  porcft.  prima  ex  rnotu  fugx  ac  profecutionis  eft,qua 
maxmie  inplantarum  animaliumquclite&amicitia  duTonantiumconfonantiumquc^  Palm_  a^ 
famili3ccrnimus .  Apparethicadmirandusconcentusprimoinpalmamare  &  foemi-  palmanu* 
na,quxitafc  depereunt,  vtvna  finc  altera prorfus percat;  neque  rigari , vt adolefcat  >  s>'mP"'>«» 
vult,nifi acjua  cx  alterutro  fexu  extra&a.Cocao  arbor  Americar  Sinc  Ebano obumbra- 
te  eam  prorfus contabcfcit,  &  vt  paucis  multa  complcclar , non  eft  vlla  herba ,  quac  non 
confonetaut  difibnet  alteri ,  ita  filix  abominatur  arundinem ,  brafficam  vitis  naturali 
odio;  in  locotamenhumidiffimo  filixcum  arundineconfonare  incipit,  dum  arundinc 
humorc  niiniopcne fuffocatam ,in  fe  quod fupcrfluum cftderiuandolibcrat . Sicbraf- 

Fff  fica, 


4*S-  AtiU  M<tgn*  Confom  Difjqni 

fica  cura  vitis  liquoremox  acin  hominis  tcmulcnti  ac  diflono  Gbi  ftomacho  concur- 
rent  >  confonarc  incipit,  dum  braificaj  liquore  profligacus  vini  mraius vapor,honamcm 
inpriftinaraharmoniam  vindicat.  Qkapia?tereaqucrcui>vitex  fcatyno  , Nymphea  hy- 
periconi diflbnant , confonant  tamcn  curo  homine harmonica rationc  prarparata .  for- 
micar  fugiunt  origanum.alam  vefpertilionis  &cor  vpupar,  quibus  difibnanticaprc,  ©cy-. 
s>tnp«thia  mum  >  ouis  Apium  raninum,il]ilcthalc  adeopcrhorrdcir ,  vt  ida  natura  pidtum  in  he- 
pttfn  tat.  pategerarjcur Elephasgrunnitum Porci, nonLeonis perhorrefcit?  Cur  Otis auis vifo 
equo  cuolat,  Ccruus  viio  Arictc  ?  Quis alaudam  ita  accipitrem, aut  gallinam  miluum 
pcrhorrcfccre docuit,  vt  potiusintra  manus  hominum,  vti mihi quandoqueconrigifle, 
ncmini  quam  in  faucibus  iniraici  mori  malit  ?  ccrtc-  nonaliud  nifilatensquardam  u.u- 
fica, qua  confona  diflbnis  ita apte  tcmpcrantur,  vt  inde  puhherrimam  kai moniam  oj  »- 
ri  neccflc  fic .  Verum  de  hac  fcnfibilis.  muilcar  fpecie  in  prxccdentibus  copiofius  tracl^- 
tum  vide.  Altcrafpecieseftmotusquidam  inrcrior,quaipiritusharmoniceconcuatus 
muiculos  paritcr  harmonice  concitat.Inmicrocofmo  duofunt,  qus  fcnfibiicm  har- 
moniam  conftituunt r primu  cft  motus fiue  pulfus, qui  ex  finiftro cordis  vcntriculo,  v  c- 
Iunvitalis  potcntia?  fcde,  &innati  calorisoflkina,  origincmfuum  trahit,  cui  dcxtcr 
cordis  vcn tricuJus  veluti fanguinis  arrenofi  orhcina  feruit .  &  ex  hiicc  pcr  continuam_* 
fyftolen  Sc  diaftolen  tiue  dilatacionem  conftricrionemque  nafcuntur  fpiritus,  alterum_. 
harmoni?  fcniibiJisinftrumcntum;  nam  vtreft^Hippoc.hb.  dealimento  diiTcrit,  vcna- 
rum  pulfationcs&  rcfciratiofpiritusiuxtadiuerfosftatusconfonantiarumac  duTonan- 
tiarumfunt  morbi  &  laniratisfigna,abhiicccnimfacultatcs  motriccs,  vitalcfqueactiu- 
nes  ceuprimis  motoribus  vnice  depcndent, qui  quidcm  motusin  diuerfismicrocofmi 
membris,diuerfifunt  ifi  enim  fpiritusin  cordeceletiori  moru  mufculos  fibrafque  con- 
citaueriat,fimilem  minutischordisfonumcxhibcbunt}  quod  maxime  rit,  dum  cor 
gaudiodilatatum  rripudiat .  Tiiftiria  verdgrauato  cordc,  ipiritus  languefcentcs  tar- 
diores  motus cau fan tur ,  vnde fit  prorfn s contrariuspriori  eifctfus .  Porro  motus  fpiri- 
tuura  animahumin  hepate  ad  motuscordisinhomineperfecte  fano,funtinproportio. 
wufici  pui.  ne fcfquiaJtcra,  Sc  confequenter  diapente confonant  ■  raotus ver6  fpintuum  aniraalium 
cMKofin*!"  w  Iv?n.c  aclcorfchabent  in  duplaproporrione  ,duplo  cnim  tardius  fpintibus  in  cordc 
cxcitatis  moucntur,  vnde"  3c  diapafon  cxurgit ;  Motus  vero  fpirituum  in  cercbro  cordi 
confonantindiatelTaron,&ficdecceterisi  eft  crgd  perfecTa  in  homine  pcrfefie  frno 
omni um  mcmbrorum confonantia  non  rantu m  anaJoga, fed  vcre,fi  aunum  noftrarum 
iBfirmitase6pcrtingcrcpoiTct,fcnfibiJisimufcuJienim  fanguifque  fointibus  agitatus 
neceflariomouenrur,  cxmoru  vero  neccflano  nafcituriJJifio, quamionusahquis  con- 
ficquirur  neceflano,  cumquc  motus  membrorum  vitaliumfub  hispropoitionibus  har- 
monicisi  natura  fintordinati, vt  fuse  alibi  dictum  eft,  neccflarioharmoniam  aliquam_» 
exhibcbu nt, fi  vcro intcmpcnc  humorum,  ipmtuura  animaiium  motus  in  ahquo  mcm- 
bro  viraiiplusarquo  intcndanturaut  rcnaittantur,  ftahm  disharraonia  introducitur, 
quam  nihil  aliud,  quam  morbum  eflc  dicimus* qui  qutdcm  tantocrit  grauior ,  quanto 
plura  membra motibus inconcinnis  duTona  ad  inuiccm fuerinti  Atque  hoc  vcrum  efle» 
xusc  ib  parte  prima  huius  Ijbri  oftcialum  eft,  vbivarijsexperientijsoftendimus,  fpiritu 
softrum  vitatemad  harmoniofum  aerem  ab  inftrumctis  vei  vocibus caufatum  harmo- 
nicc  quoquc  moueri.  Quud  tarantula:  venenointoxicati  luculcntcr  demonftranti  io- 
nus  enim  harmoniofus ,  mox  vbi  fpintu  m  taran  tator  u  m  cot  npucrit ,  eum  harmomcc^ 
concitat,  hicad  aeris  harmoniofi  modulosmuicuJos  hbrafqtic  cxcitat,  qui  dcniquc  ho- 
minem  inlaltusmotibusfuisproportionatoscxcitant.  ldcmin  nobiseucnicdum  cnim 
pukhram  muiicamaudirauijftatunincantus  ac  modulationcs  fimilcs  profcrcndas 
excitamur.quod  mimmc  tamcn  fierct,  nift  ditla  harraoniaper  aerem  harmonia  fi- 
railiarTeclum,  fpiritum  noftrum  fimiliquoquc  harmonia  imbucrct.  Cum  igitur  motus 
fpirituum  in  membns  vitalibus, cordc, cerebro,  pulmone, hcpate,  Iyene, renibus, &C. 
nnt  pro  naturah  membrorumconftitutionc  diuerii,diucrfis  motibus&ijs  non  nifi  har- 
momcispulchrc  confonabunt. 

Corol- 


Digitize 


Lk  X,  Decachordan  Natur*.. 

•  -     L   ....   ^  »f 

Corollarium  I. 


41* 


r. 


"T 

».0 


Hlnc  colligitur  cur  animalia  quida  voces  aliorinn  animalium fnftinere  no  pofllnt  > 
quia  videlicet  fpiritibus  vitahbus  vim  quandam  inferunt  riaturar  conrrariam . 
bicuti ftndot es  quidam  horrorem  cjuendam  nobis  adfcrunt  raoleftiffimum . 


Corollariura    I  I 


m  xorn  m 


ult 


PAtetljuoque  cur  herbc  raorbis  mcmbrorum,quac  refpiciunt,  tam  facilc  mcdcan- 
tu/  iHcpati  enim  v.g.  in  maxijp&ainflammatione,  mox  vbi  diiTonantiam  cumcor- 
dcincurrcritjbepaticafumpta  mox»mcmbro  confcruationi  fua?  deftinato  fuccurrens, 
fpccirka fua  vi  calorcrrr  nimium  diraiuuit  ,quo  diminuto  hcpar  mox  ab  intcmperie  re- 
uocatuminharmoniam  priftinam  reftituUur„idcmiarcUquishcrbis  alia&aliamcmbra 
refpicicntibusficriiudicandum  eft . 

Tertiafpcciesfcnfibilisharraonipfunt  partesta  4, 
vegetatiuc,,  quam  fenfitiux  naturx  ,  qux  non  tan- 
tum  harmoniofcTunt  ,fcd  ipfa  veluti  inftrumenta_i 
concurrunr  ad  muficam  conftituendam;  ita  vt  na- 
turaomniain  vium  muflcxconftituuTe  videatur. 
A  plantarumfarailia  cxordior.diuerfc.  magnitudi- 
nisarboresjntcrquas  proportiofueritharraonica, 
vento  agitatx  harmoniofum  lonum  cdunt .  Hoc 
pacto,fialiquot  Pmifuerint  eiusad  fe  tnuicem  ma- 
gnitudinis^vt  primaad  fecundam  fitin  dupla,hxc 
ad  rertiainin  lcfquialtcra,&tertia  adquartam  in_# 
fefquitcrtia,  quartaad  priraam  in  tripla,  quintade- 
niquc  ad  pnm am  in  quadrupla,  dico eas  agitatas  a 
vcntcfonitum  prorfus&perfccle  harmonicum  cx 
4,  c,8,  12,15  conrlarum  aunbjisexhibituras.Idem 
de  omnibus&fingtflisfruticibus  diccndum  eft  . 
lmofi  quismotum  incremcnti  herbarum  percipc- 
repoifet,is  hauddubic.perperuum  qucndam  cum- 
quc  harraoniofuni  fonum  cflctpercepturus  . 

Praterca  natura  vt  fc  prorhjs  &  perfefte  harmo- 
nicam  efle  oftendcret ,  omnia  barmonico  quodam 
artiricioconftruxilTc videtur. 'Kes  maximc  patet 
in  quibuidara  herbis,cuiufmodi,funt,Equifetufeu 
hippuns  (iue  cauda  equi,  PHV,  fiuc  Valeriana  mi- 
jforyA'undinee^obOl]sdiuerf(ejpccies,ccetcrxq; 
c,  \  rfigcrxplantx;  harum  in  thyrusinternodia  ipa- 
t  u  ndtura  »js  intcruaJhsdifcrcuit,vt  perfcAffimam 
i:.onocho.didwifionccxhiberct.-<ieqaa  vide  li.2: 
lmo  ijLi  naturain  huiufmodi  intcrnodibusthyr- 
forum  partibusmodum  fiftularurnaJicuius.  organi 
iire  conftrucndarumprxfcripfuTcvidetur.  Nam  fi 
Vaicrianx  ABaut  ArudinishF,:vri&hippurisCD 
*hyrfum  accipias  &  lingula  intcrnodia  ipacia  cxa- 
tAi  di:vctiaris,autinriftuljsadaptaris,  mox  fecun- 
tiu  ad  pnmu  lntcruoediu  toniintcjuallu  obtincre 
(quod  le  habct  vt  8  ad  9)  reperies;  qua  propostio- 


Cur  herbse 
morbis  mc- 
brorum  qur 
rcfpiciuoc  , 
mcdeaarur>. 


Tertia  fpe- 
cies  fenfibi- 
lis  harmoni  j 


Scnfibilis 
harmooiaia 
arborum  c& 
mucacioDC. 


Iocrementa 
berbarum-i 
fruticum.ar- 
borum.  per- 
pccuam  har. 
moniam  ex- 
hibcns. 


VALEMA 
AMB 


HiV 


NAbflNOB 
J 


Natura  is_* 
inicmodos  • 
arundiucis 
organicam 
ariem  iniji- 
canit. 


UA 

Fff  t 


nc 


•u 


Digitized  by  Google 


4*9  Artit  Magn*  Confoni  %)  DiJJoni 

nequoquetertium&fecundum,quartum  &rertiQ,  ^ 
quintum  &  quartum  d ifTcrunt ;  vti  figura  lcquens  o-  " 
ftendit in  aliquibus  fuperat aut  deficit  a  fc  ( q  u  iocta- 
ua  proportionci  dicercs  naturara  in  diapafon  inter- 
uallo  prcrcr  ronos quinquc, duo  quoquc femitonia 
aftcitaiTc  vidcri  .Hanc  admirabilfc  naturac  folcrtil  > 
MinOrtani  dumvnuscx  mcis  difcipulis  aducrteret,  fpeculatio- 
«^™  «a  ncai  d,Sn'ffin»am  mox  m  efteaum  deduccndam  ra- 
djoe .        tus, or°anum  conftruxit  pcnt cdccaulum ,  id  eft > ex 
in^cnti  arundinc  r  5  inrcrnodcs  canalesrefcdtos.A: 
in hftnlas  animato$,proportionera &longitudini$ 
&CralTiticififtularum  pro  difdiapafon  conftkuenda 
klexactta  natara  fabreiadtareperir,  vt  abinfigni 
Mirathrffi  arrifice  confcctar  viderentur .  R«a»mprimi$mira- 
VJieriam   biw ,  dc  rrefcio  an  a  quoquam  obfenrata  ,typum  hic 
fabncj.     in  arundinc  expreflimus,idem  Valerianat  thyrfus, 
fupra  quara  dicipotcft  mirifice  conftmftus  prxftat, 


*  t  j  "  •  *  iv*.  •* 


L  - 

Fquiftri  Btl". 

ra  fjbrica . 

Horologil 

ex  Equilcro 
naiurale. 

Naruralit  in 
animalivus 
Mufica 
Antmaliatn 
mebru  iuis 
omiiii  gcne 
ru  inflrumc 
ra  tnudctLa 
geruoi. 


MOrTVRIS  EQISETVM- 
—  — i- — — 

vtiin  ABapparet .  F quifcrum  CD ,  mcmoratam  proportionem  tam  exa&e  feruat,  vt 
natura  cirrinoin  tamfubtih&  exacla  diuifionc  vfa  videatur:  Eft  &hoc  inEquifeto  ra> 
rabffe,quod  nobisilngula  intcrnodia  pcrfcdta  rcferanthorologia  jrquinottialia:  Siqui- 
dem  24  folijsad  thyr/um  veluti  ad  axf  arquaJi  dricriminenormalibus  radijs  Jincas  ho- 
rarias refcrt .  thy  fulquc  ad  altit udinem  poii  datam  in cli natu 5 , vro bra fua  iutra foiia ho- 
ram  cnrrcntem  dcnotar,  vidc  figurain «  Scd  haec parergfis  . 

Porronon  in  vfgctabiJi  tanum  lupelleclili,  fcd  &  inanimanribu5bxc.inftrumenr.orfi 
harmomcorum  lupclkx  reperitui  jvndc  Hebraeorura  prouerbium  pulcherrimum  emer- 
fiti  k\\:Animal  dum  vmtt  vttam  •vacem »  mortuum  plures  &  diuerfas  voces  babet .  itl 
eft, omne animal  vitnini  vnam  a  nat  ura  iibi  indiram  vocem ,  quaark<frusfuoscxplicet  > 
habcr;  morruumvcroplurcs  eafque  duierias  habct .  Nam  ex  cornibus  eoium  inftru- 
mentaomnisgencris  pneumatica,  cornuaTcnatorum^cornuapaftorum^buccin^cor- 
Y?  numufx 


Digitize 


Lib.X,  Decachordon  Ndtur*. 


4'S 


Tettudo  »b-' 
(olucuoi  in. 
thumentu 
rctcrt . 


Pcnx  in  alis. 
gnris  perfe. 
Ztum  dode. 
caulum  co 
ficiunt. 


Defcriptio 
miri  inflru- 
mcti  mufici 


nuraularfimUiaqueconficiuntut;  Tibix  &  crura  volucrum  pot  ifliroum,  in  tibias,  fiftulas 
&iituo$omnisgrnCTncedant;intcftinainchordasabcuntacj  omnis  eeneris  mftru- 
meMafididna^H^pas^tcftudinesciicles^lyrasjclifllia  buiufmodi  conffciendai  pcIJis 
deniquc  in  ty  mpanura  cedit;  &  fceleton  vt  m  teftudine,  totum  inftrumenti  oflatura:  co- 
ducit .  Quid  enimcorpus  animaltsaliud  notat,nifi  abfolutiuimam  tcftudincm ,  cuius 
collum,coiJura  iniirumenti;  dentcsverticillo«,intcftinachordas,verticillis  inuolutas; 
ventcrdeniqueventreminftrumcnudenotat?  certevel  cx  vnicaGruisaIa,fyringam^ 
dodccaulam  conttru<5tam,  id  cft  fiftulas  doodecim, qu*  mhxl aliud  erant ,  quam  duo- 
dccira  vnius  alarpennc,  eodcm  ordine&  proportioncquaeasin  volucrc  naturaforma- 
rat,  in  fiftulas  animaras  hic  Komar  nonita  pridem  non  finc  animi  voluptate  confpcxi- 
mus.  HuicfucceffitnonminorisfoJerti^aitifeat,  quitottusGmiscorpuscum  oronibus 
membrisin  muftcum  inftrumcntum  diucrforum  fonorumconucrtit.buius  A  duorum_ 
crurum  vnum,  paftoritiar  fiftuJx 
fonuro  exhibebat.  Venter  S  vtrc 
refcrebat,quipcr  altcrum  crus  C 
inflatus  pre(Tufque,vencum  in-n 
pennas  ieu  calamosOPQR  ala- 
ru  naturales>pcr  occultos  quof- 
dam  canaliculos  mira  induftria 
difpofitos  adigebat,ibique  per 
manubriaquxdam  fcu  palmulas 
ILdigitorum  ope  prcilasfyringa 
cxprimebat ,  quasiibet  modula- 
tiones  prarbcntem.cui  confona- 
bat  collum  aniroalis  MN,  infor- 
mam  Utuirecurui ,  quod nefcio 
quem  percgrinum  fonfi  edcbac 
aptacUm ;  cx  roftrovcro  vfque-» 
ad  radiccmcollisacalc^nimaJis 
chordae  TV  extendebantur,  quar 
quando  Jibebat,incitatar,  rehquat  harmonixmiftc^uIchreconcordabant;mirumfane 
technafma,  non  vifu  minus  quam  auditu  digniiTunum  .  Vndc  figuram  eius  hic  appo- 
ncndaraduxi. 

Tempus  me  deficerct,  fifingula  ad  hane  materiara  fpctfantia  rcfcrrc  vclim .  Patet 
jgiturnaturam  nonanalogicam  tantnm  proportioncm,fcd  &in  ordincadfenfibilciru* 
harmomam  expriraendam  corporum  fiue  vegctabiJium  fiue animatorum  fabncas  di- 
fpofuifl"c_» . 

REGISTRVM  V. 

De  Pulfuum  Ry thmorumque  in  humano  corporc 

harmonia_j. 

Nlhil in  humano corpore  aded  harmonia  aut  disharmoniam  commendar ,  quim- 
mirailla  pulfuum  dirTercntiajO^uosfi  nobisaudirc  concedcretur,  confcfiiro  dc 
pcccantium  bumorum  cuciafia  aut  diicrafia  irrefragabile  iudicium  nobis  darctur . 

Affeftanthi pulfustotiusmificcartificium ,  fiueintcrualla,fiue tempu3,fiueintcn-  Pulf„  ^ 
fioucm,reraiifioncmqueconfidcres;Iatentqucfubhis maximorum,  &  poenc  prodi- hirmonuL^. 
giofurum  erTccluucauIar,  quas  tuncmanifcftabimus,  vbipauloaltiustamdignaroma» 

teriam  aufpicati  fucrimus  * 

Cumergototapulfuumratioin  motu  fitafit,huiusnaturam  partefquc  quicunque 
puluiumdiflercntiasexaacnoiTecupiet,  vt  cxplorct ,  necefle  eft.  £ft  auteramotus 

&con- 


Digitized  by  Gbogle 


TuIPju  ratro 


Spacium  pcr 
cjod  fil  inp 
tu$ . 


Temporis 

mcnlura  .u 
pullibus 


Mntus  furju 
cV  deorfum 
in  pulfibus 

cjms  > 


Qtimanu 
vistr.ocnx  to 
pulfibus  > 


Arteria  pul- 
:>s  iallrumc 

tum. 


"4*4  Artu  M agn*  Ccnjihi  f$  Difioni 

vSc  conditio  non  finwlex  neque  ex  fi  nplicibus  oonftat ,  fcd  ex"  phmbus  compoDitur, 
quorumaliquodcficicntc,  motusnonfit,adcoquetot:notus  difFcrcntiar  lunt,  quot 
innt  partes  ,  quc  eum  conftituunt ;  Sunt  autem  in  pulfibus  ad  integram  raotus  perfe- 
etioncm  &  nacuram  quinque  cum  primis  necefl.iru  . 

•  Primofpacium,  per  quodmoucnsmotum  erbciat,fiiie  pcr  quodartcria  mouearnr 
<niod  fi  m3gnurafucMt,pulium  conftituet  magnum.fiparuuin ,  paruum  ;  mediocrcm 
dcnu]uepulium»fimcdiocrcfiK-rit,clncict,VridCtContinu6  triplcxpuliuumdifTercnv 
t;.i,  magnusiparuus,mediocrisenaicirur.  .    x  ' 

Sccundo,  Rcquiritur  teropus,quodin  motu  confumitmotqr  ,  vndecontinuoalia 
ditferentiacmanat,  quxraliscil,  qualisfuciit  rcmporismcnfura.  Si  enimmotorpar 
tuintemporism  motuconfumpfcrit,pulfuracrliciet  cclerem,  ii  raultum  umporjsin- 
furnpfent,  tardum ,  fi  mediocrtra  deiuque  tcmpus,modcratus  coniurgctpuUus. 

Tertio.  cum  huiufmodiraotuscx  motu  a»<*  vel  <*8*  ,hoceit,  furium  &dcorlura. 
conftitutus  fit  ,intermcdia  quietcneceiTari6indigcbit  ,exquibustcrria  mlurgit  pul- 
fusdirTcrcnria:Namautartc  iaparum  in  quicte  moratur,&ficcfncit  pulfum  crcbru, 
aut  diu ,  & crficit  puliura  rarum  ,  vel  mcdiocriter , & pulfum  caulabit  ratcr  vtrumquc-* 

medium-».  '       '     V  v« 

Quarro  rcquiritur  Motor,qucm  nos'nihil  aliud  cfTc  dicimus,  quam  tacuitatcm  vita- 
lem  m  finiftro  Cordisvcntnculo,  vtfupra  indicauimus,  tanquam  ccntroftabulantem, 
cx  qua  totura  harmonicura  pulfationisartificium  complctur  .  Hxc  fi  robufta& valida, 
fucntvehcmcntem  iSilanguida&  deiecla,  debileni ;  Simcdiocns,  mcdiocreminta 
vchcmentcm&dcbilempulfum  reddet. 

Quinto.  rcquiritur  Arterixinftrumentum  quo  vniucrfum  motusartihciura  pcincia-, 
tur,&  prohunisartcri^conditioncalianafciturpulfusdiiferentia,  Nam  fiartcnadu- 
ra ,  dcnfa ,  folida  &  tcnfa fucrit ,  durum , dcnfum ,  tenfumquepullura  i  fi  vro  moljis, 
flaccida&laxafucrit,talcmrcddct  pulium  ,  idcft,  mollcm:  vclfimcdix  conditionis 
fuerit  ,artcria  talcmquoquepulfum  cxhibc  bit.  .  •    .  ■  > 

Exquibus  quindccim  fimpliciuin  pulfuum  d  fTcrentic,  emanant  ,cxmulnpll»cationc 
trium  Umplicium  differcntiarum  iti  quinqucrcquifita  facTa,vtinfequenti  ubella  patct. 
Vcrum  huius  a/tificij  in  produc6dis 


a:  »i !  •  •• 

Spacif  cranfi 


<-^uomoJo 
vis  motrix 

pulfom  cffi- 

cut  f 


:crfbc 


Kfl  ft 


T:mpore  inL» 
motu  cofuiu- 


ijs  diffcrcntijsharrhoniam  niir*biJcm_j 
&  nunquam  fatis  laudandum  conocn» 
tum,paul6penitiuscxplicemus.  Facul- 
tas  igitur  vitalis lui  muncris  gnat a ,  ab 
viu,  quem  naturalitcrapprehendit,ex- 
citata  &  laceffita  inftromfta  iibt  com- 
mifTamoucttali,  quali  ipfa  pr*dita_i 
fucrit,robore  ;  pr|fino  quidcm  ar^ejias 
iuxtaqualitatem  «coiiditibnem  earu, 
indcliucntiiuotuagUat&  quantanjrt.  «  ,i 

potcftdifteRdit.  QuafancFaculrar^    P[U^P  Uti^ 
prxdittis  inftrumentis&perfpacium-.    tj»  iunr.tur >jlJ  meju 
mc.uoratum  moruscfficitur eius  con- 
ditionis ,  qualcm  neccilitas  poltula 1 1 
Vndeconitareuidentcr  ,magnitudinc 
aut  papuitatcmiuxtafpacium  pertran- 
fitum  fumendas  eiTclacultatis  ftatuni, 
pencsrobur  iclusfcu  percuflionisarrc. 
rixad  digitos,.cx  duro  aut  molliori 
iftuin  pulfibuspcrccpto,Qux  quicun- 
queperfectc  calluerit,non  ir.otuum  ta- 
tum  puliuumqucphyfiologiam,  fcd  & 


pto 


ount&jpzi 


a 

•'^uilitatc 
te;ic 


a 

Faculcatis  Vt- 
taits  teoorc 


Magnum 

Mediocrcnv 

Panum 


Celercm 
Mcdiocrem 

Tardum 


jCrebw» 

Modetatum 
■  aram 


Oimtnv' 

Moderauim 

lUrum 


Vchementem 
Medircfcm 

Dcbiiem  , 


dht-  I 


Diqitized  b\ 


Ltb.  X.  Decachordon  Ndtur*.  41  s 

diagnofticani)*riologicam ,  prognofticaroquc  partcs  roedicinc,  arcanioresfc  penetraffe 

iciat *  £1  his  enim  complicatis  a  itcrum  17  ahx  pulluum  dirTerentiar  emergunt , tuxrx» 
quofdamiverum  fagaciorcsn.edici  i^.vripriui  fiaiphcium  pulfuuraiitahiccomplica- 
torumdiffcrcntiaiponunt!  vtfequitur. 


I  Magnus      Celer  C  cber  Vchcmcns  Mollis 

»  Moderatus  Modcratus  Moderatus  Modcratus  Moderatus  I^Z^Z 

9  Paruus      Tardus  Rarus  Dcbilis  Durus      ~ JI~*J~T^  ~ 

4  Magnui     Moderarus  Moderatus  Modcratus  Modcratus  ~I~^zf  ZZ 

mm  •  

f  Magnus     Ccler         Moderatus    Moderatus   Moderatus  — 

6  Moderatus  Moderatus  Modcntus    Vchemens   Moderatus  zf "f ""Tlf^ 

7  Modcratut  Celer        Creber        Vehemens  Durus 

-CS.Q- BC3kZ  muficafpuU 

$  Moderatus  Tardui       Rarus  Debiiis       Mollis      ^IM^I  l^  £1«™  eo?" 


f  Parnm  Celer  Creber  Vehcmcus  Durus  rxtlpf  2n 
10  Paruus    Moderaros   Moderatus    Moderatus    Moderarus  l|rr^l|lf— 

zijiifisitsz 

nModeranw  Celer        Rarua        Debilis  Mollts 
itModcrnu»  Modcratus   Crcbcr       Vchcmcns     Ourus      — ; 


porc. 


mm 


liModeratus  Moderatus  Rarus        Dcbilis  Mollu 

jiParnus     Tardus       Moderatus  Moderatus  Moderatui 

i;Modcratus  Moderatus  Moderatus   Debilis  Mollis 

Atque 


Digitized  by  Google 


4" 


Artis  Magn*  C+ufoni$  Dtfiotu 


Atque  cx  hifce  pulfibus  raicrocofmi  machina  agitatur,qUoties  intemperiem,hUmo- 
rumquc  difcrafiam  i'ncurrit,quosquidem  medicidraerfiflimisnominibus  ,prodioeir- 
rix  diforeiw  ^a  raorborurn  conditionc,  exprimunr,  atquales  &insquales,item  in<gquales  ordinatos* 
&  inxqualesinordinatos;  cum  enimaliquispulfusmagnirudinceftinafqualis,femper- 
quc  feruat  illius inxqualitatis modum ,  ordinem  &  circuitus eandem  paritatem  » dice- 
turinjqualis  ordinarus ,  vt  cumtertioquouisiftu  vel  quarto  quouis  efficit  alium_. 
maiorem  vcl  mmorern  ,fcruato  fempereodem  ordine  ^at  fi  citra  ordinem  id  efliciac , 
moddfingulispulfibus,modd  tertioaut  quarto  quoque  pulfu  autpcr  longius  inrer- 
tiallum  magnitudinemimmutct  ,in$qualis  inordinatus  dicitur:  hic  frerum  alij  font 
myuridi&i. 

Intercurrens  pulfus  eft ,  qui  inter  duas  pulfationcs  al tcram  mediam  prxter  naturara 
eflkit»id  eft,ccIeriorem  cxtrcmis,vr  in  notisapparet. 


Fulius  intct- 
cutrcnj . 


lnaqualis  ordinatus .       lnaqualU  inordinatus . 

illiilipiifi 


Intcrmittensnulfusprxdicloconrrariam viamfeclatur,  arteria  ita  quictibus  indul- 

gente ,vt  aliquot  perfedioncs  deefle  videantur. 

wnsooiB    zr.smlir:/    zms^boM   s-iitrcboM  hi'  .:boM  o 

lntcrcurrcns .     Intcrmittcns ,  Dcficicns, 

Deficiensveropulfus  eft ,  quando  arteria  quafi  motu  deftituta  vidctur  pcr  pulfus 
exilitatcm  ,& dicitur  deficiens  rcciprocus,  cum  poftaliquod  temporis  intcruallum  ite- 
rum  ad  motumrcdit.  Vtin  notis  interrmttcntibus&dcficicntibufr  patct . 

Pulfus  vndofus  h"t,  cum  parres  quxdam  huius  pulfus  cleuantur  magis,  quxdam  mi- 
nus ,  alix itcrum  rardiiis &celcriiis mouentur  inftar  vndarum  fc  trudentium ,  qucm & 
^•'"LTor  uonnulhcum  vermicante  &forraicante  confundunt .  diiicrcntia.tamen.hc.c  eft  ,quod 
micis  quid.  vermicanslumbricorumprogrcfTum  motumquc  vndofum  ,  formicans  formicarum_. 
greiTum  imitetur . 

Pulfuscaprizansdegenercinxqua^lium  defumituri  prpprictate  caprarum  pugnan- 
ulfus  (  i  tiura>cum  eninrCapraalteramadoritur, effertfe  primum,  dcindc  fcmodice  abiir.pe- 
pnziins .  *  tu  continet,  moj  altcro  motulonge  celcriorc  &fortiorcirruit ;  pulfus  fifimilem  motu 
efliciat,  caprizarrs  dicitur . 

Irrter  hoicc  alios  numerahr  mcdici,  vcluti  pulfumfpifmicum,palpitatcm,  hcdticum, 
ftrcpcntem,  dc  quibus  ,nelongior  fim ,  diccrcfupcrfcdeo. 

Dc  rhythmis  /tue  harmoma  fulfuum. 

Ciendum  igitur  ,pulfusftrucluram  &  mouum,  cx.quatuor  potiflimum  partibus 
conftare,duobusrtimiriim  motibusvrfuti  ex  arfi&  rhcfi,  quoriim  alter  ht  eleua- 
ta  furfum  artcria ,  alter  vero  eadem  verfus  infimam  partem  comprcfTiii  qui  fanc  modus 
Motusdii*.  €Umexcontnr1jsconftet,neccflari6quafdamintermedias  quietesobtinet,  quarum 
lationu  jfc  "vnaquiesexterna,rerrhinusfcilicerdilatationis  pullus  jaltera  mtcrna  termmus  con- 
■kMmfeT'  trac^lon'sartcr'ar  >'I'a  a  natnraad  aeristractioncm  ,calorifquc  natiui  moderationcm  , 
hxcad  fulginofum  vaporcra  expeJlcndumfapientifOme  ordinata  eft.  Vterautcm  ho- 

rum 


s 


Digitized  b) 


Ltb.X.  Deeachordon  Natur*.* 


4*7 


rum  motuu  adfolidu  dccorporis  &  falutisftatu  formandum  iudicium,pripoIlear,is  fo- 
Jus  nouerit ,  qui Rhythmum  iiue cognitionem  harmoniciconccntus ,  & modulationis  , 
paritatis&difparitatis,quam  intcrdilatationem  compreflionemquc  pulius  feruat,  rite 
intellexerit.  EftigirurRhythmushocioconihilalitid,quameorum,quc  inpulfufunc  Rhv.hmUS 
temporum  adinuiccm  proporrio :  Cum  vero  proportio  fit  duarum  eiuldem  gcnens  pnUufi  ^.id 
quantitatum  vnius ad  alteram  habitudo ,  & tcmpus  ilt  dc  genere  quantitatis ,  fict,  vc  llt? 
u  quantitatem  difte  nilon  is  arteria»  ad  quantitatcm  contractionis  contuleris,  de  exccflu,  Khythmus 
defefo  xqualitateque  perfeftc^udicarc  poflis.  EftautemRhythmusduplex,  ^qualis  dupiex 
&  inarqualis ;  ille  cft  ,cum  tcmpus  diftcnnonis^qualc  cft  teroporicontractionis,fiue,cu 
vnum  tcmpus  alterum  non  excedit;  hic  contrario  ordo  proccdit . 

Rbythmusxqualis,  quem  &  ivtAMoi  iiuc  naturalcm&optimum  pulfum  Galenus  Par2rvtmus 
vocat5propric  optima fanitate  vtcntibus conuenit,cum vcro  mutatio pulfus  rationc  cta-  euionihmoi 
tis,regionis,auttemperamenticontingit,  pararythmus  vocatur ;  Siprxter  naturam_. 
i-T%&tyQnit  dicitur.  Rhythmus  ina?qualis ,  quem  &  %».^ftlv  fiuc  non  naturalem  di- 
cic  Gaienus  ;  excedit  Rhythmum  arqualcm  vel  exceflu  manifcfto  vel  occulto ;  Si  prius, 
vcl  fit cum proportione  multiplici ,  fiue dupla, tripla , quadrupla ; fub  qua  proportionc 
in  muficapcrfecljjconfonantic  , diapafon ,  diapafon  cum  diapente,  &  difdiapafot-- 
confidcrantur ; vcl  cum  proportione fuperparticulari ,  vti  funt  fefquialtcra  iiue hemio- 
la  >fefquitertia,fefquiquarta,  fefquioclaua Scc.  fcilicet  diapcntc  ,diatefleroni  tonus. 
Si  poftcr  ius ,  id  eft ,  exccflu  occulto,&  tunc  Eurythm  us  nulla  cerra  proportionc,  ncque 
vlla  mufica  nota cxprimi potcft  ,  dc  quohoc ioco quoque agcndum  noneft;  Scddc 
excefluiilo manifefto,quinobismanifcfta fanitatisaut  infirmitatis  veftigia  oftendit. 
Verum  vt quomodd  hi  Rhythmi  ad  harmonicas  lcges  rcuocentur ,  tunc  videndum  cft 
cum  prius ,  diuerlc  artaris  Rhythmos  mufici notis expreftcrimus . 


Rhythmus^qua-  " 
lis  fiue  paris  pro-  0-*» 
por.in  notis  rufis    RZ Z. 


Canttu  Puer. 

i8$l 


Pucrili  aetati  refpondef ,  habetquecelercm 
contractionc  aut  diftenfione-  arreric,  vti  notar 
fufxcantus  fiue  fuprcmc  vocis,  expnmunt. 


Rhvthra.xqQalis  gziii-T- 

fiuc  pans  propo.    ■  j 

in  notis  femimin.    1 !  ~!Z>mm  ■■ 


Tenor  Fir. 


Rhyth.$qualis,fi- 
uc  paris  proport. 
ia  notis  mimmis. 


jBafis  Senex 
Rhyth.cquaiis,fi.  yir§:s:§:§ 

ue  paris  proport.  h  ¥f  ~~~~ 
in  not.  femtbrcu. 


Adolefcentix  xtati  refpondens,conrraclio- 
nem  diftenfionemqucarterix  habct,notisfc- 
miminimisAlti  conucnicntcm. 


VirUiartaticorrefpondens  ,tontritfionen_ 
diftenfioncmque  artcria*  habet,notis  minimis 
Tenorii  conuenientem. 


Scncftuti  rcfpondcns,  contraftionem  di- 
ftcnfionemque  arteric  patitur ,  qualcm  femi- 
breucs  notx  in  bafi  tcfcrunt . 


Vides  igitur,  harmoniam  Rhythjnicipulfusin  diuerfisctttibus .  In  pucrisenim  b#-  _ 
nafanitatcvtentibus,Dulfusfrcquens&ccler,quem.&  pulchre  Cuprema  vox  puens  9 «y*^ « 
compctcns  cxprimit ;  in  adolefcenobus verd pulfus moderaoor  quidcre  eft ,  at  xquo 

Ggg 


con- 


Digitized  by  (_>( 


4J  f  ArtU  Af  ngn*  Confoni  &  Difjom 

Qu.  puifmio  concitatior,  vndeclc  Alto  comparatur ,  fitqucpararythmus  interuallo  diatcifaron  a_, 
b^?cfCenU  r* *°r'  graau  diflidens .  In  virili  xtate pulfns pcrfe&am  mcdioaitatem  adipiicitur,  quc 
&  idco  minimis  notis  in  Tcnoris  voceaptiflime  cxpreflim  us,pararijythmus  huius  xtatis 
Quim  viris?  a  fecunda  interuallo  ditoni  &  a  fuprema  hexacbordi  diftat.  In  fenibusdeniquepulius 
. .  fcni  ianguefcit,  hincaptiflimefcmibrcuibusin  halisfeu  infima  vocc  exprimitur  i  pararhy- 
buspulfus?  thmusenima  vinlia-tateditono  ,ab  AdoJclccntc,diapcnte  4  pucnli  dcnique  diapa- 
fon  diflidct . 

Vtdcs  igitur  ex  xqualibus  Rhythmis  quofdam  eiTc  breuis  tcmporis, aiios  longi, aiios 
Iongioris  ;itafiquis  Rhythmura  pucriconfideret,eflc  fuapte  nature;  breuioristemporis, 
cceterum  xquabiliter  vigetcm  reperier,  qucm  fimutaueritin  Rhytmum  iuuentutis,iam 
longioris  tcmporjsrhytmum  acquirit ,  naturamquc  vcgetiorcm;In  Rhythvnum  vero  vi- 
rilis  xtatis  mutatus.fit  tempcratnlimus, &  ad  actiones  hominc  dignas  obeuncas  aptifli- 
mus .  Doncc  in  icnectwis  Rhythmum  mutatus  tandcm in  ruinam  flacceicat:  Vcrum_> 
vt  hanc  harmonttam  Ipeculationem  ad  aljquem  vium  apphcemus;quomod6  huiulrao- 
di  Rhythmus  in  omnibus  accidetibus  riman,&  exiliisdc  iaiutcc.gri diuinare  poifimus, 
diccndum  teiUt . 


Dc  Harmonia  Pulfuum  ratione  quatuor  tcmpcramcntorum,acrUj 

Rcgionu^  anni  tcmfwum . 

CVmvarictemperatoseflehomines  euidencer  nobis  conftct,ccrtumcft  tempe- 
ramentumquoduisvariosdiucrlofqueacprorlusdiricrentcspulius  prxftarej  • 
ne  diueriae  Nam corpora calido pollentia  tcmperamento,  nccciTario magnuro,  cciercm ,  &  cre-. 
compie>io  brQm  pUilum  non  autem  vchcmcntem  haberc  compcrta  funt,  qnx  complcxio  denud 

confiiie.      .      r.  ,     .         ~  •       .    .    •  i/t-  *  ir... 

vti  vanos  gradusintenlionis ,  Sc  rcmulionis  admicru  j  ^ita  dinerentes  quoque  puiius 
habet . 

Frigidi  terrTperameiTticorpora,prorfuscontrarios  prxdicrisfortiuntur  polfus ,  paruos 
rawlos,crcbros .  Humida  tcmpcramenta,puli'umprorfus  xqualera  fortiuntur  pnliui 
foeminarum  , vt paulo  poft  daccbkur.  Sicca  tempcramenta  pulfum  cdunt  maiorcm, 
durum  ,&oppid6rarumpauIoqucvchcmentiorem>quaIem  in  gracilibus  corporibus 
expenmur .  quorum  harmoniam  icquentibus  notis  cxuibcmus . 


ijutur. 


'  —  —  rj-  —  —  —  — 


Frigida,       Calida,      Humida,  Sicca. 
Tonus DiiTonus  Diapafon  TonusDiiTonus 

DiatclTaron  Diapcnte 

s  »no»ftoinoj<  *rrannt  •  v,  oanajxnivi^pj^  -  \.tZXlizi  '?.ur<4B 

In  hoc  fchcmatc  vides  puJfuum  in  cjuatuoi1  tcmperamentis  diffcrentiam  notis  muficis 
exhibitam  vna cum  combinatione  ad  inuiccm  facia .  Frigidum  itaque  &caiidum  tem- 
peramentura  vticontrariafunt ,  ita&pulfus  corumtcmporc  proriusdiflident,idcmq; 
in  mufica  prcftant ,  quod  tonus  inter conionantias  diflbnantiflimus  ,  haud  abfimili  ra- 
irori*ciriterfeb?irr«rcnf  pulfustemperamenttorum  humidi  &  ficcij  atquc  vt  fimulconfo- 
nent,  fieri  njr3nriofeftrtpjemadtt»Crdum  inmuficatonusconfonus  eiTeitonpoteft. 

Frigida  vero  &  buftiida  temperamenta  ceufyftata,conuenirc  poflunt,etu*  difliculter, 
idemquefimuliunctaprxftant ,  quod  diatcflaronin  mufica,quodprodiucrfapofitio- 
rte  nunc  corrfonum  •> nunc diiTonum  cft ;  Caltdum  vcro &  humidum  teroperamenrum_, 
ob  amicum  calori  fru  morcm  vti  vaide  fociabilia,  fic  idem  quoque  prxftant  >  quod  i 


muficadiapafon-*. 


f>.3Rr»r"">m?yict.i.n-i5v  .f"t;ri. 


mm  | 


.v*> 


Porro 


Dig 


f  Ltb.  X.  BtcAchordon  Natune .  4 1  f 

Porrofimiiywosproculdubiopulfuscxacris  temperamcntoreperies  ,vtpotequem  PuiAuex  ae 
velannitempora,  vcJ  diuejfa  Rcgionum  natura  prorlus  immutct,  Diuiduntur  autcm-.  ^ituuu^ 
iuxtaGalenum  anni  ttmpora  optimarationc  incalidum,fngidum, ficcum , humidum.  muutur. 
quortim  tcmperiem  adcocfficaccm  conftituit,vt  non  pulfum  duntaxat  mutent,verum 
&  aftioncsatque  Qmniafeic  corporis  nuinia :  Vcr pulfus  in  corporibus  rcmpcratis  cffi- 
cit  maximos  &vchementiiTimos :  fi  vero  minus  tcmpcrata  fuerint,  tanto  a  pi atdidtis  di-  4'"" 
ft.i.bunt,quant6  corporis,  cuiuspulium  tangisjtcmperamenrurua  media  tcmpericdi-  «i  tcmpori- 
ftiterit,& ratio  eft ,  quod  facultas  in  inremperatis  acquc  robufta  non  fit ,  neque  coctcra   us ' 
vt  par  efti  B  liofa  fiquidem  corpora  mcliusfehycmchabenr,pituitofae^atc,tcmpera- 
ta  vere .  ^iftatcpulfusfiuntparui,celercs,crcbri,languidi,cuius  reirarioeftinnari  ca- 
lorisdiflipatio,  quxlanjuiidosrcddir,  quoniam  tamen  vfuseo  temporeadauctus  eft,  ie- 
«juitur  pulfus ceicres &  irebros  cfle  debcrc .  Pretcrea hy cmc pullus  funt  par ui ,  tardi , 
rari,  languidi,  iuxta  C.aknumjnos  vcro  airerimuselTe  magnos  &  in  reliquis  moderatos 
fiequc  adeo  vchementes  vt  in  vcrc,cum  enim  per antipeiiftafin  intcriora  hyeme  magis 
incalcfcant,pulfus  maghosfequinccclTarium  cft.  In  Auturano  pulius  duplici  quideto  pu|fUj 
caufa  fenguidi&itYarquales  reddGtur,  prior  cft,  quod  Autumnusmorbiscxcorruptio-  nalei. 
neexottis  affimilctur;  pofterior  propter  fubitaneamhuiustcmporisinafqualitatCou,, 
quam  natura  citra  noxam  ferre  noh  potcft.  Nam  refrigerari  ac  mox  eodcm  tempore 
incalcfccre  natura^gcriimefert  ,quiaeodem  temporc  addiucrladiftrahittrrjatquci 
accomodante  fc  arteria  ad  pcnfuqi tcmporis  nunc  ad  maiores,ccleriorcs,&  crcbriores, 
nunc  vcro  ad  conrrariospuUusex  hoc  ipfo  ncccflario  &  imbecillitatcm  &puli'uumlan- 
guorcm  fequi  ncccbc  cft . 

HisquatuorannrteiHpOribusaeris&  rcgionis natura  vndcquaqUerefp6dctjfieniai 
aer  rcgioms  arftiuam  habucrit  conftitutioncm  >  pullum  producctxftati  fimilcm;  fi  ver> 
ni  temporishabucrk  difpofitionem ,  Vcrnospulius  redder ;  fi  Autumnalcm  aut  bye- 
malem  ,  tales  manifcftabit  pulius .  Sequitur  hanc  mirabilem  analogiam  quadruplex 
dicitempus,  Ortiuum  ,  mendianum  ,  Occiduum  nofrurnum,  Ortiuum  vcri ,  mcridia- 
num  aeftati,  Occiduum  Autumno,Nocturnum  hycmicorrcfpondcns,  infinguhscor- 
refpoodcntespullus  emcic . 

.  0!!<iuL  t.n\  ii!  ituj.ah  j  1  »ui  ii.iijutbo^jflrmn 

Corollarium.  I. 

ATqueexdiclislucuIcnterpatetmirabilispulfuum  incorporibus  harmonia  abdi- 
tatjuidcm  at  diuino  conlilio  ita  ordinata  ,  vtfinc  hac  varictate  nulla  fanitas  r>ruerGtat 
fuo tcmpOre pei  fe^aconfiftcre poffit,arfeclantc harmonia  pulfuum>temporum harmo-  puiiuumcur 
niam.  bicutierttoa  nnindus  eicmentarisfinc  annui  tcmporis  varietate  confifterc  mi-  n,"*™* 
nime  poiTctad  gencrationcm  rcrum  ,vt  iupradiclum  cft,  nccclTina,  ita  pulfus  nunc 
vehcmentes , fpilfi  ,duri ,  modo  mollcs,  tardi,languidi ,  iam  mcdia quadara  rationo 
fc  habcntcsrumadacrem  lcmpernouum  &  nouum  artrahcndum  ,  tiim  adfuligincs 
faoguinisexpellendas'  .prorlusneceifari)  iunc.  Qjq  o.ania  cum  inpraeccdentibusta- 
clalint,  ijsdiutiusnoniminorabunur. 

.luoi-upalpi^  wuaounjui  aopjo&ii  <  zvfiit$t*ui 

Corollarium.    I  I. 

-  siootfiqfith  jl)  MliBlij.;  i... .jiimuijiiiLu  uji-     •  if»  .aoc;:..itqrr;i ... •/  .  ■ 

PAtetqudquecxpr^cedentcdifcurfu  ,quod  fidiuerforum  temporum  ctatumquc 
pulfus  nobis  audire  conccdcrcrur ,  ruturum ,  vt  harmoniolam  q^landamfym••  nJnnonit^ 
phomantfiue  oiv*t*mex  j  f  &  8  confljtam  pcrciperemus  ;Cumenin  puifum  pucn  ad  puiiuum m 
fcnisin  proportionedupla ,  veletiam  quadrupla  uc,  nccelTariddiapafori  vel  difdiapafon  d •ucrfcata- 
percipcrerur  -, & cum  puifus pucn  ad iuucnis  fit in  proportione  fuperbi  partiente  tertias  "* hominit>_ 
continuo  nobis  manifeftaretur  femiditonus ,  iterum  cum  pulfuspucriad  vinfitin  pro- 
portioncicfquialtcra,  moxdiatcflaron  fcncirctur,&ficdeccelerisipoficotamen  fingu- 
k>sin  optimafanjtatcconftitutosclfc.  <ixi 

Ggg   a  Haud 


Digitized  by  Googh 


lii 


4  2  o  ArtU  Afagn*  Conjbm  Dtjfom 

ci  mJ^udabfimiIir3tione  ^pulfushonijnisfaniinbycmeadpulfum  eiufo^em.hominisin 
aftatc  con/liruti  induplaproportioncfehaberccoiiiperireturipu.fus  Autumnalci a^ 
atftiuos  ia  feiquitcrtia ,  &  hi  ad  vernos  jn  fefquiakcra ,  <3c  hoc  cum  ad  tcippcraxji^r^urn 
iniquitarecouferuandumprorfusneceffanurn,  tum  Hludjuxca  Vmporum  leges,  p$U- 
nandum  fapicnnuunc  a  naturaconftitutura  cft.  Quod  fi perhuniorum  intemperienTuj 
_&  «*fj-ien«  pulfus  attcrantur,  vtpote  confufaJ^uiphoniaarquabiJicuacpulfus  tcnorc 
mutatojvnioncmquoqucharmonixperircneccu^cil .  Vidcs  igftur,  qui  pulu.sr.cra- 
pusharmonicum  pcrfccie  mepfurent,fpiritus  vero  animalcs  vocurn  inftar  harmpnjara 
cxactecomplca.nj.        .ir-dc. '<  !  :ljv.c:f 

$i:nilishannpiya  inter  pulfus  viri  Sc  foeminae  pcragitur. 

Corollarium.  III. 

?niCT.      •      ,r>il./i  tn       >r. ''E*Ti"jJl*>i"       .il».  013" .  ■  1     •  *  fiflWl.HMtHnti  ttia* 

id  fi  d  {.  T  T  *nC  ^C<l^ltur :  ^110^  9,u*ndocunquc  propprtio  pulfuum  harmonica  turhatur,  nc- 
/onan-la .  X  A  cciTano  morbus in»r ua; qui  n/hil aiiud , quam  diflbnaxitia  qucdarq  h.worurp 
.c(i;,  quificut  diueriilTimi  lunt ,  ita  diucrli  diuerios  morbos  caufantur  .  hoc  pacto  ajius 
cftpulfusfebrientium,  alius  ^ydropicprum ,  piitiiicorum  aiius,  aIju$cpUepticorum, 
£  fic  dc  fingulis aJijs  morbis  mjjcando .  Hinc  natur a  tantopcre  rcluclatur ;  disharmo- 
.niacnim  animi|rn4& corpuscruciat  &  naturx  laanifeAam  infeit  violc-ntiam . 

r*      n  t  \r 

-ri»:  CJoroHariurn .  IV. 

SlitaqucMedicusciTer  ,quitantahuiusharraonia?  notitiam  haberet,  vt  fingulorum 
morbocum  puUusdigtioiceret,  is  haud  dubic  per  contraria  mcdia  baimonicc 
applicatatumaddendo,  tumiubtrahcndoacorpiistnox ad  perfc&am  harmomampcr- 
duccrc  poiTct  j&cum  paucos  huius  arcan*pulfu*imfcicnti«.riatura  volucritcflccon» 
fcios>mirum  uo.ntft,  tam  paucosquoquchodicMcdicosrcperiri ,  qui  in  morborum 
curialiquid  fingulareprjfAcnt,  Si  quistamcn  cxMcdicis  nacntcm  noftram  brne.  in- 
tellcxerit  Sc  prxo nfta  aflecutus,  fefe  i n  hoc  arcano Scicntix  dacuracnto  ntc  exercuei  Uj , 
cumhdccadiutumrairacrfecTurum  nihil  dubito . 

T       mit*!  Ff/-t 

M ujica  Jcnfuum  quinquc  extcrnorum . 

-tbdr  :;ionriau!  tudi-ocToa  r.i  rr.vui.uc  eiiid  o3£\p*>in.ilPol.tfobx.>9upT  A 

MeJicus 

d«-  T  T  Abent&foifosextcriorcsin  horainc  fuara  vnioncm  harmonicara  cx  opnf^no- 
lusniuJlcz  '  X  -1  diiTonisperilvte  coagmcntacam,quam  antcquamad  harmoniamhomimsintc- 
fiorisJiuclenluuniJrucrnorum  lyrriphoniam.patheticam  deicrJbcndam  accingamus  > 
hoc  Uroi  pnus cnuclcare  voiumus ,  nc  quicquajra  xa  hac  aatc  magna  confoiu  6c  dpfloni 

emififie  vidercmur  

Cum  vciocic  v  luscolorumqueharinoniaijjquartaparte  prxccdsntis  Jibti-  vrj&in 
Arte magna luciv<S(  vrahrq  fusr  tradjdcrunuf  ,,  cjrca.obiec"tum  vcro  audib  hum ,  qu^e 
mufica  eft ,  totum  hoc  opus  vcrfetur ,  nihil rcftat nifi  wt EcJiquorHm  UiMlwum » .Q4wa- 
tus  ,guftus ,  taclufque  harmoniam  profcquamur. 
mufica Tapo-  Mufica  itaqueproportio , iqquijt  Cardanu s,  duplicit er  i n faporibus  confiderari  potcft 
fimpliciter&txcomparationc.  &fi;nplicitcr  quidcm  fumma  fuauitas  ad  diapafonrc- 
fcrtur;  eftcniftluauiJTimusconcentus  in  J4por$>us,crgd  duJ^c-ci  rciponocc  vtfiraplejf, 
quid  enim  lua-ui^.  cflV  potcft  rn  v«roqu6g<;tHM5C.  Atpinguis  ,quajis  \n  carm^us  & 
ouis  bcncpra:patatjsad  djapcutc  reuocaturl9cftcnira^;^*iuaiJAUi^  at- 
<jUjCjn.fuo  gcnctcpgrfcv^tus;  ^WJclTaeon  vcj^.ojptinwfalfo  conucmt,  hic  cnim  pcrfe_j 
improbuseft  Sa  iniuauis,  ficutj  ctiam  fapor  fajfus  cft ,  duccflaron  autem  cum  diapcnte 
pfirficit diapafpn*  cum  diap^ibn  vero  proriu*  dilfonat ,  ita  fapor  falius  cum  pingui  sti- 
mam  deJecijriojjcm  arlert>  cum  dulciadco  paiuroconlonat ,  vt  rachus  amaris  veJuti 
oliuis optirac  falitisjfocictur,crg6falfusfaporcurD  diatciiaron ad  vngucra  congruitj 

rur- 


tum 


Ltb.X.  DecacbordonNdiur*.  42 1 

rurfusfemidironuscuminfipido , &aftringens  cum  ditono  conoeniunt  ad  yngucnv.., 
nam  vtcrque  nonmgratus&cum  dulciconucnit,ita  lcnnditonus  <&ditonus  cum  di4r 
paibnconucniunt,vtcrqueetiamborumfaporuajpajfum  mouetfenfum>  &  mtcr  lO; 
untquafitimiles,  cjM9eiditonoaccid|c&remicIitQj)Oiie4  neutcr.  hoiuuiCft»  pwgui 
fconuenit,ncqueditoausautfemidi(Qiius  cum  diapentccongiuit,dila>rdatenimnon 
parum  Uxc  compofiuo : Rurius  & in  boc  fi.rtiJcs funt ,  quod  diateflaron,  cu  m  ditono  & 
iemiditono plurimum  cOnucnit  ,ita&  infipidum  &  afti  ingens  cum  fcjlp  optime  conyc 
niunt.diateiraronenimcumdJtQnoic.xtam  ciHcit  maiorem ,  &cum  icmidirono  mino- 
rem,  qtic;vtriqueconfonanr,non  tamen p lusfga>u,cspcr fc funt  ,quoddulci  acpingui 
carcanr,  vc  nec  fcxra  maior  aut  minor,quod  ncc  dupalon  pcrrjCRijt ,  ncque  diapcntc. 
Acris  autem  fapor  fcxt^  maiori  fimilseft  ,acidusminori,  mutuo  conueniunt  cumin- 
fipidoacris,&cumadftrirrgcntracrdus,  qucmad.nodum  ,&fexrj| maior cumfcmidi- 
tono,&minorcumditono.copulatur,qu3Epej-ficiuntdiapafoni  fed  minus  fuaucm,quia 
abeft  diapentc  ibi.quia  abe  ft pipgue :  aufterum  verd cum  acri modcrato  conucnit,idcd 
bene  vterque  cum  mfipido  iu rigitur  iuxra  illud . 

Vtfpiapt  fatux  fjibrorum  prandia  beu 

0  quamfxpe petit  uina piperque  cocusi 
Piperenimacrecft,& vinum  aufterura  iconueniuntambo  faporcs  cum  dulci  &pin- 
gui>ncurivtraquefcxtamaioroVrninorcumdiapafon&  diapcntej  at  ncuter cumfalfo; 
nam  nequcdiaceiTaion  cum  fexta  maiorevcl  minoreiungipotcft  .  Amarusautcnifa- 
portonoiimilis  eft,diiroriuscnimperfeeftferaper,&amaruspcrie  cftingratus ,  tonus1 
origocfto.nniumconl'oiiantiarum,itaomncsfru<ftusreu  dulccs  ,fcu  aftnngentcs  ,feur 
acidi,acrcspriusamarifunt,tonuspra;tcrea  nullacum  confonanciapeiuscoic,quam_, 
cumdiapafon,ita  nequeamarusiapor  infciicius  iungitur,  quam  cu  dulci,  am  iriis  quoT 
quefapor  cum  nulloma^isconucnit  quamcura  faUoiita  tonus  additus  diatefla:on_. 

{icificitdiapcntcconfonanciamfuauiujmam,  vtin  oliuis  ialicis.  a.narus  quoquc  fapor 
cuis  apinguinonabhorrct,detenore:ntamenaliqua  uuIjji  jer.uic ,  vt  in  placetiscx 
atbfynthio,ouisSi  vaieo,atquc  in  vicibus  in  quibus  co.naabfync":  jkkoS  1  fuicparu  n_,> 
dcgenerar  ca  nen  faponllei  pingui>iiarono  addicoad  diapcnccnc  fexta  nuio"r,n.ori_* 
adcofuauisvt  dhpe.ite,  at  nonproriusinfuauis.  Similiter  fi  tonusaddaturad  fcnhidi- 
tonum  aut  ad  ditonum,  fic  diateflfaron  ex  vt. oque  non  viqueadeo  confonans, tritonus 
verdomnium alpcmmus ;  crgjo cunudcm  riatCohiuncto  a.uaro  c^m  infipido , ac  dete- 
ri  uscum adftringente,  vcluti  in  acerbis  glandibus ,  quibus  nil  triftius guftari  poteft . 
Ma-qifeftumigiturcft^optime  hanciaporum  diujfioQera  cum  iui;i|vaproporriu»ccoii- 
ucnire_^.  * 

Cume  gointei  fapbres,  quiqaouismodo  cotraeniunc ,  dupto-ru-em  optimi  faporis 
proporioad  deteriorem,  medius  vcro  ad  deteriorern  felquitertia,optimus  ad  mediura 
felquialtcra,ccriei";ponUc  opcimuserit.  Ec  pnmu.n  quidcm  idin  pingui  ra;i^uajit4r 
acriatquemiipido  ,  pcripicuum  cnun  cft,quodhorurnoptiraus  eftmfipidus,  quilpci 
fe  fcrri  poteft,  lalius  autcm  mcdius,  auisdcccrriuius ,  iuperabit  crgoiniipidusiaJiuuu. 
fclquiaitera,auemduplaproportionc,falfusaacmfefquitcrtia.  Rurfus  dulcera,  cq- 
pulcmus  cura  acri  &cura  infipidu  auc.cum  acido  & infipido  prorfta^it,  vc  dukjs  duph_* . 
fluc  quadruplaaucoctupla  propo.  cionc  mfipidum  fupcrct  ,id  cijVper  diapalbu  t<Uldjfa»  ^ 
paion,autcriidiapai"oiiiacidum  vcroiniipidum  lclquitertiafuperabit»  :w^mw 
Aliarurfusratioinconiuncj\ionibusfaporum  ad  lenlum  viiiuicuiufqiic  rcfcrenda_, 
cft ,  Hos  cnirn  fapores,  qui  maximam  guftui  voiuptatcm  concilianr,  mcmo diapai/Oji^ 
ftatucre  polTumus,  dimidiura  illtus  quod  ad  auresacunet,  ex  imnuSHicundo  l^qujtcr- 
tium,  ad  ilium  minus iucundura  ex  medio.  cxempli  gracia ,  ponamus ,  alicuuuiteri., 
rnaxirae  iucundaeflc,  namfalla  neaiini,  quodnullum  anima]pra?tcr  UomiBeitij 
nc  plantx  quidcm  mfi admodum  paucc;  «3c  lui  gencris  falfo  alantur ,  iuxunda  eflc  pui- 
Tunt |  cum  lahum  amaripars  fir,  eoque  dcccnus  ,  quod  acucum  fit lalfum  ,  vndc  in  u\c 
nuilum  animalnafcituriin  abiynchio ,  quamquam  valdcamaro,  cxignum  moficarum 


Digitized  by  Google 


ifi  9  ArtU  Magtue  Conjoni  &  biftoni 

genus  nigrum  tota  deftate  oritur,&  in  ruta  vcrmiculi.  is  crgd  auftcrVquantum  fatis crit 
iumet,  duJcis  tanquam  dctcrrimi  aftringentis  dodrantcm>vt  fit  dulcis  ad  aftringentem 
rrtxi»  har-  dupla  ptoporrio ;  fic  ergd  conftituetur  iuxta  naturam  propriam  muficxproportioni  fa- 
■tooice  atte  por  iucundiflimus ,  Nonnulli  yAvw  Cmice9'  •>  id  eft>  dulcc-fubacidum  ponuntprodiapa* 
P,rlri"'5i"  fon,dulci  fehabcntcpcr  modum  diapcnte,  acido  permodum  diateilaron ,  quibus  ta- 
potl     '  mcn  lundis>fuauiflima  omnium  confonanriarum  diapafon,  id  cft,  gratilfimus  omnium 
icre  faporum  nafcitur.  Ccrtum  cft  nonnullos  cocorum  tantam  prarparandorum  ciborii 
peritiam  nados,  vt  nullustam  proftrati  appetitus  fit,cuiharmonica  ciborum  apparatio- 
me  orexin  non  fc  concitarcpofle  gloricntur . 

f  —  ""^ 

Diapalon 

f  I  rr 


-  n;q : 

iOi' 


DiatcfTaron 

— 1  r  — — >r — 

&  f  S 

$ 


Quod dc  faporibus  dic"tum  cft,prorfusfimiIirationcdcodoribus&  taclu  dici  deb.*r, 
cuminomnibuscadcrnfit  ratio.  Quot  cnimdifFcrenti*  funtcolorum  in  rcbusafpefta- 
©modo  tifibus,tot&  faporum  &  odorum  &  ta&uurri  cflc  ccrrum  eft>&  miror  fanc  ncminem  hu- 
faporibu$&  cufquc  fuifle , qui  fingulisodoribus  ,faporibus  ,  ta<51i!msfuanominaindidcrit;citm  nul- 
©doribus  <in  jam  jn  |j0C  difhcultatem  videam;  poflct  cnim  fapordcncminariab  ipfis  rcbus,  vt  pra 
n"  tmponi"  dulcc,  amarum,  falfurrt,acidum,  ftipticum,aflringens,  pinguc,faportaIis  &talis  ftuclus, 
poflint .     lapor  talis  &  talis  carnis,fapor  talis  &  talispanis,  aut  cafciicadem  prorfnsrationcOdori- 
hus  a  rcbus odorifcris nomcn facilc  imponi  poflcr,  vt  a  viola  vioIaccti.s,.i pyro  pyraceusj 
ab  aromaticis,fapor  talis  &  talis  aromatis ,  talis  &  talis  vini ,  talis  &  talis  floiis ;  &  fic  de 
coereris.  Quir  fi  fiercnt ,  aliquid  exafliusdc  narura&  harmonia  horum  fcnfuum  ftatui 
poflct .  Verum  de  hoc  alij  vidcrint.  Nobis  tnirandam  quandam  harmoniam,  vti  fubre- 
busomnibus,  ita&  fubqumquc  fcnfibuslatcntcm  quoUis  mododemonflraflc  fufficiat. 

REGISTRVM  IV. 

ftsjycjiifcjlugtu  ihij  Itn  ?L\.tup    ilflii  nxi^  /u»i:>'.#i..  .     bv  ,3Jnrjjri.ijii>.:  f  ■  ...4; 

Symphonifmus  patheticus  fiue  de  Mufica  variarum_> 
afleclionum  Animiad  inuiceoL*. 

fnuib'ju,  bt  au.yiKOttb^tiitjj  iijj*:L  bj.6*nv.iiib>rfitn  VMreasi  '".^joki 

DlUmus  illcrerum  Harmofta,  poftquam  hominem  ex Juto  harmonica  qttadam  mc- 
brorum  proportiorte  finxiflet ,  vttam  pulchre  ordinatortim  membrorum  vfus 
aliquts  eflet,  organumqueomnibusmimerisobfolutiflimum  euaderef,fpiraculum  vitae  ei 
indidit ,  fpiritum  inquam  >  feu  animam  rationalcm ,  dupiici  appcritu  veluti  duobus  vcn- 
££  io^ torfi ref ct*acu,,s  ceufoflibus  perperud  mobiIem;quorutn  primus  ex partc fcnlus  ett&nmb 
boiBine.  w»ft»wt"t»»  fiuc  perturbationumpaffionumqueanimar  origo;  Alterexparte  rarionis , 
nwvtut  habituum  tam  naturalium  quam  fupernaturaltum  author  cft  >  adeoque  organum 
pulchcrrimum  in  boc mundanotemplo mox  enttdk  >cnius  lubftrudioncs  funt  humant 
corporiscompagcs;Rcgiftra,principaliavita?membra,cor>  iccur,ccrcbrum;foIlcs  appe- 
titus  fenfitiuus&rationalis,  fpiritire  fiue  aer  facultas  vitalis;  palmular  (iuc  tafli ,  vt  vul- 
godicuntur ,  ipfa  varia  patbcmara  ,  quas  3nima?pafliones  vocant;  Organardum  agit  acaus 
rationis  fiuc  appctitus  rationalis ;  phanrafia  vcn6  fiuc  appcritus  fcnfitiuus  p.  flionibus 
ccccus  &  prarccps,  dum  mali  velboni  variaapprchenfione,  paflionura  follicitat  tafta- 
turam;idem  quod  imperirus  in  arte  >dum  taftos  con/onos  diflbnis  rec"t£  concinnare  non 
nouir,Ioco  harmonix  ridkulum  quendam  &  roaiefonantcm  intollerabilemque  auribus 

con- 


Digitized  by 


Jrtu  M agrue  Confoni  ft)  DiJJonL  42$ 

concentum  cfficit;  Vti  cnim  corpus  fanum ,  cum  humores  omnes  temperati  funt  ,  fuo- 
quequilque  loco  continetur^onfonar  jdifibnat  vero,  cum  ita  commouentur,  vr  copio- 
fiorfiteorumaliquis,&  perniciemcoeteris  machinetur;  Haudfrcuns  aimus  noftcrfa- 
nos  iudicaturv  cum  omncseius  partesfacultatefquc  fuum  rencnt  locum ,  ncqucaducr- 
fus  reflumrationisiudicium  infurgunt.diftbnum  verb,  f\  itaconcitcntur>  vt  vcluri  lcdi- 
tioneiaclainferiorcs  fupcriorcm  inuadant ;  fed  iam  caufam  huiusconfono-diflbni  inqui- 
ramus.  Cum  itaquc  pafliones  animi  fcdes  fuas  principales  in  principaiibus  humani  cor- 
poris  mcmbris  habeant , certum  eft ,  phantafiam  pro qualirate obic&i  >  quod  apprehcn- 
dir ,  ipitit  us  in  membris  ftabuiantcsomnium  vitaJium  inorionum  velutiinftrumeta  quaj" 
dam  excirare, qui  excitati  vel  ad  amorem  aut  eius  oppofitum  odium ;  ad  gaudium  vcL 
ad  rriftiriam  ,  ad  compaftioncm  ycI  vindidtam  ,  &  indignationcm  coramouere  .  Atque 
adcdidcm  in  ipintibus  conringat,  quod  in  cbordis  varie  tcnlis  ,cum  enim  maxitnam-J 
tenfioncm  fuftinuerint,  acutifljmumquoquefonumcholeratrefpondentem  efficiunt . 
quovcrd  rcmiftiores fticrint ,  tantofonum  edcnt  grauiorem  mclancholia:  refponden- 
tem,&  fic  intcrmcdiatempcramcnta  phlegmaticum&  fanguincum  medijsquoqueloms  q^0I1,0j0 
rcfpondcre  cxpcticntia  docrt;  mox  cnimacanimaperphantafiam  quippiainapptchcn-  ammu$  p«r 
dcrit  vebcmcntius, fpititus  vitales  ab  e3concitati ftimulatiquc maxaginntur  ;ex  agita-  PJj|j°n0eu$ejl. 
tione  vetb  morus  nunc  ceJcrcs  nunc  tardos,  modd  frequcntes  aut  raros  ,  iam  remiflbs  m 
&  intermittcntcs ,  nunc  alias  &  aliasacuminis&grauiratisdirTerenrias  nalci  neccflc  tft; 
cum  verbphantafia .nifircclxrationisiudiciofulciatur,  ccecafir&praecepsj  idcm  ci 
quod  hominiorgani  pulfandi  imperito,qui&fi  taftosfollicitct,acutolque grauibus pcr> 
mifccar  fonos ,  quia  tamcn  arte  hac ,  id  eft  recl*  rationis  didtamine  vnico  bumanar  mcn- 
tisorganxdodcftitutuseft ,  Joco  confoni,turpcdiftbnum  parrurir,totamquc  adeomen- 
tisbarmoniam  deftruit -  Porro  cum  concupifcibilis  appetitus  partim  in cordc ,  partitn 
in  iccore,irafcibilisincerebro  pattim  ,  partim  in  hcpatc  ftdcm  fuam  habcant;  htnt; 
phantafia  obieclo  irafcibili  mota,fpiritus  in  cordc  &  hcpatc  laretes  ex  cftufiope  bilis  ve- 
hementifllmo  motu  crifpat,pulius fpirituum  crifpatione agitatialterantur » ijfcjuq  pror- 
fus fimiles redduntur ;  dum  vcro obiefti  tfifli  agira tur  phantafia ,  fpit irus  a  circuiv.fercn- 
tiaad  cerebrum  cocuntes  menti  timorc,  pallorem, ifwta»  inducunt^fpiritus  enim  dcnia? 
tior  arTcc4ionctaJc,qualis  ipfecft,rcddit;(ic,du.namoris  fenfualis  a?ftu.quilpiam  foHici»" 
tur ,  fptritus  exccrcbro,  corde&  hepate  in  vafa  gcniralia  det  iuati ,  ibi  rootus  cfhuunt 
affcciiomamorol\tfimilcs,vrpoflcafofiusdccjarabitur.  Idemdealijs  aftcdiortibHS  & 
pcttutbarionibusiudicium  fit.  Cum  iguxr  omnes  pcrturbationes  animar ,  fpirkusani- 
nialis  motu  contingant  >  ijque  pro  varia  aficdtione  modo  celcres  ,  modo  tardas  cfficiant 
pulfationes,  certum  cft,  quod  fi  nobis  huiufmodi  pulfationes  aufcultarc  liccrct, nil  aliud 
nifidtflbnantiflimos  perturbationum  numeros  ahappetitu  fenfitiuo  produclos  ,  cflcmus 
pcrcepturi.  Confonantiflimos  verb,fi  a  rectc.  rationis  iudicioartificioscfuerintcontem- 
^crati.  Scd  vtrcm  luculentius  dcmonftremusiExaminemushominisbilceffcruefccn- 
tispulfum  ,&rcipfa  rcperiemus  ,cundcm  prarter  folitum  cftemagnum,altum  ,  cclcrem  Mjj^  «Aj- 
frequentcm  &  vchementem;HibctenimiradupUcem<onfiderationem;ynaeftcum  ap-  e 

pctituscft  vmdicta!  ,in  cuius  principio  animus  in  fcipfum  colJigitur b4b>.ipfo  obicclpaf- 

feflus ,  &  poft  modum  violentovaIidoqucimpctuadcxterna,&  inobicftumirruit vt 

▼elfugam  vcl  vindtctas  profecutionem  fcquatur.  Altcra  vcrb,cum.pr*dirto-aninti  mfty 

.tufanguisquoqucfimul  iuxtacor  mouetur,&ad  extcrna,vtipfianirno .fuccuirat,,,  rc- 

uocatur  j  Quo  fit ,  vt  ira  a  multis  nihil  aliud ,  quam  effcrucfccntia quardamipfiusjangui- 

.nis  citca  cor,eflc  ccnfcatur  ;qui  quidem  motus  tanto  ctit  vehcmentior,quanto  fanguinjs 

lpirituumqueagitatiaturbulenrior.  Quod  fi  hominis  Ixtiriagefticntis  pulfum  CJipJorc-  pujfUsho» 

mus,inueniemuscum pro magnitudinclajtitia? norahiliteralter3ri,qu* fi  mpdcwta  "t>  niilttl 

magnos,tardos,  r3ros  &  modcratos pulluscfhcicti  corcnim  la:tumfpraspcrvf»iu*fW 

corpusdifTunditur  >&  ob  motum  illum  quandam  fibi  comparatintcnfiopcm.qua  pullus 

augctur  ;&  confequenterlpirituum  modcratcfubfultantium  pruritui  bcnigneafficit  hcr 

mmcm  i Si  vcrb immodcrata  fuci it  iattitia &  cxccfliua , pulfus  prorfiis cwdcnt  dcb>ics & 

for- 


Digitized  by  Google 


42 4  Artis  Magnjc  Confoni  ^Diffom 

formicantes, vnde fpirituum  vitalium  diflipatio  totaJis»*5c.interitus (iuxta  corum ,  qui 
nimulastitiaobicrunt,variashiftorias)vtconfcquatur,ncccfse  eft .  Triftitiacontrarios 
prorfus  prxdiclis  pulfus  efficit,  paruos  nimirum ,  tardos ,  raros  &  languidos  ;  fuffocatur 
enim  in  patheraatc  calor  ob  fpiritus  &  fanguinis  conculcationem ,  vnde  frigus  &  totius 
Triftitix  pul  corporis  rigor,ficuti igitur  excefliua  lititiafuffufosdiifipationefpirituum,  ltaeorundc 
fu» .         foffocationc  cxcc(fiuatriftitiaobrutosinterireneccflccft,chordafiquidcm  nimisintc- 
fa  rumpitur,  nimis  rerauTa  motui  inhabiiis  fit ;  patct  cx  his  differcntia  irc-  &  timoris ;  ixu^ 
tracnimfpiritusrctrocedunt,&cum  fanguineprorfusad  cxtcrioraeffunduntur,atquc 
adedpaulatimaccenduntur,  vt  vindiclamlpirarc  videantur:  Intimore  verd  retrocc- 
dunt  quidem,  at  non  recedunt;  m  ira  fpintuseffcrucfcenr.es  circa  coragitantur:  in  ti- 
more  ijdcm  conculcati  quafi  fuffocantur,  Inuctcratus  timor  pulfus  cdit  fimiles  triftiticc> 
recens vero,  maxime  fi  vehcmcntior  fucrit,ceiercs,  turbidos,  vibratos,  inordinatos ,  & 
inaequales  cfficit;  vnd£  turbant  racntem  atque  huc  lJJucquc  agitant ,  diceres  naturam— 
quofibiprouidcatfpiritibus&fanguinismotu  qua:rere ,  quod  &  in  verecundiar  motu 
VerecBodix  ^uet'  £ft  tarnen  verecundiar  motus  multotimorc  harmoniofior  ,etfi  cnimrctrocefsu 
motus.      quendam  lpiritusin  vcrccundispatiatur,rcclatamen  ratiobonitatecauf^vcJuticonfi- 
fa  exulantem  fpiritum  calorcmquecxccntro  ad  circuraferentiam  reducit,  vndc  mox 
raciesdecorovenuftarubore  ,fpccicm  quandam  prarbcr  applaufusobtent^quccontra 
fuffocationcm  fpiritus  viftorix. 
liafobilia    Vidcs igitur ralcm  cifcirafcibilisfacultatispcrturbationcm,quaIis  cft  exobieftiper- 
'"1eoWiuii  ccPtione mcnt**peiturbatioihocli confonum,  paffioconfona,difTona,fi  dilTonum  fue- 
obiSum  *  nt  obieftum  i  dumcnim  mens  rem  quampiam  fugicndam  efleiudicat ,  hoc  ipio  veluri 
elatofolie  maximus  jpirituum  animalium  ad~cercbrum ,  vitalium  ad  cor  conrinojfeo» 
fluxus,  facultate  fefe  velutIabfcondente,ipfumque  obieftum  fugicntc ,  quara  fuganu, 
maximc  &  variar,&  quaJes  paulo  antc  dixiraus,  pulfuum  mutationcs  ,facultar.umque-> 
aftedtusfcquuntur. 

vndepenut    Totaigituraffccluumratiooriginemfuam  ab  agitationccaloris  cVfpirituunM  phan- 
banooum-.  taftica facultatc incitatorum, habet, quam fpiriruum  agirationcm  neccflario  pulfusfe- 
quunturproportionales.  Adcovtfinobis  mfinguJisperturbationum cftibus,  pulfus 

fierfefte  conftaret,dc  intcriorihominis  harmonia  pcrfccte  iudicarcpoflcmus ,  &  fingu- 
ashominisaffcftioncsperpulfum  dignofcere.  Vcrum  vt  ha?c  pulfuum  harmonia  mc- 
liusluculcntiiifqucpatcfiat,depcrturbationumomnium  maxima,  Amoreinquam ,  di- 
ccndum  eft,cum  enim  hicomnesreliquaspaifionescomplicarashabcat/uturumfpero, 
vtpcr  haimonicasrationcs  naturam  Amorismcliusconcipiamus. 

De<&4ufica  Amoris . 

AMor  itaquc prout  animi  quxdam pcrturbatio  cft,tantum  poteft  in  mutationc pul- 
sus,vt  multiarteriasamatoricpulfare  fibi,ErafiftratiexcmpJo,pcriuaierint ;  Ga- 
rii .  lenus  tamen  cx  profcflb  docct,nullum  amatorium  pulfura  efle  poffcfcd  pulfus  in  ama- 
tibus  altcrationc"  ex  folis  recenfitis  paffionibus  gaudij,  triftitiavra?  ac rcliquis  cotingere; 
cum  enim,  ret//tfoUiettiplenatimorisamor,miiuvnque  in  modura  aliarum  perturbationu 
affcclibus  cx^ftuct,  tametfi  nullum  habeat  proprium  aut  peculiarcm,co  quod  appctitus 
fit,  pulfum  obtineat,pulfu*  tamen  habctfamiliarcs,cosnimirum ,  quosprarftitcrirea-» 
animi  paifio,  qux  eodcm  tcmpore  amori  coniungitur .  Nam  qui  amant vel  mclancho- 
tfre^ui  A-  lica  triftitia  mcercntcs  contabcfcunt,aut  triftitia  grandi  diflbluuntur,irafcunrur,tim£ti 
quofit,vttalcsipfis  fuccrcfcautpulfus.qualcsfuerint  ,quac  vigent  eo  tempore  animi 
paffioncs,  hoc  enim  amorifamiliariflimum ,  ncque  ideo  dicendum  cft ,  huiuuriodi  ama- 
torios  pulfus  a  pulfibus  triftitif,  irx,  inuidiar,  vti  mcrac  &  diftincla?  pcrturbationcs  funt, 
nihiJdiffcrrc;fiquidcm  certum  eft,  occxpericntia  comprobatum ,  pulfum  in  amante_/ 

irato» 


Digitize 


Ltk  X.  Decachordon  Natura .  r 

iiato>muItd  effc  aliuro,  quam  in  irato  fimpliciter,mult6  alium  in.amante  melancholico 
&mc>ftitia  fupprcflb,quam  in  mocfto&fimplicibomine.In  hoc  cmm  pulius,vti  citra_» 
amorem  fuccrefcunt,ita  brcuiquoquedurant;  attimorvclquodliberaliud  pathcma 
amori  coniunclum  adco  durataperfcucrarque,vru*perintaualla  pullura,  tetigcns, 
facild  eandcm  mutationem  diupcrftarecompenas;pra?tcreacum  amor  iit  deiidciiura 
perfruendxpulchritudinisjmultasplerumqucaliarum  animipalTionum  focias  habct , 
quarum  qucjibet  iram fibi  comitcm  hajbet  adiunftain , vel  ad profequendum  , quod fi- 
bi  gratum  lattumque futurum  fperat ;  vel  ad  fugiendum,  quod  tnftc &  molcftum : Quas 
quidemanimipaflioncs  cum  fibiomninofim  contraria;,contrariofque  in  pullupariant  J^^r 
cfFc(ftus,ritproculdubio,  vt  cum  cur  contrarijs  motibus  modcri  cogatur, pulfus  quo-  vanatio. 
que  fuborianturinarqualcs&aTajt'»! ,  qualesin  f<Ao/*«Kj'a.laborantibusrcperimus;  vt- 
proindccxhoc  capite  Vcterespulfumamatoriumefleexiftimarint.Hincquoquc  paicf, 
.non  aliunde  Eiafiftratum  Antiochi  amorem,  quoStratoniccllam  Rcginam  dcperibat,  ^  * 
nificxbuiuGnodi  in$quaJi$quaJitate  &  diflbno-confono  motu  cognouifle  i  Nam  cor- 
porc  exiftcntc  fano ,  rieri  non  potcft ,  vt  exiftant  pullus  inxquales  &  inordinati ,  nift 
cumanimiafrcclioncstotfimulfuccreucruntjquot  huiufmodi  mutationcm  pofliint^_&^ 
cfficcre.  Namquis,rogo,vnquaminanimipafsionibuslaetatur,  nifiaroans^quisin-j  ^  affe?" 
J^titia  &  gaudio ,  nifi  amans triftatur? quis  vnquam  malum  operatur &  gaudet; aut  bo>-  aus 
juim&  timet,nifiamans?Mirum  it3que  noneft,fiproprium  amorispulfutn  efleccn-  Uu,a-J• 
fcamusinafquaJcm  &am»wcitra  morbofam  caufam ,  qui  vcl  ad  memoriam  aut  vifum 
rciamatxadco  incaJeicir ;  vtfebriJibus  pulfibus  arquiparari  poflit.  Nam  reCte  Auin-  Amorisin- 
cennafcntit  .huncamorcm exfanguinisnafci contagio , arque idcdalcerna  carercrc-  f™^*dc 
quic.-Namcontinuafcbrisvigctinfanguincquarfcxintermittit  horas  in  pituita  ,qux 
diem  vnum  in  bilc,  quar  duos in  mclancholia;ancrt  etiam  interdurt  dcliria  &  infaniam, 
nimiocalore&fpiritu  rcpIente,Gccanre&pcrturbantcceiebrurtw  Quod  autadaufto  Quot  dem» 
ianguine  aut  bilcautatra  bilccercbrura  nimisoccupantceuenit ,  hat  enim  trcsfunt  dc.  «"'pecics. 
mentisfpecics , & caufa?;  Si  vero amantcsadufto  vexentur  fanguine,  tunc eifufbs pro- 
rumpuntinrifus  ,cantu  geftiunt,tripudioexultant,mira  defc  polliccntur,  &  pr$ter 
omnium  confuetudinem  iatfitantfelcqui  verdaduftam  babent  bilem  ,  factleiraicun- 
tur, in  obuios ruunr,  fcipfosaliofqucfcriunt .  Quod  fi bile  prcmancur atra ,  matret pcr- 
pctuo fomniaque  fibitingunt, &  fi  quidem  humores  illi dctincanrur  in  corde , anguftia 
&follicitudinemfaciunt,idc6  plcrumquc  fonis ,  modulationibusy  cantilcniique  ama- 
torijs  in  laudem  reiamatc  delcflantur  amatcs,leuamen  &  medicinam  masrori  mo  quae- 
rcntcs .  Hinc eriam fufpiria crcbra,  gcmitus  , dimsdiarc;  voces  3 lamentarioncs  ,Jacrrry- 
mar,  fingulrus  &id  genusalia:  qua?  tum  adanimi  milenam  promendamleuandamquc,    Geflu,  & 
tum  ad  amati  in  fc  commiferationemcommouendam  JpeCtant;dum  cnim  calor  ad  lu-  biovm»* 
periorcsafccnditpaitcs,ibique  aninuoccu^atur,dcftituunturcoa  <ftanturque  lnferio- 
res,dumqaedcamato  attentc  cogitat>cohibecurrefpirario;  inde  fufpiria,dura  poft  raa- 
iorcimpctu  refpiracur  vbcrius,comprcflb  verocerebroex  oculis  fluens  humor,caufat 
lachrymas;  hinc  etiam  totius  corporislanguor&quafilipotbymiaamantis,Etenim  du 
amantisammusac  virtus  rota  in  rem  amatara tendit,  extcriorcs  dcferuntur partcs,vni- 
•uerfumque  corpus  languet &concidit;ncgligit  etiam  amans  feipfutrl,ac  ccetera  omuia, 
dumlolamrcm  amatam  cogitat,  &quiin  coeterisomnibusincuriofus  &inerseft,  in_» 
araatorijs tantum  rebus fit  lolWcitus,  .iftutus &  callidufiquis autcm fluxum  illum  &  rc- 
fluxum  paffionuro  turbulentiflimarum,  quo  continuo  agitarur  amans  ,facile  enunciet  ?  comrarij 
Spcrac  Jaciie  &dcfperar,odit  &  amat,  lcncur  ac  tnltatur,  gaudet  &  dolet  ,ndct  &flct,  ™°J«f*«- 
Joquitur&filet,rubcfcit&pallcfcit,calct  &frigct,odit&  amat,moxvt  variadcrcama-  amamjurn. 
ta lubiertc cogitatio, imo  quod  magis  mirens, amatam  fimul amat& odit,odit  vtfurcm 
occiforcm  iui ,  proprer  fulgorera  tamcn  pulchritudinemque  amatam  amarecogitur : 
Hoc  paclo  angitur  fimul  &  dcleclatur,  amarc  vellct  &  a  marc  nollet,-  araarc  nollet ,  qu» 
mori  nolJct;  amare  vcJJct ,  quia  dignum  amorc  putat ;  rapi  tamen  occidique  »c  patitur , 
vt  captusrcdjmatur, occifulquc  rcuiuilcat .  Quarum  quidcm  omnium  aftcctionum  mi- 

M  Hhh  ra 


Digitized  by  G( 


£1 6  A  rtis  M  Agrui  Confbni  f$  Dijjom 

ra  contrarietas eaufa  vnica  cft ,  varia  caloris  /ptr rruumque  pcr  phanrafiam  tgitatorum 
^!»8™'0"  ^1""31'0  •  Quibusquidemin  tempcricm  rcducendis  nullum  ethcacius  mediurn  eft, 
quam  varij  muficimoduir,  o^osfi  quisaprehumorum  fpintuumque  commotioni  ap- 
plicare  noflet,  isphiiomaniam  perrecidhauddubiecuraret.  verumde  hifceplura  vide 
m  Artc  magnetica,dcmagnctifroo  araoris . 


a 


*i.U 


:  §.  1 1. 

Deharmonico  Amoris fafcino . 

TOrfit  omniurn  pencphilofophorum ingcnia  admirandus  ille  amoris  reciproci  cf- 
fedus,  quo  duos  inrcr  fc,  vclad  primum  alpecTum  tam  arfte  coiligari  videmus , 
manrium.    vtabinuicemdiuclliaroplius  vixpoflint .  Frcquemat  quilpiam,fiucpulchr$iuuentutis, 
Cuc  aliorum  hominum  contubcrnium,  circumfertinomnes  oculos.vnuseft  quifcrit, 
vnus  cft,quiplacet,  vniusambitur  amicitia,  vnusignorusetiam  &nunquam  antca  vj- 
fus,prc  omnibjisanxiam  mcnterofauciat.-luntin  contubcrnioquidem  plurcs,plurcs 
in  vnoaJiquophronriftcrio,  nonnullipulchri&  decori,quidam  corporcdcformcs;ahj 
bcne  morati,(Sj  pulchris  monbus,aJij  inconditis&dilTolutis  prjcditi  jfittamcn  ,  vtex 
hifce  vnus  tantiim  placcat,  vnus depcrcatur ,  non  alius , ctiamfi pukhrior  &  mclioribus 
moribusprxditusiquarquidem  compiacentiafubindereciproca  eft  ,nonnunquam  fi- 
ne.rcciprocationc  vim  luam in  alium  etiam  relucTantem  exerit.  Huiusinquam  caulam 
^iodo^'  orancso<u-^emmoium^crunt>vlx  vllicaroadfignarunt.  PJatonici  morciuoin  fafcinu 
rECml.  quendam  coni;ciunt.  QuaromniaFicinuspulchrcPh^dri &Lyfia  fe  depereuntium_. 
erpticem    cxemplo dcclarat ;  Lyfiai  ivquit.Pbtdn  vultum  mbiat ,'Phxdrusm  oculos  fcintillasfuorum 
defigit  oculorum,  cumque fcintillis  rtta  tranfmittit  & Jptrttum .  Radius  PLedri  rado  Ly/U fa* 
ciie  copnlatur,fpirttus  quoquefy.ntut factle  coniungttur,vapcr  huiufmodi  aPhddri  ccrdegenu 
tus,  Lyfidftatimpetit pracordia ,  quorum  hebetudine  fit  tempaclior ,  &  tnpriorem  Phadri  rcla- 
bUurfutguinem,  itd  vt Pbddrifanguis  iam  in  corde fit  Lyfi* ;  Hinc  adclamorem  cofeftim prtr 
rumpJ  I  terqut,  Lyfias  adPbddrum;  cor  tneum  Phjdre,  chariffima  vifcera;  Phddrus  ad  Lyfiam. 
Ofpiritus  meus,  ofanguis  meus,  Lyfia  \  Sequitur  Lyfias,  quia  cor  fuum pofctt humcrem,  fecla- 
turPhddrus  Lyfiam,  quiafanguineus  bumor,vaspropriumpofiulat,fuamexigitfedem;  Verum 
Lyfias  Pbddrumfetlatur  ardentius,factliusenim  cor fine  mmima  humorts Jut  particula,  quam 
bumor  ipfcfine  corde  proprio  viuit,  nuus  enim  in  fonte  magis,  quam  fons  riuubgaudet ,  &c . 
*itew»n6  Putaot  'g^urP^^mcifafcinumamorisperoculoscaufaii.quodfi  radios  vifiuosintcU 
*t  p«r  ocu-  liguntjfalfilfimum  eft,cum  iuxta  principia  Opticar  radij  non  extra  oculos ,  fed  ab  obie- 
loi-         dis ipfis  in potcntiam  vifiuam  cmittantur .  Quomodo igitur  huiufmcdiralcinatio con- 
tioga^.cxpliccmus. 

Scicndum  igitur  eft,  eiTc  in  tcmperamcntohominura  infigncm  aliquam  fimilitudine* 
Qi^omodo  inccrtaipiruuumfanguinifqucfubtiJioris  agitatione  fundatam-.  quar  iuocuiquecorpo- 
fimHciDt|£r.  "form3ro  largiatur  yndique  corrcfpondentem,i'cquitur  hanc  morum  adionumque-» 
eamr.      fimilitudoi  ciun  vcrdfimilcfimilis,naturali  appctitu,arTeclerconfortiumiidem  inhomi- 
nibuscontingit,quod  inchordisin  vnilbnum  tenfis,quaum  vnaincitata  moxaltcrt-» 
confonat  i  Alpicit  itaquc  quifpiam  io  communi  aJiquo  confortioconftitutusalium  quc- 
urt,  cur  moxiilo  vcliJio,nonalio  capiatur,  caulaeft,quod  pulfus  fintinipirituum  con- 
ciwtiooc*qualcs,aquo  cum  eardcmprorfusactiones  roortfquc  proficUcantur  ,eor(i- 
que  vcftigia  dum  fe  fc  in  oculispotiflimiim  aaionumquecxtcriorum  confbrmitate  & 
correfpondentia  cxhibcant,  mirum  non  cft,  ahum  fimiJi  temperamcnto,  fimili  pulfu,fi- 
mili fpirituum  agitationc pr^dito ,  mox  hoc  vel  ad  primura  afpecTum  vniiono  excitari , 
& in  amorem,  vcluti  irircm  fibi  maximc  identificataro  cxardefccrci  Accedit,quod  bac 
amoris rcciprocierTerucJcentia Jpiritusfcmpej vchcmentius&  vehementius  conciuti 
diiawtiqucperocultosocuJorum,  quicircahirquosfunt,meatus  foras  proiumpant, 

fiac- 


Ltk  X.  Decachordon  Natur<e.  427 

riatque  mutuafanguinis  fubtiliilimi,  fpintuumque  communicatio, qux  morcs  quofda 
in fcparatis  amicis &  duTonantiffimos cffeclus  paritj  hinc  timorcsiili  in  abfentibus  ve-  . 
hcmcntes,fufpidonis^uitia,cumindignationc&zcloardcnti(rimoconiuncla,ridku-  J5£U^ 
Ja  fpcsjincompofiti  geftus,  qucreix  ,infomnia,geraitus  continui,  aliaquc  amantium-f 
deliria  deriuantur.  Cumverd  affcclus  pulfuum  fpirituum  vitalium  agitationcs  fc- 
quantur,  diuerfisvero  pulfuum  lcgibus,  diucrfifquc  fpirituum  concitationibus  afteclus 
in  vtroque  abfentcagitentur,  vt  dum  vnus3matifollicitudinc ,  altcrzclo  &timorc ,  v- 
nusfpe  &  fiducia,altcr  dcfperatione  in  tranfuerfum  agitur ,  fit  vt  cx  diflimili  hac  aifc- 
&ionummifcella,Iuftuque  difTonantiffimum  quippiam  nafcatunquod  tamcn  in  con^r 
fbnantilTimum  vnifonum  moxvbi  dcnuoprxientes  fucrint,  degencrat.  Nara  amici 
prxfentia  mox gaudio  maximo pcrfundit  cor  v  tnufque  cor  dilatatum  fpiritus in  vnione 
iollicitat,  fitque  vt  ex inxquali  pulfu,fpirituumqucinxqualiagitationc,  mox  c^qualis , 
ffCtiuKTefyic  vnifonus  amicorum,  cx  hoc  vnifono  verb  voluptas,  gaudium  > harmonica- 
quc  &  reciproca  qufdara  rei  amatx  nafcatur  pcrfruitiOiamorisfcopus&  finis  vltimus. 

Corollarium  I, 

Hlnc  patet,hanc  Amoris  encrgiam,  raaximi  in  pari  xtare,  parique  temperamentoj 
fcilicet fanguineo  conita  ntibus obfer uari, perfccliffimumque  rcfcrre  vnifonum  . 
Hinc  pansxtatis,  languintusfanguinefi,-  cholericus,chokricuin,phlegraaticusphlcg- 
maticum,  mclancholicus  mclanchoJicura  araat  jatque idcd  vnifonc  concordant  00 x-> 
qualiratem  pulfuum,  fpirituumqueagitationcm  xquaiem  confonant ;  vti  didtum  eft . 
Sencx  ad  pucrum  fan  guineo  tempcramcnto  fibi  xqualem ,  pulfus  acquiret  fpirituumq» 
agitationcm  ad  pucn  fibi  correfpodcntis,in  proportionc  dupla,  hoccft,diapafon  inter- 
liallodifllros;  Puerad  iuucncmconfonatin  diapente  iluucnisad  fcnemin  diateflaroi 
ciuiaillitempcramentoxqualcs  pulfushabentinfcfquialteraihiinfcfquitcrtiapropor-  ^JJjJj;^ 
tionc  confonantcsiPucradCholeiicum  fcnemin  trip!a,adMc!ancholicum  in  qua-  inamjUbus 
drupla  proportione  incitatur  1  Quicunque  igirur  pcrfcfte  fani  in  quacunque  xtate 
ad  inuiccm  habuerint  pulfus in  proportionc  xquali,  lefquialrera,  fcfquitertia  ,  dupla_i , 
tripla,  quadrupla  lupcrbipartiente  tcrtias,  fefquiquarta,&c.  confonabunt  ad  inuiccm_j» 
quiaintcrnaipirituumagitatioincxteriorihominctalf  &  talisproportionis  impumet 
charafterem,  vric  videntcsraox  occultailla  harmonicaproportionc  operantcno  pok 
fwt  non  amare,  qui  quidem amor  tanto  crit  ardentior ,  cjuantd  harmonica  proportio 
intervtrumquehientperfcctior .  Quandocunque  vcr6diclihomines,pulfushabuennt 
adinuiceminconcinnos&minirae  vnibilcs,tunc  hi  tales&  tam  diflbnantescharafte,  Vodcnafci- 
rcsin  extcriore  pinpunt  hon  ine ,  vt vel ad primumafpeclum fc abhorrentcs^toldrare^  ^  auerno 
minime  valeantihinc  magnaillalubindc  interhomines,latentecaufa,  diflbnanria  ori,  vniutabaiio 
tur,quivnusaltcrumfcrrcminimepotcft,&tamet(iinimici  nonfintnec  vllam  occa- 
fionemauerfionishabeant,  pcrpctuo  tamen  fc  abhorreant .  Talcs  funt ,  qui  tono  dif- 
fonant,  cuiufmodicholcricus  cum  pii.'egmatico,fanguineus  cum  melancholico.Nam 
cx  diffimilibus  tcmperamcntisagitationcmfpirituum,pulfufquc  fortiunrurprorfusco» 
trarios  &incompatibilcsi&inunibilcs,qui  &nefcio  quam  difpliccntiam  in  cxteriorifta- 
tu  corporisdepingunt,manifeftum  diflonantium  morum  aclir  numque  indicium»  talis 
non  tantuminter contrarijtempcramcntihomines,  fcd  &  inter  diucrfx  xtatis  com-  D;ufrf;r^tj 
pcrituripueri  cholcricos  morofofqucfcnesfcrre  minime  poiTunt ;  luuencsfenes  abq- 

fis  liomines 

minantur  mclancholicos,  &  fic  dc  cceteris .  Vnusquifq  ue  igitur  charafterem  qucnda  ^uomodo 
incxteriori  corporisftatuabinternisvitaliscalorisfpirituumquemotibus  caufatum-.,  £ n ™ 
morum  a&ionumquc  conformatorem  circumfcrt ,  cui  fi  fimilem  confonus,  itemque^» 
habueritaliusquiipiam,ftatim  velad  primum  oculorum  annrofrxirpb ,  fiuCTadiatio- 
ncmrcciprocamconfonabunr,fidiflbnantcm,difronabunt .  Nonfecusac  inmatnbus 
fcetugram4isficrifolet,inquibus  ob  perfedtara  totiuscumtoto,partiumquefingularu  ^JJS 
cumparubusharmoniamconfcnfumqucvispjafticaiuxta  fpecies  vchemerjri  imagina-  tom  jn  vte- 
r  -ir^-  Hhh   *         w°nc  rofisnent- 


Digitized  by  Google 


42*  ArtU  Magn*  Conjbni  Diflont 

tioncconceptas,  fpirituumqueopc  cas  vndatim  defcrentium  in  foetu  figurarn  notar 
fpcciei  conceptar ,  colorc ,  ioco ,  figura  prorfus  analogam  &  proportionatam ,  ca  prorfus 
rationc  ,qua  neruusnon  nifi  fimilem &  fibi  comparem  mouct.  Vcrum  vidc,  quardc_^ 
hac  harmonia fufius  tradidimus  in  Arre  magnerica  in  I.3.  c.  7.  de  magnetifmo  imagina- 
tionis. 

Qncxunque  igitur  depulchrirudinis  circulo  a  fenfibilibus  rebus  ad  fpirirum  arji- 
mamqucinteriorem,6V  hinc  vicifllm  pcrfpirirusadfcnfuscorporeos  diximus ,  cadem_ 
Mira  \  is  a-  je  pujchritudinis  Jobole,  fiue  amorc  intelligas  ;  primd  enira  extemar  pulchritudinis  vis 


moris.emsge 
neus 


Jeniura  perccllit  cxteriorcm  ,  prarcipue  vifum ,  vnde  poeta . 


Vfvidijvt perifrvt  me  malus  abilulit  errar  i  a  fcnfu  extcrno ,  per  harmoniam  fenfibilem 
concitato,  fpirirualis  fpectararum  rerum  pulcbricudo,  (quam  nos  nihil  aliud  efle  diximus, 
quam  harmomcam  quandam  proportionem  in  moruu,membrorum,  morumaclionum- 
que  confpirarionc  defixam )  Ipedanris  fpiritum  commouct ,  qui  mox  receptam  fpeciem 
animar  quoque  communicans  facir,  vt  &  concentus  intrinfecus  rci  perceptar  concenrura 
inrcrnum  maximc  fiuc  percipientis  formam  pari  proportionc  afficiat:  Quin  &impre(Tar 
rerum  pulchrarumimagines,fa?pc  ctiam  a  Jocis  quacunque  occafionemouentur>  mota- 
qucforma  principeturbatur  fpiritus,a  fpiritu  fenfus  extcrni  denuo  ;  vbirurfus  apparet 
Amorbruta-  r*ox  prarcipirium  maius a  nobilioriLuis  fenfibus  ad  magis  ignobiles.abolfactuadguftura, 
n"f^t°°^°  ab  3nditu& vitoadtaclum  improbum  ,&  hinc  progrcflus  fit  ad  vltimum  voluptaris 
gradu.quam  philolophi  prolummar  demcntiar  fiue  furoris  fpecic,  Mcdici  pro  comitialis 
morbifiueconuulfioms  irmgine  iumunr,ira  vulgusturpitcr  cotra  ea  pro  fummx  volup- 
tatis&abfolutrwamorebeatitudinis  cumulo  cxpctiicit.  Porroamantis  harc  inrca* 
aiMiowatu  mantcm  transformatio  fouetur  &  alirur,aut  affeftu,  aut  moribus,adtionibus,dcfiderijs  ve- 
fhbuscoetcrifqueomnibus  vitar  conditionibus,quibus  amansamatar  pcrfonarfefeacco- 
modar,  vtquarn  limillimm  illi  (ir,  eique  quanrum  poteft  inomnibus  vniatur;cft  cnim 
nibil  potentius>quam  rebus  fimillimis&  quaripfi  vnice  placent,amaro-amatum  dcuin- 
cirCjOccytharaminomnibuscytharareiusaccomodarc.-Ex  hifcecnim  nonamatio  tan- 
tfl&  reamatio  eroanat;fed,  &  rcciproca  transformatio  tranfirufq;  vnius  in  alterum  pcrfc- 
diflimus.  Hic  amor  fere  inter  iuuenes  &  corporis  temperamento  fanguineos ,  vt  dixi- 
mus,  rcperirur .  Nam  fimilis  arras,&  corporis  complexio  ad  amandum  procJiuis,mutua 
amoxis  harmoniam  excitant.  Si cholericus  amct  choJericum ,  confonant  quidem  vt  di- 
ximus,fcdinroJerabili  quada  feruiture;  quia&fi  compJexionis  fimilitudoamorem  faciat 
muruum,  bilis  tamen  amoris  vim  crebra  turbat  iracundia ;  Jntcr  fanguincum,  &  choleri- 
cum  propter fuauis  fimui&acrishumoris  permiftionera,alteratioquardam  cft  iracuadia? 
<-»...,»,«, L  &gratiar,doloris&  voluptatis ;at cholcrici conditio mclior,quod  fanguineusamabilior 
ter  d  ueriz   gratioiiorquc  lit ,  Hinc  ht,  vt  cx  mutuafyncopationc  diflonum  reddatur  confonum .  In- 
taommcs"'*  tcr^angu'ncum5£mc'ancnoucum  ^rmus  cft  nodus,  nec  mifcrrimus:fanguinis  nam- 
omiocs.  tjulccdoamaritudinem  temperar  melancholici mcJiufque  fiC3gitur  cum  Melan- 

cholico.  Ar  inter  Cholericum &  Mclancholicum  miferrimus  omnino  amor  eft;  Cholera 
enim  ad  iracundiam,  amaritudinem ,  cxdes  &  impatientiam ,  melancholiaad  maiorctn 
&  perpetuam  querimoniam  prouocat . 


•rn< 


Corollarium.     I  L 


EX  hisfcquirur ,  curamantes  abfentes  tam  enormia  fymptomatapatiantur ,  vfque  ad 
pallorem  &  IquaJiditatem ;  dum  cnim  primo  amantis  animus  afliduade  amatoco- 
guationcverfatjuT,minufque  perfedccibum  concoquit ,  raaiorqucillius  pars  fuperfluao 
eijcitur,  minor  ,&quidem  adhuc  cruda  rrabitur  ad  iecur.  Vbi  dum  non  pcrfe&cfa- 
riselaboratur,paucusnecoptimusfanguispervcnasdirTundirur;  ita  inopia&  crudita- 
ynde  palior  tealimenti  extenuattur  mcmbra  &  pallent.  Altei  a  illius  rci  cauia  cft , quod  ipiricus  (qui 
^a»antr  Vchiculum,anima,&  inftrBmcntum  iingulare  exiftit)ad  amati  imaginem  phaotafiar  fcn> 
pcrobucrlantcm  contincnteraduolct,ibiquerefoIuatur.  Quaread  cumreficiendum>rxe- 

quen- 


Digitized  by 


ZJkX.  Dccacbordon  Natur*.  429 

<] uenrifllmo  opus  eft puriflitni  fanguinis fomite :  puriore  autcm  lucidioreque fanguine-* 

rcfolufo.maculofus ,  craflus&atcr  membrorumnutritionirt linquirur;  irificcatur  cor- 

pus  &  fqualet ,  euaditqucamans  melanchoJicus  ,ex  craflb  fcilicet  illo  &  atro  fanguine^»  SSSt  «£ 

mciancholia  genira;quardum  fuis  vaporibuscaputoppler,  ficcat  cercbrum ,  tctrifque  tJ>us. 

atque  horrendis  iraaginibus  loJJicitat  animam ;  vnde  immutatio  pulfuum ,  &  maxima  ir- 

rcgularis  fpirituum  agitatio;  ad quas  varia quoqucveluri ad inftrumcnta  vitalium aclio- 

aum  ,arTcc^uumgcocra  eoafcuntur. 

Corollarium.  III. 

SEquinirque  quoque  Muflcam  omniu  potctiflimam  efle  ad  amorismorboscurandos; 
cum  enim  vt  pluriraum  euadant  mclancholici ,  cx  mclancbojia  vero  ditfa  pathe»  pTr°rU^ 
mata  enafcantur  ;fi  quis  per  harmoniam  proportionatam ,  ciaflam  illam  melancholict  ficam. 
fanguinis  aaflam  ditToiuercr ,  is  priAinxamantemharmonia*&  tcmpetici  rcftitucret;  vti 
fupra  in  libro  9.  p.  I.  doeuimus  . 

Patct  quoquc  ex  hoc  fufiori  forfan ,  quam  par  erat  difcurfu ,  quod  fi  quis  fciret  perfe- 
&am  bominum  temperiem  &  incltnationcm  ,is  cxteriori  tantum  morum  adtionumque 
conformitate,omnibusfegratum  amabilemquc  ptacflare  pofle;muItumque  inomnis  ho 
roinuraftatus  ,ac  potiflimumin  acquircnda  Principum  amicitia  ac  fauorc  valcre. 

5-  III. 

Dc  /tpfctittu  rationalis  harmonia. 

MVfica  in  pratcedentibus  Appetirus  fenfitiui,eiufque  in  hominibos  efFedtibus  njsi 
cxplicatis ,  rcffat  vt  dcrationalis  animi  Mufica  pari  paflu  difcurramus :  Appeti- 
tusfrequentibus  turbulentifque  pathematis  obnoxius,eas  paritdiflbnantias ,  vtnon  in- 
congrue  eum  imperito  coatulerimus  Organardo;  vt  igitur  organum  muflcam  reddat  om  - 
nibus  nuraerisabfolutam  ,organ*dus  peritusacccrlenduseft,  appetitus  videlicet  ratio- 
nalis,  fiue  refta»  rationis  diclamen ,  hoc  enim  pafliones  incorifentientes  &  rfrtfenM  dura 
domar,dumappetituiinfcriori  habenasinijcir,eura  tationabili  voluntati  fubiugando , 
quid aliud facit,  nifiquodchordasplusatquotenfasaut  remiflhsad  mediocritatem  rcdu- 
cat ,  diflbna  confonis  ca  dextcriratc  colligando,  vt  inde  pulchrurr.  concentum  efformet . 
Hoc  autcm  vt  fiat,  animar  cum  fcipfa  confenfus  ncceflarius  eft.  Sicuti  cnim  immcnfi  do- 
loris  cruciatum  ex  continuidiflblutionec6pagumquediuulfione  fentimus,  ira  &anima,  Diflboantia 
cura  vrrtutu  intemperif  cx  inferiorisapperirusrebellioneincurrit;  hsec  enim  rationalifi  bui^clrl^da 
xnotuum  foiutacompagine,pcenas  cruciarufqueingentcs  funinct,  cuiuscjuidem  o'raJI«< 
fuppliciu,  omnesfenfusomniaque  membra  veluti  languida,quaeab  ipfa  regi  debebanr, 
fentiunt.  Curanda  igirur  Anima  eft  per  veram  philofopbiam,  virrutifque  afllduam  con- 
templationera ,  per  iacrificia ,  conuenientiumque  cxpiationum  adhibitionem,  vt  fic  fa- 
nitati  reftituta ,  verir ate  firmata ,  ralibufquemuniti  pracfidijs ,  nihil  fuborientium  formi- 
det  concuffionum  impetura ;  fed  fibi  ipfi  confentiens ,  cura  cceteris  inde  confoner,  arai- 
caqueabomnibus  fumataugmenti  pratfidia ;  vbi  verofibi  ipfi  di(fenlerit,vtaliorum  har- 
monica  iyrabola  seriat,fieri  no  poteft,eftenim  oranis  inotdinatus  paflionib.s  animus,te- 
fte  Diuo  Auguftino ,  poena  fui , fugata  fiqutdem  probitate  ordo  pertubatur ,  cxulat  vera 
pax , quar  eft tranquillitas  rerum  ordinis ,  diflbnanrijs  contra  afperis  &  iniucundis ,  qua- 
lesfunt  perturbatio,inquietudo,inconftantia,affiictio&  variatormenrorum  genera  in- 
furgentibus  ;cx  quibusanimi  tcmperantiaomnium  viftuturaoptima  harmoniapcoitus 
dcftruitur. 

Cum  igitur  virrutes animasoble&amenta  fint,&  morborum  medelat ,  vt  car  concinnas 
ffintneccfseeft,  cum  fanitas  &  obJedatio,no  nifiaconfonantibus  nafcantur,imd  pulchrc; 

qux- 


Digitized  by  Goqgle 


43  o  Artu  Magn*  Confori%f$  Dtj/ani 

«juaedamconfonStixfint.  Nam  vt  fupradiximu8,cufanitascorporis,humorum  eorurn- 
que  quae ad corporis fubftantiam pcrtincnt , perfeftum  harmonicQ  tempcramcntum  £ic 
cuius  oblctftatiu  fiatcx  proporrionc  potctije  cumfubiedoiquantdmaiorerit  proportto  » 
tanto dcl cdatio maior> idcmquc  conftituitur fanum  & oblc&ans  , vtrumqucab Apolli- 
nc  Cytharc,  &mcdicinannuentore  noncorporis  raodo,fcd  &  anime;  vim  trahcs;  Quod 
fi  harmonia artificiaJisraliad animam commoucndam  vipollct , quaJem varijs in  locis 
iam  defcripfimusiccrte  muJtdexcellcntiori  pollcre  ccnfcridcbctharmoniailia  natura- 
Iis,ficut  artificiaJis  in  proportione  &  tcperamento  mcdicinarura  ad  inuiccm,&  cum  qua- 
litatibus  corporiscui  tribuuntur,  confiftrt,dum  incommixtionecorum  iufta  &  har- 
Virtut« an*.  momca  pondcra  adhibcnturi  haud  fccus  virtutes,quae  anima:  quaedam  mcdicamenta_» 
mi  medica-  funt>  tempcrata?  eiTc  dcbent,  tum  inter  fe,  tum  cum  anima ,  vt  ianitatem  &  oble#ame- 
menta-.     taadferant,harmonicc  tcmperate,  effedebent,&apteinter  feconnc£h,qux  quidcm_. 
connexio  fine  harmonica  conucnientia  ficri  minimc  potcft,ficuti  cnira  harmonia  voca- 
lis,  tcftc  Boetio,eft  parium  difpariumque  vocum  in  vnum  redacta  concordiajfic  harmo- 
niapcrficicnsanimam,eft  pariumdifpariumquevirtutum  in  vnumredactusconcentus. 
difpares  virtutcsfunt,  libcraiitas  fides,parfimoniafpcs,contemplatio&follicitura  cba- 
ritatis  in  frequcnti  miniftcrio  opus, &  huiuimodi  multa }  quc.  nihilominus  omncs  con» 
xitLj  *°nant>mPra  charitatem&diledionem  DEI&proximi,velutifupra  bafin,radiccm,& 
tfandMt  fundamcntum  totius  harrnonic;  fuperaedificantuti  vbitaracn  notandum,  in  conccntu 
modulatio.  virtutum  dupliccm  confiderari  poiTc  modulationcm,  vnara  » qua  fingule,  in  radicali  vir- 
tute,quam  non  immeritoiuftitiam  appcjlamus,  iuftifquecorr.mcniseft,qua  vnamqua- 
que  virtutcm,  nc  cxcedat  aut  dcficiat,  vcluti  in  bilancc  trutinamus  ponderamufque-^ 
additione  fubtractioneque  continuo  mcdjum  inucftigantes , quam  alij  prudcntem  di- 
fcretionem,  aJi;  temperantiam  dixerc .  Altcra  vcrd  omnium  virtutum  ad  inuictm  in_i 
codcmcharitatis&diJcdionisDhl  vcJproximi ,  aut  vtriufquc  fimul  conccntu  con- 
gruentium  pukhra  qu$dam  modulatio  eft,hac  enimcharitate  veluti  condimento  quo- 
dam  omncs  virtutestemperaraus  modcramurque,hacomnc  opus  bonum  in  Dh\  M 
oronis fymphonia? Authorem dirigimus :  Hac  mensdiuino fpintu dufta vcternofx mo- 
lircpudium  mittcns ,  DEO  per  vnioncm  ( fimilc  cnim  ad  fimilc  acccdcrc  necefse  cft) 
Quomodo  peifccle  coniungitun  fi  igitur  homo  diuinus  eiTe  cupiat,  neccfle  cft ,  vt  eius  fpiritus c6  - 
^^crfc.1""  f°nctcum  eo  diuino,  quod  cftinipfo,inquodtandemreducatanimam  infcriorcrn_, , 
SujPeuaCde- e°dem  illo  foiritu  imbutam  i  confonantcm  autcm  fpintum  cumilJo  diuino  facimus 
te  f o«5t .    per  fynthereiin  &  obcdientiam  malo  fcmpcr  obmurmurantcm,& ad  bonum  dcprccan- 
tem»  quam deindcpax&tranquilJitasconfonantiffima,poftcal^titia  cordis,  mcntis 
iubiJatio  & arrha  bcatitudinis,  &  tandem  cordis  dilatatio  atque ad  bonum  amplexan- 
dum  curfusauidus  volatufque  vclociffimus  confcquitur,iuxtaillud,  viam  mandatoru" 
tuorumcucurri,cumdilatafti  cor  mcum. 

Vcrumquiaincorporumcura  nonproportio  tantum  Antidotorum  ad  inuicem,fcd 
&modusharmonicecidcmcorporiapplicandicxquirituri  haud  abfimili  rationc  irt_. 
uiDicndi  ad  procurandaanim;  harmonia  proportione  prouidcndumeft  ,& cumdiuetiarum  vir- 
perfcclione.  tutura  aliue  &  alic  illi  magis competant,  vnufquifquc  cas  fibi comparabit, ad  quas  fidus 
gcnius,  natuia..  imdipfciummusrcrum  diftributorfuauiter  induxcrit  ipromoucntei^,» 
anima?  profcclum  tripiiciiJJopotiflimumvirtutum  gencrc,quoda  PJotino  primo  dc- 
fcriptum&ab  omnibusfapiennbusceJebratum,poIiticumvidelicct,purgatiuum,  &hc- 
roicumjcythara  perfeftifiimain  nobis  dulcifiimam  harraoniam  excitans.  Huiuscytha- 
rae  chordam  proslambanomenam  refert  Genus poltticum ,  radiccm  &  fundaraentum  cy- 
tharac  ,infimam  vidclicct  chordara  j  Heroicum  vcro  nete  hyperboleon ,  vti  altifsimam 
fic  acutksimam  vocem  rcfert .  Pnrgatiuum  genusmcfcsrationem  habct  in  pcntcde- 
cachordo,  a  chorda  proflambanomena  vlquc  ad  mcfem  diapafon  conftituitur ,  &  indc 
ad  nctehyperboleonajiud  diapafon ,  vtrobiqueperfeclaharmonia,iprosIambanomc- 
no  adhypatemcfon,diapcnte  ,ad  Jychanon  hypaton,  diateflaronj  ad  netc  diazcugmc- 
non,diapafon  cum  diapcnte,  ad  nctchypcrbolcon  dcniquc  diapafoB>&  ficdc  ccctcris, 
vt  in  fcqucnti  figura  apparct ,  Pente- 


Dig 


Lib.X.  Deeachordon  natur*. 
Pentedacbordon  anim<e: 


iapafon. 

c 

JL- 

Q 

« 

c 

.  -  *  .1 

r* 

j 

i 

Htroicum  ,  Amor  diainus  & contcm  platio. 
Mundicontcmptus . 
Humilitas . 
Patieotia . 
Mortificatio . 
Cafl  itas . 
Tcmpcrantia . 
Purgatiuum  Religio . 
Vigilantia^» . 
Circumfpcclio . 
Prudcntia_, . 
Vindicatiua_,. 
Commutatiua_». 
luftitia  diftributiua_».  , 
Politicum . 


Scd  applicemushcc  Cythara?myfticaf:Homoigituri  virtutum  ciuilium  fundamen- 
toconfcendensadpurgatiuasvirtureselatus,primumdiapafon  interiiallum  cormcere 
videtur,  fed  ab  hoc  ad  hcroicarum  virtutum  aliud  diapafon  fubue£tus,harmoniam  mc- 
diantibusreJiquis  virtutibus  producit  confumatiflimam ,  Cioilcsquippe  virtutcs  dif- 
cretione,prudentia,  atqueconfultarioncfcnfitiuiappetitusmotioncs,  nicontrareftu 
diftamcn  rationisaliquid  committatur,  tempcraht, Purgatiux Temperantia  ,Caftitas, 
Paticntia,  Humilitas,diftas  motiones  non  frcnant  tantum  ,fcd  ctiam  prorfuscxtermi- 
nant,adeo  vtad  cascomprimendasfolarationisappctituum  imperatricisprarfentia  fuf- 
ficiati  quibus quidem virtutibus  ammus  a  pertui  barionibus  libcr ,  tcmperatiflim  um  in- 
ftrumentum  rcddit.  Politicarfiquidtm  virtutesexteriorcm  hominumcomponunt>id 
cftprimosharmoniargradusfundant  i  Purgatnur  pcr  primuiv  diapafon  cxpurgant  fpir  Hirmoni>^ 
ritum,  &  vt  totushai  n  oniofus  ruadat,concinnumrcddunt .  Hcroicacautcm  W09tf  Tirwminv 
adfupicmum  conccntum  cJcuant,  cum  intellrgcntijsadeoquccum  DEOipfo  homine 
vniunt,  idcntificantquc  iNam  vt  rccle  phiIofophusait,cfficiunturhomincsDij,pcr  vir- 
tutis  cxcellcntiam;&  Plotinus.Heroici  ftudium,inquit,cft  atquc  votum  >  non  tantum_ 
peccatiexpertem  c0e,fed&ciTe  DEVM>reucrtique  eo,vndc  procefliticumautcm  re- 
uertimur,  vnce  proceflimus,tunc  perfcftum  diapatcn  confumamus  >  in  quo tonus  rc- 
dit  in  cundcm  i  quodifccflerat,  gradum  claucKqucjVtmuficisconflat.  Vidcs  igitur 
inprafenti  fchcmatc,quomod6  Amma  a  luftitiafiue  conuoficncinchcando  ,paula~ 
tira  pergradus  harmonicosvfqucad  amorcm  ilium  vnitiuum  dildiapcfon  perueniat, 
totiushaimonici  fyftcmatis  m,ctam  cci  trumque  ,Sedcxaminata  lam  fymphonia  ani- 
oijs cum  virrutibus  ,  nibil rcftat, nifi  vt quomodo,&  quibus  mcdijs hanc  haimoniam  in 
aniraaconcinnare  poirimus,oftedamus,vttande  tintmillum  harmonic,qu^eftpax>tr.T- 
quillitas»Si  bcatitas  quaedam  animjcin  hacrcrra>aiTcquipoflimus ,  pcr  hac  cnim  harrao- 
ntam  harmonia?  archetypc,  coniunwii;s;infcipfofclix,bcatus&conforsfi»»crum  LEI  c£.  Qur%mo^o 
iicitur.  Naro  cum  DEVSprima  fitregulaconringentjumonn  ium  moderatrix,nccef-  ,./,in„r 
fario  fempcr  concinnus  cft.imo  illud  vnum & harmonica virtusclt  perquaro omnia con-  duo . 
ueniunto*  concinnaredduntur.  Hinc  Sacramccia  ordinata  funt  tanquam  rciSacrae  & 
Diuinat figna  & quafi  t rTcftrut s  cauke,figna  vidc-luet  diuinar  gratiar  & fuuorisccelehis 

n*M»tim  >  quoiuir.  (  lc  bvmoad  dcbatumcum  DEO  conccntum  ccmducirur.  Cum_.  .  

jgitur  homo  fihusira  pttcatoturbulcntjlque  pafliontbusdiiTonus  nalcatui  .proemsrt-  t9  lin,  har. 
peramento,baptifmiconccflhmeftSacramentum,jn  quoai  luiiuryviftutcfii:cri%acia«,  '«on.a . 
ijifius  Sacramc nti  a  CHH1S10  mllttuti  ( dum modo nulla obftit«rit tndifpufitjo )  curn^  B  ifmuJ 
DEOtempcratur.  Dilfi- 


Digitized  by  Go- 


W*  <ArtU  Mdgna  Confohiq)  Di/Joni 

Pceoif«iij       Diffidetprarterea^omo,cfc  quotidianisoperationibus  deficit,  in  quibus  iuxta  Iepis 
croncnua .  pratfcriprum  ,  nec  rota  mens ,  qec  tota  anima ,  riec  omnes  vires  confonanr ,  vndc  defc- 
dus  &  difTonanria  quoridiana ;  Ad  Animam  igitur  in  fuam  harmoniam  reftituendam,fa- 
cramentum  poenitcntiar  inftjtutum  eft  ,  qua  &  rationc  conuerfionis  ad  DEVM  Sacra- 
mentiquc  atque  abfolutionis  eflicacia ,  diflbna  coaprancur  .  Quoniam  vero  quoridianis 

xucharijlit.  gularirrirarocnrishomo  maximc  diflbnus  rcdditurjad  eum  in  harmonjam  reftitucnduro, 
Sacramcntum  Euchariftiaedatumfuit,  totius  harmoniaf  fpirituaJisfoas&  fcaturigojhoc 
enim  »quod  contagiofocarnisodoreinfeftum  cft,  reparamus,  corpufque  humiJitatis 

Matritnoniu  noftrar ,  vt  coaptetur,  configureturquecorpori  cahnratisfuar,difponiraus:Quod  vcrd  in 
prolis  gcneratione  carnis  Jenocinioderurparur&abfonum  fit,  id  Sacramcnto  Matri- 

€onflniHtio  m?n'J  dcbire  feruaturcV  repararor:  Confirmarione  vctd  diflbna  a  fidc  dubitario  toJIirur, 
animufqueadcurrcndam  viam  inandatorum  domini  corroboratur .  Extrcma  Vn&ione 
homo ab  omni  contagionc  &  cuncta  quar  telicta  eft ,.  diflonanria  Jiber ,  in  abfolutam  con- 

Ej«maviv  cordantiam  afleriruriSacrovcroChrifmate  fiucOrdinisSacramcnro,  dum  Chrifti  in 
tcrris  Vicarius  conftiruirur,omnium  pcrfediflimam  harmoniam  per  iuftitiam ,  &  pote» 

Ordo  :      ftttern  fibi  diuinitus  traditam,in  menribus  hominum  refonare  facit.  \ 

Videsigiturquomod6homoSacramcntis  purgarus  ornatufquc,  prartcrea  frequen- 
ti  virtutum  cxercitioabomni  diflbno  cxutus ,  perfc&o  fymphonifmo  tum  fccum ,  uina 
cum  DEO  ,  &  proxitno  confpiret , 

REGISTRVM  VII. 

Symphonifmus  Mundi  politici  fiue  de  Mufic;u 

politica_> . 

QVcmadmodum  in  vno  corporc  phyfico,  mcmbrorum  concordia  &  colligarione_^ 
a&iones  fuas  harmonicas  mcns  cxeric&  perficit ,  vnoque  fpiritu,  eadcm  membra 
colJigatihaud  fecusvnum  impcrium  ,dum  potcftarc  vnius  vclplurium  vnitoruminRe- 
publica  regit ,  impcrat ,  cuiquc  prouidct ,  legcs  dicit  j  firmat  concordiam  ,  humanarque 
focietati  neceflaria  cxequitur,  communicat  commercia,  adtioncs  cVamicitias  conuenig- 
tibus  pr_ccptis,quar  vel  natura  velncccflitasfuader,  inuioJata  conferuat;  pulchcrrimam 
in  hoc  politico  mundo  ,  mundo  vtrique  paulo  ante  dcfcripto  prorfus  anaIogo,harmo- 
H»rmo«;x.  niam  deduciti&  ficutiin  fidibus  &tibijsatquc  cantu  ipfo  concentuscft  quidam  tcncn- 
P«  '«'ca.     jus  ex  diftinAis  fonis ,  quem  immutatum  ac  difcrepantcm  aurcs  crudita?  ferre  non  pof- 
funt,  ijfque  conccntus  cx  diflimillimarum  vocum  modcrationc  concors-tamcn  cfficirur 
&congnicns  i  itacx  fummis,infimis,medijs  ,  inrerieclis  ordinibusac  fonis  ,  moderata 
ntione  ciuitas  confcnfu  diflimiJJiniorum  coniiliir;  &  quar  harmonia  a  Muficis dicirur  ia_. 
cantu ,  eaeftin  Ciuitatefeu  RepubJica  concordia  ,  artfiffimum  atcueoptimum  omni  in 
RepubJicaincoIumitaris  vincuJum  ,quodfineiuftitianullo  paclo  tflc  pote/f.  Iuftitia_, 
autemnifiab  Authoritate  aJicuius  ,qui  fupremam  habeat  potcftatem ,  fuum  effeclura^ 
tcfteTullio,confequinon  potcft-  Quor  vero  funt  Reipublicarfpccics,  tot  debent  efle 
fupremar  porcftatcs  ,  in  vnaquaquc  vna ;  Sicuti  in  vno  corpore  phyfico ,  vna  qui  im pc- 
ratanima,  vna  vitaJium  opcrationum  pertotum  corpus  diffufarum  moderatrix,  non_. 
«  !_Ju£  duatiinMudovnusDEVS  quiincffabiJifuaprouidentiaomniaineo.concentumodcra- 
iwridcber! tur  *  dirigit  i  duasautera  in  RcpubJica  potcftarcs  cfle  fuprcmas ,  arquali  porcntia  &  im- 
pcrioresadminiftrantes  fieri  non  poteft ;  cum  iupreinumin  fuo  ordine  priorcm  nonad- 
mittar,  nififubordinctur adaJiquid,  fi duas  conftituas ,iam  diflbnantia  politici  corporis 
in foribus cft , dura  ciuili  corporc  diuifo ,  cx  vna  duar  vt  fint  Refpubiicar,  necefse  fit.  Ncc 
obftatJuprcmampoteftatem  adminiftraroresdiftributorefquc  admitterc  plurcs ;  hi  cnim 
MooarchUi  non  ^P^0**™»^  vnam  omnes.vt  in  Ariftocratia  arqucDemocratiafit,h3bcr  poteftarc; 
'  InMonarchia,  vcrd  pcocs  vnumrcrum  omniumjpotcftaseftjaquo  rcJiqui,qui  Jub  eo  Re- 

pu- 


Digitize 


Lib.X.  DecachardonNstur*.  43* 


in  hoc  vnico  confiftit,vt  voachorda  ant  bftulafcrapcr  graoius&  gcaiuus>auc  acutius& 
acutios-  J)*roroi  fiiie  tOMtim  ionet,  ex  quariuredcniquc  «tjficiofo  fy mphotufmoimen- 
rcnta  melodra  nafcarar , 

Hinc  Ajmmus  illererum  Harmortamox  ac  magnum  iflud  inundi  fyftenu  harmoni- 
cum  meffabili  quadamregiftrorum  varietate  condidiflcr,vcluri  Archiehorjgus,  iinguJia 


dum  nafcittrT)  ncpereat,  alio  ,qut  iplum  duiqat,  indiget ;  omnia  animanrta  vnus  rcgtt 
flomorbominem  ipfura  in  co  diuinior  parsantma,  in  ipla  aninu duae partcs,  iraicilulis  & 
concupifcibiiisraticnis  djclamint fubiici  dcbent. bicer  membra  corporis  vnumeft  pras. 
crpuuru ,  cuius  arbitno  omma  reljquu  tnouenrur,  fiucillud  nt  caput ,  tiue  vt  al»j,ccrebro  Ewmptmn 
cognfltum  cor.-Hoc  pacto  Angcbs  AngeJum  principcm  ,fpiritibmsfpiritum,  fiderthus  ^,1^1.a**' 
i1dus;I>ceTnon&l>£rrK>n^us,<iiibHSJnem  ,  bcfttambcitj|s,ferpcntc.'n  fcrpcntibus,  pt* 
fccm  piicious,  bominrbus  pra:fecithoroinem,qutcft  Verbum  lncarnarum  Cbriftus  IE- 
SVS .  fitquc aded  impcrarc  ,regcrc,  Jubijci.regu&gubernariiurisnaturx^duunoquc 
eV  bumanogcntium,  &  ciuili  prorfus  conkntaneum ;  ccrte  cum  mira  barc  mundi  diucr* 
fttascjt  quatuordcmcntis,  eontrariaruna  quahtjrtum  fpiritualium  corparaJiuniquc  rc- 
rum  fubftanrijs  conftet ,  nift  is  certa  fubordina tionis  barmonia &  fy  mmecria  coJJigat c- 
tur,  certifque  Jegibus  lubiectionis  rcguninifque  tempcrarctunpulchcrrirnurn  mundt  har- 
monicum  corpusbrcui  conJumt  ncccist  foiet;  ncc  enimpoflcnt  partcs  ram  diuerjario 
io perfeuerarc ,  b  lioguJc  perlc  promifcuo  &  indiftcrcrti  rcgiminc  opcra  fua  pcrficercntj 
qutnpotcltas  potcftati  jequali  occurrens  pcrpetua  diicordia  &  irrcconciJiabili  diflulio 
omnia  poiTidcret  ,alteuaqua?  qu*  rcgcrc  non  nouit ,  ncc  conucniuot,  io  iuam  pernicicm 


Ordoitaqneinomnibusncccflariuseft,  vtpulchre  Bonifaciusrelatus  :i  Gratiano.Ab  Ordo  mirn- 
noc,  inquir,  difpenlationis  diuiitar  promiflb , gradus diucrlos &  ordines  conftJtuit  cfk  do  nccciTi. 
diftinclos,  vtdum  reucrentiara  rarnores  potentioribuscxhibcrenc     potentcs  minori-  ...  ' 
bus dile&ioncm  impcrjderenr ,  vtta  concordia  hcretA  ex  diucrliurc  contcxtio,&  recre 
ofricioruntgcrereturadmmirtratio  Jingulorum  .  Necjurcnim  Vniucrfitas  alia  poterat  . 
rationc  Uibiilterc,  nitt  buiuimodi  magnus  earo  difJerentijc  ordo  Tcruarct.  Quia  vcrd 
qtiJEquccccarurain  vua  cadcmqucqualiratcgul>crnari ,  vel  viurre  non  potcft,  ccele- 
ftiummilitjarumcxcmpJum  nosiiiftruit:  quiadu«viunt  Angeli,(unt& ArchangeJii  qui».  . 
hcecnon  Jinr  acqvalcs; fedin  poccfiate&  ordine.Jicuti  nutuin.difVert  alter  ab  aJ  rero.fi  CUU 
cnim  vt  lupraquoquc  thctuiu  cft  cx  diuerfi  toni  hdibus  ad  fymmetriam  intcnlis,  fonus 
dulcifhmuj,  in.oguuibus  medijs &  acutis coniunctis ,  roclodia  naicitur  iuauiflinia.-.ita 
Socwcas  in  Kepubucairaperantium&  obedientium  ,  duiitu.u  ,  pauperum ,  Nobilium_. , 
pjebcior-u! ;  LioCtorum  Artincum,&idgenusdiuerloruuigraduum,  perfouarum,  Ha- 
ruutn  ctricitui  pujchti quidam  concentus,  concordia  laudabilis ,  fclix  &  pencdiuma^. 
Quod  emmvni  vocidecft,cx  alia  fuppletur  ,&quod  vni  deefl.abalia  corninunicatur, 
ncquc  cnim  bona  barmonia  naici  potctt  cx  vnius  tonichordis,vel  ex  inltrumcnto,cuius 
omnes  in  vniionum  extenf*  lunt  fides.  Ita  Hcfpublica  conJiitcrc  roiniine  poirct,  fiom- 
nes  eflcnc  .rquales;  apparet  hannonica  barc  acqualiras ex  iplis  diuerfis  ftatibus,  quibus 
diuinaprouidentiabomincsconftituit,dumaJiumfummunjfapientiarapicem  attingc-  bioin*  pto 
reiaJiuminigncuaritiai  abyiToiubmerlum  vixabcftijsdiftarejaJium  omni  virtutum  ge^  ^™*^* 
ncrereicrtum-ialiumnuiioaniuiiornamcnto  prarditum  eflc ,  Aliumiteni  adii^uiqaum  ihi  but  h«- 
digntutisapiccm,aliutn  ad incitas & intimam  paupertatcm  dcpreffuin.ajtum  abundarc,  m  nuH1- 
cgcrcaltum,aliuui  diuitcm,  paupcrem  alium,alium  perpetuisdclicijs  opumqueatHucn- 


viurparet. 


4 S+  Arti*  Magme  Conjoni  LufioHt 

bonitasDEI  non  omncsxo^alisconditionijfccic?  Ha^ciniqnam  mortaliumfortcm 
nobis  obrjciunt  ij,  qui  omncm  prouidentiam  irnpie  ncgantes> omniacafu  eucnixcarbi- 
trancur,  Quxro cgo ex  jpfocomra^curifjfe  oprje  x nonfirccritomnjaanimalia  Aiige- 
los>aut  omnes  planctasSolem;  fiueoinnia  membra  oculowficokaomnesartus  cflenc 
oculi*  vbi  manus>vbi  pedes,  vbi  os,  ftoraachus,  aliaque  mcmbraccrpon  neccifaria?Et  li 
mira  diflri-  omnes  planetc,  Sol,vbi  Luna,fuicipiensfiderum  gcnituram,  vtnobispartumedat<vbi 
uTmV.dS?1  Mats  roborans  ,loppiter  xquans  ,Mercurws  acucns ,  Saturnus  confolidans,  Vcnuj  a- 
more connectcnse  Et  fi omniaanimalu  Angdi, vbi homo  peculiaus  imago  DEI ?  vbi 
cqui  ipfum  portaotcs?  vbi  boues  &  oucs  bumani  vktus  miniftri  iroo  cibus<  vbi  animalia 
&iumenta,  quaead  mundi  ornatum  &  hominislcruitjum  producta  funt.  Sicuti  igitur 
ooneft  confonantbjfi  quilibct  neruus  inftiumcnndTetncte aucri£patc,macaut  pa- 
lamefevel  quoddam  huiufrnodi  cumexparii^osddparibui^utcbiM^isaut vOr 

cibus,  prout  barmoma  niundi  rcquint,confonantia  gcnerecucj  Sicnirn,  omnesDoao^ 
res,  Sapicntcs,  Principes,diuites,  mundumpfrwcncceiscforet:  inhac  igitur  diucriica- 
Hinnpnia_>  rc  irgcniorum>profcHionum, in  hoc diuerlofoitunxiaCtu,polrtiu  mundi  iymphonii- 
ncf!W        mwpr,mar,oconfito,&ficutinh^  mcmbra  diuerfis 

onSctjsdcftmau  jn  bonum  vnum>  bonamconfcruauoocmiiMiHiidui/Coofpirarit  ;iu  & 
diucrfa  politicimundi  membrain  Reipublicx  faluccm  conlcruatiuncioquc  coqfpirarc 
dcbcnt.  Quocirca  totiushununi  gcnenspulcbritudoin  indiuiduorum\anciatccft, 
c|oatdiuer1rtlin»fumr«usmodcrator>in  vmusmyirjci  corporu  JubCHKJSTl  btflpinu 
harmoniam  traxjt.  Qucconfonaniia&mundi&poiiticicoiporis^ranta  elcgantia  ac 
fuauitate  con dncta  eft,vt  n ulla  pcrfcclior  inucniri qu f at . 

His  igirur  natura  differentil  us,ailignata  lunt  dona  varia  vnicoiquc  iuxta  proprianro 
virtutem  &diipofitioncm,quibus  ctiam  prxmia  redduntur  iecundum  opera  ipJoruua, 
ptopor tionc  gcometrica,  vt  qua»  fit proportio mnnerum ad  munera, &  mcutorum  ad> 
merita^cademfjtptoportiopreiiiioium  adprcmia  ,atquc  hacproportionc  non.  DEVS 
ckimaxatred«kttiugulisprcmij,icd<Sc  Rcipublica  ciuilis  ,que  mundamimoaichcty^ 
pi  mondiimago  qucdam cft, gubcrnationcm  fuam inftituit .  verumdc  triplici  pcopor- 
tione  poftea  fufiiis  Joqucmur . 

Porrd,  tam  diu  Rcipublica  harmonicum  Aarum  confcruar,  quamdiu  membra  capi- 
iUrrtionit^  fis , hoceft, fubditi Pnncipi  perfc#aconcordia<Scpacc roerintconrcederata ;  tota  vcro 
o.V  «        JWrmonia lmpcn» JcRcipublicje  mox deftruitu r  >  vb  i  diffidcntia, diffidium, vbiRciigio- 
dientu  lub-  nis  mutatiooc animorum conrra  PnncipcfaclionesfuertntexorranuprxtcrcaPnnceps 
clTfia/ed»  qooqucin  Tyiannum  dcgentret^  fubditorum  bonum  non  quxrat,fi  raoribus&  incii- 
cipi  «  iee    uac^jfupcjjtorom  noncondefeendarjfiluxu  ,  fupcrbia&auariti*difrluat;fi  iuftjtia_» 
dislwraionia  fepofita;on. nia  promifcua  3i lmpUnita  quadam  peccandi liccntia confundantur.  vbi  no 
*0c^l4*quo  vefe>iuitur>vbJquifqucfuoemolumentobonum  metiturpublicurn  ,vbilalutem  pro- 
priam  aiterius duntaxat  excidio  mediutur,  vbiomnis  iuftitia  torpet,omnisordo &dif- 
ciplina  dilcerpitur,fidesabrumpitur,laxaturpiecasomnis,vbi  cr»a  proximum  qucmquc 
humanitas plulquam barbaricafWitatc refrixent;  dum  emm  vnius  Reipubhcc  raembru 
altcrum  altcri  non  compaticur ,  marcefcit  rotum  atque in  tabum  diffluit .  Et  ficuti  cor- 
pusharmonicum  raoxdeftruitur, vbivehemenshumorum  difcrafia  fuas  habenas  ia- 
xaueritjjta  Refpublica  vbi  iniuria  regum»  morumque  peiiimorum  confuetudo  iniiirrc- 
^erit;  Contra  vticorpus  pcr  aniraam  perficitur,  ita  Refpublica  pcr  Rcligioncm  (loquor 
aut$  bic  de  vera iUi  &  folum  Saluiifica  Religionc  orthodoxa ,  Catholica) Narp  vti  ani- 
mt  eft  tora  in  tof  o,  dc  tota  in  qualibet  parte ,  ita  ad  harmoniam  Reipublicx  conferuan- 
MlMMfc*  dam,Rdi|io  vna,  vni  omnibusfideiirticuli,  quos  credant,  tencndi  6c  obfcruandisut. 
»"ni«*Voc  Sinequa ReIig»One,nccpiinccpsfuumoflicium,  necfubditifaciunt,fincea  nulla  So- 
ceiiiia.      cietts,qaia  nu!Iafides;noniuftitia,nonvirtus,  iedrraus,  licenria,  proteroita* > clc  vno 
verbohominum  rerumcjucomnium  nafcitur  confufio.  cVquemadmodum  inter  animi 
&corpus,itaintetRcgemcefubdjtos,inter  Principen  &popuIum,fummadebcteifcc6- 
fpirado,  fine  qna  mctitototiusciuitatiseV  fundaireta  veluti  periculofofulmincdifcia- 

duntur  ? 


Digitize 


Ltb.X.  DccachcrdonNatnrte .  ^fj 

tur  ?  Naraquod  rcgnom  tutum ,  cuiuscuftospopulimetusefti»  QyxcimtasfaJua ,  in 
qua  multitudQvi&arraisfuppreflaviuit?  vtigitur  Kcipublrapcr&ac  tibi  conionct , 
tntonus  tollendus>euitandus  tritonuscum  Uiapcnte  idiatefturon  aim  fcraiditeno4ut 
ditono  prorfus eradicanda,  diapaion cum  diateflaron , fimUiaquc maximxdifibnantix 
monftra  omnibusmodisfugieuda, boc cft,  ditiidia,  tumukus  ,  morura  pcliiraorum  vi- 
gor,  dirtc;  Religmnis  in  varias  refes  difciiiio,  haud  quaquam  permittenda  i  fuerunt  e- 
nim  bzc  nulio  non  rcmporemaxima  ingcntium  caiamitatum  cuertioniiqueRegnoiu, 
Imperiorumquefcminaria_». 

Atqueexmfccrafiusforfan,quampareratdcciaratis,fat  conftat ,  in quo  vera  juv_ 
Republica harmonia  confiftat.  Nihil igitur  rcftat,nifi  vt  modo oftendamus,quxnfm  tri- 
plicipolitici  mundiftatuiMonarchico,  Ariftocratico&DeraocraucoOccorj^nuicoqUC 
vt  in  perfcftam  harmoniam  coalcicant,  fingulis  competatproportio . 

De  trihus  froporttonibu*  triflici  mundi  flatui  comfetenttbus  . 

TRcs  i  Gcomerris  proportionum  fpccies  confidcrantur,  Ariihmctica>Geomecrica 
&  Harraonica;  quando  numcris  aliquot,  non  attenta^orummagitudincaddu- 
tur  xqualia,  tunc  cft  proportio  arithmctica_. . 

j  .    ( 7  *   .*._'■  f t  *  *>f^%/      •     l  *  t*  rr*  •  _ /_*_ *_  i*_  *  t t n  r  —i  ■*  t  ****  l  **  r_*5   i  !___***'  ■  ■  **  **i *__**_  t*ft 

ProportioAritbmctic*  J    9  5 

Quantoenim_maioreft  3:  tot  ttifiuncla.  3    3  3 

fcihcctvnitatibus  iz  maior  cft  qua  3    9    1  Addc      ■-    1  ■  gqualia 

9,  cftque  proportio  difiunaa .  3    3    3  _  12  8 

Proportio  Aritbmetic* 
Coniunctacft,  quanddinitio  faao  ab  aliquo  coniunfla. 
numeroquocunqu(.,addunturillicontinuc^qua-    Adde    3    6    9    i»  cquaiia 
lia. 

Quando  veronumcrisaliquot  attentacoruin  magnitudine_*  Gcomttricadifiunft** 
addunturfimilia>dicirurproportiogcometricadifiunaa:Narn_t  3    9  z7 

ficuti ad  3  additur  triplum,9,fic  ad  9 triplum, 27>&fic in infinitu. 

Cum  vcrd  initiofactoab  3liquo  numero ,  fempcr  additurilli>  ProportiogcvmttricA 
vel  pars  vel  multiplex  fimilis, dicitur  coniuncla,vt enim  8  ad  1  x,  coniunffa. 
ita  11  ad  18,  cftque  mcdietasgeometrica  12  jmediumgeome-        8    11  18 
tiicumproportionaleinter  i2  &  »7cft  18. 

Haimonicaproportiodicitur,  in  qua  exccfiuum  intertres  Harmonicapropertio. 
nuraeroseademeftproportio.vtin  3,4,6  quicunque talestres  346 
numerifint,  ftue  vcroharmonicifiue  non  fint,femperinijsvcru 
eft,  rationes  zqualium  eflc certo  modo  confufas  i  vcriim  cum  dc  hifcc  medictatibus ex 
profciTo  &  fufiiiime  in  3  libroactum  fit,  ed  Lcctoremremittiraus .  Quare  fupercft  vt  o- 
itendamus,  qui  huiufmodi  proportionespoliticoftatuicompetere  polfint. 

Cumitaque  trcs  iint  politicx formc,  >  Democratica  fiuepopuians,  Anftocratica  Trejff>ec 
fiuc  Oprimarum,&Monarchica  fiue  Regia.  pulchrc  Democraticx  Arithmetica ,  An-  L'ol*ic*. 
ftocraticx  Gcometrica,Monarchicx deniquc  formx  optime  harmonica  competet  pro- 
portio .  Nam  ficutiin  Arithmetica^qualia  funt incrcmenta  numcrorura  omnium,  tam 
magnorumquamparuorum.  Sicin  Rcpublicapopulus  vult  xqualia  efTe  omniaoncra  DcirecrMja 
&  commoda,  &  honores&  Magiftratus ,  ncc  vulc  tolerarc refpcc"tum  vllum  perfonaru .  Arth  n«ica 
vt  cumvult  omnibuscflcius  vcnandi,  fiuc  nobilesfint,fiueignobiles,fiuediuitesfiuc  J[1°£,'donfc 
paupcres .  Quodfi  qux  rcscft , que.  non patitur  diuifionem  intcr  multos,  cam populus 
vult  fortiri,  quiafors  cocca  eft,  nobilem  ab  ignobili,  diuitem  a  pauperc  >  benemcritttiu 
ab  immcrito,virtutidcditum  a  vitiofo,ingeniofum  a  ftupido  minime  internofccns,tum 
ctiam  aliquisfcputatxquari  catcris,ficumijsfupcrtalibus,fiueiambona  ,fiue  maia., 

lii    2  fortc 


Digitized  by  v-jOQi 


I 


4*4  drtis  M4gn*  Conjbm  &  Dijjoni 

forte  adipifcatur,fcutiturivbi  forrisiocoetiamaliapcflunteifeacquircndiraedia.' 
Contra  ficut  in  gccmetrica  proportionc  exccfliii  numcrorum  aifimilantur  numcris 
g^omeSii*  »pfo  j  vtmagnu*  nomerus magnnm habcat exccflum :  Sie  m  Optimatum  Rcpublica^ 
propoHione  diftinguuntui  perfon* ,  diftinguuntur  onera  ,prarmia,  magiftratus,  raunia,&prarftan- 
rcqiunt.      nflima referuantur  Optimacibos ,  rcliqua  rclinquuntur  populo  i  vbi  ncccfse  eft  lcorfim 
inter  fingul3sfaclionc«admittictiam  Arithmcticam  proportionem  ,de  ijs  enim  qux 
funtpopuli,forcicnturomncs,quifunt  inpopulo:  dcijs,qusefuntOptimatum,  omnes 
Optimatcs ;  nifi  cnim  hoc  fiat ,  perpetui  crunt  in populo  gradus  Optimatum  vfque  ad 
vltimampopulifircem;perpetuiquoqucintcrOptimatcs  vfque  ad  Reipublicae  Princi 
pem  ,  qua  racionc  non  Refpublica ,  icd  regium  quoddam  Ciuicacis  genus  eric  . 
MoDtrchi-    Regiusvcr6ftacus,&fivelmaxime  proportioni  geomerrica?  alfimilctut ;  coquod. 
cusbwmoni  omnia Magiftratus iura Regi rclcruantur ; ficutiipfe  vcl  nobili proiapia ,  velarmis  auc 
cam  propor.  virtutibuscceteris  praeftat  omnibus , gubernandi  tamen  ratio  in  hoc  ftatu  i  cctiifimc  ex; 
tionc  amat  ytr0q|lc,pr0p0rtionis  gCne,.c  tcmperan  potcft ,  Nam  vnos  Rex  arbiter  omnium  non_» 
cccco  impctu,  vtfors;  fcd  virtutis,  meritorum ,  ordinis,  graduumque  rarionibus , 
quarlicct,omniaintcr  Optimatcspopulumquc  dilpcniacjomnes  iufticu;  diftriburiua?cV 
cmnmutatiuoe partes  excquitur ; qua?  vtriuique  proportionis  coniu netio ad  proportio- 
ncm  har monicam  conftitucndam  fufficit :  ita  vt  ex  iuftitia ,  quc,  rationes omncs  gubcr-; 
nandi coinpleclicur ,  triplcxforma luftitix rcfultet , commutatiua ,  quc.  in  proporcionc 
Arithmetica,  diftributiua ,  quar  in  geomctrica ;  Mufica  qua:  in  vtriufque  proportioms 
mifcclla  confiftic,  rcfultet ,  quibus  tres  Thcmidis  rilix  ivHfrf* ,  i'»**«« »  &  «V™ 
arqualicas  &  pax,  veluti  tnum  propofitarum  proportionum  tutelares  quidam  xe-: 
Ipondcnc. 

Qu3rum  quidcmproportionum  luculenrum  habetur  ex  p^dia  Cyi  i  cxemplum ;  Cy - 
pK^omiu  rusenimpuer,  cum  hominemprocerum  cirratunica  indutum  coafpicaruscffct,  pu- 
eatiuc  jufti.  milumiuxta,tunicalaxa;  ccniuitcommutandasiHisefTetunicas  ,vt  cdique  quod  co- 
modum  clfct ,  obucnireti  Magilter  fuum  cuique  rclinqucndum  cdixit;  Quodfipro- 
cerofuiiTctiniundum, vtpumiloaliquid peaini^iblucreti&ficdcmum  pernuiratio  fic-. 
rctjoptime  cofuluifle  Magifter  difcipulo  videri  potuiflet.HicCy  rus  geomctricu  vrlit  pro- 
portioncm,  admcnfuscorporibus  veftes  ,Magiftcr  Arithmcticam,poiTeluones  vtnque 
fuastuitus,at  tcrtiusrefpexiflet  vtrumque  fiiv.ul,tamcorporum  indigentiam,  quamco- 
piasaiiqifuasfaluas^itaqiharmonicamcxvtraqipriorum  miftam  legir,  hoc  paelo  co- 
mune  vtriufquccommodumfuaiwaticompauturconcentus.Patcc  &  hoc  tcmpera- 
iLithoPomo  mcntum  eciaminrcmuneracionc;Medicuscnim  adcalculum  veficasdctrahcndumau- 
rcosfxpe  5«oexigit ,  abegcnovero  non  nifipauculos.-  &iiquidem  arithmeticam  auc 
gcometricamvndiqucanalogiam  confeftaretur ,  alter  ouidcmcalculo ,  altetfame_j 
Hzrm»nici  *ntcr'rct>^  harmonica  rationc,  huic  quidem  opcs,  illifalus  compararetur .  SpeCtatur 
propomo  in  cVharum proportionum  vfusinlegibusconmibiorum;  v.  g.fipatricij  patriciasducerc_-» 
legibus con.  iubcantur,pleb$iad  pleba?ias,geomecrica  iimilirudoeft.Sin  in  ommbuspromiicue  co- 
nubiorum.  yelforte  quairere,  vclforma,opibus,  virtute ,  fincgeneris  reipeclu  ,  contcndere 

quantum  poffis,  ncc  vlla  conditio  vctita,crit  harc  conditio  arithmctica.  verum  ibi ciuiu 
aniraidiuclluntur  in  radtiones,  hic  confunduntur ordines,  vtrumquc  pcmiciofum  Rei- 
publicae.  VndcfuadentLegift^,  patricijstcnuioribusiubinde  pcrmitcere  connubia-» 
plebcia  opuIcnta;plebcis  diuttibus  patricias inopcs ;  hoc  en i m  vtrique  ordini  couamo- 
dum,  Nobilibusquidcm,  vtaudti  opibustueanturftatum,  quem  obtinent,&  fccminae 
huiusordinismaritcntur;plebi  vcrovtpatefacto  ad  honbrcsaditu,virtuti  dcnt  operamj 
It>  fymro-  dcnique  Reipublicar,vt  ordincsiiiutuafechariratecompIcCtanturi  Ideminlegely 
fi»:is  icgi-   pofiorura  obicruandum  cft,in  qu4nonfoiageometrica,nonarithmeticafoIa,fedcx  v- 
uxaproporl  traquecommifta  harmonicaproporcio  locum  habcc,  inepta  finjndc  cft^qualitasarun- 
nofcruanda  m«ica  in  fympofijs,  fi promiicue  nuJlafcxus,conditionis,  xtatis  ,  flpcus  habica  rationC 
accumbant ;  iniulia &  geometrica ,  fi  enim  omncs  dofti ,  quid  prodcruntimperitis  ?  Si 
clamoficlamofis,quisAuthor  ipfis  modcftiaeJii  mciancholici ,  melanchohcis  ,quc.  in-» 

loco 


Artu  M  tgtue  Confoni.$  Di£oni  4/7 

loco  dcliciarum  iucunditas  ?  iuxta  harmonicam  igitur  proportioncm  le* tempeiari de- 
bct.  Speftatur&  harcharmoniC3proportio&  concordantia,  hoceftintotius  huma-  ,n,eSibni 
nasvit^ambitu  amor,  qui  tundarnentum  eftamiciti$  .  Quodfi  mera  rqualitas  ofhcio-  barmonica, 
rum  induciturlegc aritbmetica,nulla erit nifi  inter$qualcsamicitia,quod fi interinar-  £^p0','° 
qualesmcra&  cxquifita  fimilitudoorfoiorum  Ge0raetric3,neutrobiqueamiciriaerit>     ,n  a* 
ied  perpetua  negotiatio,  ofliciorumque  nundinatio commodi  fai  caufa  :  hinc  ncceflana 
patrom&clientisconfociatio,finequa,  nullaamorisdemonftrandilibertas,nil  fponta-  comparario 
neam  i  atque  adco  pulchcrrimc  hxca?qualitas  arithmctica  affimilatur  regulx  fcrrc^, 
qua»  flefli  ncfcitjfimilitudo  Geomctrica  regulat  Lesbia?  plumbe^  omnibus  angulis  acco- 
modabilis.  Harmonfcavcro  regular  ligncaranlmilatur  ,qua?flexac  veftigiorcdit.  ln_.  iu^c;s.ffl. 
•ubernationcomnis  gcncnspolitiarum,rigorlcgum  iudiufq;onScium  c,qualitatiaritb>  cium  coue- 
meticar  tomparatur  ,  qurnontantumfuum  caique  ad  amuffim  tribuit  ,ied  etiam  pos-  Amh™ 
nasirrogatdelinquentibusarqualiterfineperionarum  rcfpeclu  ,  cwaquc  iudiccsad  lc-  poftiouL 
ges  adquc  allcgata  &  probata,  vt  fecundum  eas  iudicent,ctiamii  iniquat  Jeges  videan- 
tur,  adftringuntur;  viciflim  arqualitas  magiftratufque  arbitrium  rocrum,  qui  tamen_* 
bonusiit  cxexconlcientia  agat,gcometrica:proportionis  naturam  mduit.Quibusalij  ^ofiicSc! 
barmonic^contcmperationis  cxemplo  oflicium  velfupcriorum cunarum,  vciomniutn  proporrio 
vclfummi  magiftratusintcrponunt,quibus  nequc «x  arbitno  mcro  agere  Jicet,&tamS  COn'PctK  : 
permittitur,  vt  legcs pro  ratione  circumftantiarura  in  modum  rcgular  lignear  fle&ant , 
non  frangant.ealquc  in  iudicijs  iccundum  arquitatcm  intcrprctenrur. 

Porrd  m  legibui  vcftiarijs,  plurimum  habetur,  de  proportione gooraetrica,  vt  quan- 
toquifqucaltiori dignitatis gradu  confiftit ,  tanto preciofiorci  permittatur  vcftium  or-  Vf{jua'cs'bus 
natus.-arqualitas  arithmeticahic  intolcrabiiis  cft.  Quia  tamen  ncqucfola  varietasor-  geomTmca 
dinum  in  veftitu  diftinctionem  poftuJat,  fed  aliqua  bic  ratio  habenda  copiarutn,  aliqua  proportio 
merrtorum,  neque  omnesordmes  vna  lcgc  conftringi  poffint ,  tcmpcramentunu,,  fcfbajlcla* 
vtiiufqueproportionis  partim  lcgibus  jpiis  inferifoJct ,  partim  moderatorum  arbicrio 
relinquitur;  Scruatur  &  harc  proportio  harmonica  in  legibus  poenaiibus  iuxta  iuftitut  infepbus 
vindicatiuorrequifitionem,  vt  videiicct  prodelidisrauit3te  poenainferaturdelinqueo*  p*naliBu« 

10  j  ,/  .  ,  ,  «  .  *    .  harmonica 

tibus;&pcenaquidem  taIionisanthmeticam>muictarumicxgeometricam  proportioi  pr0por(io 
nemamat.  Hocpacto,  in  legibuscoeccris  vti  fuftragiorum,c  editorum,rcli;itutionunH  Unaadi. 
vlurarum,  rcmuncrationum,mercedum ,  harrediratum,  vti  fempcr  tripicx  proportio 
fpe&aripotcft,fic  omniumoptimaharmonicaeft. 

In  Democratico  Imperio  maximelocumpollidet  Arithmetica^qualitas:  In  Arifto- 
ctaticogeometricafimiiitudo,inqua  tamen  farpe  contcmpcrationis  ratio  habctur ,  vt 
cum  populus  ipfc rcrum  potens,  fponte fua  Patritijs  potiffimum,  honorcs, magiftratus  ,  Anftocrtri- 
facerdotia  mandat,aut  cum  Optimatesplebem  honorura  nonnuliorum  parricipcm  fa«  ^^ilT 
dunt,frui5tuofiffimamuniafolisplebeisdonant,  iniuriasabOptimatibuseisillatasgra.  pt&  i*o-' 
uilfime  vlcifcuntur  ilibertatem  tribuuntfrucndarum  voJuptatum ,  quar  per  fc  ftarum_i  P0i,io- 
popularcmfapit,futTragijquoddamiusplebci  permittant,incandidatisex  gentc  Opti-  Q„0rnijo 
matum  certo  numcro  nuncupandis,  ex  quo  numero  ipfi poftea  Optimatcs,  quibus  vo-  in  Kepubi. 
lunt,  raagiftratuscredunt.  Qu^quidcmcommuniojouamdiufpontcciusordinis,  per  hlru10«fc* 
nes  quemfummum  imperium,  confiftit,  fuauiflimus  etiam  concordiar  ciuium  concctus  fj"*?",* 
duiat.atfircuocatur,  primum  qucrel?  cmergunt  partis  multatar,  deinde  difcordiar 
quafi  turbato  concentu,dcmque  vel  cransfcrtur  miperium,vcl  tota  ciuitas  hoftibus  fuc- 
cumbit . 

ldcm  in  Regiofeu  monarchicoftatu,cuiharmonicaratiofamiiiariseft,tcncdum  eritj 
inquovnusquantumcoeterisomnibusprarftat,tantumetiam  foius  fummum  imperij 
ius  poflid  c  t,  cceten  lub  illo  degunt,  artthractica  cquah  tatc^ . 

Haec  igiturinpoiiriczforma,  poteftcflc  gubcrnandi  ratio  trium  gcncrum;Nam  fi  inmonaicJW 
omnia  munera  Rex,  ex  atquo  communicer,  nuJIa  diftinclionc  nobilitatis  a  plebaris.popu-  .Ci?  fl an 
Jans  ent  &  anthmeticar  umilis  moderatio,  non  decora  Maieftati  fummar ,  cum  fummus  xquihus 
ipfe  cum  infima  plcbccopulctur,  nullomcdiointeriecloordincciucs  vero  ecncrofa»  fubfiftenej 

indo  »o»potcrt. 


Digitized  by  G( 


43*  ArtU  Magn*  Confani& Diflom 

indolis  regno  excedent ,fi  nullusgeneris  refpcaus.  Sin  omnia  Rex  feclufa  plebecoofe- 
£co°ilm  ratinnoUlitatero  ,  geomctricanafceturfimilitudo  in  imperandi  forma  penculofi  pror- 
trithmetica  fus  &  harmonica  fuauiratc  careos;  populus  cniro  multitudine  pollens,  tandem  offctifus 
Tni  '"    Nobilitatem  magiflratibus  &  bonoribus,Regero  ipfum  impcrio  fpoliabit .  Et  cjuamub 
^onpS.  modcratorin  plures gradus  diQinguat  ordines,diftinguat  &  munia/itamccuiqueordini 
fuafoli  conieruet,  vt  Komar tribunatus  plcbis  folius  crat,  conftuatus  patmiorum  tan- 
tum;ordincsabinuiccm  abalicnabuntur,ncc  firmaintcrfe  concordiain  vnumcorpus 
coalcfccnt;  Nam  muniainferiorum  cum  ipfo  ordinc  contemncntur :  adcd  vt  Romar  tri- 
«uE"  bunatum  pacrtrius  nifi  ciurata  nobilitatc ,  gcrere  penitusnon  potucrit:  quar  omnia  pul- 
TOOn»rch;co  cbreoftcndentur  in  fcquentibus  numeri$4  6  7.  vbi4  Kcgcm ,  t5  nobilirarem  ,atquc  in- 
ftayj pcrtcu-  5 .harroonicam  mcdietatem ,  7  vero  ab  vtroque  priorum  difcordem  plebem  rc- 

fect ,  velmeliusin  fequentibus  numcris  rcs  elucct  4-  6.9.  nam  6.  cum  Qnannoniam  fa- 
cit  ,4cura  9  nuJlamfacit.  ira  nobilitatifaciliorcft  coniociatiocum  plcbe,quaro Regi,5c 
in  Bumcrii  vt  $  ea  medium  geometricum  inter4&  9  vtriqueconcorsific  Nobilius  ceu  vinculunu* 
wVXSum  antcriefla cft  in ur  Regcm  Sc  plcbem  infimam . 

rationes.       porrd  Ariftocraticam  Regni  gubcrnandi  formam  rcferunt  numeri  propprtiomsgeo- 
metricar  difumtfar  3  65  10.  ctdifiunclionem  quidcm  rcfcrunt  inciuiraa^cuflidia  cx  or- 
ou*n  m    dinumfcclufionemmiumaccurara  i  Denique  tcmperamentum  vtriufque  gubernandi 
Ar.aocrTh"  fotroein  Monuchicofiue  Rcgionatu  cft ,  vt  fcilicet  nobilitausmunijsaliqui  plcbaci  etfi 
cam  forma  paucj (  &  copijs"  pocri  pares ,  aut  virtutc  aliaue  rc  commendati  interueniant,  vtque  10- 
refcraot.     lcr(jura  Nobilium  tenuiorum  vnius  plcbei*  frocluofa:  fundionis  pratfcclus ,  dccus  illi 
conlcratfplendoregcncris.quomagisidfir  impofterumad  plebem  coromcndabilc»^, 
vtduumuiratus  ex  nobilt& plebcio  cooftiruarur  ,  vtricjue  ordini  folaio;  vt  curiaccx 
omniura  ordiuum  pcrionis  confiituanturj  vr  indcJiberationibus  publicis  debono  pu- 
blico  tcnues  locuplctibus  mifceantur  ,vrnon  meri  virtutiscV  pictatis  cultorcs  habeanc 
omnia,  fcdahquaetiam  fortibus ,  nonnulla  ingcniofis  ,quacdam  prudentibus  ,aiiqua  cx- 
pciicntiapoljentibus  rcferucntur,quar  pulchrein  fcqucntibus  numcris  oftcnduntur  2  } 
463intcrquosprimusadfecundumdiapente,  ad  tertium  diateflaroni  primusadter- 
tium  diapafon ;  primusdcnique  ad  vJtimum,  diapafon  cum  diapcnte»a*°tUC  adco  om- 
ncs &  finguli  numcri  perfcdtc  intcr  fe  confoncnt  • 

Corollariuni . 

PoToia  gu-  f  f  Inc  patet ,  illam  gubcmandi  formam  femper  meliorem  cfle,  quar  magisad  harmo- 
bu*  hifmo.  -t~l  mcam  proportionem  acceiTerit ,  huiufmodi  Monarchicus  ftatus  eft  :  Anftocrati- 
n^mhlbet  cus  vcrddcmocraticut^ue&fi  harmonicas  proportioncs  aliquo  modo  armulcntur,  vt 
e^ulitatem  piurimum  tamen  gcomcrricam  &  arithmeticam  proportionem  amant,  cVob  piurimas 
epnmieft.  dhTonantias  intercurrcntcs ,  plerumque diiTidijs  &  turbulentijs  funt  expofiti;  acccdic 
quod  Monarcbicus  ftatus  veluti  gcnus  quodda,  Ariftocraticura,Democraticuroquefla- 
tum  vcluti  fpccies  quafdam  includat,vt  in  Iraperio  luculenter  apparer,  in  quoapud  lm- 
pcratorcm  tummarerum  poteftas  :  Principes  verd  Imperij  quid  aliud  nifi  Ariftocratia 
quandam  conftituunt,nonabfolutamquidcm  ,fcd  i  Carfare  dependentcmcV  lubotdi- 
r^KoS6  natam  :co2tcrum  in  proprijs  iuribus  racultatibufque  iibcri ;  Ciuitates  yerd  liberar,  quid 
aIiudrcfcrunr,niUDemocratiamquandam,cVt1nonomnibusnumeris  abfolutiflimarni 
feda  Csefarcdcpendentemeidemquefubordinaramjqux  pulchrcquoque  hifcequa- 
tuornumcris  1  *  j4vniuerfamharmoni.im  comprehendentibuSjVtilibrojfuscoftcn- 
arcfu  fum  cfl  ,  demonftrantur :  pcr  vnitarem  intclligimus  Regem  fiue  Monarcham  D  E  1  Opt: 
Deumrcfcr!  Max: in  Rcpublica  vcluti  Vicarium  quendam ;  per  binarium,  facrum  Ordinem,ReJigio- 
nis  prarfidcm ,  finc  cuius  accuratiflima  confcruatione  corpus  poliricum  in  fua  harmonia 
conferuariBJlwwcft,  vtfupradiximus:pertcrnarium,militarcm  fiuc  flatum  equc- 
ftrcm,  quodiflidentesanimi  velutipcr  fyncoparioncm  quandam muficam  in  ordinem 
fcharmoniam  rediguntur;  pcr  quatcrnanumdcniquc  populum  indigitaraus ,  priori  or* 

dint 


Ltb.  X.  Dccachordon  Natu**~  +jp 

dini  refopondct  mens  fiue  intelleifhij  architedtonicuiMonarcbat  ;feeuodo  ordini  ritio- 
cinatiuafacultas  infyllocifraosfefediftendcns.  Tertioordini,irafcibili*iquartodcnique 
concupifcibiiisfecuJwconf^t^qutrnmctianifedcsiui  cercbro ,  pcflorc ,  ventre,  Pla* 
to  harmonicis  iitcruallis difpofitas  demonftrar ;  eaMiroque  prtoa*  impcnuni ,  fecurtda? 
confilium ,  tertixordinem  milrtarem  ,quartae plcbem  artribuit»  lais  verdquatuor  Cudi 
nalcsjuftitia ,  prudentia  ,forritudo,  tempcrantiaquatuor  Rcrumpublicarwn  cdlumn.e 
appritit tjp34t0?f-        '    ttq-itwrldvr;  j  ■  .iV  fiibomrno^>>v?uUxup  nctj 

Qukunqj  igiturPrincepsgubernationern  fuambarmouice  ioxta didaattempfnartjq 
ilatuerit ,  is  procul  duhio  omnihus  diftmantijs  fublatisperpctuam  feiicitatcm  aflecutus 
dicrootcrit.  Quod  cfuidemtemperamervtuin  nihil  alrud  eft,  qtBrn  medictas  iili  har- 
iBonicaintcrvtrumqucertorme  veluti  mediatrixquxdam.  Vifaeft  hancipfata^itfana 
narura agnowffcjdiwfinguKtreromcJatTil^  intcrijcit  intcrtcrrain& 

tophum  argillam;inter  metalhjm  &Japidrs,xrofa?g>ebas,  inter  ftirpes  &  •ap|def  «^compartti» 
ra41a;  intcrsnimtiiacV  mrpcs  Zoophyta;intcr  quadrupedes&  pifccs  amphibia , incer  mcdietjn., 
aues  cV  pifccs,pifcesvoIantcs  jinter  homines&  bcftiasfimutt&iyrenes;  intcr  beAaac ^frae,jj^ 
&  Angelos  homincm  mortalcm  corpore,  vt  tJlas,  at  immorraJem  vt  hos;  interCce- 
lumEmpireum&eleratnMrc,ftelIatum  MnterAngHtcam&eJonemarerananiram-*, 
hominemjnterhumanam  demque  Angehcam,  cVdiuinamChriftum  vnicum  Media- 
trcv>:n  ,  h  nnincdiumx  naturxparticipcra  Dcusconftituit.  Singuli  tingulispcr  huiul- 
modimedtavclurivinculjsquibufdam,  vtordo  rcrum  harmonicus  conlcruarctur , 
connecteas , mcdio  enim  iiibiato  , iam  totms  harraonix  dccor  vt  pereat ,  necefsc  eft . 
Hiccniraqucmadinodum  in  humanafabrica , quocicstarilcentt:  fpirito  nanirali,&am-4  E«nip|a  j 
malisdcficit,  horuraqucconfcnfu  mox  «Sc  ricahstertius,  aut  cxcordc  aJhcitor  cetc-  medicina. 
brum,eacercbro  hcparautvftnculusperettrbaxunhtoc  inter  mcdicos  varij  varia  con- 
fulentes,  alij  in  caputm*Uconijciunt  cauiam ,  alit  in  vcntrcm  ,hepar ,  vtcruiu  aoz  lte- 
nem  :  cum  interim  JTt  vnuserTcftus  proptcr  humorumduntaxar  partiuraquelympathui 
multiplcx ,  vndc  Sc  itti  continuidefluxionum  atquc  cxhaJationura  circult  eattreraam»» 
nantur  ruinam,nifi &  medicaraentis pJuribus  in  vnitarem  coinparatis>&  v  ni  tou 3c  pro- 
mifcuepartibus  finguliscofulatur.  Ita  numruminatutate,Gquilque  lolutn  ic  laperc 
putct , u fibi confulat foli ,  &  fccum  agi  felictter  cenicac,  rcs vbt  priuatas  in  partu  collo- 
carit,  fato  tntcrim  communiorc  vcnturam  procul  pcrnictcra  noo  aninuducrtat,  quod- 
que,vclexinflammatodigttopcdtsfubindcacceniafebriAcordis  prxdpuum  vifcus 
laboret  ,ex  oculo  inccnlocercbrum  inflainmmcwr,cxfolisdcfe3uLunxqueeJemcn- 
ta  turbentur  ;  haiufmodi  veroeonfenfus  primaria  vincula  funt ,  tpia  religio ,  tuftttix  le- 
gcs&rcruraomnium  Drocuiufqucftatuvelordrac  fummamcdtocritas.  Modusautcy  fiupmoite 
quorcsdifpcrfjtciaiumin vnitatem dcnii6redigantur,prirauseftpcr illas naturae  co- ^**"*^* 
inunilTmaaslcgcs,dcindcciuiles&municipales  primorura  a/fechs.acccduncnjTceMc^coogrcgctur 
dicinc^iurifprudcntix  atquc  Theologic  pracliceauxtaconnexuin  illum  pcrpctuum  »ni« 
morum,corporisatquc  fortunxferc  corarauncs  legcs>atque  ab  origine  nobis  infitae 
nouones,quarumintuituparticularcs  Canonesfabricantur,cuiuLmodi  luiuicquentes; 
PJqh  mferturcffcclusnon  ablatacauf» .  A.fas  omnit  intemperantui&  i^k  ,  ueltn  odftrt-  R?gu!c  & 
clione  nimia  vcl fluore  ■verfantmr,  vel  in  eXceffu  defcclu  nimio .  Contraria  contrarijs  curantur.  k  «om  jc 
SimiliaJ/milibus comferuantur .  Parnawcewdia  magnas  vires  neglcci* fepc.iffnmcre,&ideo  P'a  llCi- 
malorum principijs  occurrendu  m .  'furpe  rcfctndendum ,  n$ parsfin  :cr a  trah.itnr.  Extremis 
tnorbis  extrema  medi*  adbibenla ;  Nullum  viokntum perpetuum .  Moderata  durarc .  Omnc 
mutationcm fubitam  ad contraria  maximt perictdofam .  Harc  &  iexcenta  fimilia  in  monu- 
mcntis  Vctcrum  ext3nt;Quac  confidcrarc  Pnncipiscftnon  circumfpefti  tantum,  fed  «5c  JG^j^** 
iupraorancmanecltionera penitusconlututi,qniqueinftar HeroisSeraidei  lupra  clc-  -p^^" 
mcntaremfortcm  «ScfublunaresturbincsafHitftis  rcbus  turbatifquc  pallim  conlulat,ipfc 
in  tranquillispolituscxtra  annifolifquc  vias  nequcamore  priuati  boni,  ncquc  vnius  o- 
dio,velalterius>vcl  vind  ictc  ftudio  propter  onenfamlcucm,in  cinirateaut  re«jno^u^p»« 
jnuituat,quod  vcl  ab  xquitatislcge publica vclclemcntix  modcrauouercccdat 

cnmt 


Digitized  by  Google 


44* 


jhxirJtfagna  Con/ortiq)  Dtjiom 


•ort 


errimincortotfthenfe  dat6*plorima  confoquwnruTf  eadcm  pafliixi  finis  cii  mtio,co;  u.n- 
queqoas  ad  finerr»  dfrigirntor  .  Snfttautcm  Si  fpes  &  metus  tyianai  potcntiilimi,  tcfie 
Luciano, quil»usferikjb^ctnirOrbishic  vnu*rtus>qu>bus  ouims  calarairasprimum  , 
omirifqoc  concufscectkimhatjscar^avcridtiir:  Nani  horma  tmpulfu  ipia  diiToiuitLr 
vnitasin  multifudmf  ,c4>rtfertfus  inditfcnsu  ,coniona  rcrtunrur  indiffona:  rcrum  om- 
mum  mfandc  fiunt  viaffi  tudiiKS,tegummdiciorum<fBrpluiirruccorruptclx  ,&cxpri- 
uati  quarflusvclcommodiftudiocalamitatespublica? ,  prxfcrtim,ii  aeapitc  vcl  _  prxo- 
puisvilccribosirlotbusincipiat ,  fitcpjr  poArano, viq^vcl  An^rtotius,  vcl  Huropje 
r vc*  A^1C  1  olim  foot cclebrati,  Pornpci,  M.  A  n  tomj,  Scyllx,  Nerones  fim ilciqj 

obdiiTonan-  intcrcutaneis  tamcn  ditfidijs  mifertirte  afflufti  >  &  ab  hoftedomcitico  obfeiU  grauitcr, 
tzo.  ftipfiMjvinccTcno^ 

fui  ampbus  non  mcmincru nt,dclap£t  turpiccr , & citius quam  conicciuici  ant,vuam  de- 
incr psmncrrimc  in  tenebris  JoCtoquc  traxcrunt .  Ht  vt  tandem c^ncludani ,  apponaro 
hic  vniustnnatn  KeipubIUximagincm,qualis  in Princjpeviroadh^momampolitic* 
coflfcruindain  (pcctaridcbct . 

.>A.Resc  ita9dc  tclWmcipc,  vti  ex  continoo 
cVferenmfontcrraiiarc<lcbcnr>|)rimu'iuibta 
ckracntijsiunfta.  Secohdofortitudo  vrrkati 
acque  prudcntig  ioniU ,  Tertio  remperantia_. , 
qujmiafunt  veluti  prima  pohcicc  faarmonue 
principia,  mcdia  ycro  iunr,  retnbutio  bonoru, 
poena  malorum; compoiitio bonaruu»  rcrurn_, 
6c  malarum  fcqaeftrario;  mediecritaiii  dcaiq; 
conicruatio .  JFims  c  w fuga  mali  ,amor  botn  ■ 
concosdia  -t  pax,  vbcTtasxquabtiis&lmmem 
nontranfcendrnsj&qucmadrrrodjmain  homi- 
ne  tna  ccniidcrannu ,  quibus  tota  macluna_. 
compofitio  microcofmi  mobones  fuas  perficit,  ira  &  tn  Re- 
liatuum  cu  publica.  cft  aniraa', fpiritus  ,corpus ;  Animam_, 
muodi  poh-  Rfipnblicatreferunt  rationescotumuncs ,  13- 
tioncs  particuJares,  exempla  &  hiiloric  i  Spiri- 
sum  Rupubhcx  leges  naturaks ,  ciuiies,  legcs 
fcriptx&confuetudincs.  Corpus  dcoiqoe_j 
Rcipu  bhcc  principes  Regi  fubditi,Ma  g  lftrarus, 
Pbpulu*,queprincipi  quoqucappbxantur,<.u- 
iuspoteftas  vim  corporcam,  amorergi  fubdi- 
toslpiritum ,  rario  nueinrcllcclus  Arcbirccr,o- 
nicus,  animaro  exhibet.  Qux  omnia  pulchrc 
lnfubicwtafigura  vna  cum  harmonicis  dirlcrc. 

tijsfpedanda proponuntur ,  atque  in hac  eadcmfigura  ceu  anucephaleofi  cpiiogifraoq; 
politicam  muficaro  comprehenlam  claudimus. 


ItCI 


A  Rcgc  vcluti  ceotro  in  continuum  fiuunt . 


REGISTRVM  VIII. 
Mctaphyfica  harmonica  fiue  Mufica  ■ 

§.  I. 

*Dc  Amtnoe  comfofittone, 

Vi  ex  Vetcribus  Philofophis  animam  cxcodcm  &•  diuerfo  compofitam  atfcrnerat 
ipfamhaudincongrucNumeroailimilarunr,  Kcsin  rcrnario  patefiet;  Skuti 

cnim 


Lth  X.  Decacbordon  Natur<e.  441 

enim  ternarius  fimplcx  eft ,  vtpotc  infeflilis  ,  neque  vllius  aut  remifiionis,  in- 
tenfionisve  capax ,  ex  pari  raraen  &  imparicompofitus  cft,non  quidem  compofitus  ni-  Animzcom 
fi feipfo  , ante numerum  enim  teftc PJarone  nihil  concipi  poteft ;  Si  cnim  quifpiam  an-  ^fdoei"^ 
teternarium  tres  conceperit  vnioncs  ,ilJxnifi  eas  vnitas  conceperir,  tcrnarium  mini-  merft  fiQ* 
meconftituent;  At  trcs  vniones  vnirjtproprie  ternarius  eft.  Exfe  igirur  componitur  ulIC,llg»n". 
&quia  ex  feipfo  componitur;  ex  vno&alrero,  ex  codcm  &  diuerfo  ,  cx  pari  &  impari 
ex  fe&ili  &  infe&ili  vccomponatur,  necetTeeft;  At  hoc  paclocompofitus  numerus,qua- 
fl  feipfum  mouens  concipitur ;  Atque  hancob  caufam  Vereres  animam  rationalem  nu- 
mero  pulchreaflimilabantrEft  enim  fimplex  Sc compofita ,  ita  tamcn  compofita,vt  non 
ex alio, fed  cumipfanon fir, nifiimmcdiatea  DEO,quieft  ipfa  fimplicitas,  abipfa_, 
pura  fimplicitatemanans  fitcompofita  fimpliciras;  vnde  anima  ficuti  numerus  viuus 
cft  ex  pari &  impari,  feAili  St  infcctiJi  compofita ,  ita  in  quantum  vita ,  numcrus  numc- 
rans , ex fcnfibili fcu  fedili ;  &intelle&ualifeuinfe&ili  compofita concipi  poteft.  Hinc 
in  feipfa  harmonias  intuetur ,  harmoniam  enim  extrinfccam  noetico  intrinfeca»  harmo- 
nias  in  corruptibili  radio  menfurat ;  Sc  cum inrra fe  numerum  habeat  omnia  numerantem 
omniumrcrum  proportionem  harmonicam  fua  pulchritudine  continebit.  Loquimur  2^  nume. 
autem  hic  de  numeronon  mathematico,  fed  de  numero  fymbolico  &  rationali ,  qui  ex  nw  hfc  intel. 
diuina  mente  proccdit,  cuius  mathematicus  imago  quardam  cft  8e  fimilitudo,  ficut  enim  ,i6atur• 
xnens  no  ftra  fe  habet  ad  mentcm  diuinara,ita  numerus  mentis  noflrar  ad  numerum  men- 
tis  diuina».  Verum  vt  harc  lucuientius  dcmonftrentur. 

Sciendum  eft ,  non  pofle  cflc  nifi  vnum  infinirum  principium,&  hoc  inffnirc  fimplex; 
primum  autem  principiatum,vt  philofophi  vocant,  non  poflc  clTeinrtnitifimplex ,  nc«  ^1*^  PJ^J 
«jue  compofitum  ex  alijs  ipfum  componenribus ,  cum  enim  componentes  eum  partes  "p,atu<iu0 
naturapratccderent ,  primum  principiatum  eflenon  poflet  s  Concedendum  eft  ergo,  pri- 
fnum  principiatum  fic  efle  compofitum,vt  tamcn  non  fitex  alijs,fed 
fcipfo  compofitum  ;  at  ficri  non  poteft,vtaliud  quidlibet  aflignari  a  l  I 
poflit  tali  ratione  compofitum,  niii  numerus,vel  vt  numerus  noftrar  I  I  • 

mcntis,  ergd;Rem  totam  pulchre  oboculos  ponir  triangulum  xqui-  c  l  

larcrum,cuius  ratio  &  eflentia  concipi  minime  potcft,  nifi  trcs  Jincar 
arquales  in  triangulum  componantur :  Scparatim  enim  confideratx 
a.  b.  c.  v ti  non  vniuntur ,  ita  trianguli  eiTenriam  quoque  refcrre  non 
poflunt,ficut ergo rriangulus,nifi tribus  lincis  reclis acqualibus  vnitis 
concipi  non  pteft,  itanec  ternarius,  nifi  tribus  vnitatibus  vnitis , 
quar  vniocompofitumquoddam  cfficir,  non  ex  mareria  &  forma_*> 
fcd  vti  dictum  eft,ex  vno&r  altero,  ex  pari&  impari ,  fc&ili  Atinfe-  b  c 
clili coalitum.  Haudabfimili ratione  Anima, vtpaulopoit  decla- 
rabitur . 

Porrocum  innumcropr*cisevniraremintuemur,non  aliud  nifi  incompofiram  in- 
tuemur compofitioncm, f-u  vt clarius  loquar,  fimplicitatis  compofitionifque  fiuc  vnio- 
nis multitudinifquc  ipowmm  fiue  coincidentiam.  Cumenim,  in  numero  compoll-  njrmonic_ 
tam  intuemur  vnitatem  ,  pcrfeclam  ilico  harmoniam ,  qualcm  in  vnitatibus  harmonicis  &  Geomc. 
diapafon  ,diapcnte,&diateiTaron  rcperimus,contemplamur.  Eft  enim  harmonicaha-  uicfcwi. 
bitudo  vnitas,  quar  finenumcro  concipinequit;  Qui  vero  habirudinis  partium  toni  &  P3ratlones- 
diapafon  bifariam  diuili  profundius  rimabitur ,  inueniet  cadem  prorlus  ratione  eas  ad 
inuicem  fehaberc,  vt  latus  quadratiad  eiufdcm  diamctrum  ,  inueniemufque  numerum 
firapliciorcm  ,quam  vt  eum  mentis  humana^atio  attingere  poflir  i  Cum  cnim  nullaibi 
fit  proporno,  ocquenumerus  cfle  poteft  ,numerus  verofine  habitudine  concipi  non_» 
potefi  ,  &  taraen  hunc  numerumparemfimul&  imparem  cfle  oporteret.  Quodquam 
conccptu  diflicilefit,  quis  non  videt  <  Habcmus  igirur,quid  fn,& quomodo  fiat  pri- 
mum  princ ipiatu,  cuius rypum  numcrus  gcrit,&  quod  non  fit aliud  quam  numerus  fym- 
bolicus ;  numerus  enim  eft  lubieclum  proportionis ,  proportio eft  locus  formar ,  &  ficut 
cflc ncquit  fine numcro  proportio  ,ita  finc  proportionc apta&  congrua  formx ,  rorma_# 

Kkk  refplcq- 


Digitized  by  Goog 


44 2  ArtU  Mtgfue  Conjoni  $  Dijjbni 

plansfinc!*  fcfpkndcre  nequit .  Vnde&confequcnterpatet,quomodd  vnitai  cxemplaris  infinita 
nuncro  «on  nifi  apca ,  qua?  in  numero  confiflir  ,proportione ,  rcfplendercncquit.  Agit  enim  raens 
txfi  nequit.  xXcxx\i  ,adinftarMufici,qui  vtconceptum  fnum  foras  producat  fcnfibus  obuium,plitres 
voccs  in propcrtioncm  harmoniar  congr ucnrem  rcdigir ,  adaptatque ; ita  fit  >  vt  in  illa-» 
proporrioneharraonica  ,quanddibi<rft,  vt  inloco  fuo,  dulciffimfc  perfecliflimeque  rc- 
iplcndcat.  In  mcntc  igitur,&e*  mentt  numeius&omnia  •  &  pluralirasquidcm  rerum_ 
Quomodo  non  aliud  nifi  diuinar  mcntisnumeruseft.  Ex  eoenim  ,quod  diuinamens  vnumfit,  in- 
mens  diuina  teIJigatque  aliudalitcr ,  rerum  omnium  cxorra  eftmulritudo,  quam  aifail  aliud  nifi  me- 
concipi  .    djam  quandam  rationcm  inteJJigcndi  diuinar  menris  aiTcrimus.  Vnde"  primum  exem- 
plar  in  Condiroris  mente  ncccfijno  numerus  eft ,  tcftatur  hoc  delcorario  &  puJchritu- 
Quomodo  dcquasomnibus  rebtisincxift.it ,  pulchritudo  verdin  proportioncproportio  in  numc- 
co™SiorS  fP^^fiftif»  vnde&numerusaptiffirauraadfapientiampcnirius  inucftigandam  inftru- 
■icntc      mcntum.cum  itaque  mcns  noftra  fimiIitudoade6nr,&  pcrfeclum  mentisdiuina?  fimula- 
chrum ,  excm pJar  conceptionura  mcntis  noftrar  aliud  efle  non  poceft ,  nifi  numerus :  11- 
ne  numeroenim  non  difcrerio,  ncque  arTimiIatio,neque  notioneque  menfuratio  cxi- 
uunt  ,quis  c  nundi  riniat  ?  quis  diftiuguat  i quisdifcernardiuidatquefinenuraero?Cuin 
cnim  ali  j  res  fit  (ubftantia ,  alta  quantitas ,  qualitas  alia ,  quis  hxc  fine  numero  diftinfti_* 
comprchendat  eXum  igirur  numcro  fit  rario  intclligcndi ,  nihil  vtiquc  ftnc  co  coneipi 
potcft i  Ar  quojnodo  bic  miraerus  vnura  fit  &  omnia,cxplicemus. 
quomodo     Si  igitur  vnum  vndcquaque  nonnifivnumcftjquomodo  vclin  eocrant  otnnia,  vel 
iit&^oinia!  M'um  *Tlt  omn»a  ?  Sim  fi in  co  omnia  funt ,  vnum  erit  multitudo ; fi  ipfum  eft  omnia_,, 
multitudoquoqueerit,erg6vnum,&vniimerit&  mulirudo;  &  quatenus  vnumeft, 
muJtirudincmin  fc  produccr,&quarcnus  multitudo  ca  produ&aeft,  fcipfum  producct, 
Crjrque  pnncipiatum  ,non  autem  principiu .-  vcJ,vt  vnum  principiumeft;vtver6  mul- 
solmiopro.  titudoPrinc'P'3tum;  atqueinidemab  urdum,&qu3fftioincidit,&tatio:Quidigiturdi- 
pofui  djffi-  cendum  ?quifuemodus  inucniendus,  vt  vnum &vnum  fittantummoda,&  iridem  fit 
cuJwis.     omnia  .  Dicoinque  ,.Quodomnia  non  vbique  fint  mulrirudinediftincta»  cum  enim_. 
vnum  apcx  mm,tit1,d0  numerurti  dicat ,  omrris  autcm  numerus  per  fingulas  fpccics  fit  neceiTarid  di- 
muitorum.  ftinctus  &ab  vnitJtefuafifpius  iu fc replcara  procedn  omnis  vnitas»  omnis  neceflarid 
adfcquentem  mulritudinem  refpectum  habebit,& ib  vno  dcriuataabcodcm  dependo 
bit;  vnum  autcm  eftapex  quidara  multorum ,  ficuti  vnitas  apex  numerornm.  Verum  vt 
Omnia  tri-  n*c  menus 'ntelliganrur,  fciendum ,  omnia  triplici  modo  fumi  poJfe ;  nimirum  omniiLj 
piiciterfumi  vniter ,  omnia  vnira  •  omnia  diftincra  arque  adco  multipjicata .  primum  iliud  abftrufius 
poffunt.     itadeclaramusi  In  vno  omnia  funt,fed  fuo modo, ficut  aliofuo  modoomnia  funt  in_» 
vninte,modo  vcro  rertio  eius proprioomnia funtin  mulfitudine.  Invno  inquamom» 
niaJuntmodofuo&fiitaJoquifasfiti»idii'«e,  hoc  cft,  vniter  ,indifcrcrc  ,indiftinfte,  in- 
diuifim,  vne;  vtvidclicetamniafint  vne,ita  vr  quamuisomniafint , vnum  tamcn  po- 
tiusfint,quam  omnia  .  Nam  vnumcft  per  fe  &  fua  natura  &  primd,  omnia  autem  cft  > 
quatenus  eain  l"c  habct  indiftirvaa  atque  indifcrcra  vnircr ,  &  in  quantum  eft  caufa  om- 
nium.  Vnum  itaqueillud  primum  ,aquoreJiquaomnia  vna  dependcnt,ncccflari6  vcl 
verc  vnum  eft,  vclnon  verc  vnum  cft:  Si  non  vcre  vnurafit,  vcl  multa  crit ,  vcl  nihiU 
hoc  vti  abfurdum ,  ira  prius  minimc  aiTercndum  eft ,  neque nihil  icitur ,  neque  multa ent 
vnum.crgo  vere  vnum  erir ,  &  non ajiud>quam  vnum &  fimplicitcr  vnum  ,imo fuprcma 
limpJicitas  &  confequentcr  extrcmaabfolurio,  fifuprema  abfolutio ,  ergo fuprema  per- 
fecftioimo  perfecttifimura ;  fi  perfe&iffimum  ,  crgo  fufhcicnrifllmum, fi  fulficientiffimura 
wJSSA  CC°^  °Ptimum  &»upremumbonum.Sed  quis  non  vidct  hanc  multitudinem  in  vno.fim- 
™*X.  U   '  pbcitate , abfolutione , pcrfedione ,  Jufficientia  & bono  vcluti  toridem vnius  attributis 
eJucefcentememergere>  dum  ab  vno  in  fenarium  deuoluimur;  Veriim  qui  pratcedcn- 
tiabcne  inteJJexcrit ,  Juculcntcr  confpkict ,  fcnariu\n  hunc  in  fcipfo  conudcrarum  vcrc 
&  propric  vnumeue ,  menrctanturaodonoftra  diuifnm;Si  enim  quis  nosintcrrogauerir, 
qoid  vnum  ?  Refpondersus  fubird,  vnum.  Quid  vnumc  fimplicitas;qHrd  vnumeabfo- 
Jutio;quid  vnum?  pcrfcclto  .  Qyjd  vnuru  ?  uirhcientia .  Quid  vnum  c  bonum  ;  c  conucr- 

fo, 


etf» 


Ub.X.  DscJtchordon  naturj.  44.S 

lo^quidbonum^vnuraiquidrufficicntia^vnum^&ficdcooBtcris;  Harc  igirur  apnd 
nosfcx,in  vnovnum  funt,&  nonplura,&quxin  vnofinc  ,vmimtantum,  apud  nos 
prarafunt.quoniam& nosplurafumus.  Vnuraquehoc  non  nili  iubipccie  &  lub  no- 
minepluriumautconcipereautintelligcrcpoflumus;  Cum  cr<n>bifce  fex  attributis 
concineanrur  omnia, crgo  in  fc  vnum  habct  omnia ,  ficut  crgd  antc  omncm  multitudi- 
ncm  cft  vnitas,  hec  vcro  vnitas  vmnua cft  raens  incrcara, in  qua  omnia  vnum, poft  vntt 
veromultitudo, cxplicatio  videlicct  virtutisillius  vmtatis,  quovirtur.eftrerum entitas> 
cflendi  atqualitas >  cntitatis  dcniquc  xqualitacifque  connexiovccBacToianda  Trias . 
Haudfccus  in  noftramence  eftiUiusdiuinxTriadisimago ,  nam  mensnoftra  pariterv- 
nitascft,quac  antc omncm  multitudinera pec mentcm  conccptibuem  vnit >  poft  vnita- 
ttm  verdomnem  multitudinem vnientcm ,  multitudo  &plurjlitascft  ,qua?  uihil  ahud 
quam  mulntudinis rerum  imago  qua»dam  cft 1  ficuti  mens  noftra  diuinat  mentis  imago 
cft, virtutcra  aucem  vnkatis  racntis  explicac  multitudo ,  quar  virtus  entitatis ,  xqualita- 
tisconnexionilquepcrfcdillimum  fimulaaum  cft . 

Ex  hoc  icaque  longioriforfan,quam  par  eracdifcurfu,  patct;  quomod6  adprimum 
cxcmplar,cxcmplar  mcntishuman?  nihilaliud  quam  numcrus  fit,  &  quomodd  is  cx 
vno&diucrfo,cx  pari&  impari,ex  dmidua  &indiuidua  cftcnaa  fit  compofitus ;  quo- 
modoidcmnumefusvnus  fit,  qui  pulchre  ad  aptirudinemrefpfendemtia;  diuinc.  pro- 
portionatusjomnem  fcnfibilcm,  rationalcm  ,inccUec"tualemque  harmoniu  compUCCtl 
ficut  chorda  omnem  in  fc  confonantiam  complicar,per  folam  diuifioncm  cxplicabilc. 

De  barmoma  potcntia  ad  obtetta . 

IAm fa?pe  oftcnfum  fuit ,  chordam  excitatam  aliam  fibi  fimilcm  excitare fimilicer  etia 
intaaara,mensnoftra  eft  velutipolychordumcx  fc  rcrumformas  vi  affimilationte 
excrcns :  In  vifu  enira  fe  alfimilat  vilibuibus ,  in  auditu  audibilibirs ,  guftabilibus  in  gu- 
ftu*in  odoraru odorabilibus,  in tactu  palpabihbus,  iu  lcnfu  fcnfibilibus,  imaginabibbus 
in  imaginatione,&inrationct3tionabilibus;  Habetcnimfcimago  inicnfibiliumabw  Mjs>erIp(. 
lcntia,  vtfenfusfineicniibilium  difcrctionediftindianequc,inpra:ientianonicnfibiliu  deife  con- 
fpccicrummcns  noftra  vchuuloipiriru  delaraencicacaque  lpccicrum  ab  obicctis.  rc-  jjJE,* 

gcfentatarum  obuiationcrcbus  fe  prorfus,  vtdc  ubiedo  perarfimilationein  iudiciura 
uat,perfpeciesconforuiat,  Vndc  fpiritusillcvitalis  mcnteanimacus  ad  fimilitudrac  . 
fpcaei  obieclcmocutfpiritusnonicuis  ac  ccxa  flexibilis,per  acificisapplicacione,  for- 
ma!  confi^uratur ;  1-laud  abfimdirarione  mensfacjc  fccundum  vanam  fpintuumagita.,  Quo 
tjonem ,  moigams  vanasproojgano.umconditionc&  qualitate  conti<juratiancs;fai  ,m>uo;j°a° 
ncruoenim  opricononfonorura,.fcdcolorura  fpcciebusconforraatur.  intympanoori*  aiidm&c. 
co  iiuc  auditiuo  non  coloris,  fedfonurumlpeciebusoonformarur,&fic  de  cceteris-jq 
Jnorgano  phaotaftuo  ad  omnjum  l"enlibiliumfpccic.umformasvtindifcrete,ita  ;  Qj 
jorgano  noctico  liue  rationattuo  ad  o  nnia fcnfibilia  difcretc  &  lucidc£origurabilBcft \ 
atquchxconn"gurationcs,cumcotporcorum  fpirituum  mcdiofiam,funtienfibdiunu. 
aflimiJacioncs.  Pofthccmensnuitra,  non  vtcft  immcifacorpon,  quod  animacfed  vi  ■  wtm^ 
cft  mcns  pcr  fc  vnibilts  tam.cn co"rpori,dum  1 efpiciwd  fuam  immucabilicacem, facic af-  Jj1*  ^™'3 
ii  i  ilationcmforniaruni,non  vtiunt  in  le,^pcrfe&immutabilcs,concipitrerunvquid- 
ditatcs ,  vtens  icipfo pro inftrumcnto  fine  ipiritu  aliquo  organico ;  vc  cum  conciptt  ciw 
culum  cfle  ri5uram,cuiuslinea:  omncs  a  ccncro  ad  circumrerentiara  dudj:,lunt?qua- 
Jcs,circavcrrutcm  matcri?  expcrtcm  occupatur;ficricnim  non  potcft,vcminaccria-. 
aEquakspr^cisciemidiamctrifinr,  raulco  mtnus  vtcuculus  mathetmmcus  deicribatUB 
in lubiefto  raarcriali :  Circulus  itaquc  in  mentc  cxeraplar  eft  circuli  in charta  rigurabi- 
lis   Et  cum  mcnsvtin  fe&  a  matcna  abftcada  hasaflimdacioncs iacic  k  hooiplo  lcfor^ 
misabftraftisaftimilat.  Nonfccus  acjn  duobus  polychordis cqualitcr  cxtenfis,mox 

Kkk   z  vt 


Digitized  by  Gfe 


4,44  jfrlis  MAgna  Cenfom^)  Dijjom 

vt  quamcunque  in  vnoincicaueris,alteram  eidera  correfpondentem  incicari  firailitcr 
C*!!m*>a£*  ncce^  C^ 1  ,<M  en'm  comparemus  potcorjas  diucrfis  cbordis ,  bebcachordi  vtriufque_# 
Orahentit    proslambanom e n x  videlicet,  parhypatc ,  Lyc bano,  mcf?>  paramcfa?  >  paranctar ,  nctar  , 
cum  roiy-  hoc  cft,diueriiicorporisanimiquefacultatibus,taclui,odorarui>  guftui,  audicui  vifai» 
chordu .    imaginationi,  racioni,incelle4tui,polychordorum  autempriusporcntijsialterum  obic- 
6is  reipondear,  certum  eft ,  quamcunque  potentiam  per  obiectum  quodcunque  cxci- 
tatam  ftacim  fonare,  fonorafque  fpecies  auribusfifterc,  mxta  cum  gradum,quem  chor- 
daquarlibet  refcrt .  Hinc  infcriorcschordf  cum  obrufioresfonos  cfficiant,lenfibusex* 
tcrioribusapre  congruent.  tres verd  fuperiores  vcpoc&  fubciiiflimos  fonos  acutiflimol- 
que  exhibenccs,  interioribus  potcntijs  pulchre  compcru  n r .  Ta&Jes  itaque  quaJitatcs 
tnouentfpiritum  ca<ftuicorrefpondentemad  fcniationem  facicndam.  vinuzqualitares 
fpiritum  in  neruoopcico  lacencem  commouenc,  ad  qucm  ccu  ad  inftrumentum  vitalis 
opcratio  videndi  imraediate  (equitur.  Sic  qualiratesfiue  rcrum  a  materia  abftraclarG 
f)rmxmouentrpirituroratiocinatiuum,tacuicatique  ad  incclieltualiura  operationum-. 
-  cmcicntiara  congruentem-». 

REGISTRVM  IX. 

Muilca  Angelica . 

§.   I.  :,  •  ^Sm  . 

De  barmoniaintellecluum  ArchctypiAngclici& humani  adinuicem 

&  ad  mundum  comfaratione . 

DEVS  Opr.  Max.  vt  eft  ab arterno,  ita ab  ctcrno  omnia  crcare  voluir,  qu*  tamea_ 
non  ab  atterno,  fed  aliquandd  produxit,  cettifque  creationis  («a?  veluti  prodro- 
roisprzmiulspTincipijs^n2clicumintelleAumftatu>c,totiusfu>  Crcaturae  primordiQ: 
funtenim  AngeliciUli  incellectusprimi  Sc  puriflimi  Dhl  parcus,diuin«q;omniura  opifi- 
cismentis  prxcognitiones,  earumquc  veluri  immatcrialcs  quidam  Archecypi ,  &  excm- 
plaria  prima,  qu*  denud  creanda  &futura  erant  ex  matcria.  Praruidit  enim,  prxcogno- 
A"8 oU.fic  s  u'c * conccP,r  extra  Jcante  matcriaru  in  Angclis  DE vniucrfa ,  qua? deindc  crat  fa- 
fimaluhrfi.  eturus,  tanquam  m  organo  Artifex  quifpiam, futurarum  modulationumfcriesordinef- 
que  vniuerfos  prarconcipit;  vbi  confidera  duplicem  eiTc  diuinam  creandorum  omnium 
prxcognitionern»  pratfcientiamquc ;  Vna  increata  Sc atterna, qua  DEVM dicimus ab 
cerno  precognouiflc  &*prarfciuriTc  omnia,qu$  contingentererantfutura.  Alia  vero  eft 
prxcognitio  DEI  crcata/quacft  opusDEI  primum  ,immateriale&intclligibilc ;  quo 
producto &  aclu  fubfiftentc vniuerlas  Dfc I  creaturas,  ctfi  nondum  fubfiftant ,  dicimus 
c»mparati«  cfle  conceptas ,  diuinamque mentem  primam  omnium  creaturarum conceptionem  ab- 
dium?  p,*-  foluuffimamquerorrnam  peperifle,  videlicet  Angelicum  intellcdumi  non lecusac mu- 

COgnitlOftlS     .-  </*!••«     o  f  1  •    ■    .        -°  r  c\  •  J  • 

CMmmuikrc  Ilcr » Pr>mo  limplicius&  loia  mcnrc  concipit  habituram  iccx  matnmomo  nlium  jdein* 
coacipieBte.  defecundoin  vtcroope  viriconcipit; Artcrtiddcmum  maturumfoctum  in  iucemma- 
ioris  mundi fundir.prima  autem  mentalis  & fimplicirTtma  mulieris  de  tilio  prxcognitio, 
/       fimiiiseftprimxiliidiuina»&increataf  oranium  prccognirioni.  Secunda  mulienspr*- 
fcientia  vterinaquc  filij  conceptio,  fccundam  diuinam  pi  cfcicntiam  atmulatur  ; ficut  e- 
nim  primainmentemulierisconceprio  nihilad filium  iplum  attinec,neq;filij  pars  eft, 
ita&primaiUaantiquifliraaCrcarurarum  omnium  inmenrediuinapreconccpcio,  non 
eft  parscrcaturarum  neque creatura ;  Sccunda  vcrA,qua:cft  Angelorum  creacio  ad 
creaturas  fpeftat.  eft  enim  Angeluscreaturad:  fimplicuTimusomnium  Creaturarum  a- 
Aus:  poftea  ficuti  mulier  poftquam  concepit  in  vtero  filium ,  paul6  poft  eundem  pai  it,& 
nafcicur  filius  integre  cocufquc  fubfiftensA  vifibilis  mundo;  ita  &  DEVS  poftquamia 
-  "  *  Angclo 


Dig 


I 


Uk  X.  Dccachordon  Natura .  441 

Angelo  concepit  omnescr«aturas,  eas  deinde  vifibiliter  peperit»creauit  in  fubftantia_. 

tc  materiam  compleuit :  Rem  harmonico  exemplo  meliuscomprehcndcs:  Organardos  Hj«™0|»« 

Suifpiamprimdpulcherrimumorganum  concipit,dcind4conceptumfuuminopusde-  eon,p,fai,# 
ucit.  terti6  harmoniam  prodit  ,  finem  vltimum  artificij .  prfmo  conccptui  refpondct 
prima  DEI  conceptio .  Sccundus  fecund^-Tertius  tcrtiar;itaque  aDEOomnium  fon-  r>uoinieHe- 
tc  primo duo  intclleftus  emanarunt,AngeIicus  &  homanuS)  ille  purus fcparatus  & fim-  cmaoamaP 
plex,  hiccorporimateriei^ueconiunAus,illeaprincipioin  omnium  fcibiliuma&u  fa-  primoAnge 
clusomnianouit,hicabinitio  vtoraniompotcns&inomniumpotcntiafaiftus.acluta-  ^ctUiu*  hu" 
dcm  omniumfcicntiapcrficitur;  Hinc  Angelicusjntclleftus  fimultotusinvnitatcfub-  *1'  *' 
ftantialircfcrtrationem DunAiindiuidui ;  humanus fenfimperfc<ftibilis,Iinc$ »  quc.  cft 
explicatio& fluxuspuncti : diftat  crgo intelleftnsangelicus  ab humano,ficuti  quchbet  quomod» 
duo  oppofita,aclus & potentia,Iux  &  tcncbra: ,  fcienria&ignorantia  ,principiura  8c  fi-  teVa"s  iul 
nis ,  imraobiie St  mobile  ,  natura  Bz  ars,  confonum  diiTonum.  qua?  tamcn  oppofita  no-  maousfc  An 
lim  intelligitanquaun  contraria fibi  inuicem  pugnantia ,  fed  quc.  fefc  cx  aducrfo  refpi-  lcI,CUfc 
ciant,  ad  inuicera  conuertantur,-  vmjmque  altcrum  perficiat,vti  aftus  perficit  potcntii , 
lux  tcncbras,  fci<n tia  1  nfcitiam  ,  natura  artem  >  confonum  diflbnutm  Nam  quaccunq;  angelicus 
angelicointelleclui  ab  initioinfunt,  eadera  &humano  in  fine:  Nam  Angelusprincipiu  '""'jjjjjjj 
cft  Crcaturar  DEI 8c  nobiliffima  Creatura, a  quainccpta eft  explicari crcaturaru  iinca,  PiQC^,°J.DJ" 
homo  vero  finij  eft crcaturx DEI  &  creaturarura  omnium pcriodus ,  Angclo pauJd  in.  minu  per 
fcrior  ,•  St  ficuti  angcJicus  intcllcftus  ab  initio cft  m  cffc St  aftu  omnium  ,ita  &  humanus  jfifly* 
in  Jine,  angelus  natura,  horaoartcconfumatur .  Hinc vtriufquc  ,vtiabinitio  eft  fum- 
Bjainc4qualitas,ita  San  fine  maxiraaatquahtas,  tantufcfueeft  abarteiiumanus,  quan-  Vari?  virinC 
fusa  natura  angejicus: IntelJeftus enimangeiic4jseftimmobiIisin  vnofimplici  &indi- ^jjjljj 
«iduoantc  omnia^fupraorania,  llae  omnmm  fpecicbus  in  proprio  cfle  omniacfti  hu-  rat/one». 
manusvcrointclleclvs  mobilispcr  omnia ,  difcurrcns  pcr  ipforum  omnium  fpeciesa- 
clioncfque  omnia  fit . 

Exhi/cepatct,triatantumaDEOe(rccrcata,duoextrema,  AngcJicum  8c  huma- 
num  intelleclum  ,  8c  medium ,  qux  cft  fenfibilii  crcatura  fuie  mundus  maior  ,  horunxj 
autemvnumquodquceft  totum&omne.& quodKbct, quodlibet; prius  extremum an- 
gelicus  inteleclus  eft  eflc  omnium ,  8c  vniuerfalis  omnium  aftus ,  alterum  extrcmum  in- 
telictftus  humanuseftoranium  pofle,  Sc  vniuerfalis  omnium  potcntia.  Quzcunque  vc-  Ummtadm 
rd  interyrrumqueinrelledum  rclinquuntur  fcnfibilcscreaturx ,  omnia  funt  fccundum 
fubftanriam  ex  adu  Bc  potentia  compofita ;  omnium  igitur  mundanarum  fenfibiliumque  terque  mtel. 
rerum  metar  terminique  naturalesfunt  ambo  intclle&us ;  Angelicus  omnis  Creatura?  '<*'tu*  • 
principiur»  eft ,  humanus  omnis  creaturae  periodus  8c  finis :  omnia  autem  fubiimiorc^ 
quodam  modofiuntinioteileclu  angelicoantcciTcfecundumfuasIpccics  j  in  humano 
poft  e(Te  fccundum  materiam  &  fubftantiam  in  feipfis  in  eflc ,  &  ficuti  in  imo  rcrum  or- 
dinevtrumquccxtremura  vnum  eft  1  ita  &  mcdium  vnum  quoquceiTc  ncccflc  cft  ,  pri- 
rno  angelicum  intelledum  fecit  ante  omnia,  medium  in  omnibusorania  6c  infeipfis  fin- 
gula  poftrcmo  fiue  poft  omnia  humanum  fabricatus  eft  intellec*um:&  vtriufquc  quidem 
intelledusin  idem  obicclumfertur ,  fummum  fcilicet  bonum  eft  veritatcm  mcreatam , 
cuius  lumine  natorali  iliuftratur. 

ADEOitaque  Angelicusintcllc&us  immediatc  per  creaturarum  fenfibilium  arabl- 
tum procedit,  homoque,  vthomoprocreatus omniumquc fpecicbus  irabutus  ia  DEO 
tandcra  terminatur .  Vides  igltur  creationis  rerum  omnium  adrairabilcm  quendam-t 
circulum_ . 

PorrdintelIeclusangeIicusimpa(fibiliseft,humanus  paflibilis,non  quideme*  feifed  WjJS 
ob  memoriam,  in  quarcrum  imagincs&  intcllectualcs  fpeciea  recipiuntur;  quas  intcl-  'imjaff.wiii. 
lcclus  mox  vbiamundo  fenfibilibufque  fubftantijs  captarit,  interno  meraortc prom-  paffibiiuhu- 
ptnarioadfuturas  contcmplationum  Ipcculationumquc  veriflimas  intrafe  conuerfiones  Dia,iU'- 
Iationefquc  cyclicas  comraendare  (blct  j  adcoquidem  vt  intellcctus  inltar  oculi,  rri-  Mem0n*c& 
moriainftar  lpccnJi,intciIccluaJis vcrofpccicsinftarimaginis  infpcculo  rtfplendcn&a  imeiicAuco 


Digitized  by  LiOOgle 


44*  ArtU  Magn<t  Confini  q)  Di£oni 

fe  habeant,  iterum  mundusJocus  omnium  ,  cftnaturale  priui  rcmpore  cognofcitiua 
fui facultatc  inteJIcitus obic&um , & omnia  quaein  mundo  funt,  humano  mtcllcCtuj 
pcr  fenfus  innorefcunt,  pr*fcntantur,  obijciuntur ,  vt  ab eis  difcat,  &  fiat  omr>iai&  mo 
moriaaltcr  mundus ,  eftmaioris  mundi  fpeculura ,  verum  oontempJatiui  intellcc-tus 
obie&um;  mundusmaiorpromus  condus  omnium  fubftantiarum,  mcmoria  imr-tjmum 
intcJJcdualiumquefpccicrumpromusconduslocupictiiTimus, 


t.n. 

-ni  fr 


-J 


Vides  igirur  ,quomodd  DEVSfit  veluti  hnrmonia  quarJum  vnjtiflima ;  cuiu*  pri. 
musaftusadcxtra  vnifonus,intcIIc&usangeIicusinfe  omnes  conlbnantias  mundorum 
cxplicans,chorda  vcrd  vnifona  diuifa  bifariam  producit  diapafon  intellcaum  humar.u. 
Quatomniapulchreob  oculos  ponimus  in  prrfenri  fchematc,  in  quo  circulus  DEVM 
omnia  in  vnocomplicanrem  j  Sc.ila  verd  hcbtachorda  gradus  crcarionis  rcrum  expli- 
E,  jlcatio  cat,  poftDF.VMprimu^creaTMjHisaflusfiueprimachorda  proslambanomcna  Angclu 
fchcmatu.  cxtiibent ,  in  quoceu  vnifonoomncsconfonanriajexplicantur,  vltima  netereckdiapa- 
fonrefertintclleiftum  bumanum  jintermedic.  chordar  verd  fenfibiles  mundi  gradusex- 
hibent.  Videsquomodd  inrclleclus  fir  veluti  oculus  ,memoria  fpeculum  ,  in  quo  om- 
nesraundi  imaginesrefplcndent.  Angelus  verofine  fpeciebus  omnia  complicet.,  vel 
alitcr,inteIIcdusfitauris,memoriaobiedumfpecuIarercflexiuum  ,  Echo  vcrb  fiue  vox 
reflcxaimaginesrcrummundanarumomniatandem  in  DEO  perfe#a  harmoniavnia 
fcdharcmuItdlucuJcntius  infequenti  difcurfu  manifeftabuntur. 

§.      III.  ,   -n,;r-..:.:  /^' 

IDc  M  ufica  Angclica  inftnfihbi . 

•J  wao  :•  j      ->\-->:-\<  ■     iflmv  >upmunoi:iun3q; muooijfciqm."    .> ^v.;iuibtohlrfC 

EX  quibus  Juculenter  patet ,  quomodd  anima  in  potentia  fit  ad  fpecies ,  qua:  ab  in- 
tcllcc^uaJibus  primis  cxcmplisfcuparadigmatis  afripfisgenirisfubfiftcntiam  ha- 

bent, 


DigitiZed  b) 


Lth.  X.  Decdchordon  Natur<e  .  447 

bcnt ,  &  accefliim  ad  ipfum  efie  fortiuntur.non  iraque  anima  rabula  r*afa  ab  omnihus  no- 
tionibus  vacua  ,  fed  cft  ProcJoreftc  fcmpcr  icriprarabula,  fcribitque  &  ipfa  infcipfam 
&l'cripturis  impletura  mcnre:  Eftque  mens  fcu  intelle&usquidamfeipfum  frcundum 
priorcm  fc  inteJJeelum  reuolucns  imago  illius,  &  figura  feu typus  foris raftus:  fi  cnim  ille 
omnia  ir:ttllcc~tualitcr  eft,&  omneeriromniaanimalirer,  &  fi  illeomniacxcmplarirer , 
animaimaginisinmodum  eritAfiillccotra&iro  &  vnitim,animadiuifim.Quodcum  Pla-  animaox 
tointellcxiftct,aoirouro  cx  omnibusconfiituit  ,diuiiitquefecundum  numcros,  rcuin-  "igcVdo - 
xitque  analogijs  &  rarionibus  harmonicis,  inque  ipfam  conrulir  principia  prima  figu- 
rarumerTcftricia,mouetquecirculosinipfa  intellecTualiter  exiftcnccs.  Omnia  ergo 
mathcmatica  primum  funt  in  anima  ,&  ante  numeros  numcri  fcipfos  mouentes  ,  &  an- 
te figuras apparentcs figurx  vitalts, &  anre concordara  vcl  concinnata  ipfx  rariones 
concordantiarum  lcu  harmonicx. 

Poflumus  autem  dupiicem  circa  harmonicas  proporrioncs  cxiftcntem  fjcultarem_> 
hoc  loco confiderarc;  primo  quat  pcr difcurfum  fit  menralem ,  deinde  operatiuam:men- 
talis  iterum  duplex  cft.-aur  enim  inucntiua  proportionum  ipfarum  ex  abftradtisqualita- 
tibus  >  aut  ngnitiuaclcd  rum  proportionum  in  rebus  fcnfibilibus.  Faculras  igitur.qux 
rariones  harmonicasindagat  1  cadtm  eft,qux&  reliquas  icienrias  artefque  complccTi- 
tur ,  animi  lcilict  t  humani  pars  fuperior ;  iJia  vcro  faculras  ,  qux  proportiones  nobiles  a 
fcnlibilibus  vclctiam  inalijs  rebusexrra  fe  conflitutis  aduertit ,  agnofcitque  ,  infcrior 
eftanimxfaculras;  lenfus  proximc informan*  ,aur  adhuc  inferior videlicet  faculras  vi- 
talis  ,qux  nequc  difcurrit,  neque  in  folohomine  incft,  fed  etiam  in  anima  irrationali; 
atfi  imposdifcurfus,  ncque  humonicarum  proportionum  fcicntiam-  apprehenderc—* 
poflit , quxritur ,  vndc,  v t  forinfecus  oblaras  agnofcat , habeat  ?  Nam  agnofccre  rft ,  cx-  1(J^0,u°do 
tremum fenfibilc  cumideisinternis  confcrre  ,cio(quecongruuro  iudicare.  Refpondco  for,sobiiui 
ideas  feuformalcs  rarioncsharmoniarum  omnibusijs  ,  qux  didf  agnofcendi  faculra-  Mpofcat. 
te  pollcnt » ineflc ,  &ii  non  inrus pcr  difcurfum  recipiantur ,  quin  potius  ex  inftinclu  na- 
turali  dependerc,ijfque  connalci ,  vt  phntarum formis  connafcitur numcrus  foliorum-., 
in  flore ;  proportionata  cplorum  ,  in  pennis ,  florum,  volucriumque  difpofitio,  quod  ex  £,empjj  * 
periracntumin  planris  fimilcproportionibus  harmoniciseflicir  ,vt  oc  vegetatiux  qui«  rcbus  mtu- 
demtacultati  in  pUntisipfisfuo  modofacultatem  agnofcendi  harmonicas  proporriones  r,'iom- 
in  plaflicachromaticaque  virtutc  latemcsfacilencgauerim.  Sic  igitur  fir,vt  pueri  ru- 
dcs  ,3gricolx>Bjrbari,ipfxqucadc6  ferxdulccs  vocum  harmonias  percipiant.  Siquas- 
rcs  vnde  illis  hic  inftincTus ?  aut  ad  DE VM  confugiam ,  qui  has  corporibus  formas  om- 
nes  fuiipfius  imaginesfecundum  magistamen  &  tninus  erTormar  &  prxficit ;  in  plaftica 
chromaticaque  virrutc  harmonicasimcrir  proportiones,  lecumque  eas  circumgcftare__, 
facic,  vtiipfe  cas  abaetcrno  menrccomplexuseft,  inquecreationc  cxprcflit.  Autquod  Caufa 
eodcm  rcdit,.ilIeg3bocognarionemfupraindicatam  animarum  Kirurfl,  etiam  iflretio-  anirm  har 
rumcumcirculo,adquemvelutiadnormamlegemquecompofirx&  conformatx  fint;  ™0Ijj*  <fcle 
cumquecirculoeiufquedemonftrabilitate,  idcam  ctiam  proportionum  harmonicarum   c  ' 
indc  depcndentium  induerint . 

Porromcdiaquibusvtuntur  iftx  facultatesanirax  infcrioresad  pcrcipicndas  harmo- 
nias  cxrernoruin  funt  eadcm,  quibus&  cxterna  ipfa  obiecta  introrium  recipiun c >li 
fcnfibilia  funt  fcofibus,  fenfibus  criam  pcrcipiuntur.  Qux  oraoiafufiflimein  Theo- 
logiahieroglyphicaDEO  danrcexplicabuntur  *  Facultatibus  fcilictc  animx  frnfahfct» mkgjg^uu 
forraancibus,qux&ipfanonminusquamfuperiorincomparationc  vtrfanrur  rerum-*  mfcnfiiis. 
certarum  ,  quamuis  id  inftindu  potius  quam  difcurfu  .  Sic  ioni  cqnfonames  a  diflonari- 
tibus  acuftica  difcernuntur  facultate.  Hoc  pa&o  proportioncs  archifcf3onicx  oculis  pt  r- 
cipiuntur,  virtutevifus  veluti  congruxab  incongruis  dijudicantur .  Si  vcro  resjpfat 
inquibus  harmonicaratioineft,fenfiJcs  non  finc,fed  fortc  alia  facultatc  perceptibiJca 
lint ,  ccdem  &  ipfsc  rerum  proportiones  in  anima  reJuccnc . 

Tametfiin  facultatibus  animx  infcrioribus  hxc  harmooiarum  pcrceptio  obtufayob- 
lcura  &  quodam modo  matcrialis,  &  fub  oube  quafi  ignorantia;  ablcondica  fit :  v t  fit ,  cti 

vidcn- 


Digitized  by  Gobgle 


44*  Artu  M  agnoe  Conjbm  &  Dtffoni 

videntesaliquidnon  ammaducrtimusuos  ld  videre ,  taks  iunr  motusilli  Sc  pauores  a 
Stoicis  cclebrati » naturalesfinc  confilio  prjetcrque  volunratem.-talis  ctiam  afle&us  odij 
vcl  amoris  naturaljs  miro  cumprimisingcnio  cit.de  quofuprafusc  tractauimusi  qui  du 
mcmbrorum  commenfu  >  fpirituum  fimilitudinc ,  vocisadhxc  tcmpcramcntiquc  qua- 
htatibusbonitatemvclfimilitudincmanima?  alteriuscum  fuacftimat ,  rainrice  in  iliam 
Cur&voJc  exardcfcit.  Amatigiturquifpiamalium>nccfcitcur,autquidineo,  potiilimum  amet, 
teptaimas  quod  cinon  poflit  pra»ftare  quiuisalius.  Atphyfiologus  iuperuenienslatences  opcran- 
amor.  tisintus  harmonix  autdisharmonia»chara<fteresinteIligcns,inuenit  in  vtroqucmorum 
quorundam  fimilitudinem  ,aut  diifimilitucincm,  qiii  lidillom  ,aucriioncm  litemque 
naturalcm  ifivero  confoni  >amicitiamgencrabunt :  Adcoque  huc  rcferendus  cft  vm- 
uerfusillc  inftinvtusphyfiognomicus  ,quiquamuis  mucus&  brutus,rerum  tamcnfau- 
manarum  interpres  &  arbiter  cft  vnicus .  Tantum  enim  quilibet profperitatts  (  natura- 
literloqucndo)  obtinet ,  quantum  cius  facics ,  commcnius  corpons,  incellus  >  motul- 
quc  membrorumarridetrtTum  potientibus,quantumqueijsirrepit,  nulloetiara  lupcr 
eareconfilio  vfis,  velutilatcns.vtfajpe  quemquamfe  ainarcaut  oduTw  tcftantur ,  nc- 
fcientesob  quamcaulam  jTalis  inquam  eftinanimat  facultatibus  infcno/ibus  fenfus 
proportionum  finefcnfu .  Patet ex hisquoque ,quomodd naturaliter  homincs  muli- 
<ii dcie&cuturivcrum cum  de  hifcefeptimo libro fcuse egcrimus,co  leftore  re-uaittimu:. • 

CoroHariu/nj  ♦ 


in  anim*  T)  Atet  quoque,  quomodoiuxta  Platonem  in  animar  fabrici  rerumomniom  genera 
Jmmn'fc5!  *■  ccrtaquadam  rationc  commifta  fint,  &quomodocommiftaha?c  fu  w  b  rmoni- 
lun".1* mu 4  ci ratione,non arithmetica,a)ioquinfruftraforaalicubi  ckctarum  rerum  di/tnbuno, 
ncquegeometrica  tantum  proportione,  alioquin  tantaforetin  miftuia  jjqualitas,  vt 
cumexcerna  corporura  diueriitate  proximc  confpirarc  non  pofliC ,  At  harmonnara- 
tiovariorumfimilitudme  conftans  ,  cVdiflimilia  facit  fi  nilia  ,  &  mxqualia  co  .miuni 
quadam  arquaiitate  connectitjconfundiaute  n  cftanimx,  tumadfeipfam,tum  adcor- 

f>ora  quaittas&ofhcium  iliue  enimagatfecum  ipla  tamintclligentij;  identjtarc,vt  Nftq 
oquar  ,quorundam  adraifcet  alteritaccm  ,  quam  racionealtentatis  quandam  idcnti- 
tatem  i  Similiter  in  imaginationc  facit  &  lenlu.  Vcrum  qui  plura  de  compoficionc  ani* 
ma; harmonica.  defidcrac ,  Jegac  Marfilium Ficinumin  Piatonemfol.  1 1 * 8. 

§.  IV. 

DcT 'ctracly fiue  quaternario  harmonico  anima,fiuc  dc  quatuor 

Virtutibus . 

jVatcrnarium  numcrum  nullo  non  temporcPythagoricisobingentia  naturxfub 
p  eoabfcondita  Sacramenta  ,facrum  fuillcin  propaculo  eft.  Nunc  igirur,  quo- 
modoisin  DEO,in  Angelo,inhominc,inanimaIibus  mfit,  videamus;conftat,vnura, 
duo,tria,quatuor  vnita  limulchSceredenarium,  totiusvniuerfiSymbolum,rcrum  ora- 
Arirbpaeticf  nium  metam3«erminum,  &  vnitacis  fi  nplicisnaturalem  explicare  virtatcmjexipfu  ve- 
myiiic*  fpc  r6  denario,  qui  altera  qua»dam  vnicas  eft ,  pari  quaternarij  progreflu  ,  radicis  quadratc. 
attingitur  cxplicatio  lo.cnim  20.  3o.4ofimul  iuntfa  xooconftituunt,  dcnaria-radicis 
quadratum.  Centenariaitem  vnitas  pari  motu  millenariura  exerit .  100  fiquidcrru 
300. 500.400 fimuliunclamiJlcnariumconftituunt,fecunda:vnitatis  ,  radicis  fcilicet 
denarixcubum.  Non  funtigicur  naturaii  influxu  plurcs  quam  10  numeri,qui  quatcr- 
naprogrcffionc  arcentur.  nequevltra radicisdenarie.  mUlenanum  vidclicet  cubum-., 
aliafit  repetitionis  variatio,  cum  tunc  quaternariusprogreffione  ter  repetita  dcnario 
exurgarordinc.  Habes  i^iturquaternarium  vnitatis,cxpIicationcmvniuerfi  numeri? 

ccnti- 


Q 


Digitized  bj 


6 


JrtU  M  agna  Confoni  $  DiJJoni  449 

continere potentiam  .  Vnitas  enimgcneralis  quatuor  vnitatibusdiftinguttur,qu£  c5- 
gruo  hic  ordine  difpon  untur .  prima  fimpliciflima ,  Sccunda  a  prima  diitar  Zyphrx  ad- 
un&ione&radicemconftituit denariam.tertiacentenarium  denotans  quadratum_., 
quarta  millenarium  denotans,  cubum  conflituit .  Contcmplarur  iraquc  Mens  ipiam_. 
vniuerfamfuam  entitatcm  in  hisquaternedHhnCtam  vnitatibus,in  ilmplicilTiina quidc 
vnitate  DEVM vt  Creatorem  omnium.  in  radice  (lue  vnitate  dcnarij ,  intelligentiam_.;  ' 
in  quadratointclligcnti.rcontraclionemfiuc  animanvin  cubico  numeio  deniquc  nihil 
coroplicante  corpus  confiderat .  Omniaautcmin  DEO  DEVS,inintelIigentiaintel- 
leAuS) in  Anima anima, in  corpore  corpus ,  & in  vnitatc  quidem  prima  omncs  reliquas 
vnrtates  ctfi  indiuifim,  indifferenter  >  indiftinc~tc  complicatasinruebcris.  Ccrtefiquis 
hanc fimpliciflimam  tantum  vnitatem  omni  multitudine  reicclapcnctraucrir,  ira vt  eam  |*m 
potius  fimplicem  quam  non  limpliccm,  non  potius  vnam ,  quam  non  vnam comproba-  ms  omm__ 
uerit ,  isarcana  omnia  fe  pcncrrafle ,  fciat  :per  hanc  enim  vnitatem ,  mcntis  vnitatern-.  ""cr,0'te  ?f 
videbisnudam  omnimultitudine,inuemcfquc  non  efle  eius  vitam  corruptibilem in_.  '  ' 
fua  vnitatc  abfoluta,  in  qua  eftomnia;huiusautemabfolutar  vnitatis  prxcififlima  eit 
certitudo,  iti  vtmensomniain  ipfa &  per  ipfam  agat,  cftenim  entitasomnium  entita- 
tum;  omnium  quidditatum  quidditas, caufarum  omnium  caufa,  finis  omnium  finium . 
Verum  de  huius  vnitatis  philofophia  in  arte  noflra  combinatoria  DEO  dante  fufius di- 
cctur . 

Videsquoque  admirabilem  quandam  harmoniam  fub  hifce  quatuor  vnitatibus  Ia-  Hlrrnor>ia_, 
tere  ,  fummam  ilJara  rn  archctypo  mundo  harmoniam  rcprc-fcntantem .  Nam  priraa_*  fubnumero 
vnitas,quidaliud  nobisdenotat ,  nifivnifonum  oranesfonos,omne$  confonantias iu  ^11'™"10 
fe  complicantem  <  Quid  1  ad  1  aliud  notat,  nifi  diapaion  ?  angelicum  videlicet  cfle__»  > 
quaediapafonvt  vnifonoproximacft ,  ita  maxime  quoque  ab  vnifono  illo  diuinitatis 
participat  j  Quid  aliud  1  ad  3  denotat  nifi  diapafon  cum  diapentc  ?  qu£  confonancia  cu 
compofita  fit ,  quid  aliud  dcnotat ,  nifi  mundura  fenfibilem  fiue  fubftantiarum?  1  deni- 
que  1  ad  4  quid  aliud  nifi  bifdiapafon  denotatfal  tcrum  videlicet  intcllcclum  humanum 
txI  diapafon  angelico  proximum . 

Mufica  quatuor  •vnitatum ficundum  harmonicam  dtftofitionem . 

DEVSvnifonus  Angelus  Mundusfcnfibilis  Homo 

Priraavnitas        Secunda  vnitas  Tertiavnitas  Quartavnitas 

I     Diapafon       a      Diapentc       3     Diateflaron  4 
Diapafon    cum  Diapcnte 
Difdiapafon 

Vldesigiturquomod6  cum  DEO,intcllc<ftuale  llilicct  curn  intellccluali  ;in  numc- 
ris  1, 2, 4  mirabiliter confonet ;  Vidcs  quomodd  Angclus  cum  mundo  fcnfibili,  r<jnj_ 
ciuem  complicat  in  diapente,iecundapofl  diapafonconfonantia  concordet;  quomodo  aQirn,  & "0* 
.  jtidem  3  ad  4>id  eft  mundus  fcnfibiliscura  homirie  confonct  in  diateiTaron,  qu-niiin/por ». 
diapenccconiungatur,feparatim  fumpta  confonantia  dicinonpotcft;icaaniraa  ad  cor- 
pus  minime  conlonat,  nifi  pcr  vnioncmin  vnuin  compofitura  anima  corpori  coniun- 
«atur .  Vidcs  quoquc  quomodo  3  inter  2  &  4  intcrceptum  quafi fyncopatur ,  diflbnu- 
que  in confonum adapcctur,mundus  cnim  fcnlibilis,iiuc corporcus  duobas  cxtremis 
intellecnbus  Angelico  &  humano  confonare  minimc  poteft ,  flifi  in  Angelo  pcr  prarco-  onnu  cum 
gnitioncsomnium  antecorporeum  mundum  eidcm  inexiftentcs;  cVin  hominc  poft  co- eooof 
ditum  mundu-.n  pcr  rerumomnium  crcatarum  notiones;patct  dcnique,quomodo  di- 
uinusinccllc&us  cum  Angelicoin  diapafon,cumhumanoin  difdiapafon  vnifonct>ver- 
bo  omnia  cum  DEO  vnifono  archetypo  vnifonent . 

Verum  hxcomniaenucleatiusexponenturinfeqnenci  fchemate,in  quo  quatuor 
vnitatum  caruraque  variara  progreftioRem  multiplicationemque  iuxta  triura  mundo- 

Lll  rum 


Digitized  by  Gooole 


L>b.  JC.,  Dtc&chordon  Natnra  .  .  #r/~. 


ium  ordincui  difpofitam^totiusdeniqucnaturc,  confonantiam  vna.fynvpfi  lucurtdifliM 
maintuebcris.     aabou.        .  w.  .    o  ■  >  ■  .:  ,  -•?i,-j  "-^'  loiotuiufj  >uj*imri 

Denario  ltaque  vti  fupra  fuse  oftendimus  omniscomprehcnditur  numcrus  >  quater-  ~: 
nario  vcro  omn»  numerorum  progrcifio  pcrficjtui.,Guatcr  enun  deccmfaciunt  40. 
Jfcncin^o  cuculastotumfcbcmaharmonicumdiuribuimns,incaaiitributione  vn  nu-  comprcben. 
racris  1,  j>9,a7.quinumcrusmaximemyuucuscft,ckanimaefymbQiumaPiatoncin_j  «imir. 
TitD«oconitituitur,vtpaul6  poft  dicctur.HicnimnumcrifimulcoJlccti  40conftitut"it, 
Bumeiumpiopofitonoftromaxiracconuenientem»  Namvt  1,2,3,4  vniucrfi  numcrj  £xpjjcatio 
eftordinatiffimaprogrcffio,ficnimbinariuminfeduces,4produccs,  &  fi  vnura  ad  3  Tunicromm 
admdcris,ideraquatcrnariusprodibit,  ita  aduquaccrnarii  denaxium fcilicct 40 pro-bmyftlCWum 
grcffio  nullaordinatior  cft ,  quam  i>3»9  >  27.  nam  ficutpriores  fimplices  1, 1 , 3  , 4  fi- 
mulfumptae  io,&haccpcr  4multiplicata4oconftituuru,ita  1,3  ,9,  ayfimuliunAa^o 
confotuuntjiuxtahosenim  fequcnslchcmari^uramus,  in  quo  vnitas  fimplex,  qua^, 
DEVM  notamus  quatuor  circulos  contingit,  maximum  icuicct  vniueria:  naturx  , 
i»prcmummundi,iupremumordinis,  ntpremum  deniquc  chori  circulum,  a  quOiSgUr*. 
gradatim lumcn  atque  entitatem  parxicjpant,  primo  vmucrfum  >  ^fthocfuprcnsrtic, 
ordo,quaxt6AvltimolocofuprcmuschorusiVidcsconfcquentcrchotumchoralumc  - 

vfquedumad.vltimumcommumcare,  intuebensquoqucquomodo  id,  quad  inviu- 
ucrio,ac in  quolibet  mudo rcpeiitur>ordine  r cpcnatur.  Na  denaria  vnitas mtelligentia, 
cent«uariaanimam,miilcnaria,vti  cUctum  eft,corpusfignans,alio  modo  cftin  uiprcjno 
mundo»fecundum  Uhus  vidclicet  mundi  naturam  iubhmemjfimplicem&nobilcni^, 
aliomodo  in  mcdro,aliomodominfimovmbxofomundo;  Nam  infimum  fupeiions 
cumfupremoinfenorisin  ommbus  coincidcre  confpicies,  fimpliciorenim  eftfcnfus  fu- 
pcrioris  mundi,quaminteUigcntiamcdi) ,  perfccfiorquc  cft  fenius  fuperions  ordinis, , 
quara  intellcctus  iubfequcntis . 

Vidcs igitur,  quamapt£  totum  Vniuerfum  cura  tripbci mundorum  fcrie,  noucm de-- 
narijs,  nouem  ccntcnanjs,  totidcmque  millcnarijs,  orancs  miniraiscircclhs  comprchS--oB1nu  in-* 
fisdiftribuatur.  qiubus  tnadibus  nouenari)s,  ii  totjdnn  vnitatcs  pcr  maiorcstrcscircu-;*"1^1^1 ;  ^ 
losiodigitatasadieccns.  randemmilJenariuminvnitate  fimphcj  permaximumomnia 
ambientcm  complicantemquc  circulum  fignata  deprehcndcs.  Vidcbiique  quomodo  . 
in  quohbet  mundaqBidiibct,quomodocademprogrc0ionum  m  fingulis  mundorum . 
frnebusjlex&conftitutio.  Nam  fi  primusdenanusiuperioris  raundi  fuenr,  vt  duo  , 
fecudusvttria,rertius  vt  quatuor,pcrfcCtam  habebis  progrcffioncmieandem  progref- 
iionislc^etn  ieruabtrfecundnsnmndusdenariofignatus,vtfcquitur  »0,  30,40  eande  ; 
&  tertius  mundusccntcnario  fignatus,  yti fequitur  aoo,  |oo,400,hos  enim  fi  ritecon- 
junxcriSinfinguliscmergct^dcnarijmiiccUa-.. 

Exquibusluculentcr  patet  ,quomod6vnitasintcUigcntic^nferiorisraondi,etfide  £Xr!,Catio 
natura  iuperiorisaut  raedij  non  iit,  vtpotc  ab  eorum  firaphcitate  remotior,  eorum  ta-  6sj«  vlte- 
mcn  naiuram  lecuodum  quandam  analogiaro  rairum  ir* modum  attingat ,  vt  in  gra- 
dibuscnnumtriuraraundorumapparct.  Videfchemafequensarchctypum,inquoin- 
rimusorbisper  1000  fiuc  cubum  fignatuscorporcam  naturam  comprchcndit,cx  qua- 
tuor  clcmcntorum  remperarnentoconftitutam,  &  proindc tcncbris  tantoplus  iramer- 
«atur, quantoabapkc  lucidi  fuent  rcmotior;  Secundus  vcro  coelcftem  mundum,lu- 
cemintcr&tencbrasicdcm  mediam  contmcr.,inteiligcntj>  orbcs  mouentibusplenu 
«lUimunduminfcriorem  tcnebrisinuolutum pcrpctualucisderiuationc,  tura  illumi- 
nant,tum  fxcundant.  Tcrtius  orbisAngclicum  continct  mundum  lucis  habitaculum,  Ofd.oes  ani . 
inquococlcitesillibcatarummentiumexercitusharmonico  ordinediftnbuti,  varia^,  ^eUnm. 
infcriorummundorumdifpenlantdiftrjbuuntquerainiftcria.  Serapbm  diumoamore^»  Seraphia> 
^ftuantcs  omniainfcnoraad  diuinumamorcmpcr  opcrum  conionantiam  incitantes  . 
attiahcntcfqucpcrenniac diuinaq^uadamcoraraotionc  inflammant.  Cbtrubm  inim-  cherubin. 
menfo dium?  icicntia!  Oceano  ablorpti ,  mcntcs  hominum,  infcriorcfque  ordines  ad  j 
vcram  fcientiara  co^nitioncmquc illuiniiunr .  Tbroni  mundi  rcrumquc  in  ca  cx>ftenn  i hroni  • 

Lll     1  '  cium 


Digitized  b 


4S*  ArtU  M  agn*  Confom  DtJJom 

tium  dilpofitiorei  ,ommain  perfe&am  harmoniam  ordinant . 

Suntqueideohuiusor&nistriapifcipua  muma  ,vccaJore  quodam  diiitno  entiain- 
fcriora  puruent  alordibus  »dcindecognitionem  cuiufquc  propria  illumincnt  i  &<ba- 
rum  vtraque  illa  pcrhcunt, omnia namque cntia  tummum  bonura,aquo profluxerunt, 
(ua  naturaappctunt,&pio  viribusadipium  conucrla  connituntur,  vt  quam  maximc 
pojfiint  ipfi  &  iungant  ur,  &  co  fruantur ,  & alios  ad-id  conlcquendum  1  nJkmmcnt  i  Cu 
cnim  fummobono  ,&cfientia& potcntia  &  actione  proxiini ,  eiuique  proximc  parti- 
cipes ,  boni&ipfi  ncceJTaridcrfccci  nulii  cntium  funtinuidi ,  &  oinmbusin  bono  boni- 
tate  fua  cooperari  cft  necefleiidquctriplici,vtdiximus  a<ftionc,iJJuminando  ,  purgan- 
do  ,attrahendoiperhasenim  eaidcmawtionesipJc,  quoqucp  imxtriadis  menrcs  pro- 
ximi&  iugitcr  a  DEOilluftratx,diuinoquc  ignc  inHa.nmatae  ad  ca  opcraSc  iuuantur  6> 
fuauiquadara  viimpelluntur,  riuntque  primarije  dminc  prouidcntix  mimftrasi  Quod 
ipfum  munus&lecundusordo,iedpro  natura  Jua,vtab  O^ihcc  eft-rcmotior,  remiflius 
DomiMti».  qaam  primus  obir ,  a  DEO  &  ipic  pcr  Juperiorem  ordinem  ad  pcrJcdioncm  propriam 
"*J  *         rcdaftus  i  quas  quidcm  pcrfectio  in  co  coniiftit ,  vt  Dominationcs  dominatum  qucn- 
daratn  infciioralibcium  exerccant ,  &  nuJJa  vicoacta»,  eagratiisiuisdoncnt,  &  illu- 
virtutei  &  minent  ,& purgenc,cVpcrhcianr,acque  adJummum  bonum  pcrducant,  idcmquc_j 
pweftat".   faciant  ftabihtatcquadam  fibi  propria  &forticudine  Vtrtutcs .  Potefhtcs  autcm  Ordir.c- 
Principatus.  in his agendis ab omni piocul  coufulione  conlerucnt.  Tertiusautcm  ordo  vidctur. 

proxirac  hominum  gcncri  prouidcre  : Primipatut  Principum  curam  gercrc  i  Archtngc* 
Archmgeli.  /o/ vcro  populorum  pnncipjbusfubditorum ,  Angelos  dcniquc  hominum  fingulorurq 
Aapli.      per  quoshumanum  genustocum  ,  CVquoad  intelJc.4tioncm llluminatur ,  &quoad  vo- 
luntatcmpurgatur  >  &  quoad  vcraqueperricicur,ncquc  cnim  dccuic Jiipercmmcnti. m 
ommbusbonicacem,enciaomniaprocrcarc,  ck  ea  deinde  cafuircJinqucre  :auralcip- 
fisaliena  dilcrepanciaqucremanere;l'cd  U  inrcgra,&ipfa  bonitaspcr  nanerc  dcbebat, 
necciTe  fuit,vt vniueifaiimul coniungeret,&  a  le  mgiter penderent,  &  ad  lc conncfti  & 
ad primum  fontcm  rcgrcdi,  apta  vt  ciTent  cfficerct  i  led  id  rieri  ncquaquam  potuit,  ni- 
Cateni  he.  ^  "*PrCma  mediaque  &  infima  cntia  vmculis  quibuldam  colhgaicntur ,  quod  harum 
radcouea  .  mentium  amore  &  mmiftcno  quam  apcilfime  rieri  potuit .  Atque  hxc  eft  catcnaiila_» 
Heradcoticaomniaconneacns  ;  hocdccachordon  illud  natura?  VniucHi,  omniain_, 
vnara  candemqucpulchcrnmamharraonia.nadaptans.  Dum  DfcVS,vci  in  omnes,ita 
maxime*  in  mundum  AngeJicum,hicinCceleftem\&  coeleftisin  mundum  EJcmentarc 
admiranda  quadam  rationc  influit.tterura  angclici  mundi  cnplici  choro,&  coeleftis  mO- 
dicriplicichoro,& hic  infcrions  mundi  chori  finguli,  fingulis  refpondcnt .  Adco- 
que  nullafitinfcriorismundichorda ,  qux  non  correfpondcntes  habcat  cum  in  ccele  - 
fti,tum  Angelicoraundochordas,  iuxtacelebre  illud  fccrctioru  Cabaliftarum  pro- 
nunciacum  e  Nulla  hcrba  cft  inferius ,  qux  non  habcat  planctara  fuperiusdiccntcm  fi« 
Harmonia  D'J  crc^cc  •  Chorda  igiturin  quacunque  mundi  lerie  incitata  ,continuo  reliquc,  cor- 
tho!otum_.  refpondentes  abdita  quadam  vi conicnfuquc in  hat moniam  animabuntur ,  laterque-* 
an-citcoru  ftjb  harum  rcrum  petfccla  noticia  cocius  arcani  naturc  maximum  Sacramentum,  quod 
cu  mun  o.  qUicuntjUC  iciuerit  ,aptandoconfonaconfonis,  mirandos  in  natura  rcrum  effcctus  fc 
noucritpraritirurum.  Vcrum  cum  bcc  cx  profeflb  in  Mufica  noftra  hicroglyphica_# 
DEO  dante  fimus  pertraftacuri,  hic rufiorcs  efle  noluimus;  rcliquaforfan  oblcurius  cx- 
plicataJchemaprarccdfscnuclcatius  proponctoboculosL.cAoriscuriofi:  In  quovidcs 
circulum  omnia  ambienrcm  fignificiwc  vnicaccm  apccrnam  immutabilem  ,immobilcm- 
fi^,cat,°  quc.  Tresciiculi  tres  mundosElemenrarcm  ,Coelcftcra  Sc  Angclicum,  quorum_# 
*'      vnufquifquc  itcrum  in  trcs  alios  circulos ,  vcluti  in  tres  choros, chori  autem  finguii,iin- 
gulorum  raundorum  in  trcscircclJos,gradus  cncium  rcrumque  vniuerfi,  definentcsdi- 
x>emonftri  uifi,confpiciuntur.  Hiomncscirculiduplicipyramide,quarum  prior  lucida  bafin  vcr. 
phccm  ^.  tice  CQel1  AnSclici  fi"c  hicidi ;  apicem  in  intcrioi is  mundi  gradu  conftituit ,  alccra  pyra- 
ramuJeai.    mis  tcncbroia  bafin  Juam  in  inrerioris  mundi  gradu  ,  materia  Jcilicct  prima  omni 
luce  a£uq;  priuata  cooftituit ,  apice  in coeli  angelicifunamitatc  tcrminantc ;  Vnde  lu- 

prc- 


Dig 


Lib.X.  J^eeachordon  Naturx . 

picmus  mundus  vti Jucis,abundar,ita  tcnebrarura  ccpia  abundat  mundus  inferiorjme- 
dius  cx  vtroque  arquam  Jucis  &  tenebrarum  portiontrn  patricipat  ,  qii.smuis  ncc  fupc- 
riortencbrarum  ,  nccinfcrior  lucisprorfusfircxpers;  enamfi  lux  in  intcriori  mtindo, 
vti  &  tencbrx  in  /tipcriori  quodammodo  vidcantur  abforpta?,  ii  igitur  tchcrr.a  pcnmuij  ^T* 
introfpcxcris,e?cpcricris  perdefcenfum  vnitatis  in  mulritudinem,  rcgrcflumqucmulci-  d.mt . 
tudinisin  vnioncili,  quomodoin  fuprcmoCoeloomnia,quje  intritrcudrais  lunt,in  iplann 
vniratempergant;diuiduum  videlicetin  indiuiduum,  in  luccm  ccncbrx,compofitu.Ti_. 
in  fimplex,mortaJein  jmmortalc,  mutabile  in  irarautabik,potencia  inactum,  pars  iro 
in  totum,&:ficde  ca*cris;contrarium  in  mundopr6ceflum  rcpcries .  Quxfifagaei  dif- 
quificris  ingenio,  mixkria,at  obllurifiima  lucc  clarmTma  inruebem  ,  vfque  ad ipfa  na- 
turx  abditiiTima  .  Oportet  autcm,  vt  cuiuslibct  particularis  vnitatcm  in  fua  perfe&ionc 
concipias,  &fccundum  cam  lucisintenfionem  ,  tenebrarum  quaJitatem  imagineris.ej; 
vnitatum  autem  graduationibus  illara  minorcm  reputcs,  quc  plus  tenebrarum »  plus 
multitudinis,  plus  potcntix,plus diuifibiliratis  obtineat;  maior  vero  illa,q ux  plus  lucis, 
pfus  vnitatis,  plusaitusindiuifibiliutifquc  obtinct,quanto  cnim  vnitasminusm  aAu  «Jc 
plusinpotcntia  eft,tanto  cft  altcrabiJior.  Vnicas  cnim  vniens  vnitatcvnibiliperfeftior 
eft,  vtvnitasAnimx,corporis  vnitaccperfcttioreftiquia  vnitatis  corporis  finiscftani- 
mx  vnitas,  a  qua  corporalis,vt  a  quodam  fuo  principio  dcpendet .  Tcmpus  mc  dcfice- 
rct,  fifinguIaFufiuscxpIicarevcllem .  Qufs  autCm  vcrbis  iacis  exprimet  admirabiicmj 
iliam  cherorum  coelcftium  ordincm,  pukhritudinumquc  harmoniam;  mcntium  bcata- 
rum  concordiam  ?inexplicabilcm  iflum  &  fupramundanum  conccntum,  qua  voces  iilx 
fuprcm$indeficicncialaudumDEI  dulciffima  organa  perpctua  cum  infimis  medijlquc 
chorisin  raagna  illa  xtcrnicatis  domo  pcrpetuo  rcfonxnr?  vbi  Choragus  8c  Archimuiur-  ^uficj  San 
gus  ipfc  DEVS  Pater,  Verbu  incarnatQ  xcerna  fapientia,filius;Virtus  d^i^um  & adap-  a*  Tnnita- 
trix  rerumotnniumorganxdumagit,vbi  Spiritusiilcfanditatis^acrisdHiinifoliibusor-  »*• 
jtna  perpetud  animabit .  Quis  exprimat  horum  Muficorura  nuracmm?  quorum  com- 
parationc arena,qux in littore  maris , nihil  cft,  vbi  non  trium  ,quatuoraut quinque^fcd 
innumcrabilium  vocum  fymphoniaindcfectibilis  astcrnum  perfonabit ,  vbi  letabuncur 
San&i  in  cubihbus  fuis,  cxulcationes  DEl  in  faucibus  corum,  vbi  nullus  in  Muficis  lau-  Arufica Ctr 
dibuspcragendislabor,nullafatigatio,nullafatietas,fcdquant6piuspercipicntur»ta-  Ici1 4 
toanimam  maiori  ad  cam  continuo  pcrcipicndam  dcfidcno perfundcnt .  O  qua  dilcJta 
txbernacuJa  tuaDomine  virtutum  ,deficitanimameain  atnjsDomini,  Bcati  quiha- 
bitant  in  domo tuaDominc  in  fxcula  fxculorumlaudabunc  te &c.  Huiusdiuinx  muficc 
veltcnuifufurroafilatiquidam  faneliDEl  homincs  vcluticxcra  fc  rapci,  rerumcadu- 
carum  araorirepudiura  miccences,  ad  folicudmes monriumquc  fpcluncas  fe  conculcrut, 
^imundanarum  rcrum  ftrcpicufcgrcgaciad  haoc  muficam  percipiendam  aures  acqui- 
rerenc  apciorcs .  Sicnim  verumcft,quod  diuinicacisorganum  Apoflolus  dicit,  quod 
ocuius  non  viderit , auris  non  audiucrit , in  cor  hominis  non  afccndcrit ,  qux  DE  V S 
prxparauitdiligcntibasfe  j  nuliidubiumcfledcbcc,  humani  ingcnij  vires  nullo  modo 
adhancfupcreminencem  ccelcftium  chororum  fymphoniam  pcrtingcre  pofle  ,vtpoce 
aunbusadtcrrcnxconfufionis  caraduposobfurdcfcencibus,  vbi  vero  nobis  c,ccrriitacis 
llladics  illuxeric,cunc  furdorumapericncur aurcs.Nam  vcreftc Diuus  Auguftinusaic, 
tuncfideliumanimxinorgana  DEI  viuiprotinus  animabuncur,tuncpatebitdiuinaru 
mcatium  conccntus  non  Mufica , iicd  aiiquid  fupra  omnem  Muficam  excellentius ;  ybi 
dukcdo  Sc  fuauitas ,  nonharmonica,fed  fupra  omncm  harmoniara  fuauiflimum  quid- 
dam.  Hxc  Auguftinus.  Atque  hecdeMufica  Angclicadicla  fu&cianc :  nihil  igitur 
reftac,  nifi  vciam  de  diuinx  eflenric.  mufica,  omncm  mundanorum  chororura  muiicam 
tomplicantc,  aliquiddicamus. 


REGl- 


Digitized  by  G( 


4  «^r/ii  M*gn*  Conjbni  %)  Difiont 

REGISTRVM  X. 

Dc  Mufica  diuina  feu  Choro  chororura,qui  elXSympho- 
nifmus  DEl  cum  Vniuerfa  natura .'• 


p 


Adjlluflrifpmum  &  Generofum  Dominum  D.  Lafarum  HenKe* 

hum,  MontuS.Georgij  Liberum  Baroncm  &c. 

s.juiiailixj :  u;  iw  fti*;n  -  .  ■  v.lunruvq  ladittulxo : .  •        rj*i«;<-tO  .  i.riiiii»iDoi;  stiti 

C->Vm  tc  Gcnerofe  vir  fummum  femper  mundanar  harmoni*  ^dnutttorero  cogno- 
j  rira;  tum  bencficiorum  ,quar  olim  Romat  mihi  liberali  rnanu  contulifti.  mcmot; 
tuminfigni  virtutis  tuat  dccore  incitatus ,  vlrimum  hoc  mundiRcgiftrum  honori  tuo  in- 
icnbcrcplacuit :  habcbis  quod  hic  mirerisqUod  vere  deftderes,in  quoccu  rcrumomnin 
ccntro  finaii  undcm  fcjicitatc  beatus,attcrnum  conquiefcas. 

*afeb  oo.  j u-jawT  . ia  <       T        «P  '.'^V***r-P*^™** 

cJklv;   :         .•.  yjt.  .  :..,.':./#*•   ..  J*^>  .......   4.     .  •  ■ ..?  .-ullfi.  ....•>«?!»«  .»1 

De  harmonia  hirarchica  comfarataad  DEV  M  tyhominem. 

Ater  Cceleftis  mundanum  hoc  organum  ftbrienruj»;  perfapientism  Tuamflanre  fpi- 
ritu  iaxatistotius  mundaniorganrhucofqaedefcriprisregiTtris,  non  omnibus  tsn-' 
tumnumerisabfoluriflimam,  fcd&  admirandumrm>rfus,humantiqu<'  menribus  mconvs 
prchenfibilcm,  tum  infeipfo,tum  invniuerfjcxhtbuirfymphonifmum;Qui  qualis  fit  & 
in  quo  confiftar,  niododtcendum  eft . 
Q>om»J9     Monadem  in  roulritudinc dimjfjm  ex  precedctibus  patuit  luculcnrerjar quomodo  vni- 
mriritudine  wtis n.arura  Cum  mulritudine  conueniat ,  &  abiquediicrcpantia  in  ca  habitct,  noceft, 
conueniit.  quod  ingenium  torquct ,  hoc  cft , quod  fra^ilitati  comprchenfionis  noftra»  rerrioram  . 

obijcir .  Veniam  mihi  dabis  lux  inaccelTa&  in  atternitaris  caligineabfcortdita,  fi  fumus 
&  puluis  immenfitaris  tuarabyiTum  pratfumptuofius  acccftcro.  Quodmonas  efl  Arith- 
mericis,hoc  vnifonum  muficis  etTe  varijs  in  locis  oficndimus:  Et  ficuti  monas  fonsic 
origo  omnium  numcronim  cft,  ita  monas  iibphona  omnium  confonantiai  umj  roonas  ita- 
que  in  multitudinem  di/fufa  alioquoquo  modo  conuenire  minime  potcft  ,  nifi  per  vni- 
tatis,  quatinmultitudinecft,harm«3niam.  Hinc  PIato,Timxum  Locrum  imitatus,ani- 
mar&CHUam  vtiinprarcedentibusoftendimus ,  animat  mundiqucrabricam  peraccepra 
monadem  defcribit ,  cV  per  dupjaras,triplatas  cVquadruplatas  proportiones  vfqucad  17 
cubum  videlicctternariar  monadis  pcruenit.  Nam  primacV  fupremamonas  in  primum 
numerum  rcrnarium  vidcJicct,dirTunditur,.v*pofteldocebitur,hic  quadratus  nouc- 
nariura  complcr  ,quonumero  intellccjtuum  feparatorum  ordines  ,CceIi  elcmcntariaque 
omnu,fummaharmomadiftnbuunturvternariusitcrum  cubice  multiplicatus  fiucdu- 
ttusin  nouem  , vigimi  feptem  prodit.  Quem  numerum  vroppidd  myfticum  fcfiin-. 
prarcedcnre  fchcmate  /ac  fuperque  explicaucrimus ,  quiaramen  diuina  harmonia  plcnus 
cft,  hicaliquanrulum  fufius  dilcucicndum  exiiiimamus.  Sunt  igitur  viginri  fcptcm  pri- 
marerum  produciarum  genera  in  rres  enneades  fiue  nouenarios ,  fuperccelcftcm  ,  cocv 
IcftemcV  &  eierocntarcm  di ftinda  ,Quorum  concordia  horraonica  i  DJBO  admiranda^. 
quadara  connexione.vnif a fpedatur .  Ex  Archctypo enira  ad  Angclicum orbem  iiue^> 
ad  fpharras ,  &  inde  ad  rerrcnat  habitationis  orbem,vnitas  illa  omnia  cbnfonantiirlina-. 
rcddens,defcendit;vtquicquidin  vnoquoqueeft,itidem  in rcliquisfuauiflima  propor- 
tionc  vocibus  vtique  vita?  energia  canoris  refpondeat .  DEVS  enim  eft  ,in  quo  viuimus 
mouemur  cV  fumus ,  illo  fpiritu  mediante ,  qui  intus alit ,  menteque ,  quac  molem  agitat 
rerum  fabricatarum ,  vcra  iJIa  a  Plaronicis  intenta  mundi  anima ,  quat  mundi  mcmbra_> 
vimficandoharmonicaquccoiJioando^concordiaj  tnundanidccachordi  conccntus  red- 

dic 


Dig 


Lth.  X \Dctachordm  Namra .  4TS 

dit  confonantiflimos.  Aduertirhoc  primum  Pythagoras  naturalis  ordinis  concentuf- 
quc  folertiflimusindagator;Annuit  Anaxagoras  cum  quodlibctin  quolibet  contempla-  ^^*^'" 
retur,non  quidem  in  mufca  afinum  ,  aut  in  lumbrico  cameJum :  lc4  fpecies  vniufcuiuf-  rJ^^ [\ 
quein  aliomirabili  afliniraferepreTrnratas ,  vf  fieijftravniurrfali  vitaviuunt ,  itaamica  ti»t 
quadam  focierate&  vcluti  hcracleoticis  vinculis  finguja  fingulis  vnianrur,  ex  quade- 
mum  mirus  ille  rcrum  concenrus  nafci  rur ,  atque  hoc  quidrm  arcanum  abftrufius  diftus 
Anaxagoras  nonexplicauit;  Pytbagoras  veroclariori  lomrne,&  ab-ijs  illuftratti «  qui  il- 
lum  fpirirum  adiuinis  haufcrant  Oraculisab  jfigyprijs  primum  »  hi  abHebraris,  id 
aptius  tradideiunt;  ipfi  autem  Prophetar  ad  diuinum  rrecli  fympofium,  vbi  eoium_  pr0pherz 
formar&cxeroplaria  typique  concinnafuatimre,rnrcofonoioradem  vnico  verbo  ex-  guomoUoiii 
hibentur,  conccntum  illumomniiHBcJarilTrmcprrcepcrunt.  Quem  nos  tamen  indt-  c*£°™£* 
ucrfitlima  mundani  huiusdecaulimembradirTuium,humana;  caducitam  pondere  prefli, 
pcrcipcre  non  poiTumus  ,  nifi  nunc  vnum  %  nunc  aiium  tcnumfumendu,  omnes  itu* 
mentisfyftcmateor?anicocalligamus  ,&  fic  harmookumillum  rerum  crcatarum  adin- 
uiccm&cum  Artinceconcentum  aliquautttlatJiauitare  pcrcipiaraus.  Qnomodo  itaquc 
monas  illa  diuiniratis  ifop hona in  omnia  mundani  decachordiad  harmoniam  rerum  di- 
fponendam , fe dimirrat ,  dicendum  explkandomqiicrcftat . 

Agnoueruntadmirandamexmonadc  profluentem  ternari/vim,  non  Theologitan-  Qi.omoio 
tum  Chriftiani  fed& gcntilei  pbilofophi;  Ariftorcles,  habemus,  inquir  in  principio  rn  ,li 

...  ,  i         °  ~  '     y  •  r  n-  •  r  i  crcata  in_» 

librorum  dc  Ccelo,  tcrnarium  nuinerum  a  natura ,  *  iuftinemus  iplum  tanquam  Icgem  n)U|nruj  ni 
lccurdum  quamomnia  difponuntur;  Hincfecundum  numeruro  tenerour  recum  omniu  fedjffuadac 
opihcem  DEVM  cclcbrare .  Tribus  enim  oronia  fiue  fptrirualta.fiue  corporalia  ,  princi- 
piofcilicet,  mcdio&  fine  conftanr,qucm  ternarium  ccrte  non  niriab  incfiabili  illofu- 
pracceleftis  mundi  ternario ,a quo omnia,  in  quo  omnia &  perquem omnia,  tcfte  Apo- 
llolo ,  hauriunt.  Subiccit  enim  natura  oculis  noftris  lucidiffima  eorura  figna ,  quaeocu- 
lusnon  vidit,ncquc  auris  audiuir,nequeincorhorainisa(cenderunr.  .St  cnim  vniuer- 
fam  naturam  prrfeetam  efle  credimusjcandcm  &  rrinam  cfie  fareri  necefse  eft ,  cum  in 
omni  renaturaliquidam  fplendeat  ,exprim:turque  diuinar  Triadis  numcrus ,  &  cum_- 
omnetrinumfit  pcrfcdumiDEVMaute.n  omnium  opificem>Authorem  Creatorcmque  busducei. 
aurcramus,nccerTiri6cundero&  trioumv&  pcifcctumcfle  aflcrere  co^emur,  eft  rnim_. 
omnisCreatura  diuinum  quippiam  &  vt  ille  dicebat  ,Muin* particulaaur* ,  omnis  crea- 
tura,vtpotcdiuin*  bonitatis  imago&  chara&cr  fimiliimus,  dtuinaeperfcdionisarqucL^ 
vnitatis  veftigia  vt  geflct,  nccelse  cft.  Difcutiamufcitaque  totius  naturaegradus,  vniuer- 
fam  rcrurn naturam  pcnitusfcrutemur  &  in  (inguJis  huius  admiranda?  tnadis  veftigia  re-    In  adjJ.,0 
bus  fingulis  impreflacum  admiratione  inrucbimur.  Prima  bominis  produdio  in  Ada-  cumquu 
mo  veluti  monadeinchoauit  ,qua?indyadcmfc  dirTundens  Euam  produxit;  cxambo-  fcjSj^**' 
busnatus  Abcl  humanaegenefistriadcm  compleuit.quem  &infucce(fiuideinceps  hu- 
roani  generis  propagatione  in  patre,  matre  &  filio  confcruauir.  Prastcrea  rationalis  ani- 
raa  vnaeftindiuilibilis  fubftantia  ,(ine  fut  diuiiionc  trioa  ,  farcunda,  numerofa,in  inrel- 
le&um  ,  memoriam  ac  voluntatem  difcrcta i Imejlectus  non  eft  mcmoria ,  nequc  volun- 
ttii  mcmoria  neque  intclleclus  eft,neque  voluntas ;  voluntas  nequc  intcllcclus  eft,ne- 
ctue  memoria,  funr  tamcn  vna cademque  animar  (ubftantia  trina  rciatione  diftinda .  Eft 
itcrumomnis  anima  trina,rationalis,fcnfiriua,  vegctatiua;  lntelle«ftus  trinus.diuinus , 
Angelicus  ,  humanus ,  priorem,  raentcm  ,alttrum  intelle&um  proprie,  rationcm  po« 
ftrcmum  dicimus .  Arbor  vnaeftin  ftipiteconiuncla,  inra.nis  diicrera  ,  in  quibus  tria  haibflireuj 
tantum  profcrr  ;folia,  florcs ,  fruclus .  Tria  funt  magnitudinum  intcrualla ,  longitudo ,  n,UJ- 
Jatitudo,profunditas,qux  rcfpondcnt  linear , fuperflciei ,  corpori  ,omnium  corporurru, 
conccptibilium  communi  menfutat ;  trcs  fun t primat&  pratcipuar  numcrorura  vnitates, 
linearis,  fupet(icialis&corporca>dcnana,centcnaria,  millenariaa  (impliciflimo  puncto 
feu  monadc  profluentcs ,  vt  in  ptzcedentibusoftendimusidenarialinca*,  ceotcnaria^ 
quadrata;  fuperficiei ,  millenaria cubico  corpoh  rcfpondct.  Innumera  boc  loco adduce- 
re  poflem huius  rriadis in  omnium  cntium  gradibus,fed  cum  breuitati  ftudcamus,lcle- 
^tioraad dcmonftrationis noftrx fcopum  aflumimus. 

D: 


Digitized  by 


4 f6  <ArtU  Magfuc  Confoni  Dtftoni 

•  §.  1 1.  : 

*Dc  M  ufica  DEl  Triunita  cym  ordintbus  AngcUcis . 

jEjLfe  *"^R»busDEVSmundumdifpofuir,numero,  ponderc  &  menfura,quibus  omnia_, 
Tvti^m    L    (upraexcclfa*  Triadisgcrunrveftigium,nuraerumcnimabillafummamonadc, 
jura.        &omnium  numerorum  fontehabenripondusab  illafapientia,qua?  omnialibrar:  men- 
furamab illo  Artificisfpiritu,qui vnicuiquccongruam diftribuit portioncm.  Hinc tna 
iuxta  Magorum  dogma  mundo  dominantur,  DEVS,  Mcns,  Anima  i  DEO  propric  co- 
pctitmonasfiuevnitasiMcntivcIfapientiajordovelpondusi  rtnimar  vero  vel  fpiriti£i 
menfura  motufqucipulchrc  hoc  explicat  amigmaticum  Plaronis  ad  Dionyfium  Kcgera 
pronunciatura :  Circa  omniura Rcgcm  cunc"ta  funt, ipfius gratia omnia , ipfc  pulchroru 
riatonijxni  oranium  caufa :  Omnia  namquefunt  circa  Regemeiusvnitatc  conncxa,  &ipfius  gra- 
g«»  •       tii  omniapondcrata  funt,  &  ad  ipfumcunAa  ordinata,ipfe  vero  omnia  numcrando, 
proportionandoquc  pulchrorum  omnium  caufa  eft  tam  cfficicns,quam  finalis  &guber- 
nans  &  fuftentans  prmcipium,  medium&finisomnhim;  Orphco  quoquc  tcftc  ab  co 
omnia,in  eum  omnia  &  in  co  omnfa  ftabilita  conquicfcunt ;  DE VS  fiquidem  fphcra_» 
eft,  cuius  centrum  vbiqueiper  potcntiam  eft  Pater ;  circumfcrcntia  vero  per  incomprc-? 
hcnfam  fuam  immenfitatera  nufquam,r71ius  fiueiapientia  eft ;  Rclatio  vcrd  mutua  centri 
&  circumfcrentisevcl  radij,fpiritum&amorem  reciprocum  fignificat. 
Cum  itaquepriraa&fupremamonastrinafit,a  trinoarchctypofabricaemanan^ 
Omnif  bar-  non  dcbuit,nifi  trina  trino  ordinc  &  numero  fonoro  conftituta;omniura  enimperfectii- 
mooia  rri-  fima  harraoniafolis  tribus  vocibus  conftaredebet,infima,  mcdia,  &fuprcma,qua,vnu 
b^compie-  tadatidiapafon,exdiapente&  diateiTaron compofitum confonantiarum  perfcctilli- 
mum,&  primam  harraoniam,  & pulchre  in  tribus  hifcc  nuraeris  cernitur  r ,  2  ,  3 ,  vbi  1  fc 
habct  pcr  modum  monadisfimplicis&  ifophonC;  omnium  confonantiarum  originis, 
Hjrmonia_.  qux  DEO  Patri competrr.  1  ad  irclataper  roodum  oftauar  fiuc  diapafon  ,Filio;3  vero 
Sfeiff4  "  ad  2  rcIatadjar^nterrfcrt>'p,r»u'quc  competit  virtuti  connectenti ,  ficutienimraedia 
vox  diapentc  infimaro  &  fupremam  in  trium  vocum  harmoniam  conneftit ,  ita  &  Spiri- 
tusPatris&Fiiij ,  principij  &  finis  in  vnam  incomprehenfibilcm  harmoniam  ncxus  cft, 
a  qua  inenabili  f$cundiflima?  Triadis  harraonia  omnisin  Natura  harmonicus  concen- 
us  quomodo  propagerur,  explicandura  eft .  Tcrnarius  itaquc  firaplcx  DEO  fimplicii- 
«moattribuitur,quii'umraa&indiuifavnitasexiftcns,in  trcs  tamcn  hypoftafcs  modo 
QuomoJo  qnodam  humanr|  mcnti  ineffabilidiflunditur .  Hic  ternariuscxtra  fe  iu  multitudincra 
Sni^dlf'  abiens  tr,PIatus>tr'urncnn«dumadmirandum  producitfyrophonifmum .  <ignatque_j 
flladioL  .' "  noucm  Angclicosordines,  nouem  Coelos,  noucra  corpora  Elcmentarifquc  narurjcge- 
ncra .  Qu$ omnia  denario  non  finc  admirando  myfterio  perficiuntur,  vt  poftca  dicetur. 
Ternarius  autcm  cubicatus  fiuc  tcrnarius in  quadratura  fui,hoceft  nouemdudtuspro- 
ducitomnium  myfteriofillimuraniimcrum  27,omnium  enneadum  compIcmctum,om- 
SuomoJo  nium  narmon,carurn  proporrionumfeminarium;&prima  quidemtriasincreata,fccun- 
ordmes  a0.  <*a propagatione  in  trcs  intclleduaJis mundi  triadas  fc  diffundit ,  ita  vt  ordo  fcraphicus 
peiici s.rria  amoreinflammatus Spiritui amori  Patris& Filij nexui ;  Chcrubicus  ordo ,  Sapicntia  & 
uAntF°'U   Scicntia  plenus, fuprcnur  Sapientix,  Filio  ;Thronorum  vcro  ordo  Patri  compctat ,  qui 
vtiteftepfalmifta.Iniudiciopofuitchronumfuum,ita  &per  I  ilmmin  ijfdcm  iudicabit 
Orbcm,-atque  hcc  quidem  trias  cftperfedionis  &  fimilitudinis  DEI;cum  vcro  fummura 
bonumfitdirTufiuumfui  ,hincpertriademiuam  alium  trinum  ordincm  produxit ,  vt 
per  cascreaturasinferioresperrcfto  &  harmonico  ordinc  ceu  princeps  &  opifcx  fupre- 
musgubernaret;&PaterquidcmDominus  omnium  pcr  Dominationum  ordincrru. 
omncm  modcraturpolitici  mundiftatum,perordinemPotettatumFiiius,cuia  Patre 
omnispoteftasdatacftin  Ccclo&in  terra,  dcbitoordineomniaadminiftrat.  Pcr  vir- 
tetumordincmSpiririisorisDEi  omnisvirtuseorum,id  eft  ,omncs  ad  vcram  fanfti* 


mo- 


Diqitize 


4 


Lib.X.  DecachordonNdtura.  4*7 

moniam  virtutumque  omnium  conrlrmicionem  perducit ,  &  quoniam  trinus  trina  fe»> 
coramunicatratione,  homincm  vtiquc  &omnia,  qujepropter  ipfumproduxerac  trino 
gradu  gubernare  voluit .  In  principatibus  quidera  Impcna ,  R egna  ■  Prouincias .  h\-> 
Archangclisipfoi  Rcgcs&Principcsi  In  Aogelis  verafingulorum  hQrainurn  curam— 
habcrc ftatuit,f*<ftumque eft,  vt  ficuti DEVSfocunda iliaiua monade  in  nos per  tripar- 
tuum  Angclorum  ordincm ,  ita  nos  pcr  eos  in  DE VM  veluti per  fcalam  quandara  la- 
cob^amafccndcrepoflemus;  Certum  cnira  eft  Diorwfio  tdte,  non  modo  pcr  intclu-.  Quomodo 
gcntias  infcriorcs,  fcd  etiam  purgari,  illuminari  &perfici  nos  pofle  a  fupcrionbus:atque  ^*"»^ 
peraffiduam  virtutum  omnium  exercitationera  Hicrarchicarum  mcntium  confortcs  „um  gradm 
fierifccundumeumgiadum  virtutis,  quiinnobis  maxime  viguerit.fi  videlicct  mentisDEO  vuu- 
noftrx  decachordon  ad  dccachordon  angclicum  ritc  concinnauerimusifienim  virtu- 
tis.chordamchordxhicrarchic^  correfpo»dentem  coufque  intcnderirr.us  ,vt  perfcclc 
confoner,  iamconformesmenribusdac}iordiflis,virtutcs  diclo  ordini  dcbitas  a  DEO  Arc»rmm_. 
harmofta  obtinebimus .  Eftque  hoc  arcanorum  omnium  in  Kabala  tuaximum  i  quolo-  ™  (V™'1'£"J 

10  Sanfti  DEIhominea,mirandorum  opcrurapatraroitrsextitiiTciecretiorisThcologia! 
Magiftrircfcrunr.  Sicnim  pcrfimiiium  vututum  ftudiumalicui  ordininosconformare  (^uomodo 
conabimur ,  vi.  tutum  confonantia  a  diflbnantijs  expurgati ,  racile  in  eum  confcendcri-  f;"3^'^1 
mus.  Hinc  quidamSan«fti  DElhominesdiuini  amorisardoreinSeraphinos,nonnul-  m;:r. 

11  diuinocontemplationisftudioin  Cherubinoseuaferunt:  Nondefuerunt,qui  pcrpc. 
tuodiuinapatientcsirj  Thronosaflumpti  fint.  Cumenimex  fingulisordinibus  snulti 
cecidcnnt  Angcli,adeorundcm  inftaurationera  aliosaflumincceisc  crati  nullialij  nift 
bominesiuxta  eurn  virtutis  gradum,  quem  in  tcrris  DEVS ipfiscontulerat . 

Patethincquoque  ,cur  DEVS  populisfubditifquctimorcm  Principum  incuflerir.  c«  fubdiri 
NonneRcxhomoeftcoeremhominibusfimilis?vidcnnistamcn  omnesei  fe  bmm%k  ^f*** 
rcucrentia&timorefubijccrc,quodquidcmficri  nuila  ratione  poflct,  nifi  DEVS  ilU  p'rinciJci 
timoris fuicharaclcrcm imprcffifletjquo Princcpsugnatuseueclufq.coetcri timore quo-  Iuoj  . 
dam  rcuercntiali&occultaquadamvi  compulfi,fubfint.Quodtotuinp<rPrincipatuu 
illorumfupremoruraprincipum  ordincm  excquitur.  Quod  i\  vero  pcr  indgrumfcclc-i  Vndc  ruinic 
ribufque  contaminatam  vitamfibiRrgcsPrincipcfquc  tum  DEI,tum  Pnucipatuu  in-  &tran»u- 
rluxui  obicempofucrint.ecccprotinus  vclutipcrpeccata  publica  deletoin  PnncipcJ  "J^JJ^ 
characlere  timorisDEI,populusa  conionoindiflbnum  defleftitur,  rebcllionesmoucn-  fmperioru. 
tur,iugiqueP  inc  pis tanquamcharaAert timoris  DEl  indignificabicctio.  vtproindc 
mutationcs  irapcriorum.regnorumquc  translarioncs,  Principatuum  rerumq.  publica- 
rum  cxfirpationes ,  aliam,  quara  dixiraus  originem  non  habeant  •,  Mcmjncrit  igitur 
Princeps  ita  vitam  fuam  inftitucrc,  ita luftitiam,  &  pietatem  colcrc  vt  principatus  fiue_^ 
prxfidcs  Archangelos  fempcr  fibi  propitiosinucniat;  vtpotc  finc  quorura  perpctua  tu- 
tela&  atfiftcntia,  necregnum  ,  ncc  Regnator  fubfiftcrc  queant .  Eadcm  cauia  DEV£> 
animalibus  etiam  ferociflimis  charattcreru  timoris  impreflit  ,  vt  vidclicct  horaihi 
proptcr qucm condita  erant,fubeflent,eiquc  obcdircnt. vidcmus  dcbilioie  robore  pue-  jrjr  ^cu[- 
rum  vclmgentem  Elephantum,ferociflinaumqac  Lconcm  manuduutc,rcgere,vcrbc  bciiu^ho- 
ribusj  &quocunque  volucrit  imperiios£  ducerc  ibclluamquc  ci  111  omnibusobcuirc ,  m>oi  (?onc 
cidcm  ic  in  oranibusfubrairtendo .  Ccrtc  non  alia  dccaufa,  nili  quod  ordims  rauo  ita.  [ean[^mic- 
pr3ru:ribat,&qui*hominicharaacrtinaoris  DEIiroprcflusomnia  tidera  fubcflccogit, 
Eadcm  in  ordinc  aoimalium  fpcftamur, quodenim  vnura  animal  alm-i  tnncJt,  crh ro- 
bore&raagmtudinc  multo  coinferius(vt  Elephasarictem,gallum  Lco)cauiaeft,qutttI 
fubpr*fidiofuntordinisaitioiis,chara<ftcrcmqueprincipatusgerant  ,quc  u  mferiom-» 
natui  ali  inftinclu,  dum  cognofcunt ,  rcucrentur  i  vides  igitur  quam  omuia  mirabili  ne- 
xu  coniunclaconfoncnt .  Rclucct  & btc  conccntus  yel in  ipfis  fortuitis rcbus,  (fi tasncn  Euentus mL 
aliquidin  rerumnaturafoituiti)m&calualedicipoieft)vicumt«mporePauii  V.Pon-  ruSincie. 
titici5,Aquilavinculisfolutaauolandopaul6antedich  Pontificiseleifhoncm  Dracenis  ffifj^ 
imagini, quem  Burghefiorum  gcntilitia  infignia  contmcnt ,  infidens ,  cx,  eadcm  famuil 
Pontificis  cleclioncm  defignauiti  voluitcnim  vt  nonnullis  in  mentcm  vcnit,DEVS  per 

Mmra  Angc- 


tized  by  Ooogle 


I 


t 


4T* 


Artu  Magna  Confoni^  Di£om 


Quid  Virtu- 
ics  influant 
in  bomines. 


Potcrtitum 
infiu.\ui. 


r>oniinatio- 
nu  mfluxus. 


Angel  i  ccr- 
Icltis  odci 
moduiat*- 


res. 


Angclosprincipatus,  prmcipisvolucrisaugurio  prtnciparamorbisindicare.O^JUvere 
prindpatustcrrenusdiflonus  ex  ieeft  ,  &dcformis,  nifi  confonusfitin  icipfo  &cum_, 
alijs,  &  per  hanc  conionantiam  decorem«Sc  pulchritudinem  acouirat»  idco  fuperiorum 
sninifterium  Principincccflatium  eft ,  &  hoc  Virtutum  eflkit  ordo , quorum  rauorc  c6» 
parata  conftanriaac  robore,fortescontn  vitiorum  voluprarumque  irritamenta  cffici- 
inur .  Sed  vt  &  contra  has aereas poteftates  inuidia  &  malitia  plcnas pi  xu alcamus ,  iu- 
percosleftium  dfuinarumquc  Potcftatum  praefidium  nobis  neccflarium  eft ;  Ne  etiam^ 
mundanis  afFeclibuspra?pediamur,fcd  illos  appetituirationaliharmonicefubijcientcs 
dominemur  nobis  ipiis,  Dommationum  afliftentia  nobiserat  ncceflaria.  Omnium  ita- 
queinferiorum  obtcntodomi,nio,  reftat,  vtad  DEVMcouerfiipfifoli  vaccmus.Quod 
fit,  fi  raemoriam  iupercoeleftkim  per  Thronorum  fubfidium  rcrincamus ,  cadcmque_-» 
cherubicailluitrationc  contcmplemur,doncc  cognato  tandem  parenriquc  iummo, 
monadidiuinar  per  ardorcmSeraphicum  vniamun  vndc  quemadmodum  per  Angc- 
licosgradus  opifex  rcrumin  nosfua  virtutedefecndttific&pereofdcm  ad  ir>ium,a_» 
quoproccflimiis,redeamus,  velutiper  quofdam  virtutum  gtadus ,  quorum  pnrausra- 
tionaiisnaturxgraduspcrfeniusnos  coniungit  Angclis,imaginatio  ArchangcJis  ,  ti- 
mor  Virtutibus,PotcftatibusdoIordepeccatis,ratioPrincipat»bus,  vt  eniin  hcjfpirir:- 
bus,  ita  ratio  fcnfibus&arTectibus  praecft,  Amor  Dominationibos ,  Thronis  mteflec^us, 
Chcrubinis  intellicentia ,  Spcs  denique  vmat  Scraphinis ,  hi  enimproximc  conducur.c 
ad-DEVM,  qui  ciffpcs  bmnium  finium  tcrre. . 

Vidcs  igitur,  vt miniftri  hi ordines  Harmofta;  fummi  rribunaliafliftcntes ,  vt  fidifinr, 
omnia  in  conibnantiam  cum  principc  eorum  deducerc  fatagunt .  pr$uenmnt  enim  co* 
iunfti  piallentibus& ipii  a'^»t*^o>7>c  tanqua  ccelcftis  Ode>modulatores,omncschor- 
das  vocefque  in  fummo  ilio  Dfcl  monochordoadaptantcs,  vt  illud  rcddantconcinnu 
fuauiflimumq.  vt  fi  q ux  fint  i nutilcs  fides,vel  moduli  diflentictes,eas  abijciant,  retcin- 
danr,reprobentque,  nein  mundano  coclcfti  vel  humano  polychordoaliquid  diflbnu 
rcpcriatur.  gaudent  itaque  omhia  mouentc patre,tefte  Dionyfio,a  DEOfiquidcm  mo- 
trmouent  orbcm,6V  ifti  corpora  noftra ccetcraque  inferiora  ad  eam  confonanriam  dU 
fponunt,  quamiubetipfcprimusrcrura  omniura  Motor. 

-  vjrqftltnH masiibb tj-.hMQ  tUiTiir.       ;  f:        "  ;q:i..'-  1  n  • '•■      •      j  iuaoA 

.§•  I  I  l 

De  harmonia  Enneadts  ccelcRis,  quam  cum  Enneade  Hicrtnrchi- 

cafacit. 


Mufica  hie- 
rarchicacft 
corcoribus 
cccleftibut . 


Coeiu  rtn- 
pyreum  Se- 
raphinis  co 

petft. 


T  Naturar  vniuerfa»  Author  &Oprfex  mnndum  mrnorem ,  proprfr  qucm  omnia 
h&3  crant ,  abfolutiflima  harmonra  conferuarer  ,ali*m  enncadem  mouir ,  Ccelc- 
ftis  videiicctmundifyftemata,quorum  influxu  inferior  mundusgubernaretur ;  Ccelum 
primum  Empyretmr,Gcelum  ftellarumfcufirmamenrum  ,gIobosSatorni,  luuis  i  Mar- 
tis,So!is,  Veneris,  Mercurij^  Ltonar.  Verum  cum  harc  corpora  ex  fe  &  fua  natura  ef- 
fentinantmara,  motufque  trfentincapacia  rfingulis  ftias  attribuit  Intelligcntias ,  quarii 
virtute  varijs  motibus  agitata  varios  errcctus,  pro  fublunaris  mundi  exigentia,  produce- 
rent,atqueadcdcorporeaf  narur^  conftirutio,aSuperiorum  corpOrum  influxu  depcn- 
deret.  Inrelligenria?  verdCarlis  afldftentej  animarum  difponendarum  curam  haberenr; 
DEOChoragofuprcmofupremis  infima,  mediafummisin  vuam  perfediflimam  harmo. 
niam  colligante ;  Verum  M  harmonia  fingulorum  luculcntius  patefiat . 
/  PrimoNota  >noucmefleocel6s,ccelumempyreum  a?terni  Kegis  curiam  fupramu»- 
danam  illam  morotis  omnium  domum,qu?  nbordinc&infinita  Uice  non  incongrue  bc- 
raphinorum  ordini  cengruit;  exqua  &omnes  animarum  illuminationes  tanquam  cx 
fontcquodam  vberrimmo  ptocedunt . 


v  t;. 

ir.  ,. 


Secun- 


Uiqr 


Lib.  X.  DecachordonMatura .  Jffp 

Secundo  fcquitur  coclum  ftelliYunrfiuefirmamcntum ,  in  quod  Opifcx  in  -numerorar 
inftrumenrarerum  erhcirndarum  fedifTundir,&  puiclircChcrubiciordinisintclrigenei^  Qu*fubfint 
conuenit :  funt  cnim.fteJJ*  nihiJ  aJiud  nifi  notionum  in anima  htMnanalvHutiiquardattii,  n"ocncfsa* 
fymbola ,  cx  qiiorum  conceptibus  formaiibus  naloirut  lcicnna ,  Ciiei irhmis  propria.  iutm. 

Tercio  f)  globus  recte  Thronisiiue  intciligenria?  .Schabraei  conucniriiNain  virture__» 
fuainfluxiuain  nohis  firmam ,  fixam  inconcuflamquuprudcntiam  gcncrat,  homincrru*  s^Turn^sch 
praeterea  in  rhronoconfiJiorum  iuorum  fixum  vcJuii.Jigar ;  vndc  haudtinccaufaab  Hj?-  abtai  oomi- 
breisSc^MijhoccftfclTiomeadicitui  jCuiomniairimundo  fublunari  Sarurninam  na^  ^"L'0 
turam  rcdolcnrii,in  lapidibu«,  plantis  ,  animaJihus.»  vtahbi  oftendimus  ,fubfunt.  ,umi' 

Quarto  fcquitargloocs2C,  quinatura.&  ptoprietatepukhre  Dominstionum  choro 
congruit ;  Eft  enim  plancta  bencficus » Kegius  &  maicftate  plenus  ,  vndc  fub  ipfonatis 
dominationem&impcrium  prorr.ittit,  intclliyt  ntia  vero  ciuidem  rcclam  iuftitiam  con-  kiel.  * 
ferentc.  Sub  hoius  tmperio  ,  omaes  fubiunaris  mundi  rcs  IouiaJcm  naturam  rcdolcn- 
tc$  fubijciuntur.       .  fi-ni  uui  afctnrjobfb^ihgri/ 

Sequirur  globusc£qui  obigneam  quandam  &  aduftiuam  vim  oprime  Virruribusqua-  {    ]y  . 
drat :  igncm  virtute  iuain  nobis  dum  biicm  vrir ,  ad  res  arduas  cum  faciliratc  lupcran-  Marnj^ca- 
das,  aptasfacit,  roburcWbititudincm  augct ;  huicglobo  omnia  inicrioris  mundi  Mar-  m,eJ- 
tiali  narura  rrardit.i  lubdunrur .    mtr"rzvi  '■■l: 

Globui  <J,  vti  medium  mundi  corpus  obtinuir,ira  non  fccus  ac  Kexac  Princcpsto-  ,nleuj_. 
tiiis-,omnia  vjrrute  &  potcftatc  fua  raoderatur ,  vndc optima  rationc  mcdio  ordini  Po-  s*lu  seht. 
rcftatum  conuenit ,  intcJJigentia  vcrocius  in  nobis  viram  ,  profperitatcm  gloriamqne  fiel- 
producir ;  folaris  natura;  in  lubiunari  mundo  corpora  hut<- pciicctc  confonant,  vt  ajjbi 
ditfum  cft.  :'<,.<..t  tPv  h— rrrnv-:"  r  .-> 

GJobus9beneuolus&  puicbcriinous  piancta,Principaribus  quadrar,cuiusinteHigen-  inteliigitia 
tia  Hanicl  nobis  rcrum  pulchunmarumamoitui  mltulat  ,gratiam  &  bcneuolentia  om-  Vcnemti*. 
nium  confert;  huic  £k>bo,tutcij»quc  uus  .iritelligciitia?  Jublunt  onmia  natunquadem_i 
analogia.ipfi  correipondentij,  qua:  Yenerca  nominanr,vt  in  piaecedentibus  oftenfunL-, 
fuit.  .  ,  .  1  • 

Globus  $  Atchangclis  apte^omponitut,fifiiti  cnim  Archangeli  cum  imaginefum- 
niPPrincipisomnia  conformarc,  &  vt  iibi  pcrfccla  vnicoe  copuUi  ri r ,  ccmponcr^  tow,,ffijJ 
ftudenr,  ita  &  Mercurius  numetos  vocalcs ,  tormales  &  rationaJcs  in  coruidun  confo-  chabieL 
nanti&m  reduccre  laborat ;  prxcipue  rationaiis  numcri  compolitiontm  cuni  diuino; 
doccrqueCocabicIlf  ttJJi{.:cntia  cics  veram contoidiam  &  vinontmcum  DHO,ani- 
malqueconaturin  DEYM  deducerc  iJJaconfonantii,qua  ipfi  pt rpctudconiunct* st> 
pci  proiumpai.t  in  perpctuos  hymnos  &  Jaudts  iljius  maittfatis  aucrnx .  Cui  omnia— 
fublunaris  inundi  mercutialiafubiunt. 

-  VI:imusdeDK7uccceJc(usEnncadis  globus  eft  ]),.vnde  optime  cum  Angelis  inter  ir»teiiigeiia 
rio  icm  ordines  vltimis  ,conibnat  i  ficut  enim  harc  nobisproxima  ,  ita  &  Angeli;  ficuti  Lw"ri«  Le- 
lAlha-omnium  fuperiorum  piantraium  virtsinlc  recipit  fubiunati  mundo  communi- L,n,c'' 
fcand.n,  ira  &  .ingeJi  ilwmmationcsa  lupcrio.ibus  inentibus  accepras  innos  deriuant. 
In  "mcr;.  h  jc  lcco  de  ptculiaiium  vuruttm  iiifiuxu  dici  pofltnt ,  fed  cum  hcx  Thcolo- 
gi«  hieroglyphica?  reluuauuimus  ,  co  luo  ttmpoic  Leetorcm  remittimus  . 

Vifa  ir,'.qucenncadis  ptimoe  ctm  iccunda  cognatione  conccntuquc  quodam  admi- 
rabili;  !.imquomodotertiaenneadt?(iue  tcrnario  quadrato ,  omnes  lublunaris  mundi 
Creaturas  omnium  produxcrit  artifcx  ,  vidcamus  . 

Mon.iiiraquepiimafua,principiumomnium,intemporeindyadem  fc  explicanf.itv." 
definitamduaiitatcm  iiuc  marcrum  produxtt,  iiquidcm  a  monade  &  dualitatc  nurh/-  ^0«^^ 
n  ,  ex  nume  is  puncta.ex  punCtis Jinca? , cx  lincis lupcrficies,  cx  iuperfiwiebus  dcni-  dyariemfe 
que folida corpora  profluxciunt  ,.quatuor  vidtiutt  clcmcnta  primanarerumfundame-  cxtendcr,t- 
ta  ,dequibus ,  cum  in  prnnoregtUrofusc  actum  iit  ,bic  fuliorcseflc  nolumus,fed  lo- 
lum  hocJocooftendamus.quoruodo  uicta  Eltinentaquatuortum  quinquemiftorum_ 
cntium  gradibus  tertiam  cnneadcm  conitituant, &  quomodo  elemcnta  non  in  cprpo- 

M  m  m     2  rea 


d  by  Google 


4**  ArtU Magn*C(m/om$}Dijffow 

rcatantumnarura,fed&intclieduilienneade,imo  DEO  iplo  fuo  modo»  vt  Mulicus 
mundiconccptus  cum  Archerypo  luculentius  patefiar  ,repcriantur ;  Enneadem  con~ 
tinent  quatuor  elementa  cum  quinquc corporex  naturx  gradibus ,  qux  coniunfta  no- 
uem  ,vt  fequitur,  conftituunt:  Terram ,  Aquam ,  aerem  l^nem  i  lapides  fiue  metalla  , 
plantas,  Zoophyta  ,animalia  bruta , Homincm  quibus  inferior  mundus conftat ;  Qux 
tamen  etfl  corporca ,  fapientiflimus  tamen  conditor  &  harmofta  ea  raii  harmonia  curu 
reliquisduobusmundis  colligauit,vtfingulafuomodotn  vnoquoque  mundorum  fint . 
Eft  terra  inferioris  mundi  bafis  &  AabiJimentunu«. 
«?s8i«fcs!     1  Eft in Ca,is tcrra» vti in  ^cuodo Rcgiftro oftendimus ,  eft&  in  Angelis  terra iru, 
ferr.iuo  '  qoantum  funt  fTrma  D£I  fedilia  8c  fcabellum  pedum  eius,eft  8c  in  Archcrypo  omnium 
»°^0-      firmafoecundilTtmaquenarura.iuxtaillud:  Apcriaturtcrra  &  gcrminet  Saluatorem  t  Fit 

porroaquaclemenrarisleuis  &  lucida,  mundans  &  Iauans  omnia. 
incjtiisorn-     *  Eft  &  in  ccetis  aqua  fuoinfluxuterram  irrigans  &  commixtibilis  virtui  qualem_> 
lii,         ])9&  ^hominibusinfiuunt,  in  Angelis  cft  docens  8c  mundans ,  iuvta  illud.-Qui  fcgis 
aquisfuperioraeius;  In  opifice  verdaqua  falutis  ,qua  peccata  abluuntur,  homo  rege- 
neratur , mundatur ,  colluftratur . 
Eft  aerin_»    5  ASre  elcmentari  refpiramus ,  vidcmus ,  audimusflc  odoramur  i  cftdc  aer  in  coe- 
omoibus.    lisdiaphanailla  natura,  mundanumornatum  diuitiafque  oculi*cxponcns;  eft&in  An- 
gehci  mundi  fpacio;  vbi  bcatarum  mentium  concenrus  refonant,vualis  flatus  &  aura_, 
tenuis ;  In  opifice  fumma  &  pcrfefliflinu  vita  &  fpiritu s ,  quo  in  omnes  fpirans ,  vt  vi- 
uant  refpirenrque  ,Iargitur. 
ignisioom     4  Quod  elementans  ignisapud  nos  ,  hoc  Sol  incoelo;hoc  in  hicrarchico  mun- 
n%a%.      do  Seraphicus  ardor ,impctufque  igncus, iuxta  illud:  Qui  facis  Angelos tuos  fpiritus,& 
miniftros  tuos  ignem  vrcntcm,  hocin  Archctypo  deniqueignisidealis  Sc  iumcn  ipi- 
rituale ,  quoomnia  gignunrur ,  conferuantur  fuftinentur ,  aluntur  >  augentur.  Sunt  igi- 
turelementain  DEO  feminariaquzdem  &  produccndarum  rerum  ideae,  fcminaria_# 
prima  6c  origines .  ln  Angelis  diftribut*  porcftates ;  In  cceio  virtutcs  analogs ,  inna- 
turarerum  femina;  in  mundo  inferiori  crafliorcs  formas . 

Atquehinc  nafcituradmirabilis  ille  mundi  concentus ,  quo  tcrra  cum  Luna,tcrra_> 
ccelefti:  Aqua  cum  9>  Aercum!£&9,igniscuraSolc&MartCi  Lapidcs  iterum 
cura  f) ,  metalla  cum  2e ;  Zoophvta  cum  Marte,  infe&a  cum  Solc ,  cum  Vcncre  Volu- 
cria ;  amphibia  cum  $ ,  cum  J)quadrupcdia  j omniacum omnibus  mira  fympathia__ 
confonant,tum  interfe,tum  cumanima  rationalii  cuius  Enneas collecla  cft  ex  5  fcn- 
fibusexterioribus,4  intcrioribus  videlicet  fenfu  communi,  imaginatiua,appctitiua,ra- 
tionaii ;  terminanturq;  ad  intclleftum  tanquam  ad  decimum ,  cui  8c  alia  Lnneas  purior 
in fimplicibus  numeris  viddicet  9  Angelorum  ordinis  conuenit ,  vt  in  eo  plena  fit  An* 
gelorum  DEIque  imago ,  terminaturque  indecimum  fontem  fcilicet ,  fupremum  om- 
niumque  Parrem .  Eftque  ei  triplex  operario  prorfus  confonans&  harmonica  cum  mu- 
do  hoc  infcriori  in  narura,  cum  carlis  in  fenfibus ;  cum  Angclis  io  intelleclu .  In  tetra- 
dem  emcrgit  per fimpliccrn  animeporentiam ,  io  enneadem  per  9  fenfus,5  corporeos  4 
incorporeos,  in  icouheptadeai  fiue  37,  totius  confumationisrerum  ideam  peruenit, 
dum  in  tel  ligendo,  omnia  fit , 

Corollarium. 

Vldes  igitur.quomodo  in  fchematc  noftroharmonico,pcr  vnitatem  totiusmundi 
pcrrcdtiodenotetur:perbinarium,rerumin  ipfocontentarumvaxietas&  mul- 
titudo;perternarium  vnitasanaloga  intriade$terna,oraniaconucnicnti  proportionc 
copulans,pcrEnneadc  n  tnum  mudanarumEnncadumpauloantccxnlicatarumnexus 
8c copula;  adeoquc  per cubu m,  quem  Pythagorici  harraoniam  vocat Jiarmonia  totius, 
cxnumero  fimr>lici,quadrato&cubocomplctur,vltra  quem  cubum  non  cftprogrciTus, 
cumnuojcrus  fuaptcnaturacuminlongura  latum  profundumquc  crcucrit,  vlterius 

cxtcn- 


g 


Ltb.  X .Dceachordon  Natur* .  461 

cxtendinequcat .  DEVS  igitur  vnicusin  fe  cxiftens,in  multitudinem>vti  vnirasin  nu- 
mcrosdin%nditur,iquaipiipropriacVpecuIiiri  nuuquam  rcccditi  imo  exhac  vnitatc 
omneamundanaeicuiracbdadisfidcsin  vnumcolligens,concinnas,temperaras,confo-  # 
nafque  rcddic.pariura  difparjurnquevocura,hoccft ,  gcnenjm  ,  ipecicrum  ,indiuiduo- 
rumquc  invnum  icduftaconcordia,  dumfccundum  quandana  portioncm ,  vmquide 
inproportionedupla,altcri  in  tnpla,quibufdaminqtiadrupla,  nonnullisin  icfquialte-  Mu&caJqti 
taauticfquitertia,aliquibus  eriain  ln  fcfquiortauaautielquinona  proportionc  comu-  ■*-*« 
nicat .  Vnde  &  ncceiTario  cx  varia  diapafon ,  diidiapaton  , diapafon  cum  diapcntcw  > 
diapente,  diatcifaron ,  roni>aiiarumquc  confonantiarum  conftitutiones ,  varix  harmo- 
nicaccontcmpcrationcsrcfultant,Quaium  tamcn  conncxioncm  commiltionemquc ■ 
folusille  nouerit  ,qui  cum  Eccleiiaitico  vcrc  dicercpotcrit :  Ipfe dedit mibi  eorum ,  qux 
Junt  yjiientiam  veram  >  vi fciam  difpofitionem  orbis  terrarum  >  &  virtuies  elementorum >  & 
confumationem  ejy  medittatem  tempons >  victjptudinumptrmutationts >  confumationes  tempo- 
rum,  mmationtf  mnrum ,  fttlitrum  dijpofitioncs ,  natnras.animalium ,  iras  btfliarum  >  vim 
vtntorum&cogitationts  bominum,  dijfertntias  virgultornm*  virtutes  radicum,  &  quxsun- 
fut dtnujutfunt  abfcondxta  &  improuifa didici;  Dum  vcl  pcr  v nCtioncm  Spiritus  iandi  dc-  nUnmo<jo 
libutus  omnia  ma mfefta ot ur,  vel  per  mortem  ofculi, vt  fccrctiorcs  Thcologi  loquutur,  «mjiwii 
vcl  fecundum  Platonicos  contaclu  quodam  eflentiali  idearum  ipfius  primi  intclleftus  on"",c,)- 
potentisojDnia£accrcinfufcipicntc,exquo  contaclu  quafiexcongreflu  quodam  con- 
cipiuntur  imagines,infcrunturrerum  fpecics,expcrgiicitur  anima,purgaturque  ambro- 
fia  &  nectare  a contagionc  inducta  ex  Lcthxo  gurgite;  vidcs  fub  hac  harmonica  rcrum 
conftitutionc  mcntem  diuinam  Archimufam  ,  omnia  muficis  numeris  contcmperatTc  s 
&  cum  omnis  rerum  perfectio  in  pcrfecla  rcrum  coramiftione  cxtemperaraentoconfi- 
ftat>  nullu  adeoabflruium  crit  in  naturarcru  arcanum,quod  quis  confonaaptandodif- 
fonis  in  huius  mundam  iyltemaris  polychordo  iuxta  regulasinprxcedcntibustriditas 
nonfitpcnctraturus.  Sccrctum  pauciffimis  verbis  pando.  Enneachordum  anirax  seerem-n.. 
adEnncachordonHicrarchicum,  corporis  verdadccelcftefideriumquercducaturper  hirmonici 
«nfoirw, «penetrabis,  qux  dixi, arcanaarcanorum  ,diuinarum  humanarumquc  rerum  miximum. 
notitiam  abfolutiffimam,  iuxta  illud  Diui  loanms  1  Vos  babetis  vncltonem  d  Sanclo ,  & 
nofhsomnia.  Doccnt  hanc  adrairandam  iupraraundani  ilhus  choragi  cum  v.iiuerfo 
muficam ,  rigura  fcu  fchema  prxccdcns,  in  quo  veluti  in  fy nopfi,  quadam,  quicquid  hu-  o 
cuique  dictum  eft ,  contentum  reperias ,  Nil  hicdcinterna  bcatarum  mcntium  paco_*  h ^"'7^1,1 
&tranquiilitate  animorumque  chorcis,  dicam.  nihil  de  incomprehenfibili  Angclorum  ccdo  &  (iu 
hominumque  ln  xtcrnoillo  ArcmmufxiOdxofymphonifmo  ,ccrtc  omnishuius  mun-  "'"^*,^"1' 
dipulchemmarumrerum  afpeclus  dele&atioque  ad  iilum  comparata,quid  aliud  cit,ni- 
fi  vile  iti amcntum,  palec,  putridz,  &  exigua  qusedam  arena  fxcium  terr;  ?  Omnis  ima- 
ginabilis,quxnumaniingenijfolertiavnquaminuenircpotuit,  harmoniack  mufica_> , 
omniainftrumentorumharmonicorumconceptibilisfuauitas&dulcedo  ,  omais  hu- 
manarum  vocum  excciientia  &  pcrfeaio,quid  ad  fupremam  illam  muficam  comparata 
aliudfunt,quamdiiTonanti(ItmusbclIuarumrremitus  ,  luporum  vlulatus,  grunnitus 
porcotum  <  Quid  omnis odorum,  faporum ,  tac^ufquc  harmonica  fuauitas  ,  dulccdo , 
molliucs>nififoetor,amaritudockmera  immundities?  Cuius  ordinariffimam  &lupra_» 
eminentiilimam  difpofitionem  ficutioculus  non  vidit,  nec  auris  audiuit,  nec  in  cor  ho- 
minis  afccndit,  ica  eadem  nec  vlio  verborum  conceptu  explicari  >  nulla  ityli  felicitate^» 
fxcunditateque  declarari,  nec vllo  profundiifimo  mcntis  fcrutinio  penctrari  poteit,  vbi 
nootrium,quatuor,quinque,fed  inerTabilifupcrcininentiifiraarum  vocum  iymphonif. 
motota  Coeleitis  Regis  Curia&aula  fupraraundanadiuerfis  Sanctorum  claliibus ,  vc- 
luti  in  cboros  quofdam  difpofitis  in pcrpctuas  refonabunt fternitates ,  vbi chorus  Vir- 
ginum,chonsConfefibrum>  bi  Martyru  n,  Apoflolorura  Patriarcharumquc  choris  in- 
terfonantes,omncsfimulcum  tripartitis  Angclorura  hicrarchijs  concordantes  ad  pe- 
rcnnis aqux vitx fontcm, ^tcrnum conquiciccntcs ,  xtcrnum illud  AUcluia  indcricic- 
tc  cxuitatione  DEO ceu  fuprcmo quodam chorago,  per  fapientura  fuam  fymphoniara 

diri- 


Uigitizeci  by 


dirigenrcfpiritoqi  orisfui  organu  anmrjwtemioiSulabuntur;  vK»"ft»nu'<i>  DFt.cfuhte.) 
hoc  xternitatjsdomiciho<SiOrganc;dUs>&  organum>&,indfita  cfif  /feqrVrtibsitfabtabunx 
canticumneuum,  3dmirandum'illud'vetbiDEl'curti i  riuhTana'hatu**i*viterain.inacu- 
lat?  Virginis  defponfati  epithalamium&  hymemeUm  j  vbilaborum  iformentorumquc 
ih  hocmundo  proamore  DEIexamhlatoinimrecof^atio^vHuiidjifonum  quiddamx- 
tcrnar  beatiflimxque  virxconfonis miftom,fync6pitumqueiii  otwniurn  -dulciffiovaou. 
perfefliffimamque  harmoniam  coalefcct.  O  infclieem  eoTU»nlorV-cm-«j  quiadfattaxia. 
Hiomcntincaquc  ohmitofxvitc.  hukisbona,ad  nv.^niiana;  ambhioT»isttfe0itu4n«,"im* 
mundarumque  affcftionum  voioptatumquc  diflbnantilfiinas  caiadupai«obiurdcfcetcs, 
fpefuaad  cam  perringendimuficam,qua<ii  defcripiiinus,  aliqu3ndop*rcipieJidam_atj? 
cidunt!  O  magnereum  Harmofta,  quiomnia  in  jiumeiNj^rjondprp^merifuraiilifpun 
nisi  difpone  animxmexenne^ordoo  iuxradiuinxvokmtatis  iu^benepiaTci»uin 
citaotr.ncsanimx  mex  nciuosirrJaudem  &glotiain  nominis«Ui^*f<>Taapittc«^doTe. 
tediligam,  chcrubico  mentis fcrutinioinceffanttrtc^uan-am^fl^ai^a^^necmhcwu 
vb»  quiefcas,vbi  cubes  »n»»ier»dici  adfir  Dorainatuum,  VittutlimvPwWtartaiKjue^jratr 
fidium  i  Pnncipatumponasfupcr  omnem  anime  indomitam  rcbcllcmque  aje^ionttm 
turbam,  vt  Angclica  nbi  pur;r  ;re  perpetuofcTuiam:  Sonct  vox  tuo  in  aunbusrneisivax. 
cnim  tua  dulcis&facics  tua  decora,dilpone  iri  mc  cam  virrurum  harmoniam,  quamj&s 
tuin  te,&infupiiemisvirtutibusabinitiodilpofuifti,vtdevirtutcin^'V 
tonoin  tonumprocedensad  virtutum  o  iinium.diapafon,totilifcjue'|>cifccliionita)ai* 
plemcntum  pcrtingam,  atque  hoc  virtuuirn  prqMidio  munitus,in  clccacboi do  pialtcrio 
pfallara  tibi,  tcaue  m  faicula  fxcuiorum  iaudem  Ssj^OFirkern .    Arr.crL_» . 

..  ...r^mqrr.ina^inmoai»  A 

Eptlopus  totius  operis .  li} 

HVcufquergitnr  dcCrcatoris  Opf.  Vlax.admirandis  in  harmonica  mundi  ftructu-. 
n  operibus,qaantum  ingenij  vires  permiferc  ,  actnm  fuit  j  reftsr  modo,vtoctihs 
manibufqucde  rabula  demonftrationum  ablatis,  inquc  co?'unv  fublaris  Patrem-iumt- 
num  dcuotus  &  fupplex  comprecer,  O  arterna  rcrum  condiutrix  &  opifcx  fapientia,  qux 
naturx  lumine  defideriim  in  nobis  promoues  luminis  gratix,  vtper  idnos  trantfer&s 
in  Iumenglo:istua»,grari.is  ttbi  ago  ,  quia  dclecjafti  me  in  faflura  rua  ,  &  in  opcribus 
manuum  tuarum  mc le/ificafti;grarias  .igo,quodin  recondirum  druitiiraris  tuar  odstum 
meint.-oduxifti,vbiinrmitadulcedinistux  vcl  tenm  fibilo  ira  cor  meu  i:ipiiifti>ita  aures 
mcas  opplcfti,  vt  parfl  abfucrir,  quin  ad  omnes  rerrenx  corruprionis  im  uditatcs  &  gau- 
dia,vclutiadfumiiltarias  caduci  mudi  catadupas  <  bfurdm  ri.n;En  nunc  opus  confumaul 
profefliianis  rarx ,  t  wtis  vfus  iogcnij  vinbu> , quantas  mihi  dcdifti;  roanircftaui gloriain 
opcrumtuorum  b.vnhibjs  h>»fce  meas  lucub.arioncs  lcciuris,  quantum  de  jjhus  iofim- 
ta  magmtudinccapcrc  porucruntangtjftix  mcnris  ine*;  facrum  Scrmonem,hymnum— 
DEO  Condirori  «biolui,  pietatem  hanc  cfl"  ■  ratus  non  vr  h^catombas  illi  taurorum  im- 
raolarcm  >odorcsadolcrem  >& caffijm ,  kd  vt  pnmum  iple  difccrem ,  poft&  coerc- 
ros,  vtquantusillc  fir  fapicnria,  quintus  potentia,  q  .alis  bonitatc ,  docerem-  bo- 
num  cnim  vcllediffundcre,  ncc  vlli  id  imiidere,  lempcrbnniratisconfumatifTimxdocu- 
menrutnftatuii  prompfus  mibi  /empcrfuitanimus  ad  quam  cmendatiiTnnc  philofopha- 
dum  ;  fi  quid  indignu  n  ruis  conliiijs amc  prolatum  ,  vcimuru  !o  in  peccarorum  voluta- 
bro  natock  innutrito,quodfcircvchshomines;idquoqueinfpir.irc,vt  cracndcm  dignc- 
ris:  Situorumoperumadmirabilipulchrirudineintemeritatcm  prolapfus  fim>aut  figlo- 
riam  propriam  apud  homincs  ,dum  in  opere  gloriae  tux  dcltmito  progredior,  kdarus 
fumiproea,  qua  infinitacsclcmcntia  mihi  condones  obnixc  deprecor  ,  deniquevt 
hoc  mcditationum  harraonicarumopusglori*  tux  animarumque  faiuti  vnice  ccdat^ 
propitius  c&iccrcdigncris. 

LAVS  DEO  VI  RGINIQjy  E  MATIU. 


Dic 


I 


1 


I  N  D  E  X 

Capitum,  qua:  in  Tomi  L  Mufurgia:  Vniuerfalis 
Septem  Libris,  quibus  is  conftat,  continentur. 

LIBER  PRIMVS. 

Dc  Natura  Soni  &  Vocis . 


CAP.L.  De  Defnitione  foni.  P*g>  *> 

II.  De  VroduBtone fini .    .  j 

III.  DeSuhtcElopafjiuofmi.  ^ 

IV.  De  C orpor&us,  qua  adgcnefin  fmi  tum  efeUiue  tum  fuhieUiue  comurmnt.  j_ 

V.  De  nuarijs  Speciehus  fmi . 

VI.  De  caufa  proxima     principali  font . 
Digrcfl!  VtruminVacuopofftjierifmm. 

VII.  De  Organo  Auditus eiufqut  Anatomia  . 
«  VIII.  DeOfficijs pngularum  partium  Organi  acu&ci . 

IX.  Vhinam  &  quomodo  proprii  auduusfiat. 

X.  De  *vocis  Natura  ac  (jcncji . 

XI.  De  Organo  *vocis  eiufque  Anatomia . 

XII.  De  <z>arijs  njocum  dtfferentijs . 

XIII.  De  AnaUgia  Organi  &ocmliscum  Infirummtis  pneumatuis . 

XIV.  De  <vocthus  naturalihus  Antmaltum .                         U  " 
§.      Dcvoahni  Animalium  in  genere . 
§.  *.  De  mira  conformatione  <vocu  Antmalu  cuiufdam  Americani,Pigritia  diUi.  U 
§.  j.  De<vocihutrvolucrum.   

*  *S.  4.  De  Philometa .     .  xg 
$.£,  Dereliquarumauiumn/ocihia . 


$^7_^8^L^iiiir«w,  Cicadarum,  UcuHarum,  Grillorum  rvocihus  .  ,  |i 

XV.  VariaProhlcmatacirtafonum(fr  <v<tcem  .  "j« 

V  AppendixdePhonognomia.  - 

Srae  .IV 
D'mdicio#uhUnuristqudxirc*cMufa  temperamentum  ex  fono 

+LL  &rvoceeiufdemfieripofunt .  -  j7 

LIBER  SECVNDVSk 

©e  Mufica  &  Inftrumentis  Hebrarorum  <5c  Gracorura . 

¥*I    .  MV.'.'u»»  UU  - 

CAP.I.  De  Alufica/nuentiont .  4A_ 

II  De 


uiqiTizea  di 


INDEX  CAPITVM. 

II.  De  ohiech  $r  fubalternmtione  Mufics .        T  J\ 

III.  De  definttioue  (tfr  diuipme  feientu  Mufios .                   \  ~  47— 

IV.  De  Mupca  dc  I  nflrumentit  Hebreorum.  tind. 
I.:  De  Inflrumentts  Pofychordts  Hehretrum  .                                 .   4* 

§.4-— lnfirumentu  pulfattltbtu  Hebreorum.  5° 

§.  J.    DelnHrumentis  Pntumaticis  Heircorum  .  55 

§.  4»   D'  ff»  horum  /nftrumentorum  apud  Hcbrcos .  5  5— 

§.J.  De  Muficu  ceUbrumbus  upud  Hebrcos  .  5*-- 

V.  *Dc  Mupca  Dauidis .  57, 
§.  i .  -  Vtrum  Dauidis pfalmi  carmine  (fr  quo  genere  carminis  tenfcripti  fint .  ihid. 
§.  De  Titulis pjalmorum .  5  & 
§.  J .  _  De  Acrofiychis  pfalmorum  Vcrfibus .  60— 
§.  4.  -DtTropis,  Figwis  ac  Arte  Poertca  in  pfalmis  Lttente .  * 1 
$.f.  Dedtuerfo  Mctrtgtncre,quo  pfalmt  funt  compofttt .  <«• 
§.  -6*  — Dr  Mujica  moderna  Hebrforum  .  6 4 — 

VI.  Demufica,ac  infirumentis  VeterumGracorttm.  <7— 
§•  -H— £>r  m*/0  cantandi  Grpis  <vfitato .  6% 
§.  i.^Df  0<ftj  Lyricorum ,     matcris  Poematum,  {gr  de  Ugtbus  muficf .  *  J 
§-  -J__2?'  inslrumentis  <v(itatis  oUm  apud  Vetercs.  7° 
§.  4 — Dr  argumento ,  perfeUione,  ac  tiotis  mmpcis  apud  Uettres .  7 '-  - 

VII.  De moderna  Gracorum  mufica .                 •  v  »•  • -WvC  ivjvx  *C\  7t_ 


LIBER  TE  RTI  VS. 

De  Harmonicorum  nuraerorum  do&rina. 


CAP.  t  De  numerorum  proportiombus ,  earumqne  uarijs  dcfinitionthus ,  ac  di- 

mfionthus  comprehenfis  in  j.  Propoptiontbus .  Si 
II.     De  proportionahtaiihus  tum  arithmeticis .  tum  harmonicts  comprehenps 

1H.    Deproportionum  Logiptca  j.  Propofiiumibus  expUcata .  %9- 

IV.    T)e  Numeris  irrationalibus .  94  

V     De^sintcrf^^mmcii.:              jqqA.  95- 

VI.  i)e-mtcrualhsminoribuiinmupt*i  -  104— 

VII.  £><r  mtcruallorum  harmomcorum  Cjencfi  %  t^Propoptionibus  explanata.  1 ©4_ 

VIII.  Df          muftc  1  fyfiematis,  ac  tetrachordorum .  l  U_ 

IX.  algortthmo  harmonico,  fiu  de  uocum  in  njtraque  fiald  per  numeros 
ordtnatione .  I  to 

X.  De  frogr^onc,  quc  fit  iuxta  fcMammuftcc  fuft,  quarrt  njuigo  aaiden- 

taUmyccant  ,U6 

CrV   Vf  numerorum  co»fonanttum  Algorithmo  6.&opoptionibus  dtcUrato .  1 
XII,  DcToni  diuipone.  U* 

De 


J/N.D.E.X   C  A  RI  T  V  M.  • 

XILI.  De  triplici  gemere  mufice ,  &  tetrachordtrmm  dtfpofttione .  "  I }  9 
§.  ..  £>*  5.  fpecicbus  generis  dtatonia  . 

Dt         <]or&muuico ,  \    .  g- 
$.  j_  Z)*  enhajtuunm. 

XIV.  Defpeciebms  diateffaron ,  diapcntc  >  (gr  diapafon ,  146 

XV.  jDt  dsjaummi  modi  mmfici .  1  y  1 

XVI.  Df  numero,  (§7*  ordine  modorum  apnd  ueteres  .  I J  * 
XVU.Demodis.modtrms.  » J4 

t    -                          V^.\>Ao»y              nttftM  RU  *t  m\mWnm%  iij 

 ! — ■  -^— 


L  I  B  E  R    CLV  ARTVS, 

De  Gcomctrica  diuifione  Monochordi. 

CAP.  k  Quomodo  confonantia  (it  dtutftVths ,  !gp 
II.     Quid  ftt  Monochordum .  r  /faf, 

,\  (UI.    Z).  progreffone  Geometrica ,  ««/f  «f  a>/»  m  contmuatione  confonantia- 

rum  harmonicarum .  161 

IV.  Tfc  ftmpiui  monochoxdi  diuiftonc  per  Gcomttriam  r^-  propofitionibms 

explicata.  w-"'  v:.r>rrr)  «vr^l  -^¥71 

V.  De  diutfione  monochordi  per  algebram  tradita  pcr  altquot  propofitiones, 

(jfr  lemmata  methodo  noua.  «A  .1  y  j  , 

YI.    De  monochordi  diatonici  definptionc  iuxtafysltma  dtapafon  Ptolemaici.  1 9  \ 
VII.  Dc  monochordi  dtatontci  dtutftone  iuxta  fyfitrna  dtfdtapafon  .  ±9$ 
VIIL  De  manochordt  dtutfione  tuxta  gcnus  chromaticum  .  loo 
.  IX.    £);  monochordi  dtutfiomc  imxta  gtnms  cmharmonicum .  1  ^«i 

-  X.     Dr  lnfirumenf  ad  chordam  quatnltbcnt  diuidendam  aptiffimo .  '  •  •  W^oj 
:  -XI.    D*  dtuiftone  Gtomttrica  cuiufcunque  mterualli  in  quotUbct  partes  fquales  10  j 
■  XI L  Z)r  fn/lrumento  dtchotomo  ad  quamltbet  confonantiam  in  \.  partcs  tqua- 

les  dinidendam  idoneo .  .        »  —  »e£ 

Siw  _   »\\m\  xvtwp  m\^t»  *Q  4. 

L  I  B  E  R   QJV  INTVS- 

Pe  componendarum  omnis  gcncris  melodiarum  certi, 
ac  d.emonftratiua  rationo.  • 

GAP. I.  S>^0*f*efftcicntt ,  m/ueriaU ,  formali*  a<; finali  J}mphj>niurgia,  iu 

1  |J          esfntiifnis  nota  fj^j/^mujica  cx  pkfribms  <vaabus  compofita .  /Ud. 

Ijf.    D&Mtfxa+cpampfaamm^  _i6 

IV mtj^  fignraia .  Jbtd. 

y  tY.    Df  partihns  fymphoniurgu  .  %ij 

VI.  Confonanttjs,  ac  interuallis  ad  melotheftam  ncceffarijs .  nte 

N  n  n  §.  f^^tV 


I  N  D  E  X  CAPITVM. 

§.  I .  De  diuifionc  confonantiarum .  1Ll 

§.*.  De parttculari  concordantiarum  dtfcriptiont .  zz$ 
§.  ^  De  dijfonautijs,feu  mteruallis  difonts  eorumque  natura,  <fr  quaUtate.  xxG 

VII.  De  7  onis,feu  modis ,  eorumque  numero,  ac  quaittatc .  x x g 
§.  j_,  DonumeroTonorum.  AtJ 
§.  *.  DtTonorum  diuifiont,ac  difpofitiont  tum  harmonka,tum  Arithmtttca.  xz9 
9.  |_.  De  <varia  Tonorum  conftttuttone ,  ae  tranfpofttiont .  xj  i 
§.4.  DcTouorumconatutionechronuuUa,&enharmonic*.  ajj 
5.  £.  Quomodo  Tonus  in  qualthet  cantilena  cognofci  pofit .  x  j  j 

VIII.  Z>r         C*»/»/  r*»  Cregorianitquam  Ftruratt. 

IX.  DeContrapunUidiuifione.  Ag 

X.  Symphoniurgu  reegulis  in  genert .  X4^ 

XI.  Qontrapuntii,  aut  alterius  ftmplicis  compofitionis  praxi .  14, 


~   tj   9mm        mn*  wumt  x^0 

9.  x.  De  compofttione  trium  <vocum.  x^x 

§.  j.  De  compofuione  quatuor  *xmum.  x^ 

Dt  compofitiont  quinqut  rvotum .  Xi^ 


§.  J.  De  compofttone  duarum  uocum, 
§.  i.  Z)r  compofitiont  trium  <vocum. 
§.  3 .  Z)r  compofttionc  quatuor  <vocum. 
§.4.  Dt  compofitionc  quinquc  <voc 
§.      D*  compofitiont  ftx  <vocum . 

t  ft  5!  *  f «<MKs  rffrfr .  * j  9 

XII.  Dervfu  Confonantiarum  imperfcaarum.  xyt 
i  1.  D*  Terttarum. 

§.i.  Dc  <vju  Dccimarum .  ,yf 
LL  «I  *g  J«rt*r*w ,  y?„  Hexachordorum . 

XIII.  Dr  dtfionanttarum  in  compofttione  multtplici  <vfu  .  x7  8 
|.  J .  Dc  nMftn             ,  M^U*«»  11.            MMru  dettrminanda.  Jbid. 

^ST1*8* —    '  *" ltlM  4^*»*» .  xs  1 

XIV.  D<  diffonanttarum  coUocationt  <vt  tonfona  reddantnr .  xt  t 
§.  1.  Dt<vfu  fexunda.  y.  xg 
§.  x.  D*  1//»  f  ifctru . 

Vcvfufeptima.  - 

§•4-  De  <vfu  quarta  inffa  :  i%\ 

£j.  De<v/ufemtdiapentetfenqninudiminuu.  xf7 

\v  ^U  defync^tia^difi^ttarum.  15 

XV.  Dr  fefcfc  ^  tUtctto  progrejfu  conf,nantiarum>  ac  difonantiarum  Xfl 
S.i.  Dtprogrtfu  ab<vnifonoad  z. 

§.  2.                 TertitmmorisadomnesaUasConfonantias.  104 

Deprogrefiud  dttonoad  ^  x.  h  &  reUquas.  xji 

\V\  SSS?*^  r^^^tmiamnomorem.^mmmtm.  x$Z 

XVin  n  ^  pbwmncuminContrapuntloFlHid,.  $09 
A  vili.  ^«NWi»  «MirfAi  Comrapuntlipcr  <varias  combinationtt  in- 

ititucndt  rattont .  ^ 


l  ti'D  E  OCi  C  A  P-I  T  V  M. 

De  Contrapuffto  diatpto       y  ^               q  319 

§.1.  DcQontTfipupttodtaufiaron.  3  39 

§.  j.  Dr  Contrapuutto hypo-ucl  hyperdiapcmc  .  .  3^6 

o  Sr-4.  DeContrapunBo  diahex .  y  3  3 

■§►5.  De  ContrapunElo  diahepta.  340 

§..6.  De  ContrapunRo  diapafon .  34* 

§».7.  De  Contrapunilo  hypodiadecato .  -  ..  V  .  $44 

■  §.  8.  De  ContrapunEto  hypodiaendecato .  34* 
V  $.  9.  De  ContrapunElo  hypodtadodecato .  348 

■  §.10.  Dr  ContrapunElodiatredecato .  35° 
•^•$,1  i__  Df  ContrapunElo  diatetradecato  .  _                          3  51, 

1 1 .  Df  ContrapunEio  dtfdiapafon  .  J  5  5 

XIX.  Dr  Ftguris,  (gr  TVomj  harmomas  in  canttlenis  feruandts .  36  6 

§.  i__  Dc  Ptguris  princtpaUbuf  *  _  .  _  .  &id. 

f .  2.  Dr  artijkiosc  injfituendit  .  3  68 
§.3.  D?  Fngw  partialtbus  imitantihus . 

t  *§.  4_.  D*         dtatonicts  tn  vntfeno,  (gh".  __   \  Z  I 

'  XX.  De  Symphomjs  periodtcis .  ?84 

§,  1.  De  Cnnonibus  tn  vmfono .  ibid. 

§ .  2 .  Dr  /"«gw  fyncopatts .  189 

XXI.  Df         fSmfjj      imitantihus .  39  3 

XXII.  Dr'fecr<tiori  Cantoum  melhodo.  40* 


LIBER  SEXTVS. 

De  Mufica  Inftramentali . 

P   A   R   S      P    R   I    M  A. 

Dc  Chor dolophia,  fcu  dc  natura,  proprictate,  ac  cauflis  foni  pcr  chordas 

cxc  icati . 

CAP.  L  De  caufis  ac  proprietatthus  foni  in  chordis  per  _  Theoremata  expltcati.  _ii 

II.  De  ortgtne  confonantiarum  tn  chordis per  <__.  Theoremata  declarata .  430 

III.  De  Arte  Chordotomica.  440 

•*f>  .vtJorvr 

PARS  SECVNDA. 
De  Inftruraentis  polychordis . 

CAP.L  De  Clautcymbabrum  fabricd,  ac  eorum  diuerfts  Abac\s,feu  Tajiaturts.  4^7 
'    II.     De  TeHudme ,  Mandor*,  Cythard,  ac  Cheiy,  (frc.  47 5 .  <gr fijd, 

Nnn    i  PARS 


INDEX  CAPLTVKU 
P  A  R  S  TERTIA, 

Dc  Inftruraentis  Pncuraaticis ,  fcu  fpiritu  ac  vcnto  animatis . 

CAP.  I.  Dc  (jutbufdam  fupponendis ,  4y  _ 

II.  De  dtuifione  InsJrumentorum  Pneumattcorum . 
$•  r.      Fiftula  Triftoma . 

$.  t,  Dc  Ftslula  Hexaftoma .  49g 

§.  3 .  De  TuVts ,  earumaue  proprietattbus ,  j  ot 

§.      Z?f  Z//>»w ,  Vtricults,  (grc  f0  $ 

III.  De  Oroants ,  eorumyue  ftru&ura  ac proprierattbus .  506 
§.      Dcpartibus  Organi,  /fo/. 

$.2.  Zfc  Ftftularum  apertarum proportione  pcr  10.  Probiemata  expltcata .  J07 


Vi) 


P  A  R  S    Q_V  ARTA. 

Dc  A«e  Cruftica ,  fcu  dc  Inftrumcntis  puliatilibus . 


GAP.  L_  DefontSy  ac  harmonia  coUigenda  ex  lignis  diuerfts.  $  1 } 

II.  De  Campants  earumejuc  Jabrica  ac  vfu  .  J19 

III.  De  Tjympanis,  Cymbalts,  &  alijs  Injhumentts  compofitts  .  JIS 


LIBERSEPTIMVS* 

De  Mufica  Antiqua ,  &  Moderna. 
PARSPRIMA. 

"  Erotematica-j. 

Erotcma  I.  ^ua     ^uaUs  fukrit  wmpca  olim  Gracorum .  j  j  x 

§.  i_  Z)r  veterum  myfttca  muftca .  fijj 

2.  Deveterum  facramuftca.  ^ 

II.  Qux,     (jualta  fuerint  muftca  Inftrumenta  Veterum .  j  j 

III.  V tmm  veterum  mufica  fturii  piunum  vocum  l 

I V.  Quihus  "Notts  muftcis  vfi  ftnt  veteres.  5  4Q 

V.  Vtrttm  mufica  Veterum  perfeclior ,  ac  prxftantior  fuertt  muftca  moder- 

norttm,  <^ 
§.  i_.  DcThcorica  mmfica  apttd  Veteres . 

§.  2 .  Dr  mufica  vocalt  anttquo-  moderna .  j  4  $ 

§___£__  £<r  polyphonta  antiauo-modcrna .  547 

*  4-  #F          Inshrumtntis  antiauo-modcrms .  j  4 g 

VI .  Frr«w,  (gr  quomodo  vetcres  antmos  mouerint  fua  mufica.  5 49 

VII.  Quomodo  numerm  harmontcus  afcclus  homtnum  commoueat.  c  c  1 

VIII.  Vtrum  dtuerfi  Tont  dtucrfis  affeBtbus  refpondeant }  „  t 

PARS 


Digitize 


1  M  D  E  X    C  A  P  I  T  V  M. 

O  CL  CF  f\-  T  U    r_£  3  i  a 

P  A  K  S    S  E  C  V  N  D  A.  -  

Dc  modo  pcrficicndi  Muficam  Modernam,  eiufque  abufus,ac 

dcfec*his  emendandi . 

^iliSiauiav  sisiiilxiM  rtnndi  _*  X.  %_»  _V_  «JIIV  loO 

CAP.  I  __/>*  tnuentione,  kc  propagaitone  muficdfigierau,  dc polyphon* .  _'    '  /55 

II .  De  Ecclrfiafiici  Cantus  dignHatey  ac  prtftantta .  $$7_ 

III.  DeCantm^rt^orianidtgmtatc^etufique  abufibus.  $$9_ 

IV.  De  muficiefiguritu  m*dcr*ts  abufibus $60 
V*  :  £>c  defccltbus}quttn  madenus  cowpofitionilus  committf  fiolent .'  $  61 

P  ARS_  TE-RT  I_A. 

De  MuGcjc  patheticar,  ciufquc  rite  inftitucnda:  modo  ac  rationc  ! 

CA9.  J.  De  vcra  caujfa  diucrforum  affe&uum per  muficam  concitatorum .  $64. 

II.  BendturaTonorum  ad  concitandos  affcftus.aptorum . 

III.  _>  /«■/,  temporifquc  confiituti^adaffctlus  concitandos  ordinanda .  j  7 8 
§_j  _  Condtttones  ad  concitandos  affcBus  requifiu .  /W. 
§.  z .'  Z)r  /ocff  pro  mufica  pathetica  opportuno .  $  7*. 
$.  3 .  _>  f«»/H>rf,  f»o  muficayVt  effcblum  fiortiatur,  cxhibcnda  efi.  $So 
lV~Demclothefias  pathcttc*  praxi.  Ibtd. 
V-        Dario  slylorum  harmonicorum  artificio .  5  8 1  _ 

VI.  "tf/W  injittucnda  ftt  mufica pathctica  Vt  effeUum foritatur'.  $ 98 
§.i__DeaffccluAmorts.  S^ 
$.*__Deajfecludoloris.  Co° 
$.  i.^ExcmplaaffcBusUtit&gaudiofi.  608 

§.4.  Exempla  affctlus  dolorofi '.                                  ...  , 

§#  j        of#«j  affeBtbus  indtgnationis,  admirationis,  dcjperationis,  (gfc.  C\_\_ 

VII.  Zfc  //cmf  i/*  muficis,fcu  <U  vfiu  quarundam  dtjfonantiarum .  6  z  o 

VIII.  Compofitionibus  Chromaticis,  &  Enharmontcis  per  varias  rrgulas , 

ac  cxcmpla  declaratis.  6  }  $ 

IX.  DemutattoneToni,fiuedtfybmetabolico.  6___. 

X.  Dcfgnts,  ac  numeris,  qmbus  tum  antiqm ,  tom  modcrni  tcmpus  mufi- 

cum  cxprimunt .  <*76 

Epilogifinus.  Dc       mufica :  ?*S 


Nnn  3  SERIES, 


Digitized  by  Coogle , 


SERIES,  ET  ORDO 

TOMI  SECVNDL 

uQui  VIII.  IX.  &  X.  Librum  Mufurgi*  vniuerfalis 
-r  continet 

LIBER   O  C  T  A  V  V  S> 

De  Mufurgia  Mirifica ,  feu  Artificio  nouo ,  ac  facillimo 
componendi  quafuis  cantilenas. 


P  A  R  S    P  R  I  M  A.  a 

w  De  varijs  Combinationum  generibus  ad  Mufurgiam 

fpe&antibus. 

CAP.  L      Notarum  mufcarnm  Gombinationibus per  C.ProbUmata  declaraj. 

^         *W  K  ; . '  \  j 

II.    Z)*  Combmatione  valoris  °Notarum  muftcaru  per  y.ProbUmata  expofkt.  1 1. 

i*\      .        PARS  SECVNDAi 

De  Mufica  Poetica_j }_ 

CAP.  L  De  tyythmic* ,  feu  poctic*  Anisvi  ac  efficacia . 

II.  De  Accentibus .  2.1  ' 

III.  De  fihythmo  eiujaue  Accentu  . 

IV.  De  Pedtbus  7\hythmorum ,fue  Metrornm.  J o 

§.  l  DePedibus  Harmonicis  trijjyllabis  .  53 

z.  DePedibus  trium ,  (g£-  quatuor  Jyllabaruml  37, 

V.  De  varietate  Metrorum .  35>( 

VI.  Z>r  applicatione  Metric*  ad  poeftn  harmonicOml  40 
5.  i__  £)f  Carmtne  Adonio  pentajylbtbo  .  fbtd. 
§.  a.  Z>.  _W-rro  Adonio  daflyltco,  @r  lambico  EuripeeUo. 

§.  3.  Zfc  Iambico  Anacreonttco ,  (g^  Metro  heptaJyUabo .  4_l_ 

§•  4.  £k  lambico  Archtlochico  metro  oBofyllabo  .  43 
§ .  y .  De  M etro  EntieafyUabo . 

§.  <L_  -Cfc  ifc_7.ro  Decajyllabo .  /bid. 

§.  z__      -iicYro  Hendecajyllabo ,  Phaleucio ,  Sapphico ,  Akaico  ]  4± 

§.  3.  J9_  _4fwo  dodecajyllabo ,  ^ 

l0al1  PARS 


Digitize 


I 


I  N  f)  E  X    C'A  P  I  T  V  M; 


MutarfthMorfrm  melotheticorum  prnxin  oouam  exhibcns.     A  ; 


•Jv;  mr. 


CAP.  L  Ordo  ac  numerus  PinOcum  ad  hanc  praxtn  nccejfariorum .  4^ 

II.  Dc  altjs  ad  Mujfctthfhicam»  Melothefian  exercendam  j^cguiftis  fcil. 

y    Jalimpfejh  y  Alajfi  Tonographtca  (grc.  48^ 

III.  Praxfsnoua  componcndi  anitrapunScumfmplicem  ex  1 .  jyntagmatis 

Pinactbus  Afufarithmicis .  \± 

IV.  ^cguU,  ffi  cauteU,  atu  in  hoc  nouo  modo  componendi  obferuand*  funt.  6J_ 
r  j^.    Demodo  applicandi  hanc  mclothefam  in  contrapunclc ftmplut  ad  quod- 

uisgentts  Aietri  pbetict .  J6 

VI.  Dc  modo  componendi  ac  appltcc.ndi  mufarithmos  in  ftylo  florido,  ac  arti- 

faojo  ad  quoduis  Aietrum  poeticum .  1  o  2. 

VII.  Panglojjia  Atufurgica  ,fcu  de  applicatione  horum  AfMptrithmorum  ad 

prxcipuas  Ljnguas  cum  excmplis^ praxt  adiuntla  fcilicet  in  Lin- 
gua  Rehratcd ,  Syriacd',  feu  Chaldatcd  ,  Araitcd  ,  Samaritand  , 
Acthiopicd,  Armenicd,  Grtcd,  Latind,  Italicd ,  Hifpanicd ,  Gallt- 
cd,  Germanicd,  Illyrica),  ffic.  110 
VIIL  De  Aiufurgia  2\hetorica,  fcu  de  modo  componcndi,ac  applicandi  Aiufa- 

rithtnos  ad  slylum  jf(hetortcum .  141, 
*  ^IX.  De  fetreto  ftngulari  componcndt  faallimd  praxi  opt  Aiujarithmoruiru» 
Canones  harmonkos,vht  (ef  jpecimen  melothefu  artifciofc  ope  hutus 
noiu  artis  Aiufarithmicx  compofu  exhibetur.  16  y 

•  tav.riftfe  ty*  j^ttjtio-rt iivtv»  c^^wjfc  «»jv»w  «\wu  \W;:v  1  \  .V 

PARS  Q.VARTA. 

DeMufurgia  mechanica, qua  quihbet,etiam  rauficx  impcritus  ope  ccr- 
tarum  columnarum  mufarithmicarum  nouo  ac  facili  artificio 
quafuis  cantilenas  componcrc  docctur . 

CAP.  L  De  Fahrica  Aru  mufarithmic* .  18; 

II.  De  columnarum  mufartthmicarum  dejcriptione,  ac  ordinatione  in  Arca 

mufurgica .  Ibtd. 

III.  De  Dfu  Arcx  mufurgic* .  1S6 

IV.  De  ordinatione  Columnarum  ad  Aiuficam  pocticam  jpeclanttum .  188 

V.  Dc  Aiujartthmis  poettcts  jiortdts  .  185. 

VI.  De  Columms  pro  Ai ufurgia  ^hetorica . 

Appendix.  De  aliquot  altjs  nouis,  ac  faalltmts  modis,ac  Aiethodts  componendi 

muftcc .  190 


LI- 


Digitized  by  Goc 


I«DEX.  C  APITV  M. 

LIBER  NONVS; 

DeMagi*  Confoni  &Di0oni,in  qui  reconditiora  fonorum  per 
varias  experientias  in  lucem  proferuntur  ac  declarantur.' 

.  •       •:    .        ;   •    v  ;;;      svVtU   .1  MKO 

PARSPRIMA.  _ 

Dc  Phyfiologia  Confoni,  &  Diflbni,  in  oud  arcana  vis  iaConfono ^ 
&  Diflbno  latcns  manifeftatur. 


101 


CAP.I.      ww#c*  1»  Af»/Jir*  i«  famitwm  animis permouendts . 
>  II.     £r  natHra,producti<tne  acproprietatc  Confom  &  Dijfom .  *°* 
III     £<:  a>/;wi  affeclibus  ad atfos  Mufca  pcrmouet. 

IV.  Cur  altqni  font  fnt  confom ,  &  cur  tlli  animos  meueaHt,  alij  non  ? 

V.  Dc  ratione  i  &  caufsa  Sympathta  x  &  Anttpathu  in  fonts . 


P  A  R  S    SECV  NDA. 

Dc  Magia  Mufurgo  Iatrica,  fiue  Mcdicina  corporum  pcr  Muficam 

lanandorumv . 

C  AP.  L  De  cauffts,  &  modo ,  quo  morbi  per  muftcam  cmantur . 

II.  C^omodoDauidcytharafonoSaulafpiritumaUgnocurautt.  *  1 

III.  T>c  mirabilt  hiflorta  5^  cuiufdam  Dania  <vi  mufca  ad  tnfanum  rt- 

dacli.  g 

IV.  De  TarantuU  morfu  intoxicatorum  curd  prodigiofa  per  muftcam . 

V.  T>e  dtuerfs  dtuerfarum  Tarantularum  proprietatibus  : 

VI.  Quomodo  Prophetta ,  &  Diuinatio  modutis  harmonicls  caujjart  pojftnt.  x%± 

VII.  De  maximo  effeilu,  aucm  Muftca  in  corporibus  concitandtshabet . 

VIII.  Vtrum  planu ,  aut  animalia  cum  modulis  muftcis  coniuntXa  *vtm  aU- 

Quam  ebtincant  ad  curandos  morbos . 

PARS  TERTIA. 

De  Tcratologia  Mufica,  feu  de  fonis  prodigioGs. 

C  AP.  L  T)e  dtfinitione ,  ac  diuifoni  foni  prodigtoft .  1 5  ° 

II.  De  cafu  murorum  njrbis  lericho  ad  Jonitum  tubarum  fecuto .  *  1 1 

III.  De  fonis  portentofts ,  que  ab  agente  auidtm  naturali ,  fed  <vi  humana 

i  maiore ,  contingunt . 

IV.  De  fonis  Campanarum  prodigiofis. 

V.  Hiabdms  fonorum  quorundam  mirandorum  caujfis .  *il 

VI.  T>e  prodigiofo  fonitu  quorundam  littorum  in  mari  Hotnico.  „Ap|^* 


iil 
zit 


Digitize 


I  N  D  E  X    C  A  P  I  T  V  M. 
P  A  R  S    QJV  A  R  T  A . 

Dc  Magia  Phonocamptica,  fiuc  <4e  Echo»  sc  reflcxa:  vocis  natura,  ac  mi- 

randis  eftcctibus , 

CAP.I.  Canones,ac  regulf  Echometrif  per  1 9.  propjfittones  decUratf,  147 
*  II.     Quomodo  Echo  artifciose  conflitui  fabricavque  poffit .  .16  l 

III.  De  fsbrica  inflrumentorum  acuflicorum,quorum  beneflcio  foni  temoti  fa* 

ctle  perctpi  ^vaUant  +pr  altquot  experimtnta,  ac  praxes  declarata.  iji. 

I V.  Pe  Fabticts  acufticis ,  hoc  esl,  modus  conflruendi  Palatia ,  attt  aliat  fa- 

brkas,  <vt  joni  ettam  rcmoti  clare,  ($r  dtflinEie  perciptantur ,  n>bi 
euamfabrica  tuborum  aurtcularium  traditur ,  tg  3 

P  A  R  S    CLV  L  N  T  A . 

Dc  varijs  Organis ,  ac  Inftrumentis  muficis  automatis . 

Progymnafma  L_  De  T>arijs  Pragmatijs  fabricandi  Cameras  Acolias  in  <r>fum 

Organorum  hydraultcorum ,  30  5 

II.  modo  conflrutndt  cyltndros  phonotacliccs ,  ac  praxi  in  eojdem  factle 

transferendi  omnts  gencrts  cantilenas  pro  Organis ,  quf  per  fe  fi- 
nam,(^c.  jIX 

Machinamentum  L  De Organo  hydraulico  ZSitruutj .  330 

II.  De  fabrica  Organi  hydraulta  automati ,  LlA. 

III.  'Barliton  auiomatan  alia  r.tdone  conciunarc  .  335 

IV.  Organum  Campanartum  fabricarL.  336 

V.  De  T^otisjtnflibus  cymbalarijs .  33$ 

VI.  Organum  automajtQn  conficore  omnis  gentris  I nflrumtntorum  fidibus  in- 

slrutiorum  fymphonuvn  exhibens.  iin 

VII.  Machmam  automatam  confiruere,  quf  omnis  generis  Infirumentorum 

jymphomam  exhtbeat ,  3  ^ 

VIII.  achinam  automatam  couflrutrt,  quf  ryotes,  ac  concentum  a/olucrium 

refirat.  $jj± 

IX.  Per  Machmam  automasam  exhibtre  muficam  Pythagoricam  ad  maU 

leos  trium  Cyclopum  proportionatos  difpofttam .  346 

X.  Organum  conftruere  quod  ftne  follium,  aut  cylindri  minitlcrio  ,fid  filo 

uento  animatum,  ejjicit  perpetuum  quendam  harmoniofum  fonum.  35  & 

XI.  Jnflrumenta  concinnare,  <jue  per  filam  fympathtam  txcitantur,  ac  fo- 

num  harmomofum  edunt ,  3  5$ 


FARS 


Digitized  by  Google 


I  N  D  E  X  CAPiTVM; 
PAR.S  SBXTA. 

Ars  Stcg.inographica,  qua  in  diftansanimi  coocepcus  pcr  fonos  mam- 

feftari  cjucanc. 

§,j.  De  Cryptcltgia  Mufurgica. 

De  Steganographia  Mufurgica,  iA? 

_j  '  

LIBER  DECIMVS. 

De  Organo  decaulo ,  in  quo  per  i  o.  Regiftra  demonftra 
tur  naturam  rerum  in  omnibus  obieruafle  muficas 


&  harmonicas  proportiones . 

Regiftrum  L  De  auatuor  Elementorum  Symphonifmo ,  feu  Harmonia .         J  67, 

II.  De  CAorum  Symphonifmo  .  113 
§.  j_.  De  admiranda  mundanorum  corporum  ad  inuicem  froporlione.  37* 
§.  t.  Qu* ,  $  in  auo  conftilat  cdUfiium  corporum  Mu/tcd .  3_8j 
§.  3 .  De  particulari  Symphontfmo  Planetarum . 

§.4.  DeChoro  /ouiali .  il* 
§.5.  DcChoroSolari,$r  Martio .  i*| 
§.6_.  Deharmonia  Stellarum  Fixarum. 

III.  Df  Symphonifmo  Lapidum,  Piantarum,  Animalium  cum  ceU .  i_9_o 

IV.  T>e  Symphohtfmo  Microcofmi ,  feu  hominis  cum  Megocofmo,  ftuc  de 

Muftca  humana .  4PJ 

V.  Dc  harmonia  pulfuum  arterit  in  humano  corpore .  A9J 

VI.  De  Symphonifmo  pathetko ,  ftuc  de  Mufica  njariarum  Pajfionum ,  & 

AjfeEltonum  animi  ad  inuicem  .  __Al- 

V II.  De  Symphonifmo  Mundi  Politici  ,feu  de  harmonia  Status  Politici .  431. 

VIII.  De  harmonia  Potentiarum  in  Anima  hominis .  j±4__> 

IX.  De  harmonia  Hierarchica,  fcu  Angeiorum  in  £  Choros  disTrtbutorum .  444 

X.  Dc  Muftca  Archetypa ,  fmc  7)ei  cum  wiucrfa  tlatura .  4J4 


Digitize 


i 


Digitizt 


I  N  D  E  X 

Reruin  notabilium ,  quae  in  hifcc  duobus  Tomis 
Mulurgiae  Vniuerfalis  comprehenduntur , 

Numerus  cum  litcera ( a )  primum  Tomum,cum(  b )  fccundum  fignificac, 

A 


Abacut  Harmonicus 
Cj  Bacus  Harmonicus  caufat  ,ra- 
tionefque  contrapttndi  ,/ugw 
jSj  rumque exhibens ,      a  363 
f%f%C  ^C  AoatiJsarmonici tjiue  taila- 
l<&.<€3  tur<t,difpofition.e  ,eiujque  ma- 
xima  varietate,&  vfu ,  a  454 

<fc  /itaco  impcrfcclo  ,  feu  Diatonico  ftmplici 
vfitato .  a  455 

Abacusf.  cundi generis,  cuiut  odaua  n.pal- 
mularum-j.  a  456 

Abacus  \_.palmularum  i_7_i 
Abacus  a..palmularum  i_2__  '</. 
Abacus 6 . palmularum  27.  Z  4 J  7 

Abacus  tribarmonicus  ad mentem  Veterum—» 
conctnnatus  ex  Doriodefumptus.   a  4^$. 
<fc  /4£  -ic  0  PanbarmonioNicolai  Viccntinijbid. 
de  Abaco  Galeazzi  Sabbatini,  a  460 

<_ira//«  Abaca fimplici ,  &  primi  orjinis,  in~» 
quodcunque  interuallum  per  ctrta  regiflra 
variabilia  .  a  46  L 

Abacus  cxpafus,  &  Abacus  cutraclus.  b  L90 
^Akic/  applicatio ,  tam  expanfi ',  quam  con- 
traclt .  b  15X 

c«/  contrapunclatiuus,fiue  contrapunclus 
fimplex.  b  192 

yitarw/,  v/«&,  Taflatura.  Praxis. 
Accentuum  Muficorum  PmaX'  *  <£. 

Accentus  acufusquidL  b  _Ji 

Accentum,vide,  ClaufuU  mufic* 
Acctd:  ns  /tutlum  ptrft fenfibile . 
Accordatio  Cytbarx  Vltramontan*. 
Accordatio  Cytbar*  Italics  . 
Acrofitcbtt  compofitionis  ratio  qualisfit.  a  60 
Acr 

Aer  Sonorus  duplicitcr  cqnfidcrari  poteff,  a  i. 


b  241 
a  479 
ibid. 


Aerquomodo  intret tn  locum inaccejjum.z  la 
Aer  internus  quid*  a  l_L 

A<r  implatatut Jpiritui animalisctiparatur.ib; 
Aer  quidinvocum  differentijs  pojjit .    a  aj^ 
«^ff  barmoniofus  quomodu  cocipi  debet.  b  2_L 
Aeris plus generatur  tubo  anfracluofo ,  quam 

cylindraceo.  b  309 

yff  r  quomudo  muficam  efficiat .  a  373 

/ffgr/  maris tellus  Cjtbaram  refonat.  b  372 
Aegrotantibus ,  vndc  varij  illifonitus,  tinni- 

tufijue  oriuntur .  a  36 

AeoLx  p<U  diuerff  qualitalis  harmoniam^» 

em  ttunt.  b  373 

AerisCampani  miflurx  compofitio .  a  520 
Aetbntt  caw.rn*  fpiritum  perpetuum  emit- 

tunt,  b  373 

Affecliones  vnde  nafcantur .  a  £.5  l 

Affediones,vide,Numerus  barmonicus. 
ArTcclus  varios  quos  Mulica  mouet. 
Affeclus  amoris .  a  599  600 

Ajfecl  us  doloris.  a  601  &6ozvfq;ad6o6 
Afftclus gaudiofi .  a  608  <^  6u 

Affeclus  Plangentium  a  613 

</V  Ajfeclibus  twfcru ,  indignationis ,  admira- 

tionis ,  tripudij ,  dfpofitionis ,  prafumptio- 

nis.  a  614 

Affeclut gaudtj ,quomodo  concitandus .  a  61$ 
Alexandrum  in  rabiem  atlum  ,  &•  ad  armo- 

rum  apprebenfionem  cytbara  concitatum 

d  Timotbeo  .  b  zi7 

Altus  vox ,  paranetodus  ,feu  Contratenor  dj- 

citur .  a  2_l8_ 

in  Ampulla  vitrea  bermetici  figillata  nibil 

auditur,  a  9_ 

Anacepbaleofis proceffuum  barmonicorum  ta* 

hula-> .  a  3oa 

Nno  Aoalo' 


Indcx  Rerum 

Anrfcgia  microcofmi  eum  mcgacofmo.  b  __ 
Amjna  muficafemitoni  um.  a  i4-7>&  S  S2 
Antmaliafefe  vocumnaturalium  minifierio 

intelligunt.  a  2_£ 

Aninzalu  Haut  defcriptio ,  a  2.5. 

Animalia  ,cur  quibufiamfonis  dehcleritur, 

aut  ab  ijfdem  abborreant .  b  329 

Animalia  tn  corpora  omnisgeneris  infirume'- 

tamufica  dnatura  infifa  babent.  b  4LI 
Animalia,vide,  Bruta. 
Anotomia  trium  officulorum  mallei ,  incudis , 

&  Jlapedis  inaure .  a  1  5 

Anotomia  Lufcinix,fiue  PbihmeU .     a  _\ 

AnotomiaCygni .  a  3_L 

Antipbona  quidfit  l  b  £5J£ 

Antipatbia,&J)mpathia  rerum  mira .  b 4_lo 
Apotom:ninchordaaJtgnare,  a  _______ 

»<i y>rg/<A» ,  c«r  <if  f        va/?  proflucns 

acutius,quamcalid*obflrcpat :  a  15_ 
AjuafubietlumSoniefi.  b  240 

Aquareflexioni  aptiffima  .  b  24? 

Aqu<*dufltts  Romani  ,fpicies fouorat  inma- 

gnumfpactum propagant .  b  272 

Araneilndici  vifcus.hcofidiiiferuit  ,b  2.L2. 
Arborum  motus  proportionales  barmoniam 

excitant.  b  1Z1 

Arbor fine  radice  crefcit .  b  400 

y_r_a  Mufurgica,&in  ea  ordinatio  tabula- 

^rc_e  mufurgics  vfus  .  'bi^- 
Arcd  mufantbmicx  pars  muficx  artificio- 

fe.  b  189 

_4rr<-t  iV<*  »  ^  Templum  Salomonis  humant 

corporis  fymmctri*  rcfponhent.  b  4°_Z 
Arcanum  Scnarij,&  odanorij  numeri.  a  a_i£ 

Arcanum,vid:,Secretum. 
Arithmetica  quid,  &  Harmonica  difpofitio 

quid.  a  154  O  —± 

Aritbmetica,vide,Numi  rus. 
Ars  Pnewnatica,fiue  de  Infirumentisfpiritu 

ammatts .  a  496 

_4r/  crujltc.t  ,fiue  d:  infirnmentis  pulfatili- 

bus.  a  5i5 

Ars  totiuscanendi  epitome  r  a  219 

Arfit,&Th(fis,qutdJitit.  a  2_7_9_ 

Arundinii  intcrnodia  organi  fifiulas  exbi- 

bent.  b  4j_I 

Arundines  in  fiflulas  effarmabant  anti- 

qui.  a  6_ 

Afirologi,  &  alcbymifix  influxw  corpo- 

rum  coeleflium  barmonix  attribuunt  , 

fol.  b  __ 


Notabiltum . 

Audicndo  cur  mag>s  quam  i.geihio  d-  l:-:/e  - 

mur.  a  _\ 

Auditndicur  Jenfus  fscile  in  tenera  xtat_ 

offendatur.  tbid. 
Auts  Indica  Pfittacut  bumanx  loqueUfmw 

lus.  a  iZ 

inaul.t  tapctibu*  ornata,curfonu'  non  ita-, 

fincerusfit  :  b  240 

Aulas  in  parabolicat  fuperficiet  tia  difponere 

vtauri'  fubmifsi prolatu percipiat.  b  ___>__ 
Aurcs 

Auriumfibricamirabilis ,  a  2 

Auris  tnira  arcbtteclura  .  a  |_1 

Auris  defcriptio.  ibtd. 
Aurisexfcrn*  fingularum  partium  appella- 

tionet .  a  L_t 

Auris  intcrnxfabrica  ypartittmque  confiitu- 

tio.  .  xhid' 
Auriummeatut  quinque .  ibtd. 
Mira  aurtum  fabrica  .  a  __ 

Auris externx partiumfints,&  vtilttas.z  iz 
Auris  internd  partium,finis,&  vttlitas.  tbid. 
Axioma,  &  pofiuUta  in  Muficafunt  vi- 

gtnti,  a  **■ 

B 

BAfilifcifibilutformidabilitefl .      a  34 
Barbifon  automaton  conflruere.  h  115 
Bafis  vox,  Grfce*  Hypatodus  ,&  etus  pro- 

prtetas.  a 
in  Beliicis  quomodo  furoris  affcdut  concitari 
debeat.  a  SOQ 

Beneficentia  Solis  in  inferiora  .  b  3  9  Q 

Blancanut  primus  de  Ecbometria  Scrip- 

fit.    b  2_z 

Boeti/laus.  a  545 

Brutaquomodomuficadcltclentur.    b  204. 
Bruta,  vide,Animalta , 


CAbaliflx  canalibus  fephyrotici'omnia 
adfcribunt.  b  __ 

Camerarum  Aeoliarumfabrica.        b  IO.S. 
Campana 

de  Campanis,earumq;  fabrica,&vfu.  a  $  L  5 
Campanarumforma.  a  i_t 

Campantt  Erfurtenfis  magnitudo  prodgtoa 

f*^.  a  5" 

Catnpanx  Eupbordif  ,  &  qu*  ctrcaeam  me- 
morabilia  occurrunt ,  *bid. 

Cam- 


Diqitize 


lndex  Rerum  Notabilium. 

Campanarum  in  diuerfis  mundi  partibuspro-        lis  Petri  Francifci  VaUntini  Romani 


a  __g_ 


dtgiofit magnitudinis pondus.         a  izz 
C+mpanarumfyitcma  confiruere,  quo  quan- 
ti/as  d.ametrorum  campantt  cuiufuis  inuc~ 
nitur.  b  $24 

Campamrumproportiones  per  earu  craffitiem 
determmare.  a  52$ 

Campanarum  duarum  dato  ttno  maiori  difia- 
tiu  adhfc  crajfttie,& pondere  minoris  dato, 
reperire  pondus  alterius  cuiufcunq.  a  525 
Campan*  limbidata  crajjitic  zoo.libraru po- 
deris ,  alterius  campan<t  craftititm  rcperi- 
■  »*<_>.  a  szA 

Campanarum  dqualiumex  diutr/is  tamen^* 
mctallis  conflatarum,diffcrcntiam  in fonis 
inuenire .  a  527 

Campanarumfoni  prodigiofi  vana  txempla. 

fol>  b  233 

CampanuU  in  monafierio  S.  Dominici  Cor- 
dubenfi,  &etiam  in  ccenobio  Salcrnitano 
Dominicanorum  drodigiofus fonus.  ibid. 
Campan*,  Vide,  C  afjitxt Jcala  - 
Canalis  conicus plus  intendtt voctm ,  quam-i 
cylindraceus.  D  25  7 

Canales  miram  vim  babent  voces  congre- 
gandi .  b  zs± 

Canalis  5  00.  pedam  voces fifiit.  ib  d. 

Canalis  acufiicus,  quomodo  ducidebeat.ibid. 
Canones  barmonici,  Jiue  fymphonid  periodi- 
c* .  a  Hi 

de Canonibus  in  vnifono.  a  384 

Canones  componendi  ,  breuis  ,  &  jacilis 
ratio .  ibid. 
Canones primi  expanfi conjlructio  in  vnatn^, 
voccm,tripbonium pofl  i.lempora .  ibtd. 
Ca  nones  fecundi,    U  rtij .  ibid. 
Canon  vnfonus  contractus  a  2.        a  385 
&  z.Triphonus.  3  ,Tetr  tphonus .  ibib. 
Canon  oblgatus ,Jiut  firicius  ,Jiut  vnifonus     Cantus  Ecclc/iajiici  dignitas  >  &  prdfian 
invnifono.    a  386    &  cum  exemplis        tia.  a  $57 

vfque  ad  3*9     inCantu  Ecclefiafticoabufut:  a  560 

Canones  inhypodiapente .  ibid.     Carmen  Adonium  ptntafyllabum  •       b  40 

de  Canonibut opsfiobatisfiue  cancrizutntibus,     Carmine  Sapphico  trifiopho  dicoio  dato  ,  itlud 
Jiue  qu<klidcmreelo>&  retrogrado  progre*        inbarmoniamanimare.  b  94 

dientibus .  a  401  Carmen,vide,  Metrum.  Fambicum. 

Canones  opifiobati,  quid ,  &  quomodo  confi-    de  Caufa  magnx ,  & partut  vocis.       a  23. 

cianturL  a  401  Qaufa,qu£namfit,curinextremotrabisoblo- 

Canon  optflobatos,fiuc  eancrizans .  a  402  gx  firidor  txatatus  in  altero  txtrtmo  tam 
Canonumjecretiormctbodus.  a  402       facilt  percipiatur.  b  274 

Canon  polymorpbus .  a  402     Cauft  numcri confoni,e3"  dijfoni.      b  zQ&. 

Canoms,Jiue  labyrinti  mufic i  refolutio,  $  1  z     Cautela in  ctmpofitione  adhibends.    a  207 
vecibns  //1128 .cborof  difiributti  esmtabi-     Catttcia  in  cantrapuncto  bypatrito .     a  _____ 

Nnn    z  Cau- 


foi. 

CanoneSjfiueConfectaria  practica,  circaex- 
tenfionem  cbordurum.  a  443 

Canon  2_6.vocum,  nouenis  choris  dccantan- 
duj\  a  s*± 

Canon  linearis  in  A  Ia,mi,re .  a  __t£ 

Canones  ind*apente.  a  607 

Canenes  practicimagix  naturalis  iegib.har» 
monicis  adfiricti .  a  394 

Canon  u  rerum  fingularam  indoiem  confi- 
derat.  b  3_9_$ 

Canon  z^medicinarumixtura  ctfiderat.  ibid. 
Cano chymicus,arcana  cbymica rtutlat.b\\}6 
Canon  Botamcus  plantarum  arcana  pan- 

dit.  b  12.6- 

Canon  Medieut  ,ex  analogia  megacofmiad 
microcofmum ,  magna  arcana  pandit^ 
foi-  b  3_97 

Canonis ,  fiue  manubrij  Polychordi  diuifio. 
a  477.  eum fuis  reguiis,idefitmodutpri- 
mus,fecundus ,  tertius .  478.    &  quar- 
tus  Cbordotomicus .  ibid,' 
Csntandi  nofira  ratio  ntn  efi pure  diatonica, 
fedmifla.  a  647 

Canticum  quidfitt  a  559 

Cantores  Dauidis,  Eman,  Idithum,  &  Afaph : 
& alij quater  millein  organst .       b  s6_ 
Cantores  Apocalyptici  ctntum  quadr.igrnta-. 

quatuor  miiiia .  a  4.1 4_ 

Cantores ,  ad  patheticam  muficam  exhi- 
bendam  quaies oporteatefie.         a  597 
Cantus,  idefi  fuprema  vocis  proprietas. 
fil.  a  2JX 

Sguatuor  Cantus partes,quid  apud  Eucli- 
dem—t.  a  539 

Cantus  Ecclefiufiici  Authorts  Ambrofius,Da- 
m*fus,&Grtgorius.  a  236 


Mcx  Rervm 

CaufeUfcruanddia  contrapun&o  by  odiatrf 
faron .  a  ____6 

Cautela  fruandx  in  contrapunclo  hypodia- 

pente^,.  a  338 

Cautcla  in  cotraputtclodiahtx  feruanda.ilnd. 
Cautcl*  in  compofitionibut  pcr  arcam  mufr- 

gicam .  b  298 

Centri  pbonici  conflitutio ,  quomedo  ad  Ecbot 

ordinandas  confidcranda  .  b  2  S  8 

Cbaraclerei ,  quibut  intcrualla /ingula  no- 

tantur  f  a  130 

Cbaraclerifmut,  fiue  varij  modi  fyflematit 

pborjotaclici .  b  S_o 

Characlenfmuipcntagratnmorttmfiuc  dc  mo- 

dofignationitvocu/n.  fc>  6_7_ 

Cbaraclerritvide,  \nttrualla . 
de  Cbelybus  ,fiuc  ViaUi,carumquc  varittsti- 

but,  a  486 

Chelyi  quamfiguram  exbibtt  ,fcdmaior  di- 

citur  Violone  p  ibid 
Chincnfium  m»t  canendi  ante Idolum ,  quod 

vocantCanfufut.  a  568 

Chorda 

CborJarwn  nomina  Latino  Graica  in  fingulif 
V .tctracbordit  adclauet  muficat  accomoda- 
tarum .  a  /44 

Chorda  mille ocjauas  exbibem  totum  firma- 
mentumcircumdartpo/Set .  a  171 

Cbordamrite  exten/amjupra  tabulam,  Ma  ■ 
gadc  mfcalam  apte  diflribuere .     a  1 92 

Cbordd pendula  naturalitirmotx  curfo  recur- 
fu*  fmpcr  minoretfacient.  a  41  S 

Chorda  tenfa  oerticillo,  oel pondere  ajual  ter 
fen/aefl in  omnibut  partibut.       a  42  £ 

Cbordam  aqualiter  tenfam  tanto  facere_, 
acutiorem fonum,quanto  breuioritanto  ve  • 
rograuiortm  quanto  longior  .        a  438 

Chordarum  cuittfcunque  longitudinis  crajfititt 
aqualtum  ,  fqualttrr  tcnturum fom  f  ha- 
bcnt,  vt  lon/Jt.ad  long.  ibid. 

Cborda  quepia  mfifit  pqualii  lateri  quadr.t  ti , 
alfera  aqualii  diametro  eiuj'dem,qua  equa 
lipotentia  tendantur,  eruntfoni  eorum  ,fo- 
ni  incommcnfur.ib'les .  a  439 

di  Cbordarwn  ctnfecltone  varietate ,  &  pro- 
pr  etatc  &  quaiitate.  a  440 

Chordarum  infirumttaliu  trplexgenus.  ib  d. 

Chordarum  bonitat  vnde  cognofcatar.  ibid. 

Cborde  metallicf  qualitates .  a  44' 

Cborda  fericf,  jbsd. 

Cbordf  ex  vtgitab>i<hut  confectf ,  quf fiunt 
exJinotcaijabe,coccoindico,&e.    a  442 


Notabilium . 

dc  Cbordurum,  /?u fidium  rohor: .  ibid. 
Cborda  anrra,argentea.frrea3cuprea  mquali 

librarum  pondcre  tcnfie,  qutm  fonum_, 

dent.                                    a  443 
in  Chorda  exd:urrfj  matrria  co/rcta  omntm 
fonornm  diucrfitatem  tnucn  rc.      a  446 
dt  Cbordarumm  Clauccyrjbal  s  dfptfitione.  

proportioneque .  a  463 

dc  Chordarum  Tcfludnt  induccndarum  orji- 

ne.fitu,& concordia  .  a  476 

Chordfduf  ifotonf  fq  nali  fempcre  necejfarto 

unfvnum  projucunt.  b  206 

Cbordx  duf  crajjiiie,quarum  vna  altenusfit 

dupla,  mctata  n  cejjar.o  producunt  Dia- 

pente.  ibtd.&  207 

Cburdadtf  fi fqualcs  craffitie  quafe  hahetit 

vt2ad  3  Pupentc  fnent.  b  ibtd.  &  aoJL 
Chcrdf  d"f  fqualei  cr.>Jfiiic,vt  3  ada.U*g, 

O  atefaronfotant.  b  ZO£ 

Chorda  (hordam  d:flantt  moucre futct.  b  aio 
Chorda  cbbrdamintuclam  quomodo  moueat . 

ful.    .  b  &ii 

QlartffT.fi.  Lta  et  mufculi,  neruorumque  mu- 

ficaconcttari pofiunt.  b  214 

Cb«r.iat  intaclai  exatarc  fan»  vitrt.  b  2t8  > 

Ckorda^id.^Tjtracbordaytbrationci. 
Cboruid.ceb.itur  ^cireittr  Lyricorum  Poc- 

farum  .  a  6.3 

Cborttm  alicuittt  Ecclefif  conflruere  co  artifi- 

cio,  vt  trtt  cantvrcstantumprfflnt ,  qua- 

tumcenfum.  b  2LA 

Cborut  cbororumfiuc  flellarum  tSxarnm  bar- 

mon'a.  b  38S 

Cborut  louiaht,  et  Martius .  tbij.  I 

Cbromaticum genut  quid  eiufque  excmpia  . 

fl.  ih'd. 
Clauet  harmonica  quas fiala  appcilant.  b  6_7_ 
Clau  cymbalarij,curd  urr/iffi'nf  crafiitict  fi- 

det  in  inflrumentit  coneinnandis  aabt- 

brant.  a  4.37 

Clauicymbata  varyt  modit  confictuntur . 

fol.  a  4_v4_ 

Clauccymbalum  fidium  concentum  exbi- 

b  ni.  b  _4J 

Climatamundt  harmonici  dfpofita.    b  368 
Cliuful* 

Claufdarum,  quot  accentut  cxbibcntjn  notis 
muficis  exprcjfio.  a  64. 

Clauf  lf  barmonicf  l  2.Tonorum,  quf  reper- 
cujfionci  jet  miflurai  modorum  in  princi- 
pio,  medio,ctfine exacle\et  fccundumna- 
tur.vnexhibent,  a  237 

Clau- 


Digitize 


Index  Rerttm  Notabilmm . 

Claufulfformales  in  contrapunclo  flortdo  .  ComparatiupartiumfinguUrttm  bumanicor- 

fa'                                        a  Joj.  poris  cumrcbut  natura.              b  404 

Claufula  formalis  in  mufica  quidfit.     ibid.  Comparatio  microcojmi  cum  mundo  politt- 

adClajtfuUs form.tndas ,que  reqmrantur  ,ibid  (0  .                                         b  ^0g 

CUufuU  artifictoii  dtfponenda  noua  ratio.  Compofitio 

f°l»                                      *  304  Compofitio  tripbonafiue  triumvocu.  a  2{2 

ClaufuU  varia  mutatio ,                   tbid,  Compofitio  quatuor  vtcum  rtfpondet  quatuor 

CUufularumvariafpeciet.             a  306  eicmentit.            a  363.  vjquc ad zss 

CUufuUfiuntquoqueflonda,etdiminutione  Compofitiofexvocum.                  a  zs£. 

nttularum  tri pudtantet .                  tbid.  Compofitio  7.vel i.vocum.              a  z',9 

CUufdis  finguUrttvcnuHas  accedit.    ibid.  Compo/itionibut  quibufcunque  duabus  voci- 

CUttfulx  mclotbetica  artifictoffttrt  quibut  de  but  datit ,  ijs  reliquas  artificiosi  udnecle- 

ligatttrii  difioni  confoni.              a  _o8_  re ,  a  a____  cum fuis  regults,  &  demon- 

ClaufuUckromatic*.                     a  r.43  ilrationibusvfquead  6xS 

CUafuUrum  enarmonicaram .         a  644  de  Compofitionibut  Exoticis ,  fiue  difonan- 

CU:tfuU,vide,Accentum.  tiarumofuextraordinario.         a  620. 

Ccelorum  ad inuicem  proportio .         b  iz?  Compofitto  cbromaf/c»,  quomodo  retlit  ttnda 

Combinatio  notarum .       a  %-vfqi  ad  20.  txregulit.                            a  «43 

Combinatiovaioritnotarum.             b  2l  inCompofitione chromaticafr  enarmonica-. 

Cvtnbinationum  multltudo.             b  jXL  pttre,  dfficultatet  multaoccurrunt.  364* 

Combtnatoriamufurgia .                    b  3_  Compofitio,vidt,Contrapunctum. 

Combinationcs  2,3  a..i.rerum .     b  3,tt+  Concauafonumintendunt.                a  6 

Combmatior'rum  nondiuerfarumfed ftpius  Concentus  multarum  vocum  Antiquo  Mo- 

occurrcnttum.                            b  £6.  derntts.                                  a  S47 

CombinattonominttDei  tetragramati.  b  6_  Concordantiaru parttcttUrii  defcriptio.t  223 

Combtnat.onet  notarum  in  aliquo  fyilema-  Coni  ctcbieati demontlratio.  *         b  303 

a  t_  Con/enfut animalium cum Cflo .       b  39* 

Combmatio  notaram  quarumhbet ,et  qutt~  Confonantix 

cumque  in  quoltbet  interuallo  occurrtn-  Confonantia  omnetcontinenturin  numerofe- 

tium.                       b  lo.r  i.ia.  13  nario .                                  a  100 

Combinatiovniuerfalit  notarum  irtfffiema-  Confonaniia  quomodo  dicatur  diufibtlis  . 

te  mufico  occurrentiumb  \*.%fquc  adlsx.  fot.                                        a  160 

Cerrtbinatiovaloris  noturum  in  fyilemate^,  Con/bnaHtiarum  vti ,  &  dffinantiarum  irt—* 

qujcunquf  ,fiue  int.ruallo  mufico  occur-  partituUri  proportione  con/ificntium  ,in~» 

rentium .                         b  3j_.22.23.  infinitum  multiplicatio.               a  166 

Combmatio  vocum  in  polyphonijt  algtbrai-  Confonanttas  reltquas  intra  oclauas  denomi- 

c/t-,.                             b  24-.2rS.26  nare.                                   a  u___ 

Comma  minimum  omnium  interualhrunt^  ConfonantUrn  continuationis  tabula.  a  L6j__ 

jet/fibilium.                a  toi.  d>*  146  Conjbnantiarum diufiont ',              a  a__L 

Qommatu,  interuallorum,  &fcbifm.ttii  ty-  Confonantia  perfecla  quanamfint.  ibid. 

pus.                                      a  135  Confortantia,qua  imperfecla  funt .  ibid. 

Comm.ttisdimidiatio .                       ibib.  Confonantia  tn  j^partes  drutfit,  ibid. 

Comma  in  cbordadetcrmirtare.         a  i_Z__  Confonantiarumnotismufias  exprejfarum^» 

Commtfiuraquidfite                    a  3  66  fcbema,                                 a  2__s_ 

Cornmifura  furgentit .                  a  16 7_  Confonantia  certa  curperfeclf  dicantur.ibtd. 

Complexioncrbominttmdiuerfa.quidirt  mufi-  Confunatia alia  cur  ditaturtmperfecla.  ibid. 

c.t  operentur.                          b  544  Confonantia,difionantiaque ltcita,&  illici- 

Melancboliciy&fanguirtei,  quam  barmo-  ta .                                     a  2______ 

niamament.                          ibid.  Confonaniia  func  praciti completur,  cum 

Colerici,  Phlcgmatici ,  qua  /_           ftttf  *«'  cbordis  totits  cod? tcmptrc  aer  fue- 

Comparatio  colorum  cum  Mnficis  interual-  ritverberatus .                         a  4_2|_ 

//,_                                    a  56S  Confonantia  tanto  funt  fuauitret ,  quantii 

fimih- 


Digitized  b_ 


lndex  Rerum  NotMium . 

fimpliciores,tantofimpliciores ,  quanto  ad  Cpntrap.  hypodiapentecomponere , 
vmtatem  magis  accefferint. 


a  ±24 

de  Confonantiarum originein cbordit.  a±30 
Confonantiarum  ordo .  a  436 

Confonantias,  &  dtjfonantias  in  contrapun- 

clofimpltciartificiose  tnterferere .  a  26$ 
C  onfonanl.  vnperfeclarum  quxratto.  a  .223 
Conjonantix  '.wpcrfecl*  qu4nam .  tbid. 
Confonantia,  &  diffonantia  quid}  b  406 
CottJbni,&  dijfoni  produclta,&  origo.  b  203 
Confenfut  barmoni*  adfpiritusvitales.bzos 
Confonantqi  ex  i.confiattota  mufica.bzov 
Confonantis,&  dfsonantia  rcrum  in  mundo, 

quumodu  contigant.  b  399 

Confonant'.a,vtde,  Conccrdantiarum . 
Cpntrapunftus 
Contrapunclus,  quid,& quotuplex fit.  a  24  r 
CoMrapunctus  artfi ciofus  quidfit »  ;i/</. 

t?//'a«  triplex  esi .  ibid, 
Contrapunclus  /implex,quidfit:  3  242 
Contrapunctut  Jim:  nutus.fi *e jloridus,  ibid. 
in  Contrapunctoextemporanro  abufus.  tbtd. 
Contrapunctus  coloratus,fiue  Hclothefia  ar- 

ttfictofacolurata.  b  243 

Conir«punctusf{,ig*tui.  2  246. 

Cfifstrapunctifoiutijigati,  & fyncopati  ratio- 
1 »r/ .  /£/</. 
</f  Contrapuncti fimplicis,&  cuiufcunque  al- 

tertusfimpltciscompofitionis ,  a  249 
Contrapunctus fimplex  _\,vocum .  a  2j6 
Contrapunctut fhrtdus, & fimplex.  293.  & 

alij  vfque  ad  299 
Contrap.flortdus  varius  efi .  a  301 

Contrapunctusfioridus  fimplex  ,  fiue  dimi- 

nutus .  tbid. 
Contrapunctum  floridum  duarum  vocunut , 

flylo  EcclefiafitcoComponere .  a  309 
Contrapunctum  dipboHium  Hylo  Ecclef.  ibid. 
de  Contrapuncti  noua,  &  admirabili  combi- 

rtationcs  per  varias  combinationes  infii- 

luendt .  a  328 

Contrapunctu$I.J7oridut,Hypcrbatos, .  ibid, 

a lia  con trapuncti  nomina ,  vfq;  ad  329 
Contraf  unctum  diatriton  componere,  zibid. 
Contrapunctus replicabilis hyperbatos  a  33  I 
Contrapuncti  replicafi  quot  funt ,  tot  dypbo- 

nia  nafcuntur .  a  3_3J 

Contrapuncti  hypotr  itifummaria  praxis.ibid. 
Contrap.  diatejfaron componere ,  a  334 
Contrapuncti  byperdiatejfaron .  •  Ui 
Contrapuncti hypodiatejfaron .  a  336 

4tC  ontrap,bypo,vcl  hypodtapcnte,  tbid, 


a  117 

Contrap.  altus bypodiapente .  a  338 

Contrap.  dtabex  componcre.  a  j_3j# 

Contrap.  hyperdiabecti .  ibtd, 
Conirap,bypohibtamofiue  diabepta.  a  3 40 
Confrap.  diabepta  componere  .  ihsLi 
Qonfrap.byperdiakepto .  a  34J 

<»  Contrap . bypodtahepta  J_S.  triphonia  najcu - 
tus  +%.tetraphonia.  a  342 

Contrapunctum  diapafon  effictre  varytmo- 
dts .  s6id. 
Contrap.byperdiapafon,  a  343 

Contrapunctt  bypodsapafon '.  ibid. 
Contrap.  byperdiadecaton componere.  a  344 
Contrap.hypodtadecaton  componere .  a  346 
Contrap.  dsadeca  componere .  a  34* 

Contrap.dtatredecacomponere.  a  350 
Contrap.  dtatetredecatoa  componere .  a  3/2 
Contrap.  dfdtapafon  componere.  a  3SS 
Contrapuncti fimpliccs .  b  ISJ 

Contrapunctt fimplicis  pro  Mufurgia  Retbori- 
.co—> .  b  147 

Contrapunctus,vide,Compofitio.fro 
grejius  .Synopfis . 
Conum  fpiraleretortumitaordinare,vt  arti- 
culatos fonos  in  conclaut  d  publico  remoto, 
dtfiincte"  adaures  deuehat,  b  _oi 

ad  Corporum  coilfionem  aerrequiritur .  a  3 
OCaufafonoritatiscorporum.         a  __ 
Crajjitie  data  diametrum  campanx  cwufuit , 
feu  quodidemefi  latitudmem,  &  alttudi- 
nem  eius  inuenire .  a  5  1 7 

Qromaticum  genui  quidl  a  14I 

Cromatici  antiqui  Tetrachordon .  a  142. 
Cromatici  mollis  Teira  t  hordon .  tb  d. 

Cromaticusgradus  vnius  Tetracbords  .  a  146 
Crucifixus  d  Petro  Aloyfio  Prtncfiino  compo- 
fitus.  a  584 

Crypfhologia  mufurgica  :  b  360 

Cmim  prtdigiofa  pcr  muficam fubinde ,vel dia- 
buli  ope,vel per pactum  fiert  potefi.  p  2 1 4 
C«r4  Saulis  R.Abenezra  aflrologicarutn—» 
nugaces  caufatfingit .  b  215 

Cura prodigiofa  permuficam  in  morfu  Tara- 
tuU.  b  218 

Cygnus  vtrum  cantet .  g  31.  &  cius  ana- 
tomia .  ibid. 
Cylindrus  concauus  quomodo  reflectat.  b  26 o 
Cylindrum  pbonolacticum  confiruere.  b  3 1  * 
Cynofur*  circa  polum  orbis  quantitas,  b  3 8 8 
Cytbara polycburda  antc  diluutum .      b  41 

t  **  - 

Dauid 


Dig 


Index  Reram  Noubilium . 

piapentt  dimidialio . 


DAuid  mctrieo  flylo  Pfalmos  compo- 
fuit.  a  iZ 

DauidPotta  Tragicus ,  Comicut ,  Satyricus , 
Hcroicu$,Elegiacus .  a  62 

Dauidicorum  bymnorum  pmflantia .  a  558 
Dauidtm  Saulcm  curajje,dccacbordi  pfaltcrij 
•vi,  Rabbini  ajferunt .  b  214- 

Dauid,  quibusmodis  Saulemmufica  cura- 
nt.  b  21 S 

Dtcimarumvfts,&  reguU .  a  27  < 

Dccima  rcplicata,  quomodo  gratiam  barmottif 
conciltcnt .  %  2Z.1 

Definitioncs  in  mufica  funt  duodccim,  &  qua' 
les.  a  8_l 

Dcmocratia  ,  democraticus ,  aritbmetics  pro- 
portwni  conucnit .  b  43  S 

Deus  cur  tantam  flellarum  multitudinem-» 
crearit .  b  389 

Dtadromiin  cborriit  quomodoltbct  tenfis ,  dif 
ferentes funt,tum  m  gn  tudint,tum  ucloci- 
tate.  a  423 

DiaJromtts  cbordd  maximus  codtm  temporc^, 
conficit  totumfpacium.quo  minimut.z  427 
Diadrumorum  numerus  quomodo  inuefligan- 
dusfit.  a  428 

Piadromos  vibrationum  in  chordit  affigna- 
re  .  a  _____ 

Diapafon 

Diapafun  omniu  confonantiaru  regina.  a  100 
Di.toafan  omnes  conConantias,  &  dijfonanttas 

infe  complicat  a  i2_2_ 

Diapafon  tn  Diapente ,  &  Diatefiaron  diui- 

dcre  .  a  L2J. 

in  Diapafon  difpofitiofcald  accidentali.  a  126 
Diapsfon,alia  diuifioincommata,&  fcmitonia 

minora .  a  127 

Diapafon  dimidiatio .  a  1 36 

Diapafon  diufum  in  izjemit.  ttqualia.  a  L_8. 
Diapafon,e xfeptcm fpccicbus  i+.toni , 

prodeunt .  a  1 S  S 

Diapafon  deierminatio  .  a  i  72 

Diapafan  cii  ditono  in  cborda  afjignare.  a  l7_2. 
Diapafon  cum  femiditono  in  cburda  dctcrmi- 
'     stare .  ibid. 
Diapcntc 

Diapente,quidfitt  a  28 

Diapente ,  &  diatefiaron  omnium  rcliquarum 
maxima .  2  L2D_ 

1  piaptntt  locum  infra  F  inuenire ,      a  12.1 


Dmptnte ,  ytfW  Qujnt* ,  &  de  fuis  fpecubus . 

fof.  a  L48 

Diapcnte  combinationum  fpccierum  Tabula  • 
/0/.  /_»/</. 
Diaptnte,  fiue  Jjhtintam  in  chorda  affignare . 

fol,  a  i_7_2 

Diaptnte,& DiatejfaromGencfis .     a  43 1 
Diapentc  ,fiuc  Qutntafp.  aes ,  u/at/u  triplex 
gcnus .  a  640 

Diapente,  vide,  Quinta , 
Diafchifmaesldimijiumdiefis,         a  lqz. 
Dialcbtfma ,  fiut  dimtdium  ftmitoni)  minoris 
in  chorda  affignarc .  a  LZS 

Diateffaron  quuifit}  a  i_p_7_ 

piatcfiaron  locum fupra  Cfol ,fa,"vt  ittucni- 
re_»  •  a  Lii. 

Diatcjfaron  dimidiatio .  a  1  37 

Diatejfaron  fiuc  quarta  cum  fuis  fpecitbus . 

fol.  a  i___7 

Diatefiaron  ,fiue  Quarfam  in  cborda  ajfigna- 
re . 

Diatefiaron,&  diapente  Genefis. 
Diatoniciquinquefpccics . 
Diatonicum  Pytbagoricum . 
Diatonicummollc, 
Diatonicumfyntonon  . 
Diatonicum  Tontacum .  a  141 

Diatonicum  tAcquale,  ib'd. 
Dicfiiinteruallumtnimumefl.3.  lOa.  Etfv.i- 
ciu,quomaior  cflfefquitertia  quinta.  ibid. 
Diefin  Enarmonicam  in  cborda  Jctcrmitiarc . 

fol.  af  i____ 

Diefis  atfgft  in  acutumomnc  interu.tllttm  tW 
notam  .  a  6  s  3 

Dicfi*  Enarmonicjc  nota  .  ibiJ. 
Dijfircntia  propagatiotns  lucis  apropagatione 
foni .  a  i_> 

Dijferentia  vocum  ex  Laryngis  conflitutionc. 

fj.  a  22. 

piminutionct  quomodofiant  in  polypbottia^  . 

jol.  n  a  3____ 

Dfdiapafon  fyficma  iuxta  z+Diapafon  Jpt- 
cies  .  a  _.£! 

Difdiapafonfiue  dccimam  quintam  in  cbor.Lt 
dctcrminare .  a  1 77 

Diflbnantia 
D'jfunantiarumTabula.  a  1 70 

Dc  Dijfanantjjs ,  fiuc  intcfuallis  difionis,  eo- 
rumqut  natura.&  qualitatt.         a  226 
Dt  Dijjbnantijs  ,  tarumqut  in  compofitionr^. 
multtpliciifu.  .i  zzS. 

Dif 


a  i72 
a  ____ 
a  139 
ibid. 

a  140 

ib;j. 


lndex  Rerum 

DiJ]ln.v:tiarum  Typus .  tbid, 
Dijona/ttiaru  concordandaru  requifeta.i  x $ ,  . 
d:  Dj/onantiaru  collocatione,vt  confond  re^ 

dantur.  a  2ti 

Diftonantjjs gratia  quomodo  cocilittur.  a  289 
DiJJona  quomodo  conjona fiant .         a  20 1 

DJfonantid,vide,  Qonfonanti* . 
Ditonus  quidfetl  a  si 

Ditonus  cum  Sapentt,  quidfetl  a  29 

Ditonumfeue  tcrtiam  maiorem  in  chorda  affi- 

gnare.  a  i^J 

Diuinath.  vide,  Prophetia . 


Ethjtoruwforma& defcriptio .    b  287 
tchxa  vafa  quomodofonartnt,  &  qua 
ratione  tnciarentur  •  ibid, 
Echonicum  parodoxum .  b  i+f 

Magna  dijjicultat  in  deferminado  Echomco 
fpacio.  b  244 

Echon<ca  Aftantia  d'jficilis  determinatio  . 

Confeclafum .  ihid. 
Jhchonia ,  qux  fpacj  qualitas  confeftjrium. 

fol.  b  244. 

ln  Eebone ,  cur  fpatia  ptlyfyllaba  non  fent 
dqualia,  fc>  26+ 

Echus 

Ecboquidr  b  237 

Bcbus  naturd  djiriptio  .  ibid.  &  eius  defini 

tio.  ibtd.  &  b  233 

Ecbus  abdita"X'it  qualtr  b  l+z 

Ecbo  cur  non fiai  tn  puteis  teclo  deflituis-  ibid. 
Ecbo  in  Palatio  Vaticano  .  ibid. 
Ecbo  cur  notlu  prrfccliut  quam  de  die  perci- 

piatur .  b  24+ 

Echo  monofyllabafpacium  requiritii  o.pedum 

Rom.  ■  b  245 

Tcbopoiyphona  qiiomodocontlruenda.  b  264 
Echoadmuros  Auenonitnfrs .  b  26$ 

Echo  in  circuium  refonans .  ibid. 
Ecbiartficiufa  quomodo  coflitui  pofjini-h  zOSi 

Echutivide  Gtometrm . 
Ellipfin  vnico  fili  duclu  defcribcre .     b  270 
Ellipfit  mira  v/# .  ibid. 
Elliffe»  actifiicam  in  palatioconHitutrt,  v$ 

duo  Principet  in  conclauibus  confl\ttiti,tan- 

quam  frafentet  colloqui  pojfint .  b  3Qi 
Elliptica  archtteclura pro  multiplicand.it  vo- 

cibut  .tbid.fif  b  302 

EUipfeoplaslen  iu  materia  folida  drfcrtbere . 

f*U  b  279 


Notabilium , 

Enbarmontcum  ftrtium  Modulationis  genus . 

foi.  a  143 

Enbarmonici  antiqui  excmplum ,  ibid. 
Enbarmonici  Ptolomaici  txcmplum.  ibid. 
Enbarmonici gradus  vntus Tctracbnrdi.i  jq.6 
Enarmontcus genus ,  658.^  xtriarumopi- 

nionum .  ibid. 
Enarmonici  progrrjsus  demonslratio .  tbtd. 

Expcrimentum 
Expmmentum  certa  djficultjtem pulckre  de- 

clarans  .  a  9 

Exptrimentum  vndulationis  fonord  in  bumi- 

do.  a  9 

Experimentum  pukbrum  contra  Vatui  txi* 

fientiam .  a  LZ 

Exp.  rtmentum  Aucloris  in  Lufcinia  faclum  . 

fol.  a  Z9 

Experimentum  phonocriticum  circa  naturam 

diutrfs gentris  lignorum ,  oftium,  minera~ 

lium  perfonum  tndagandam .  a  31 

Experimentum  barmonicum  in  SenarioA  187 
Exp.  rtmentum  barmonicnm  in  quadrato  /i« 

gneo ,  ibid.  et  alia  diuifeo  tx  ?tolemdo,qudi 

vocatur  Helicon.  tbid. 
Exptrtmtntum  mirum  rttis  Kraneoruxn-j  , 

fol.  *  ±±1 

Experimentum  rJboritfidiu  Authoris,  a  4-4! 
Expiratio  a  quidadvocum  dtfferentias  confe- 
rat.  -     .     a  23 


FAbricam  Hyperbolicam  conHituere  fo» 
nos  conqrtgantem .  b  300 

Fabricat elltpticat  fonot  mirifice  inttnder.tis 
conilruerc .  tbid. 
Figurx  principales  tres funtjdesl  Commijfura, 
fyncopatio.&juga.  a  366 

DeFislularum  organicarum  aprrtarum  fro- 
porttone  .  a  % 07 

Fhura  ,  fiuc  Tropi  mufica  artis ,  qui  fent. 

fik  b  144. 

F:lum,quod  terram  ambiat  ,quanti potidtris 
foret.  a  ^jt 

Fiftula 

Fislularum  rudimenta,  ex  arundinibus .  a  44 
Fiiluld fjrand,et pbrygid  qualesfuerinti  63 
Ftslula  triUoma .  a  497 

FiilulaHexasloma.  a  4-99 

d;  Ftslularum  vnius  oHaud  feue  diapafon,  ix 
Or^ani  fytlematica  proportiont .  a  soJ 
tt  aliudfytltma  diapafon.  tlid.tt  as^j» 

Ffiu~ 


Indtx  Rerum  Notdilium . 


Ftfluhru  pro  orgam s  latitudin?reperire.z  510 
nftularumorgan  claufarit  conflruclio  .  ibtd. 
Viftularum  organ  apertarum  concinnatto . 

fol.  a  511 

Fifluld  Organ  ditld  Paraulicum,  conftruen- 

da  ratio  .  a  s\z 

Fiflularum  Zoogiojfarum  organ.  proportiones 

affignare .  a  51 3 

Fifiuhrum  anthropoglqfiarum  proportionem 

determinare.  a  5  *4 

Formagubernandi  qua  proportione  optima /It. 

fot.  b  431 

Forma  \mperi/  Romani  ingubernando .  b  438. 
FretumSicutum  cur  perpetuo  crtfpum .  a  10 
Fuga 

Fuga  quidfttf  a  368 

Fugarum  prdflantia .  /£/</. 
Fwg*  quotuplex:  ibid. 
Fugarum  varia  fubdiuifiones .  itW. 
F«_>»  //£«/4  regutaris,autentica ,    /*_■<•  //'£*. 

r*.  a  _____ 

<*V  Fugarum  compofiixone  Reguld .  a  369 
F«£<* partialii  reguld  in  vnifono fupra ,  /«- 

fra  fubiectum  . ibid.  &  a  37Q 

fugdvnifond  infubiecto  afcendente ,  &de- 

fcendente,  a  ____ 

F/<f<f  diatonicd  in  vnifono  inflituendd .  /A/<£ 
F //_■«» /» vnijbno quidfit :  a  372 

Fugam  hypereFatefiaron  quidfit:  a  373 
F«_j<«  //»  hyperdiatejfaronjubiecto  defcendcnte 

ibid. 

FugaTriphonialis perdiatejptron  .  r^'>/. 
<jV  F«gie  /w^r  diapente  regulii  utfiituenda  .T 

/<w. 

F«_>i/  tr'phona hyperdiapente  :  a  374 

de  Fugaperdtapajbn  particulari .  ibid. 
de  Fug.%  ,  /'»  9*'*»  fox pbonagoga  injra  Jubie- 

ctum  conftttu  tur .  a  37  < 

Fugd  hypodiatejfaronin  triphottio.'  a  376 
<»V  F«_i/  quarum  fubiestum  afcendit  non  to- 

natim  tfedperjalius  .  a  JiS. 

F«£.*  /*  vnifono ,  /«  </«*»  ftbiectum  per  __, 

-  afcendihvcl  defeendit.  ib;d. 
Frtpx  invnifono ^.vocum .  a  37V 
F«£4  f »  vm  fono ,  c«f «/ fubieclttm  hyprrbaton 

efl  progrediturque  de  ttrtia  in  terttam . 
•  •  /Jlji  ■  -  h\*  -v.  V>  v  .  *  \.  .  ..>.^r*  _____ 
Fu^x  tetraphont  invnijin» ,  r«/«/  Jubiectum 

hypobaon  per  quartai  afcendit ,  &  dejcen- 
'  dit.  a  180 

f/tgainvni/ono  fubiecto  hypcrbato,  &ano- 

-  batopera.     <  .««Ui.    ^1*1     a  _____ 


F«_y  /»  vntjbnojubitcto  bypcrbatofr  cateba- 

to  pcr  Quintdm  .  a  311 

Fugdin  vmfono fubiecto  hyperbato,&  anoba- 

to  per  Qutntant .  " v"  w " "  i£/'<iC 

ek  Fugitjyneopatis.  a  389 

FugaJyncopaU diatond exempiuM^  a  390 
Fug/»  fyncopata  diatritos.DiateJJaron  Dtapen- 

te.  *  39* 

F«ga fpuria  .  •  -  a  393 

Fugdfibert.&imitantei.  »  "  /<>/</. 

F«^4  polyphona ,  //4fr<f ,  & folatd-ptr gvados 

coniunctes.  a  493 

Fuga  LZ^vocumquomodofitt:  ibii. 
Fuga dialonicafotuta.  I  a  394 

FigM foluta,&  libcra  dimorpbafiae  btformis  _ 

^/.  a  39S 

F«g«*  foluta,  &  iibera  ilylo  madrigalefco ,  ex 
fecunda  in  tertiam .  a  3___5  v/i/»*     4_°_ 1 


G£»»/  moduiandi  tribus  ab  Autbcribus 
ajftgnantur.  a  l_I_9 

Gaiandra  auis  htanias  Sanctorum ,  //«/i/i'  A«- 
manavoce  pronunciat.  a  _o. 

Gallus,&  Gailina  variasvocesedit.    a  ___ 
Geometrica  diuifio  cuiujcunque  interuallijn 
duai,autplurespartes tquatct.      a  205 
Geometrid  ope  natur*  Echus  inucWganda-. . 

/0/.  b  23  7 

Giottidis  eonflitutio.  a  22 

Cradusfeu  interualh  cuiufcunque  Oct  tttd  re- 
pticatx  rcperire.  a  /6  7 

Gradus,  vide,\nterualla . 
Grdei  abHebrais  pofVcend-dicerunt.   a  58 
Gr<ff/  /»«//<!  ad  muficam  fpectantia  d  Salo- 
motte  hauferunt .  a  6_7 

Grdcorum componendi  modu* .  a  77 

Grrff/  ignorabant  vfum  djftonantiarum  . 

Jol.  a  54 7 

Griltorum  Corporis fabrica  .  a  _j  eaufa  GrV- 
lorttm  Joni .  tbid.  &  duplex  Grilii  genus. 
ibi.       ^    .X.vr.  cvrv 
Guido  Aretinus  voces  notarum  Huficahum 

inutnit.  a  _J4 

GuidoUuentorMuficdpolypboud.     a  215 


H 


HArmonia  coloribus  inefl .  b  223 

Harmoniavtrtutum  .  b  43 i 

Harmonia  politicimundi .  b  4J2 

0  o  0  W^r- 


Indcx  Rerum 

Harmonica  /ntcrualla 
Harmoaica  interualla,quomodo  Veteresinquu 

rcbant*  a  4J 

Harmonid  materia funt  Vocet,  & fonii  nume- 

ri  proportionfi  vero  eius  forma .  ibid. 
Jrlarmo/ncd  modulatione* ,  cur  dicli  nomi . 

foii        «  a  70 

in  Harmonica  proportionalitate  tres  numeros 

inueuiref  a  22 

Harmonicarccifa  quid .  a  LZS 

Harmonia  dtttcrforum  tonorum  efl  vnio  rcda- 

cta  adconcentum  .  a  2t7 

Harmorjtci proctffusvarictat .  a  248 

Harmontd  j  o.  prxcepta  purticularia .  ibid. 
Harmomcorum  numcrorum  proccffusin  mfi- 

mtumreplicabilii .  a  36i 

Harmonica periodus quid?  a  3  84 

Harmomcarwn  proporttonum  inuentio . 

fol.  a  S33 

Harmonica ,  vide ,  proportiones  Harmonicd , 

Progrefius . 

Heptachordi  minoris  additione  adtonum  mjno. 

rem,nafatur  Octaua .  a  1X2 

Heptacbordon      ta  Vttruutj  climatis  mun* 

di.  bl68 
Htxacbordon  minut  quidfit  i  a  99 

Hexachordon  maiut  qwdpi :  ibid, 
Hexachordon  maiut  ,fiut fcxtam  maiorem '« 

cborda  affignart ,  a  174 

Hcxacbordon  minut ,  fiue  fextam  minorem 

inchordadeterminare .  a  174 

Htxacordarwnfiuc  Sextarum genefit.  3435 
Hominis prduia  dfpofitto  ad commoiionem  ne- 

eefiaria.  -ft 
Hterarch  iea  harmonia .  b  45  O 

Hvmnorum  Ecclefiafltcorum  prdflantta—, 

fol.  f»  560 


1 


IAmbicum  Anacreonttum  mctrum  hepta-» 
fylhbum.  b  ___2 

lambicum  Arcbilochicum  metruocto fyllabum. 

fok  b  4J 

Infirmus quomodomnficalbcretur .    b  218 
Intcrualb 

Interualla  m>nora .  (  a  ir^ 

Interuallorum  Schema.  a  12$ 

Inttrualla ,  feu  Gradus  cuiufiunque  Octaud 
rephcatdinuemre .  a  162 

Interuillorumharmonicorumduifio.  a  1 8$ 
lntcruallumfiintcr  duos finotdiwfum  fuocnt 


Noubdium . 

tn  dqualet partci,vna  dat  diapcnte ,  altcrj 

dat Diateffaron .  ai_ip  Cum  ai.js  SL.pr^ 

pofitmmbui  diuerfii  dfol.  4  190.  ifqufl^j. 
Intcrualla  tll  cita,vitanda,  qttdt  a  _Z2i  b  74 
Intcruallum  M/ ,  contra  Fa  >  omni  fiudio  vi- 

tandum ,  a  277 

Ihtcrualla fuperflua ,  qux fint,&  qux  djmi- 

nuta .  a  2A2 

Interualla,  xiide  Cbaracttret :  Gradut . 
Int.rualla  icita  in  c^ntrapuncto  bypotrito . 

fol.  a  334 

lnttr.ta.lla  jllicitain  contrapuncto  bypotrito. 

jbui. 

\nt<rua(la  nwnerorum  pcr  qu4  gontrapuneti 

infrafubiecttrcpicantur .  a  363 

\nteru4ila  quanam  mags  fpiritus  mou  a>:t . 

fol.  a  i68 

\nterualia,  qudin  triplici  tttracbordo  enar- 

monicotrw  pifiunt .  a  660 

\nt  ruailarum  iUicitorum  reductio  ad  hata . 

fil  -  b  it 

luslrumenta  t<clocitatum  rationem  babent , 

quam  ttmporum  quadrata  ,  ideflgrawa-» 

natwtalimotu  defctnduntfcmper  vtlocius . 
fol.  a 
Inftrumenta  Mufica 
Infhumentorum  muficorumorigo.       a  ___4> 
\nflrumenta  H-  brtorum  qualia  fint .  a 
de  \nilrumentis  Htbrporum  pulfat  l  bus.  a  <  o 
^ \nflrumentit  Pneumaticis  Hcbrf  rum.n  <_} 
dc  \nflrumentorum  muficorumifu  apuJHe- 

brxos .  a  SS 

\nfirumentad'urrfj  diuerfit  ammi  ajfcctibus 
feruiebantapudHebrdos .  a  56 

\nf1rumentit  aiuerfit  yrodiucrfii geflibus  vte- 

bantur  antiqui .  a  .69 

\njlrumenta  mufica  apud  Vetercs  qual  a_*  ? 

fol.  .  a  zo 

Inflrumentum  chordotomum  quomodo  fi->t . 

yo/.  a  20J 

\nfirumentorum pluriumge/ieru a:ufio.a+  J  2 
\nfhumentvrum  PolychorJurum g  n  fiiqw.n* 

tuplex  confiderari  pottfi .  a  __j  f 

^  \nflrumentii  mufic  1  (jualij f.nt,.Ttfia- 

dmtt,  Mandord  Cytbard,tbcl.stal  aque^* 

huiut  farindinnwnera  .  a  47  6 

Jnfirumentit ,  diuerfi .  d  uerfit  afficiuntur  pro 

engenij,  complexi^nis,  &  hominis  conflttu. 

tione.    u\--.\^t,.       b  zlS 

\nfirumentoru  Pnrumaticoru  diufio .  a  492 
Infirumtntum   confiructum  non  ita  pri* 

dem  ad  melancholiam  magni  cuiufdam 

Prin- 


Index  Rerum 

Pritiripis  depetlcndam  ab  infigni,  ingenio. 
foqucHiftrione  .  a  q  9 

lnfir'jmcnta  mufica  in  manibus  Deorunu,  . 

fol.  a  $11 

Inclrtment*  Veterum  musicorum ,  cuiuscon- 

ditionts,& qualia  f  2  536 

Jnflrumenta  musica  qualial  ibid. 
Inflrumenta  Veterum  cum  modcrnis  nonfunt 
tomparanda.  a  $48 

Inftrumenta  Chronometrafalijcia  pcrvibra~ 

titnes  chordarum .  b  24$ 

Inflrumcnti  cbronometri fallacia,quo  quidam 

putant  fe  d.tcrminare  pojfe  quantitatem^, 

fpacj  phonici.  b  246 

Inftr.  Pneum,  vide fiftula ,  Organum . 
Jnfirumenta  acufiica  quomodo  ftbricentur. 

fol.  b  zi± 

Intenfo,& rem'Jfio fotii  <J  celeritate ,  tv /  /*r- 

dtate.  b  20  j 

Intonationes,siue  Euouae,  8.  modorum  Ecde- 

siaflicorum .  a  236 

Inuentio,  & propagatio  musicx  figurata ,  siue 

photyphonn  T  a  *i$ 

loann.  de  M.urs  inuentor  notularum  Mus<ca- 

lium.  a  aj.i<>  5  $6 

Ioannes  Bapttfl*  Portd  encomia,       b  X2Q 

Inuentio,  vide,  loanntt. 
Itatiin  mufica  principatum  tenent  a  l4,i*& 

Inuentorcs  polyplectoru  /nffrumentoruibi. 
Iubal  Kuctor  mus:c£.  a  44^ 

lufiUia  commufatiua ,  djffributiusvindica- 

fiua,  f-  436 


Abyrintbus  musieut .  a^oj  cumeiuf 

d:m  refolutionibus  ,  vfqur  ad fol.  +0%. 
de  Lstuis  Cornamusis.Vtriculisal  jfqi  a  505 
Laryngts  qualitat.  a  2_z. 

Laryngis figura  quidin  vocisdifftrentiapojfit . 


aryni 
fol, 


a  2j 

Laryngis  comparatio  cu  Organo  pnepmatico . 

>/.  a  24. 

Limm.t  Pytha«ort'um  quidfit  l  a  UJ 

Limma  Pytbagoricum  inchorda  determinare. 

fl.  "  a  122 

ZV^/  amant  proportionem  harmonicatn^,. 

fJ.  b 
1»  Legjbus  Vcfliarijs,& ptnatibus feruanJa . 

5fW.  b  ;ti7 

Irgrr  mutctarum,  Connubiorum ,  Sjmposio 

xbid. 


rum. 

1  ■  --414 


Notabilium . 

Linca 

Z/jvm  duabus  reclis  dattsjnediam  proportio- 
nalem  affignare ,  a  20? 

If»fx/  rr  '/  M//r  <&u/  quafcunque  dalis , 
duas  medtas  propurtianates  inuentre^ . 
ibid' 

IJneaminuenire \d.xtum  interuallum  bfariam 

ftcanttm  .  a  -icr> 

Lineas  mtdtas proport'ona'ts  inuenire,  tonum 

&f<mtontum  bfartam f:  ca  itcs .  xbiJ. 
Linea  muficales  ante  Qutdvms  tempcra^,. 

jol.  a  2I1 

Ltne*  parabolic*  genefis  in  proieclitibus  . 

Jot.  a  420 

Linea  aditnis  quij.& quotuplex .  b  243 
Linea  Jirella  tnaior  efi  IintareJJexain  rtgo- 

re ,  ibtd. 
Ltneas  intra  parabolam  in  t  num punclum-, 

concurrcntes paralteUai  efit .  b  297 
Lingua  fiuc  Mal/eusCampatta,  a  $21 
Liquores  dtufrfi  Jtuerjbs fonos  babent .  a  3___ 
Liquorum  temperamentum perfonum  dignofci 

puteft.  ibid. 
Loea  /llitudinif  vti  maroremi  ftaborti d*/t- 

t  ofigaud  um  ctnciliant .  a  5  "  9 

Triplex  tbeairi  conilitutio .  ibid. 

Sttut  pbonafcorum  non  fit  circularis .  ibid. 
Locuflarum  vox ,  a  j^. 

Luminis  parallclla  comparalio  aifonutr^. . 

fol.  a  240 

Lumen  eademrationt  oculis,ae  fonusaurikut 

allabitur.  1 
Cur  afptclus  lupi raucedineminJuCat .  a'3i 
Lyra  tetrachorda  M.ercur;j .  a_  6£ 

Lyra,&  CytbarainutntiofecBd&Gr^eos.a  70 
Lyra  ^Apollinxs  heptacborda .  a  i  \ 1 4 

Zjyf a  beptachorda  Orpbci  J  tythagora  iniitn- 

tainadytis,  a  $3_z 


M 


MAgas  proprii  quiddleatur  apud  Vete- 
res,  *  LiSL 

tAagas,  vidrtPectu, 
Magiaconjona,&djfonaqualisfit/    b  20 r 
in  S\agia  Catoptrioa  quicquiddtclum  etl.pho- 
nocapttca applicart potefi .  b  -^3 

MagfJlratuigeometr:ca  proportio  conuenitaXlH. 
Mialleu x  fiue  lingua  Campana  .  a  5  2 1 

Mallci  &  CZpans proportiotits  Tabula.z  5-- 
Malleijncudtt.&napedts-ijhs.         a  \7_ 
MalteiCampasHproporttoHCi,  b  sj^ 

Qoo    Z.  M-*- 


Digitized^by  GooqI 


htdex  Rerum 

Manut  M  ufica  dfpofition?  veterum  clautum 

pcrfetli  cxibtnt .  a  i  *  $ 

Manufcriptt  Autbores  Grttci  de  mufica  in  Bi~ 

bliotkcca  Colltgtj  Roman,  3  f±$ 

Mcnfi  T onograpbica  ,  b  5J 

NotanJa  circa  Tabulam  Tonographicanuj. 

ibid. 

MelodUtxordium.  b  143 

Melothefia 
Melottfia  Vcterum,  vtrum  plurium  vocum^, 

conccntum  adbibucrint,&  qualfnam  fuc- 

rint.  a  537 

MtLtbtfia  Cbromatica  pura ,  a  64  5 

Mclotefia  En  tnnunica  tiuatncrvoctim.z  64.6 
Mtlotbtfsat  fi .t  Contr.ipunclt fimpfcis.  bj»  J 
Mclotb'fijsf/orida& artificiofe  pro  lambicit 

arcblocbicis .  b  i\z 

Melotbefia  hebraica  tono  bypodorio ,  reclo,  & 

rttrograjj  orJine  cantab  l  s .  b  1 2& 

Melotbtfia  Arab.ca  tjno  dorio,rcclo  &  retro- 

gradoordsnc  canta6  lit .  b  1 .3  ? 

Melothfia  Samaritana  rctlo  ,  &  retrqgrada 

ordnr  dccantab  fs  ,  b  j  34 

Melotbfi.i  A.  tb  opica,reclo}&  retrogradoor- 

dine  cantab  l  s  .  b  j  j  j 

Melothtfi.t,Hjidt  1  Mttrum,  Mufarithmut . 

Metra  , 

Melothefia  artficiofa fptcimcn  opcnout  artit 
mufarithmica  pcracla .  b  J6S 

Melothtfia  variofiylo  concinnata  ah  llluflrf. 
&  Rtutrtndfs.  Dom.  Roccio  SS.  D.N.  Rc- 
fercnd.ope  noua  artis  rnufaritbmic*  pcra- 

ft*.  b'161 

Mtrulainfignis  eanfafrix  ,  a  jj 

Mtrfenni  obftruat onts  circa  pondera,fo»of(i 
in  diuerftrum  mttai\orum  chordis  facla . 

Mtthobus  accordmdi  Intlrumentum.quoJ tx 
xj.palmulisconflat ,  a  463 

Mttrum fiueverfuum  varttat .        b  J9 
Mttra,  qujt  variot ped  t  aJmitfunt ,  &  qua - 
i  a  .  tbid. 

Mttmm  AJonium  pfntafyllabum.  b  j4_0 
Metrum  btclafyllabum.idcfl  AJontum  Jacly 

licum,  &iamb  cum  euripedaum ,  b  4S 
M ttrum  tnntafyilahum  ,  ibid. 
Metrum  decafyllabum.  ibid. 
Metrum  htndtcafyllahum,  pbauhucium,  Sap- 

pbicum.Alraicum,  Dafl)i.cum .  b  ±± 
Metrumfappbicum,  .  ~  ■£  »  ihtd. 
X  " rg»  Jedtcafjllabum.  b  45 


KotMmm . 

Mctrum,vide,Iamb;cum,  Carmen,  Tetra « 

f]ropbu,Mclotb  fia.Rlythmus . 
Mttns  AJontjs  datit  Melo-htfi^m  quamuis 
compontrc ,  o  72 

Mctro  Iamb  co  Euripgdxo  Jato,  &  Jato  tono, 
quan.libit barmon'am  tompontri  .  b  ll 
lambita  Eurtpedaa pcuuifma  lon^a  .b  83. 
&  flylo  flondo  b  »Q7 

Anacreonfca  ptnttltima  Unga  *  b  85 
IambicaArcbtLcbica  otlofyilaba  ptnttltima 
brtuit.  b  S_2 

l .imb  ca  tnnta  fyllaba  ptnultima  longa—, . 
b  S_2.  & florido  slylo  conctnnarc .    b  J  J  J 
Mctr.i  J  cafllaba  penulttma  brcui .      b  £1 
Metr  s  fappbrcit.a  b  9  s.  & fuper  cumbarmo» 
ni^mfiondo  Hylo  confiruere .        b  j  j  8 
Metra  doJcca fylluba  penultima  breuia  .  q97 
Mttro  famb  ctt  EuriptJao,dutot  Melothefiam 
flylofllrido  conficcre .  b  iOj 

Metro  Iamb  'co  arcbilocb;codato,Melothcfiam 
flyltiflorido  txbibert .  b  tjj 

M  tro  bi  braico  dato^eletbcfiam  perficere^, : 
fol.  b  t22 

Metro  Syriaco  fiut  CbalJaico  Jato  ,fuptreum 
melotbtfiam  componcrt .  b  1 29 

M ttrum  lllyrtco .  b  1 4  r 

Miracula  V 'c ttruttxin  mufica,  curbodt non—i 
fiant,  b  ssx 

MoJus  fanendi  vnicuiq;  nat '  oni  propriuj  . 

fl.  .  *  543 

Modut  Crtecorum  eat\(a/;dj t  , ltaU1.,        *\  71 
AioJus  n*uus  componcn  Ji .     q  $4  Noua.hdC 
QomponcnJi  mtthodus  efi  capax  infinit* 
variatwnis.  b  J_7 

Modut.vidt,  Praxit , 


Mono  hordym 


hUnocborJum ,  fiu  Rcgula  Harmonica 

Monoibordi  aliadufionitratio .  a  180 
Monocbordi diufio-fiue Algcbra  karmvrf.c*  • 

fol.  aHi 
Minochordi  D'atoniciJtfcriptifi  iuxtafy  ^lrma 

Diapafon  Ptolomaicum .  a  J  93 

Monocbordi  Jiatonici  Jiufio  {uXUfcalam.bar- 

monicam .  a  \9l\ 

Monocb  rdigcneritdiatonici  difla  Diatonica 

ctmpofitio.  a  296  \ 

Monocbordt  ifut .  a  1 9  8 

Monocbordi  gcncrit  .chrajmatici  comjxfitte. 

fol.  a  1*9 

Monocbordi  diufio  iuxta  genus  enbarmoni-. 

cum,  a  2pj 

Mo**~ 


Dig 


Jndex  Rer*m 

Mwicbordi  Enbarmonici  tompo/stto  .  a  ^202 
cur  Motus  pifcium  in  aquit  non  percipigrttur . 

fvl~       ,«M    mvh*twi\i;     .  u  t 
fi Motus  in  vacuo  daripojfct,  is  forttperpcfuus 

M  a  427 

Motus quandocumque  fit  ptr  lineam  ptrpen- 

dcularem,&'  lintam  inclinantem ,  quam_» 

coniungit  recla  iineaptrpendicuiar.s  ajli- 

neam  tncimatam twntfli  duomotus  inter 

fcfunt  squales  .  a  420 

Motus  incrtmtnti plantarum  tfl  ccltrrimus. 

fol.  a  450 

Multipl-catio  mufarttbmorum  i  b  7__\_ 

Muri lericbo pi  r  miracuiu  corrutrunt  .b  tzi 

Mufirithmug 
Mufiritbm',tnr  im /ue  ord  natio .      •  b  6  7_ 
Mttfirithmorum  multipitcatiu.  b  74 

M  .fur-tb  os  contmens  pro  adonijs  &  datly^ 

l>i  aptoi  Tabuia  :  b  j8& 

Mufntbmos  mcLtbcticos  Potticos  contintnt 

pro  pbaleuoijs  cndtcajyllabis .  b  9^ 

Mufurttbmi  M ciolhc/i.u flondi ,  &  art-fipo- 

f*-  b  101  &  \c__ 

Mufiritbmi  MeLtbefias  florida  pro  mctris 

anacreonticit .  b  1 09 

Mufarithmi  mufurgU  Retboric*  exbbens . 

fdl  b  >___s_ 

Mufarttbmusfimplex  trifyltabuscumfuis  ex?- 

pls.  b^ii^ 
MurcsfifluUfonoattraEli.  b  __z 

Mufica  ^l*^ 
M^fica  irfterualla  ftno,  f>  voce  fuaperfecle 

refert.  ''WVaV^ 
Mufica  Hautfiuc  Pignti*  animalis  AnierPca- 

tt{.  ■  a  17 

Muficd  Or  90  & prima pr'ncip:a .  a 

Mi//f4  »*  /1  gyptoinu  nta  .  tfjtf. 
Mufiea  ftb  ilttrnatafaentia  efl .  a  46 
Muficag  <>mclt •  *  quoquefub  altcrnaripvtcfl 

tnquantum  lineam  fonoram  confiderat . 

ibd. 

Mufica  propni  fcientia  d>cla  efl .  tbid.  Defi- 
nttionttfAxiomata  ,  &  Voflulata  tn  Mufi 
ca .  ib'd. 
Mafica  mundana.  rt»  Vjjw^j 

Mufica  artifitialitduplex.  '  tbid. 

Mufica  fpeculatiua,& practica,qut)  ibid. 
Mufica  •aidcculta  a  Saiomone  .  a  _  _ 

Mu/ica  maqna  Hcbratc4,varictas.  a  _6_ 
Muficd  Salomcms preeflantia  .  ibh€. 
Mufica  mvdcrna  Hebrjterum  .  a  64 

Mufica  Greecorum  Veternm  q  ualis .      a  <6JL 


Nottbilium . 

Mufica  vetcrum ,  quibus  conflaret  metris . 

M*  a  _c. 

Mufica  mod.rna  Gratorum cum varijs ,  mui- 
tifque  exemplis .  a  7__ 

Muficam  VeterumfimpLcemfutjTe .    a  1 14 
Muficam  Ar  tbmctica  fub  alttrnatam,tafdem 
quoque  Arithmcf.ca  itgts  eam  fcruare  ne- 
cefieefl.  a  _____ 

dt  Muficafubtracti/nt .  a  ljo^ 

deMufica  multiplicatione .  a.  1 3  * 

Mufica  diutfione ,  ibtd.  &  tttam  ptr  numt* 
rosfractos .  a  1 3a 

Mu  ctantiqu*  fyfltma ,  a  213 

Mufica  antiqua  noflrit  Notit  txpreffa^,. 

jol.  a  214, 

M  '"tfra  ^/tf/fd  »0«  tempors  morts  ,fcdacuti , 

gr.iuifque difftrcnt "asptrp  ndtt .  a  2  1  0 
Muficafigurata,quomodo  notandaf    a  il6_ 

M  ufica,i  idt.La byrinfho.  Vis  vi 
Muficam  Trifconomttriam  ttouam  proponit . 

/0/.  a  4i9 

M  ij/fr<i  tota  h  tet  fub  doctrin  i  finuum.  ibid. 
Mufica  vetas  Grscerum  qual  s,& quotuplex . 

fl  a  532  &  5  3«" 

M ufica  myflica  Veterum .  ib-d. 
.M  ifica  commendationcs  .  ibid. 
Mufica  v  tinanimum.  a  jyfa 

Mufic*  proc  jjiu,&  inutntionis . 
Mufita  Pbihfopb'<ca  Pythagoricorum  ibid. 
Mufica  m  Sacris  VtUrttm  Grdtcorum  qualis 

jueritt  a  3_3i 

M  ufica  d  poeft  olm  non fecerneba  tur .  a  $_3_£ 
M  ufica  d'u(  rfe  foec  ies  .  tbid. 
Mufica  -vett  n  s fpectmen .  a  <  4 1 

Mutfca  ctttrum  noflrit  notis  muficis  tonoly- 

dio  txprejf.i.  a  S42 

Mtfica  Veterum  ,  att  perfectior ,  & preflan- 

tiorfuer  t  ntuficd modernorum .  ibid. 
Mufica  Ctiam fi pr4flant>JJima,quibufiUnL-> . 

cur  dfpltceat/  a  544 

Mufica  diuerfa  VeUrum .  ibiJ. 
Mufica_beorica ,  tbid. 
Mufica  thtorica  Veterum ,  in  quibus  confifle^ 

ret.  a  546 

Mufica  Vocjfrs  Antiquo-Moderna .  tk  546 
M  ufica  vecalis  vc  tcru  m .  ibid. 
blufica  Vtttrum  fcanica,fiuf  recitatiu*-* . 

fl.  a  S4* 

Mufi-  x  fcenicp  noflrit  ftmpcribut ,  miri  ejfi- 

ctui  exbtbiti ,  ibid. 
Mufica  inflrumentalts  Antiquo  ModernsL^ . 

fol.  a  S___ 

Mufi. 


Digitized  by  GooQle 

ir. 


Mex  Rerum 

Mttfica  bcditrna  Vcterups  excellentior.  a  547 
h.ufica  v;m  kabet  ad animox  hom:t.um  Com- 
mouindos,  &  vtrum  vera  fint ,  qup 

dc  mtrficismujica  Vettfum  effectibusfri- 

buntar.  a  5+9 

Mufica  quomodo  mifof  effbctut prfflare  pojffit. 

fol.  a  550 

Mufica  hodierna,cur  miracula  Vctcrumnoi-» 

prcjlet.  a  s<* 

M ufica  patbetica  qualit fit  eius finis.  a  564 
Mujica  p^rfrcta  fctenttaefl ,  &  bominibus  4 

natura  eiui femina  injita  funt.  a  i  6  S 
Muficafcientia  funt  n(tmerifon(.ri  t  a  566 
M  cyfcii  Vctcrnn}  non  fuit  mo.itrnd  perfe- 

fl'or .  a  $69 

Mufics  camparatta  inter  modernos  populos  Eu+ 

rop;,&  Vetfrei  Grjtcoj  .  a  W2 

M.Jicf  puradgmata patheticx  m  Tottif  exbir 

bla-  »  573 

M ufica  Pathftica  quidfit ?  3  $7$ 

W Muficam  Patheticam  que  funt  neceffarta  , 

ibid. 

de  M tt/v/  Patbetice  loco  ofiartufio  t  a  <79 
1/iftJii.atxprimer!  poteflocto  prfcipuos  affc- 

ctus  animi .  a  lAM 

M ujica  Comh'uatorta  >  \>1&  cum fuif  exem- 

pl  jfrttbubs  vfqufndfvl.t, 
Muficarythmic  * .  b  lo 

M  |  /V 1  f^r'«  triflitia  cctnfl  tutit  non  placet , 

b  20$ 

Quid  ad  augmentum  virtufs  tracfiuf  m<t 

Ji.frejuratur} 

b1.rieff;ctusmuji:c:  b  z  1  3 

Wlujice  ~>is  qttxnam  malancholicunt  hwnorem 
dtfjioet^  b  215 

\\\.ufica  quomodo  melancholicot  dfnoniacos 

fanet.  b  ajjS 

Mufica,  qua  ratioue  peflem,  lycanthrop'arn  , 

f,4  rorcm  animi,  aliofqtt:  motus  abfjalerit . 

/5/.  b  216 

Mufca  per  Ecbo ,  b  266 

Miiucas 

Muficut  prrfeclut.quis  dict  debeafi  Z  £7 
M  fff  i  celebriont  apud U  breos .  a  $6 
Mujicus ,  &  Potta  idevettr  bwf  nabat  a  70 
M  '  fkcrum  Veterum  nomina.  3  Zr 

Mujici  moderni,  7.  alios  tonos  conflituernHt . 

fol.  a  1J4 

Mujfd  magnis  erroribus fe  exronut  Ji prorrrf. 
Juttm  harmonicorum  non  babeant  notifiam, 
fol.  a  __a 

Mujicus  antf  omnia  harmoniaco  tonceptuiap- 


tam  qufrat  tfguram  barmonicam,idcfi  T n 

nu/n.  a  315 

M  ujfcut  debet  effe  matbematicut .       a  3  6  r 
M ujici „0"  eorum  diu t rfa  nomtua  .      a  5_J_  $ 
Mu/ici  Veteres  in  mclotbejia  exprimendsL-. , 
quibuf  notis  ;  Ji funt .  a  S40 

Mujfcus,  Poctf,  vide,  mu/fei,  /  etc 
res, 

Mujiciin  compttnendo  non  failuci  aurittm  iu. 

4  cio  fidere  debent.  a  s '  z 

Mu/fci pauci bene componunt .  a  363 

M  ujici  mode  ru  i  defectus .  tbid. 
Mujici  quid  uitare  ,  quid  imitari  debeant  . 

JpI.  a  562 

Mu/ieorum  Romanorum  jiue  Phonafcorum^* 

Lut.  a  $9* 

Muficorum  nomina,qni  b»die prpcipuij  Rom*t 

Eccltfi  t  mujtcfprffunt .  a  614 

Mujicus  modusjiue  barmonicuj  quahsjitt 

jJ.  a  is* 

Varitt  fentcnVf  crca  modos  mujictt .  idicL 

Vartf.fpecicsmodorum.  a  1  <2 

Modus  np/.candi  contrapunctum  Diateffa- 

fon.  a  234» 

Mufri  hbyrinthi  Canon  ,   quem  nabis  ih- 

Jigntt  mujicus  P  trus  Francfcus  Vaicr.ti* 

nps  Roma nus  dedit .  a  403  vfque  ad  4/4. 
Muficuf  modus,  otd  labyrtntbus . 
Mufurga  Poeticf.fiue  Rhytmtcf  appendix . 

fol.  _  b  100» 

M  t{prgis  Grpca  ...  b  u  Z 

M  'f'rgta  Rbeturic*jquaJ:J,&.quidt  b  I4J 
MuJufXta  mechjntca.quai '■$  fit  L  h  l  S S 
de  MutJttonc  modi  ,fitte  Tonifiuc  flylometa- 

buho.  3  672 

Mut  ttioexfe.xtoin  primum  tonum  clawum . 

fil.  b  __. 

Mutationet  ex  6.  tano  in  fecundum  moUem . 

ibd. 

Mutationft  ex(Ltono,  in  lertiumtonumdu- 
rim.  b  63 

Mutat  ones  ex  ^tono  in  quartum  tonum.ib<tL . 

Muta"ones  notarum  metrometrarum ,   b  6$ 
Mutatio  tonorum  in  vna  &  eadem  Qanttlena» 
Jiuf  de  m'flura  Tonorum .  b  7A 

Mutat!o,  uid.,Tom.  Syflcma 


Atio  quflibet  in  propria  lingua Jympba- 
nicat  componereper  nouttmarfficium 
jocftur*  b  7S> 

iV4- 


N 


Digitized  bjJ 


lndex  Rerum 

N.ilura  in  nectffitateingeniofa .  a  12 

Natura  eur  Cygno  tam  longam  tracbdamdc- 

dtrit ,  a  ____ 

Natura  miraeula  infpeculo  aeuflico,  feuau- 

ditorio  .  b  a36 

Natura  prolationij .  b  2j) 

NeronisinJolcntiatnComddijs .  a  6_9_ 

Ncruicur  qualitatt dtfferant.  a  44,2 

Neruorltm  proportiones .  a  4.37 

Notarum  muficalium  vaior  .  a  2_J_7_,<_/'  2_7  $L 
Notarum  chromaticarum ,  &  Enbarmonica- 

runtpronunciationcs.  a  235 

<£r  Notarum  valore ,  &  menfura  temports  . 

JoL  b  <_£ 

Notarum,vide,Mutationes . 
Numcrus 

Numerus fonorus  quid  ?  a_  4^ 

Dj///  qutbusuis  J  iobus  numeris  ,  medtum 

barmonici proportional.  m  ajftgnare .  a  JL__ 
ZX*///  duabus  qu;bufuis  numeris ,  tertiunt—> 
terminum  harmonici  proportionalem  ajji- 
gnare .  /6../. 
2_u//i  dttobus  numeris  quibufcumque  /.*r- 
tittm  vtroquc  minorem  ttt  proporttonalitatc 
barmon  ca  rcperire .  a  -9 

Numerum  quemwi  datunt  itaditttd  re,  i  tdi- 
uftoartts  confi  tuant  proportionem  con- 
fonantt*  diapafun:  a_  iJLlL 

Numerusfcnar  us  ,primus  numtrorum  perfe- 
cloramefi  .  a  1  86 

Numerus  eflregula-,  &  nornta  omnium.  quid 
tn  mufico  concrntu  obf  ruandum fit.  a  269 
Numerut.vide ,  Experimentum  barmo- 
,     nicum*  .-  ■  ■••  uO 

Numeri  fenarif ',  &  Oclonarij  arcanum_j  » 
yi/.  a  269 

inNwnerit  %Jdefl  12345678.  totumartifi- 
ciwn  Melotbeticum  iatet .  a  169 

Nwnert  harmonici,qutbus fubieclum  immobt- 
le  difponttur  tnfrm  CttnirapunfJum  .  a  363 

Numerus  i6_myfii_us ,  b  $34 

Numerus  z^jtmnes  eonfonantias  eontinet. 
tbids\  ~.v  nnti^  y_  ■>•«_-.  . 

Numerus  harmonicus  quomodo  fpiri/us,  &af- 
Jeclionet concitet .  a  s$z 

Numtri  tur  alijfunt fonori,alij  nonf    b  2J>6_ 


OCtsu* fpecies  funtfeptem .       a  149 
Or<a_>  fpecierum  tpfius  Oclaue  ordo  . 
foi.  a  152 


Notabihum . 

Oclauatfiue  Diapafn  ininfinitum  multtpli- 
care.  a  i_6s_ 

Odauam  in  \2_femit0nia  per  ll.  medias  pro- 
portionales  diuiderc .  a  207  Cm*i fyfiema- 
tc  Jeu  Tabula  buius  diutfionis .  ibid. 
Oclaua,vide,Dtapafon  ,Sjttema,  Arca- 
num. 

Oclaua  in  1 2 fcmitonia  diuifa  Cycltca.  a  2_JL 
Oclaux  diatontca gradus  .  a  567 

<&  CW'/  Lyricorum,  &  materia  Poematum,  & 

de  legtbus  muficalibus .  a  6_o_ 

Opinionesvariacircantbficavim.  b  203. 
Otganum  vocis  in  Pfittaco  prope  acccd  t  ad 

humanum .  a  alL 

-<V  Organis,eorumqueJlruclura ,  &  propricta* 

tibus.  a  $06 

<jV  Organi  part  bus . 

Org* Dia tonico ■  cbromatico-enharmoni- 
eum  conctnnare .  a  5  1  s 

Organabydraulicaqualiajuerint,      a  s_4_L 
Omatus  muficut,in  quoconfiflat .      h  144 
0/ petrofum  tn  aure  trtbus  caucrnulis  conslat 
JoL  .1  is 


PAlatium  Dionyfiffyracnfanifamofijfimu 
defcribitur.  b  2_£_i_ 

<k  Palatio  Mantua,&  Caprarola  vocem  miri- 
ficitnf.ndente.  b  294- 

Palatium  ita  dfponero ,  x//  n/A/V tamfubmijfe 
dicipofftt,qucdnon  audiatur  in  altquodrto 
conclaui .  b  29S 

Paiatium  itz  difoonerc ,  vt fonus  tantum  in-> 
duobusoppofitts  locis,atquenullo  aiioaudiri 
queat .  tbtd.  &  b  296 

Paiimpfefins,qwdfit.  b  *J_ 

Par.iijign.aca 
Parad'gmata  vfurpata fccund* ,  quart* ,  <^ 
fext£,&fepttm*.  a  2JL3- 

Paradgma  mtlothtfias  omnibus  numtritab- 
foluta.  |a  3_l__ 

Parad'gma  Hymni  ideam  Ecclefiaflico  ffylo 
exhibens.  a  3J£ 

Paradigmapro  duabusTubis .  a  SQ4- 

Paradtgmamelismat  schoraici.  a  $86 
P.irad'gnta  pro  fl\iorccitat'UO.  a  S94- 

Paradigma  \^_d\phon\um  Chromaticum  mi- 

ftum.  a  6_i___ 

Paradigmaz.opcrationis mixt£.       b  I2S 
Paradoxa  circa  nouum  componendi  artifictu  . 
Jol.  b  16  ^ 

P4« 


Jndex  Rcrum 

Vaufaruot  typutfrarumquevalar .     a  iz__ 
Pcdcs 

Pedis  metrici,&  barmonicidiffcrentia.  b  lp_ 
Metrici pedcs  barmonici  exacle ,  Ctnatu- 
raiittr  fsne periculo,&  errure fyllabtc* pro- 
nunciaiionts  accomoian  pojjunt.     b  3_4_ 

Pedum  meftbrachiu progrejfus  tllicitustet  mefo» 
bracb.  progref.licitux .  b  3  5" 

Pedes.qui  CataUcli%&  acataltclii     b  ____ 

de  Pedibus  verfuum  bebraorum ,        b  126 

Pe clts  dijf  rt  d  Magade  .  ai  _6JL 

Pec7is,ixidc  Magas , 

Pbantafia  fupra  vt,  rc,  mi,fa,  fol,  la  ,  Claui 
cjmbalis  accomodata .  a  4.6  6 

Vhantafsa  vebementer  eirea  rem  aliquam  oc- 
cupata  transformatur  quafi in  rem ,  quam 
defiirat-  b  _____ 

pbilmtU  natura  ambiliofa,&  laudis  amans, 
fol.  b  ZJL 

VbilomeU  laus ,  &  mira  vocum  varietas, 
thii. 

VbilomeU  bumana  voct  loquentes,  ibid. 
Vbanfmus photfmofim-ls  esl.  b  r.4/ 

Vhonfmus  comcut  tn  paraboladiuerfa  centra 

acqur  t .  b  zQ7 

phontfmoCylindrjcoincidcnte  in  parabolam, 

tn  punitum  omnes  liite*  cotsfluunt .  ibid. 

&fol.  b  208 

Vbonocampticum  duplex  medium,  phyficunu^, 

&  matbemaiicum  .  b  24? 

picamira  informandi  vocibus  varietas  ,& 
folcrtia  ,&  m<rus pict  tuentus.  a  aJ_ 
$>igolfmus,&Glazfmusquid.  a  40^ 

Vigrrti*  animalis  Amcricani,aut  dift*  H_de- 

scriptio.  a  2_£ 

Tinax  pleonaflicus .  b  L46 

Vinaces  arc*  mufurgicsrtferuati .  b  24.7 
Pinaces  diutrfi in  arca  mufurgica  ,  praxin~> , 

eomponcndi  exhihent ,  b  1  S  6 

Vifcts  audiunt .  b  24« 

Vlanclut  matris  Ezryali  Diatonico  Qbromati- 

co-Enarmowcoflyloampcfitus .  .  a  660 
Vleelnrum  xfut  in  mutatonetonarum .  b  !___. 
Vltelrologia ,  &  mufarithmica  differentia-, . 

b  ____. 

P/.'  flarum,vid:  fceptrologi. 
deVltonafmo  vfitato  Ecclefiasltco  vulgo  (Tal- 
fobordonc^  b  154 

pleonafmus  coniunclus,&  difiuntlus ,  ? 

/*/.  b 
|Wf4  9limferas,& faxa  traxerint. 
fol-  t>  z3_ 


Notabilium . 

Vttfeos fpcctmcn Hcbraic* in pfal.  t___i,eluct- 
fcenttt  infol.  b  64 

de  Potfi  Arabtca  ,  Samaritana ,  // ebraieau, , 

Aetbiopica  .  b  13* 

rtV  Polyphonijs  fiue  multarum  vocum.  melodys , 

quotuis  notarum,qu£  tamenfiiu,&  valore 

squalesfunt.  b  z± 

Volyphoniorumnatura&mutationes.  b 
VolyodiaGrecorumfiuePolyphonia:    a  539 
Volypbonia  cur  non  femper  ajfcclus  tommo- 

ueat.  a  $61 

Vvndus  inuenirt  Cbordis  appendrndu  advni- 

fonumconftituendum,&  deinde  quodcunq, 

interuallum.  a  448 

Pondere  metalli  dato,& feraminis,per  qutdfi- 

lum  filaridcbet  magnitudinetlongitudinem 

filiinuenire.  a  4S 1 

Praxiseomponendi  quamlibet  Cantilenam  in 

conlrapunftofimpltci .  b  £jS 

Praxis  compofitionis  ex  Abaco  contrapuncla- 

tiuo.  b  _____ 

Praxis,vide  modus.  Abacus . 
in  Progreffsone  Geometrica,fummam  omnium 

termtnorumreperire.  a  l6z 

Progrejfio  Algebraica.et  mira  cius  proprietas . 

fol.  a  i_6_i 

Progrefiusduplexejl.  a  29* 

ProgreJ/us  ab  vnifono  adz.fit  duobusmodir 

ihid.    e*  '  * 

Vrogreffus  harmonici  quinam  liciti_fint,  & 

quomodofieri  pojjintet  dtbeant .  a  292 
Vrophetia,et  Diui/iatro  quomodo  barmonicit 

modulhcaufaripofjint.  a  224 

Opiniones  de  ca  ufa  PropbetU .  /i. 
Proportioncs 
Proportiones  multtpltces  fuperpartientes  inue- 

mre ,  a  8iL 

Proporttonts  quadrupiicet fuper  oflapartientes 

vndecimat .  ibid. 
Proportionet  duplg  fuptrbipartientes  tertias . 

ibids  , \uv\  i  . 

Proport  onesinterfeaddere:  a  85. 

Proportionei  multiplicare per  numerotfractot . 

foL  a  ft2_ 

Proportiones fiue  rationes  diuider*  per  propor- 

ttontt.  •  ibid. 

Proportivduplexin  Algebravfitata.  a  164 
Proportiones  harmomce  quomodo  refpondeant 

Geometricit .  a  166 

in  Proportionibus  multa  arcana  latent.  ibid. 
Vroportio  velocitat[s grauium  motu  naturali 

defcendentium.  a  418 

Vrt- 


Diq 


Index  Rerum 

\'r»'jori  o mssvtd:  harmattca proportonalitus. 

Propofit  oms  intcruaUoruquai  pulmuU  ord> 
"t  pofitj  adfe  tnuictm  habent  maioribus 
numcrts  expnjja .  a  4.60 

trotcilatto  Autboris  circa  Sioalrnam  mu/i 
cam  .  a  545 

Pfalmus  * 

Vfalmi  Dau'd:.ci  utrumfjjfa  Oratitne ,  an-> 

vero  carmin:  ctnfcripf  /int ,  &  quagenere 

Carmitiis.  2  J7. 

tfalmi  cempofili ,  vtcanerentur  cuminilrw 

mentts .  a  J_l 

in  Pfilmorumtitulis  notantur  I rtilrumcnla.ad 

fua  cantandus  erat  Pfalmus .  ibid. 
PfaJmi feptem fitnt  cenfcripti  alphab  lici.A  fifl. 
in  Pfaimit  acroflichis  aliquande  amittuntur 

afquml  tters .  ibid. 
in  Pfulmis Dauidisreftrinntur  e-nneifUres  et 

fbemata  Poetarum .  a  6l 

tfalmi  ih  quo  Carmtnit  gentre  fcripti  fint . 

/>A  a  6_i 

tfalmus  ,  Cantuum  ,  Hymnus  quemedodfe- 

ratit.  a  558 

FfJterium  Dauidicum  quaU  l  a  49 

tfittmcus  auis  bummna  Lquela  amulus.  a  a7_ 
/y/7/ j  c/  mirum  txtmplum .  ib  id. 

tfypbia  pifcts  (  vulgt  PcfctSpada  )  per  certa 

•rerbavenatio .  b  227 

tueri,&  Eumucbi  maxtmeh  tb  lesfunt  adfu- 

prtmmmvocemcantandam,  a  <6l 

tutrij& adultifimul  eantantet.cur  oflauam 

diflent .  b  a  1 1 

Punflam  Sjncopatum  debtt  tfpt  confonunu* , 

fol.  a  303 

P.iteicur  itarefonantet.  b  24* 

tjftbagoricorum  in  numeris  barmonicis  ftu- 

d.um.  a  i\u 

tlthagoricorum  mu/sca  Pbilofbpbica .  ibid. 
tytbagertcaTetrafi't,qmd.  I 
tjtagoncifvitra  dfd>apafon  non  procedcbant , 

Pjr/A/a  /*,*  quid  fign  ficabat  apud  Veicret 
/•/.  a  zo 

tjtbagerai primus  proportionet  muficai  Jifpo- 
fuit,  a  536 


QP i»f*  quomodo  T ritenum  fuperat , 
/•/.  a  ioi 

'  S^uintacenflituiturextertia  maimri% 
&  tertta  mineri.  a  lot 

Qenefit  ^uinta  fiue  Diaptn/e  .  lit/. 


Noubilium . 

Qutntaeadcmcomponiturex  quarta  &  tono 

maiore.  tbid. 
J^ainta  mdiuncla  tonominori  profert  fextam 

minorem.  a  1 1  o 

Qutnta,addita  T^rtia  mineridat  fcptimmnu* 

minorcm.  a  nr 

ex  S$uinta.&  ttrt  a  maicn  emanat  feptima 

maior .  ibtd. 

Addttione  quinta  ad  quartam  refuliat  Ocla 

nafiucdtapafen.  a  Ila 

quattiorfpeciet  quintd .  2  I4I 

Qutnta fpecierum  ordo,fccundum  orJinemna- 

turalem&femitonif  proceffum.  X  22+ 
Qutnta  fpecitrum  ordo ,  ad  inueiligationem 

tonorum .  ibid. 
S^uinta  d  minuta  interuallum  barmonicum 

cxfc&fuanaturadfionum.  a  aa7 
S$uintafuperj7ua,&  d  minutaquafit.  a  2ta 
dcdu^rum  QuintarumjtliarumqH*  Djfonan- 

tiaruml  ccntia.  a  *«• 

%uinta,vide,Diapente . 
Quirta 

Quarta  componitur  exTertia  minere ,  &ex 
tono  mirsore  .  •>  1Q7 

Genefii  quarta  ex  tertiamai*ret& ftmita- 
niomaiote.  a  /Ot 

$uarta,& Tertiammorfimuladdita  faciunt 
fextammitscrcm ,  a  lop 

^amrta  ,  7" f rtia  maior.fimui  addita  confi- 
ciuntfxtam  maiorem.  a  i  IO 

Duarum  quartarum  add  tienet  producitur 
btptacbordum  minus,  a  111 

Tresfpeciet  j£>uarta.  a  147 

Sjfuarta  fiue  d'ata/Jaren fpeeierum  ordo.  a  i£t 
&  fiur  D'apente .  ibtd. 

Quarta  confinantia  quomeie dicatur .  a  224. 

Quomodo  tonurum  dfrtmtna  inuesligentur 
tiid. 

Quarta  difjona  quomodo  cenfenafiant .2  2tJ 
guarta  &feXt4  vfurpata  ,  paradgmata^ . 

>/.  a  **jk 

Jfcuarta  fyncopata  centinuo  fuauijfima  reddi- 
tur .  a  2j>o  enmfuts  rcgulis,&  Exempfis  . 

ibid. 

j^uarta genefis .  *  4l* 

Jjtuarta  tnfra  quintam  pefita  cur  dfionet. 

fl.  *  4J4_ 

S^uarta  infra  quintam  pofita  djfionafit.t  45* 
Sguarta  Enarmenica  fpecies.  |  6*0 

Sguadratum  quejlikeifi  tn  ecto  paralUUrra- 
ma  dirimatur  aqualta  *  r *  £«f  dtuifiene  » 
interualU  mufica patefiunt  .2  Lt t 
P/>f  -fe4** 


Digitized  by  Goocle 


1 


Index  Rcrum  Notabdium . 

Qtantitas  infyllab*  pronuxciationc  tnplex .  ReguU  de  qutnta  falfa  fiue  fctnidimtttnte^  ■ 

fol-                                       b  29  fol.  i&stpzVX 

Quibus  modis  Dauid Saulcm  M ufica curau  t.  RcguU  dc •vcr/ibns  Hcxa.mct&  oi  ptntumciro 

fol.                                           b  213  ,THufari(hmisapplicanJ's.'   1         b  101 

Quidadtratliuamvim  Muficd  rtquiratur  .  Rc  uU  in  M ufurgiam  poeltfttmr     .  b\%9 

fol.                                       b      s  RtgyU  mutattonit  tonorum .              b  12 J 

£[uomodo  bcllicos  afftflus  moufat .      b  550  R  guU  mislurx  d  utrforum  metrorum.b  ioo 

Qitomodo  cborda  cbordam  intadam  moueat :  RtguU  obferuattdx  tn  mthtbefij  fwr\Au%. 

ful.                                      b  21 1  b 


1 22 


Quomodo  compo/itiocbromaticarrjlitutnda-,     Rogulus  ,  nonnullas  trfrmaitds  gUoiJmis 

clauftLn  muiuatai  l-J'c'tnu  .       .  i..-ft  1 
Refufita  ad  nouam  artcm  mufatithwtenm-,. 


exrrgulis.  a  642 

Qttomodo  diuerfi toni  diuerjos  diuerfimodi  mo~ 
ueant .  a  5*0 

Quomodo  cnarmonicx  fpecies  refiituendx ex 
regul  s.  a  643 

Sgjomode  Mujica  melancbol  cos  &  Dert-oma- 
cos  curet .  b  2T6 

Quomodo  mufica  miros  affeclut prxflet.  a  5  5  o 
Quomcdo  mufica  prtmo  fpiritui,  dcmde  affe- 
clus  moueat .  a  STZ 

Quimodo  numerus  harmonicus  afftfjui  mo- 
ucat .  a  s  o 


1  >I»V»W  V»tt\»».>  »•« 

Rbythm;ca  ars  quid.  \x.y  b  z7 

Rhftmi dcfintt o\%  •> b  io 
Rbythm.ua  quid.  b 
RtmafLtt  d  s  quantum  addff rtotiaj  vocum 
fetijtftai fol.  a  23 

Roman  aifUddufius^mfinora.      *  b^272 
Roidtyvbalart*  u»  frilcjfj  Fuldtwfid' 
$ttjo,  k  j3» 


^^^i^m^Uriaperpeiumjt/tobiltT  •     b  3  19 
guomodo  prodgiofa  muficafiat  fubindt  pcr     Rotagum  CjUndrum  pbunotacltcura.  mouen- 

diabdum.  [>  f  tiumfabnca. 

guomodo  Saul  <:i  Muficxfucrt  I  baytlus  d     Rotar.ua pxn/iliumfabr.ca  . 

Dtfnonio  .  b  2T5 


rjo 
33* 


Quomodofotus  rts  moutat .  b  23  I 

Quo ftnfu  olim putt* fcrat  &  Saxa  traxtrtnt. 
fol.  b  28 


■1 . 


^  Airamenta  Ecebfil  quomodo 


R 


nx  ololigo  .  a  1  r  Earum  Anatomia        ttt . 
ibid,  Quomodo fiat  coaxatus  tarum .     Saxumfurdum  in  Scotia  mirabile 


aniftu 

barmoniam  tnd 'C*nt*  b  ^3-2 

S.dtus caufit  in  t.trantuif .  b  220 

Saxorum  attracl  o  ab  Orpbto  fatla  quidnc- 


a  9 

ScaUm  muficaltm  utut-Hii  Quido  Atttinut . 

f<d.  '".'..i »:  i«i  \ifi 

Scala,  Mu/ica  Tonorum  &■  Semitoniortun^, . 

fol.  a  \%at 

ScaU  Guidoniana  iuxta  mertten  V tUtmml^j, 
Gr-icarnm  ingrntrt  Diatonico .        a  1 1  S 
Scala  Craf/iltti  &  pond<r:s  Ta}  Cxmpana- 
rum,  ~   a  TT7 

Rrft»xio  m  quinque  corporibut  rtguUribut .    Sctnic*  Muficst  vit  &pottilas  in  ani&et  bo- 
fol.  b  2T9        m<nwn.  .  a  T*S 

Rtgiflra  mundm  Organt .  [>  Sceptrolog'd  nourm  Muf  rum  tjpus .  b  tv^. 

RegifiraOrganica,receptacuUxentorum,fol.     Schrma  Sotrm  Sp  crrum  Otlauarum ,  trt* 
Its.  a  512        plex,  Diaton:cum,Cbroma  icum,Enarmo- 

RegtflrumOrgawcumqwdf  ibid.        nicum.  a  64.1 

RexDini*viMvfic4'nfurortmac7us.bzl7    Secretum  Canonum  noua  arte  perfi*en/o~ 


ibid.  &  Quisfinis  earum  coaxatus.  ib'd. 
R.  Abrabami  Abenezra  nugd  .  b  2T5 
Rat  o  augmentandt  fonot  tntra  parabolas . 

jil-  b  Too 

Ratio  txptd  ta  mutandi  tonot .  b 
Ratiomxn  feilandifecrctaperfonot.   b  y6l 
Rat  c  q  rd/stfcandum  Eucl  dtm.       a  Jz 
Refltx  o  &  r.fracliv foni .  b.  24  r 


Rtgis  Gj  Ut4  M ufica  compofitio .  a  6  9  o 
Regula  dtpofivontfccundjt.  j^l 
RtguU  de vfuTrttoni .  a  28 7 


rum . 

Secretum  magnum in  Mufica . 
Seeunda  9. 1 6. 23.  tiufque  vfus . 


b  165 
a  185 
a  2S3 

Se- 


JmdfX  Rcrum 

Stcunda  fyncopata  conitnuo  fuautffitna  redd:- 
tuw  .  a  290 

Semidtapafon fiue  Oflaua  imperfefla .  _co 
Semidiapcntc  quidi  a  _J_ 

Semidiapente  fiue  quintt  diminutx  xfus  . 

fol.  a  zll 

Semiditonum  in  chorda  aj/tgnare .  a  ____ 
Semidttonusquidi  a  9A 

Semitonium  qutdl  a  92. 

Semitonij  motus  per  Qtlauam  totius  M  ufic* 
diuerfitatit  ciuja  efl .  a  <  $3 

Semitonium  aliter  &  aliter  pofitum  quos  affe- 
flusmoueat.  a  3^3 

Septima  vjiu  .  a  28; 

Sextarumvfus&reguta.  a  276 

5/g«  j  afcendentia  &  djcendentia  in  gr*ca~» 
Mufica.  a  7_z 

Sfgwa  mutationis  in  Greca  M ufica  .      a  _J. 
S/g»<i  4  rfrtr/ ,     6  mollis  &  d'efit  intra 
columnai  Tonorum  occurrentia  ,      b  62. 
Signorum  Cbromaticorum  pofitio.        b  7_t 
Sonus  humores  varii  mouet .  b  212 

Soa«/  «o*  r/1  vnus  numerofedex  multis  com 

pofitus  .  b 
Sonui  prodigiofus  quidt  b 
Sonus prodigiofus  littorum  maris.  b 
Sonus  prodigiofus  in  Candora  .  b 
Sonus  fimia  lucis .  b 
Sonus  quid  &  quo  modo fiat .  b 
Soni  definitio . 
Soni  ajperi  &  Unis  caufa  • 
Sonorum  diufio . 
Sonus  quomodo  muros  tranf  at  craffijfinot . 

fol.  a  8. 

Sunusvtrumin  vacuofieri poffit .  a  II 
Sonus  quamodo  propagetur .  |  1 8 

Sonus  cup  mtlius  intra  quam  extra  djmum-j 
percipiatur,  a  3<? 

ex fono  colligttur  denfitas  &  raritas  corporum. 

fol.  a  1Z 

Sonus  &  barmonia  ex  lignis  colligenda  . 

fol.  a  s '  5 

Sonovtbementi  curterreamur  ,  b 
Soni  harmonici  vis  .  b  _j8. 

Soni Jubitclum  aquaefl  .  b  240 

Stf«/  quomodo fint  morborum fanatiui .  b  229 
Spacifper  quoJfiinus  tran/st.quanfitai.b  24-i. 
Species  audibiles  tmttantur  vtfiles  .      b  2.i__ 
-Spcciet  Lbromatic*  &  Enarmonicd  quat 
foi.  a  638 

Specimen  nouum  artjficiofe  muficf  infliiutum 
ptr  nouam  artem .  b  LiZ 


235 

239 
219. 

a  i 

a  6 
a  d 


Noiabilium  • 

Spintus  viiaies  mouentur  adtremores  chotda- 

rum.  b  zii^ 

Spirttus  in  corde  mouentur  perfonos .  ibid. 
Statua  ex  magia  naturait  arttculatat  voces 

pronuncians  quomodo  conflitut  pcffit.  q  10  $ 
Statua  ad. ctrtum fonum fe  moutntes .  b  3  $6 
Statujtfabrica  inmodumEchus  verba  profc~ 

rtntis  .  b  306 

Statua  omnes  aflionet  quafi vitalcs  exercens, 

qutmodofirri  pofsit .  b  3  06 

Statua perpetuo mobths  .  b  367 

Steganographia  mufurgiea .  b  3^2 

Strcpha&  antiflrophaquidi  a 
Styius  Cantandi  GallistGermanis,  Italis,  Uif- 

panisvfitatus.  *  __fcl 

StylusCanonumcumexemplis.         a  583 

Styius  Drammaticui  fiue  recitatiuus  cunt^ 
exemplis.  a  S94 

Stylus  Ecclefiaflicus  quis  effe  debeat  cum-> 

exemplo.  *  S?I 

Stylus  hyporchematicus  fiue  cboraieus  quis  i 

fol.  a  58« 

Stylut  Madragilefcui  quisfit  i  5^<i 
Stylut melfmaticus qunl  a  5*6 

Stylus  metabolicut  quid1  eiufque  exempla^  . 

foi.  a  6_7_2_  vfque  adfol.  6j_i- 
Stylus  Symphoniacut quisUum  exemplo.z  592 
Stylui  ibetralit .  *  11° 

Stylut  Trag:cus.  *  32/ 

Stylus  phanotaclicut  f  *  5_S-Sl 

Stylui  motecJicus . 

Snr*6/         mcderuquomodo  intcl\igendu>n 
fol.  b  iai 

Sy  mpathica  M ufica  per  Coniea  corpora.  b  16  ? 
Symphomfmus  Elementorum .  b  1  I 

SymphoniaClaucymbaUs apta.         a  465 
Symphonia pro  tefludmibus -  4<° 
Symphonia  Cytbarts ,  Tbiorbis,  Harpis apf.ro- 
priata .  a  484 

Symphonia  pro  Chelybus  omnibus  numeris  ab- 

folutifstma.  a  ±87  ifque adfol.a,9i 
Symphonia  cumfifluht  btxaJiomis,quasFlau- 
tosvocant.  «  5  00 

Symphonia  quatuor  vocumomni  inflrumeit- 
tvrum  generi  accommodata .  592 
Symphoniurgia  quadruplex  caufa .     a  ____t 
SympboniurgifR.gulf.  a  246 

Symphoniurgia  duarum  vocum  cumfuis  exe- 

plis.  £ap 

Syncopationis paradigma  catholicon.  a  ?<_i 
Synoopatio quidfit .  *  2*9 

Syncope  barmomca .  «280 


Digitized  by  £.( 


Indtx  Rcrum  Notabtlium . 

Sy/opjst  artttfcij  noui  Mehthti;i,quo  Goif-        hngit tdtnem  chordtrum 
trapunctut  qwlibet  perfi. 


r  :itur .       a  3  5  8 
Synopfit  tnttrumcrttorum  polycbordoru-n=r . 

M  a  4<3 

Sjringa  Panos  quomodo  in  Qrgano  exb  bea' 

ffr>  "  1 34* 

Syilema  1 1 .  mtdtarum  proportionalium  .  qui- 
but  Otlaua  in  1  z.  ftmttontaaqujl  a^tn- 
Hoxenidiu  ditur.  a  207 

Syilemaidem  innotis  Atu/icis  exprefium~~j . 
/ol-  a  20S 

Syilema  23.  medrarum prjportionalium,  qui 
busOctauain  24..  dicjts  diuiditur.  ibid. 

Syilcma-Vniucrfalc,quo  ajfumptum  thermtz, 
per  1  2.  tonos  mutatur  ejfentiaiiter.    b  6  $ 

Syilcma  mutationis  notarum  mctromctrarum 
1  ux ta  tcmpus  imperf  ctum  .  b  6  5 


NOua  M ufaritbmic*  artis  ratio  &  Mt~ 
thodusfufed  fr  bitur .  b  46 

Tabularum  Mufurjrhmcarumordo.     b  47 
TabulaftueP.nax  r.  t>  2.  Vocum polyfy.tr- 
barum.  b  60 

Tabulafsue  Pinax  III  Mufurithmorum,Ado- 
niorum  O  futra  eos  comptnendi  ratrxr, 
fol>  b  80. 

Tabula  IV .  mufintbmorum  Euripcdttrum-j 
f>L  b  83 

Tabula  V.  mufariibmsr.  Anacrconticoruncr. 

Jt  b  * 

Tab.VI.mufr  tb.Iamb:corum.  b  87 

Tab.  VIII.  Mufanth.  Enntafyllaborum.— 
J4>  ~  b-89 

Tab.VIII.  Mufarttb.  Decafylhborum.  b  -~n 
lab.  IX.mufr.  tfj  //<•„  Ucafylhb  or .  b  -9-3 
Tab.X.  mufaritb.  Sappbcorum .  b  -95 

T^b.XI.  mufarith.  Dod  cjfyhb.  b  97 
Tab.l.Mufurgtdpoct:cffior:df  in  Adon  js . 

M  b  103 

Tab.  1 1.  MufurgiffLridf  pro  Euriptdf's~~— 
.M  b  106 

Tab.  I/I.  Mufurg.jloridf  pro  AnacrCvntictt. 


fol. 


b  109 


Tab.  IV-  Mufurg.  florhict pro  Iambici} 

M  b  112 

Tab.  V.  Mufurg.for.  pro  Enneafyllabrtrb- 

■1  Q«*M  bm 

Tab.VI .  M ufurg.fhr.pro  Saphhit .  b  -rn> 
Tab. pleongfiica .  £>  ,40 

T abulaqu*  monflrat  fcriem  Q&auarum  & 


T abult  mJuthcticf  vfus  &  cxplicatio  A  360 
T abul.t  proportioncm finguLrum  '.meruailorii 
in  termmis  raj.cat.but  jeu  miwmu  e~~~br- 
bens.  a  103 

T abulam  rfica  omniacontrapunctislcfar/ts 
arcanareutlans ,  ciufdcmquc  i  fus  £-rar- 
rlcatio.  a  3<1 

Tabt  la  Combinatoria.  b  5 

Tabulf  uroporttoms  chordarum ,  quf  in 

—  cymb  d  s  confii t uendnfiru.  unt.  a  464 
Tabula  grauitates  &  d:uerfitatts  fonorum  in 

varijs  lignorum  gcntribut  dcmonilnwr. 

fol.  a  st6 

Tabulfcr.ifjite;  Campanx .  a  521 

Tabularum  Confiruit*rum  Ordo  proCantrr* 

numCompcJit  cre .  b  4IS 

Tubula  l.Noturumfaler  t.  b  S~z 

Tab.  /I.  Pauf  rum  typut .  b  «  3 

Tarant  fmo  ajfccti  curc  rt  t  qulbufdumxzkr- 

—  rbuttantopfreJchcteiit.r.  b  2-2 
T oraMtuhrum  (Lucrjurttm  d. uerf  / ropr:7Ta~J. 
.  fil.  a  ~zzn 
T .  rantulf  m  'rj,i  i  mujTcfptracfa  :  b  2 1  9 
T ailatura jiut  Abacut bar mon.cn t .  a  4-^4 
T afldturf pohtltctrtorifo*  a  556 
Tijlatura  inilrumenta  Veterum  carebanf: 

fol.  a  $J6 

7* emptis  Echoni,quodco-npetat  optimum.bza,' 
T  mpor  t  Mujict  txacta  trailatto'  -&t6 
T  rtntrum  y  fut fiterepula  .  ~~i 
Terti*  maioris  df"  miticr  s  raf:  ra  .  4  3  4 
T  rt\t  maioris  quomoJv  minure ' Juperat.z  loi 
T etrachorda gcncris  diato»~crjChrumanci ,  *•/ 
F.nprmomc  puri .  a  64.9  65 r  <l»;8 
Tefracburdorum  quinque  genera  e/  mque  ? 


I  f7  f  /  1  1  8 


Tetracorli  llypaton  \n  M  orocbordo  dr/r-n-- 
tio.  a  S9~S 

Tetracordimcfan  in  monochtrdodctcrm.nat  0  . 
fol.  a 

Tetracordi  hypatcn  chromatxcum .       a  200 

"T  tractysPpbagorica  quidl  tt  cius  arcana. 
jol.  a  «04 

T etraphonia  jsue  quatuor  vocum  compojitto- 
nes.  a  31  $ 

Tetrauhonium  ilylo  F.cclej/aflico .  3316 

7*t*  'nphon'um  Cbromaticum .  ib  d. 

Tctrailopbo  moni  coh  Anacreontici  rnttrtda- 
to.quamuit  harmoniam  pttitam  compone- 
re .  W  84 

Thcatricum  Triphonium fymphoniacum  fub 

pro' 


Digitizt 


Jndcx  Rcrum 

propo^tione  tfipla.  a  3 14 

Tbeatrum  Vitrunianumet  Echforu  intra  id? 

difpofitio.  b  282 

Tbtorica  Mufica  veterum  qualis.  a  146 
Theoria praxinfempcr  dcbet  haberc  coniun- 

ctam .  b  1 

Tonusquid.  9<Lct\_+6 
Tonusmaior  et  minor .  a  101 

Tonorumexacta  defcriptio  569.  corundtm~> 

natura  et  affectio .  573 
70»/  diui/ionis  typut .  a  134 

Tonorum  diuifio  in  difpofitione  barmonica  et 

Arithmetica.  a  239 

Toni  diuifio .  a  J02 

Tonorum  varia  confiitutio  et  eorum  tranfpofi • 

tio .  a  23  1 

Tonorumnatura.  a  554 

7_W  enarmonici  diuifio tt pronunciafio.A  649 
Tonorum  electio.  b  7_o 

Torcnlaris  in  titulo  Pfal.%.  non  aliud  ntfiln- 

flrumcntum  ad  quodtrat  cantandus  tUe^ 

Pfalm.  a  59 

Triangulumphonocampticum,.  h  23  p 

Triphonium  dtatomco-cbromatico- enatmoni- 

cum.  a  664 

Tritonus  quid.  a  £7 

Tritonivfus.  a  286 

7"«  &.*  earumque  proprietates  .  «502 
7__vo/  mira  proprietat . ,  /_>/./. 
Tubfductilcstarumjat '  dffertntia.  a  __[ 
7^0/  f    muro  infiti  mcUus  vocem  rcddant . 

quamhbtro  aeri  expofiti .  b  -9  S 

Tuborum  ofcorum  conftructio .  B  304. 

Tubis  oticut  Cucbleatus  pro  i>;ird.tfirift  b  20  S 
Turcarum  Mtfica.  a  i68_ 

Tympanumexufquefabrica.  a  *__8. 

Tynpana  plura  harmonici  concinnart\  a  529 


VAior  notamm  muficirum .         b  <,z 
V  ariatto  prope  infinita  AiUftritffmo* 
.  .  rum ,  '  _  b  18 

Venenumin  Tarantatis  quomodo  exp-rtt . 

yi</.  b 

Vcnti  quinam  Mufic*  aptiores .  a  58U 
Vcntuspcr  follcipcrpetuus  quomodo  fieripof 

fit .  b  3 10 

PVrta  quantum  in  animos  hominum pofsint. 
Virborum  ad  notas  muficalct  applicatio. 

fol  b  £6 

Vmres  quibusnotisMuficitvfifint.  a  i_d 


NotabtltUm . 
Vftcruminflrumcnta  mnfica ,  vtrumfucrint 
polyodica.  a  539 

f tbrat.oncs  chordarum,  quomodo ftmendf . 

fol.  a  LZQ. 

Vifcofumanimalfubicctum fono  proportiona- 
tum.  b  219 

Vifus  aranei  Jndici  loco fidium feruit.  b  2x2 
Vts  barmonif  in  ommbuf  latet .  b  202 

Vif  morborum  curatrix .  ibia. 
Vis  muficf  in  animos  bominum .  ibid. 
Vis  Muficf  in  quo  confiflat .  b  20» 

Vi  mu/scf  Kex  Danif  in  furorem  actus.  b  2lZ 
Vis  mira  Soniiutfptluncf  in  Finlandia.  b  23+ 
Vnde  rtfonantiain putcis .  b  _l 

Vnifonum  quid.  a  96 

Vnifonigcncfis .  a  430 

Vocis  d^finitio  eiufqueCauff .  a  20 

Vocit  htsmanflaut .  a  i£ 

Vocum  dtfferentia  •  a  2i 

f ccr/  dtuerforum  animalium,volucrum,  inje- 
storum  ,  a  2^  3_L  12  3_i 

^ x  c«r  r  longinquo  acutius  ,ipropinquo  ob- 

tufiusfonct.  a  3i 

fVx  bumana  ad  imitandum  alioi  prouocat . 

fol,  b  _7 

Vocum  quatuor fignatio.  a  2H9 

Vocespolyphonif.  a  33* 

Vocum  combinatio  .  a  341 

f  ox phonagoga  quid .  a  368 

Vocum  tranfmutatio  quomodo  peragenda^» . 
Vocis  acutfetgrauisin  bominibus  caufa^, . 

fd.  b  201 

Ffrtr/  tfomi/tum  etanimaliumin  ripa  flumim* 

in  Prvuinci4  Candora  cxaudiri  filit* . 

fol.  '  "b'23* 

Vox  canalibut  inclufa  vtrum  ibidem  perma- 
•ynerc pofsit .  b  272 

Voxpcr  tubos  longos  opt\mi  propagatur. 

fol.  •^«ais,  b  ^T-l 

^ex  /;f  r         circularet  mclius  propagatur , 

quam  ptr  rectos  tt  quare.  b  274 

Vox  in  Conico  Canaliplm  intenditur,quam  in 

cylindraceo .  b  275 

Voxptr  Circularesfuperficies  maximi propa- 

gatur .  b  ziA 

Vo x  \>cr  tubum  Cochleatum  propagata  omniu 

•vebementifiimiintenditur .         b  277 
Vox  Cuculi  quomojo  in  organo  exbibert  pof 

fit.  b  3_3 

Vo x galli  quomodo  in  Organo  txbibeatur . 

fol.  b  3___ 

Vox fiincidat  in  obiectum  orthopbonum ,  ea^» 

infe 

4  Digitized  by  Googl 


Iftdex  Rerum  KotMmm .  — - 

tn fe  ipfam  reuerberabitur .           b  249  dirna ,                                   a  5  +  - 

Vfutetapplicatioptnacum  intra  arcam  Mrtn  Vtfurdut  Muficampercipiat,           b  35  9 

furgicamcanttntorum.               b  188  VtMtatet finitfingularum  parttum  audift** 

Vt  quit  Campanarumfremitum  fe  audire-pu~  Organi .                                 a  16 

tet.  b  3  5* 

Vtrum,  cur  et  quomodo  muffca  vim  babcat  ad  Z 

affcctut  condtandot.  a  549 

Vtrum  dmerfi  toni  diutrfit affectibutrefpon-  1^7  Tlorganumconftruere ,  id'fl  infhumen- 

dcant.                                 a  552  f  /  tum,in  quo  loco  fifiularum  ligna  cylin- 

VtrumMuficaycferum perfcctiorfucritmo-  draccadfponuntwr  >                  Z  %il 

F  I  N  I  S, 


Summa  Priuilegij  Caefarei. 

Ferdinandi  III.  Impcratorisauthoritacecautumcft, nc  quis  mtra  Sa- 
cn  Imperij.Regnorumqueac  Dominiorumcius  hxrcditariorum  nncs ,  impri- 
mat,aut  vcndat,  vcl  quoad  totum,  vcl  cjuoad  partcm.Opus  intitulatum  Mufur- 
gia  Vniuerfalis ,  fiue  Ars  MagnaConfoni,  &  DxiToni  P.  Athanafij KirchcriSoc- 
Icfu  per  deccnniu  abfjue  Authoris  faculracci  fub  pxnis  qux  in  Cxfareis  liccris 
•oncin  cncur .  Dacis  Vicnn*  4-  die  Mcnfis  Deccmbris,  Anno  1  649. 


Summa  Priuilegij  Regis  Catholici. 

Philippi  IV.  Hispaniarum  Rcgis  Cacholici  auchoritate,  idem  Sancitum 
cft  incra  totidem  annos  per  Bclgij  Prouincias  Regio  dominio  fubie&as ,  vti  cx 
ciufdcm lircris  latiuspacet,  Datis  Bruxellis  io.Iulij  1 649. 

A  D  M O  N I TI  O  AdBibliopegos  l 

Iconifmi,  in  quihus  ftgnatur  ( 1.  Tom. ) fpeBant  ad  Tomum  *.  ad  folium  thtdtm  fi- 
fnatum;  Cateri  rvero-lcontfmi ,  in  auibus  Tomus  non  afstgnatur  yfcd  tantitm  notatur 
foltum  ,  fpeSant  ad  1 .  Tomum .  Fronttfptcium  feu  Figura*  <ju*  conttnet  titulum  Opc- 
ris  cum  nomine  Authorts,poncnda  efi antc  Tttulum  Tomi  1 .  Icomjmus  'vero  ApoUtnis 
fgnatus  cum  T^um.X/.  ft)  X/I.prafigautr  Tttulo  Tomi  t.  Efjiites  dentquc  Ser.Archi- 
ducts  frdponatur  Dedicatoria  in  Tomo  1. 


Digitize 


E  R  R  O/R:  E?S     T  ?  P!  I5C  I 
Ton&fotmt  Commi/ii. 

-  FoligL^Jjnea  j.  pjo  aUquodjlegc  aliouotj.  foUUliU^proUtib» UixJ*tMb*&linea  vltiraa  oroLarea.le  M  1*»,,. 
•    n  ?  4  *  yon,,       iW*  '  ^'-V*1'  W»1  «"Hneailk  ponantur.y.  *d    foLj ,6.  linj,.  /wb  4. 


lin.p  pro  E^HAfae 

ftip 


£C  0,69.  lin,J|,  proborjarcdduur.lc^L  b.n-njf  ddit  .  io|-  « 


pi  tvib*  rnrTcVicori 


1  jSy1'^-"  '  ,K,r*  P'°  pnnw,  le^e  iqiniam .  JoJ.409.lub  pcatade  pona*vtu/  hjrc  »«tba  : 
«Jk^?; .  °5„* H».""  .°nuer,:i<  WVfcJWV' P/' notaa ^mim wma*».  k&c icnr ibrwie» .  rbicif  . 

nimaiad  breiicn,.  I0I.40I  diikjj.  ieg-j  »n. 
[le^«  addc(tcnfio<ieru  «ir»poris .  (ol.^n. 
■•.i^flroraiJtiplicau.lekjc.muUipliAJ,*  •  loi  +.9.  M.loco  ,...d  1 
^ne  ,  ad^  lb.fler»  !,n.  ,    lota  6.  ppnej.  rqJip^U.^G fpjf,  £ po,c  &  |a  fol «.   

N    T  O  M  p  .  P  R  1  M  O 


f,n.a4.fege:Jdfcmlbreu,  i^,Cjnt 
&  4  1  -J-  lege  ?3  ctcv  u.onen,  tc.^o- w .  fol.4,4,  tin.ti.  mo  m  Uic  arj  le* . 


Per  pentadem  intelligimui  f.lincarum  fyflcma  intta  qtiod  notie  mufic*  continentur, 

•      Sebema  errtrum. 

•~ 7~V"|  »t*f~  l- f-7"-l-"t-f— f--  wmm 


na  errerum. 


e- 


«#    ¥  tI   T  T  T  £3  '•  T    •t  jfT  ***»  H  A 
doc* .  fo".»  p,  pe uadc  quarta fub numero ,rv& 


fol.ii'«'«n  vltimipent  d-  vltima  nou ponatut  IrT ("rlrifcrlrri .  vt  x 

»<  t  p  o'l«a  fjgnfi  'fHf.vi  ^qujtuAfuti >  Ltxra  A  *3c-  B-foI  i.f.  p-  ntade  t  f«t>  nunn '  o  i'^  al .  pcn-i*»»,vt  t*b  Capparcu  ,n 
aptnt**  vero^OT»*  drb  mirrfern"/  ponafi'r,vtx>  lirttr-  docet .  fol.134,  pentaoi  5  vltimlr  du»e  notae  curn  fif m  t 
con  ntir.  vt  lnera  E  docct.  fuL  if^  •  pcnudii  ij_  nona  nota^fitf-miminiina.oecima  verdexpunt»tnr ,  vt  F.  docet  . 
fol  ^i.pentadjsfcxt^.vliim  .1  otatpuiicbini  dele  .  jfoLjfi.pr rudit  qmrtar,ptni'him>:  not*  apponauir  dicfi  .fol.»77 
pemacii»i42iiytriM«>laca'an>enM>pro  nt  mcro  ^.pdne'  «.  lo|  1%  o.  in  vltim»  penude  pennltin  a  nota  omifla  dcbct  Hc 
bfeuis.v,  fub C  patet.  fol.785.lub  prima  pc"nt^4r>nuThetosficpon«.  8i,-y  fi    ,7<t4jn.v»q"c;ad  lV.e»e«np^um  . 

\  >  •  (  entade.vitefunam  quertam  notatn  pone  in  C  fo!  i  ut.  fol.  ,.  ,in  rtftlltt  L.tertlim  notan,  pon?  in  F  la 
mi  .•  fol;  jt,  pcnt  e^vnde£t^ara  nouni  pbn«  »0  L>1> folre  .  (ol  »44.  pent.de m  vljiniamfic  corriee.  vltimai  notjdii  - 
gi,1»n«m  periodorum  omnts,  ponjj  vno ^ raduinba.ao^iupra  .  lol  j.jr.  1  :  r.fidc^.  du»svltimat  not*s  pon<  ,  v,  ii 
ol:endit.  fol  ?j9«  >n  pent  <..">ext  t^  &  dccimaiTTnotttm  lignafciib rnclii .  vt  l.  oflendit .  fol.  je>.  in  pentade qvarta . 
prima  not»  deleri  dcfcet.oV  loco  illius  ftibt  itiiipauf<f  foLwg,  in  pentade  quaria  .Sepiima  nota  ponsturin  G  fol  re  vt . 
I0I.-74.  ;n  pent.i  Scah  ponatur  in  mede.|incv^C  fSpt7ri  peflt  ^fif  njj>Ycawn  LaiTwvt  in  V.  apparc,',  idcin  in  baffo  pci>- 
tad  vltima.obleruandum.  lol  40».  vfque  ad  folium  4io.C-nones  fimpIiciC  rotcntur,non  C  feclo.  lo!.  -,o|.  iof;cnn- 
d>  &  tenia  icntade  voces fi^nentur  vt  K  docet  s«f4 fA^ta  pept  ,t  decimafextanotainGfolre  vt»debctefle  cjii- 
d>ta.  fiue  tufa.  I»  l.4^8  penud  21  rrta  decimj,  fcjya  dcci},minima/idcJicej  ii\C  fol  l>  vt  ponenda  .  iol^8j.in  pcr.t  i- 
dc  <  nota  rfl^t  adebct  eflc  t'ufj Tlcc  raudau  :  iaij+ij.  <  enra^terfia  fcalam  d«bct  habcretn  fccueda  linea  inatriotL, 
vt  in  fchemateZ  apparet.Qcc  rrit  hfc  ciror  bi^idlyicjn  e«d<m  faot\pncri:iieracr>rr'igci .  fol.404.in  Camibus»i.7a.aj. 
i4  .  n^^-iorctdjr  fu  t.vaiinV.  ppa<«.  fal.J^.  fn-raf  CLii.vltima  nct» I  tcuW  de'  <  t  pcni.vt  inW.  fol  4I0  inbaQ*a>4« 
chori  nrtre  roriendar  fnnt,vt  in  N  apparet .  tol.599.;  cr.t  jdc  l-^nota  fexta  debet  poniin  Dlafolre  ,  foLiSot.  in  pentadc 
t*.fecunda notaponi  dcbcin  F ia  vt . 

t4  minM  liJ  tJ»:1  1  i  HdH  aOtll,lj;-T  :*3  J  *»^H  tfiA. 

ERRORRS    T  Y  P  I  C  L 


Tot.;:?*!1!*!.  pro  vMerent„r.4^ge  vid«»VJiir  «^0^.1  -.^we»  penude,loco*Lpohcr.e!»  &Cccnilt.,nuirtdimimer',.fnI.  ,_L 
lin.it.  prcfL.lcccG  fol.,7.  tlntantepennlt  proex,le'c&.  10^43  Iin.Ltb.lege  ptmikn  '>  m*trtc*.t*ol.LlfL.Iin.-o  pro 
thema,  lefe  Thrfctia.  (ol-  46«  linea  iu  pro  vnun, ,  Itcevr.o.  fol.  i»7.l,nea  1.  pro  le  o<  .  lepe  Saor. 
ibid.  lin.n.  pro  vna.Iege  via.prodcrcch.  Ie>?e  berecK,& lin  i^pro otnaim  tege  Ozniim.  ibidem  in  vltimi  linr». 
fo1.,8s.lin.».pro Pan  V.lct»e,PatslV.  (cil.??7.1,p.6  ptopf  phia.Iege  Xyphia.  |oL?P4-Hn.n.  ptoquorum.lege  qiuru  j. 
fol  pjjin.T?.  protubWcre  libro.  tol  lin.tffTt  rolipfui.lc{;eUpfii.tbid.pro  vehcmentifcimat  ,lege  vehementif- 
fimos.  lo^.jti.Iin.^.pro  :virrunm.leL'e  curitim.  fol  )i  l. lin.»  upromonet, lege  mouet.  fol.t*9.  lin  4.  pro  vitiorumiue 
leee  vitreoritmtie .  tol.;«*>.  lin  1. pioPan  V.leee  Pirs Vl.  (ol.4??. lin. i.pro migacofino ,  le?.  mcgacofmo  .  tol. 40). 
TknJrX  Vro  mecrocifmi.  leee  microcofmi .  fol.40j.lin  74.  pro  contringit.Vge  confring^nt .  lol  40*.lin..7.  rtonitui>e 


/1»  //.  Tomo  Qmmijsi . 

i/,"l*l|e^de^ur«1b^.t%f^pe^tad^  r_i_ 


lege  flatttrjr ,  tol.471.  lin-i.projvnt  lefie  funt.  t'l^X  pro  Kegiltrum  IV.iege  Regiftrum  VI 


E  R.- 


Digitized  by  Googlc 


ERRORES  IN 

Ctmmifsi, 


M  V  S  I  C  A 


m 


m 


XYPO  TI8S  Q, 

tbl.1%  peot,  4.  yjtimfe  notje  paufi  iungenda  vt  in  x  patet .  fol.»2  in  pentad.  «  vltima  ponatur  caudafa  « ln  Y.  h»t»« 
tadc  6. jdttnu  vi  in  F.&in  penudi*  vjttmf ,  nou  vllim*  ponatBrfernirufa  vt  iq  O,  toL  ;  7.n  pentidt  1  nota  11,  dirfi 
indiget  .  fbl.faun  1  pent.  poft  fccimdim  notam  tolle  pmf.m .  tb^dfn quartn  mc  nb-o  pent  tdii  ir  p  incipio.  pw 
vnimquartim  partem  p  uitx.vt  T  docet  to!  7'.  in  pcnt.de  prima.  vhima nouponatur  in  C  tol fa vt,  &noni 
furdi.>fl,vtinl.&S.patrt,  foUM^oent,!,  quartaaotafigneturdiefi  .  lol.r 2  \  p;nt»  - .  ib  vjuma  nota  reaoucdieia 
fol.nj.  pentia.?.not«*  19  &ao  pomtur,  vt  rn  Qpatet .  ibidem  liq  ti-prodj^n»,  clani. 

Nonnnll  iuni  Melothefiarum  exordiavi'ioScriptortt  flgno  C fefM pafsim repenct  Ceetor, qn*  fimoTiei  tantamfemi. 

circuloC  notiri  debyilTet  vnde  LecHor  muCculprofia  pcritiafirprudentia  fkile  llmileierrQre»  CotrUet , 

5i  ^uandoqiie  Scal  1  fi^no  C  fol  U  vt  S(  F  fa  vtftiii  lineu  recle  non  fint  impofita  ,  prirteT  ca  quae  hlc  pofuimui, eadta 

bcnenoleniiacorri^at  velim, 

RtlLfua dJHnffionit, Ortbvgrapbij ,trdimt  Capitum  errorct  oceurrcntctleflcr  bcntuokifa 

ciiiyuafiemendabiti 


L  G       3  8 

REGESTVM 


In  Tomo  /.• 

t  tt 

ABCDEFGHIKLMNOP  STVXYZ. 

Aa  Bb  Cc  Dd  Ec  Ff  Gg  Hh  Ii  KJk  H  Mm  Nn  Oo  Pp  Qq  Rr  Si  Tc 

Vu  Xx  Yy  Zz 

Aaa  Bbb  Ccc  Ddd  Ecc  Fff  Ggg  Hhh  Iij  K/M  Lli  Mmm  Nnn  Ooo 
ppp  Q^q  Rrr  Sfs  Ttt  Vuu  Xxx  Yyy  Zzz. 

Aaaa  Bbbb  Cecc  Dddd  Ecee  Ffff  Gggg  H  hhh  Iiij  Kkkk  LiU 
Mmmm  Nnnn  Oooo  Pppp  Q^qqq  Rrrr  Sff«. 

REGESTVM 

InTomoIl. 

ABCDEFGHIKLMNOPCLRSTVXYZ. 

Aa  Bb  Cc  Dd  Ec  Ff  Gg  Hh  Ii  K*  H  Mm  NnOoPp  Qq  Rr  $,  Tl 

Vu  Xx  Yy  Sx.  * 

Aaa  Bbb  Cec  D4d  Bec  Fff  Ggg  Hhh  Ii;  KAk  Lll  Mmm  Nna 

Nnn  Ooo  Ppp* 

Omncsfnnt  D*cr*totus  frttit  tt  PrimiTomi      Nnn  Sccnndi  tomiod 
funt  Terntoncs  ,       •  -  - 


1 


Digitizod  b\ 


( 

m 


f